Στύβουν αγορά και νοικοκυριά για να δώσουν παροχές

Σημάδια κόπωσης στα έσοδα του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού – Δύσκο­λος ο στόχος για την επί­τευξη υπερ­πλε­ο­νά­σμα­τος

Ενα κολα­σμένο 2ο εξάμηνο περι­μέ­νει 8.500.000 φορο­λο­γου­μέ­νους και 250.000 επι­χει­ρή­σεις που θα κληθούν να κατα­βά­λουν το επόμενο διά­στημα περίπου 10 δισ. ευρώ σε άμεσους φόρους και άλλα τόσα ή και περισ­σό­τερα σε έμμε­σους φόρους, προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθούν οι στόχοι του εφε­τι­νού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού και του υψηλού πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος.

Από το απο­τέ­λε­σμα αυτό θα κριθούν: πρώτον, το ύψος του έκτα­κτου κοι­νω­νι­κού μερί­σμα­τος που έχει δηλώσει η κυβέρ­νηση ότι θα δώσει στα τέλη του τρέ­χο­ντος έτους σε ευπα­θείς κοι­νω­νι­κές ομάδες, όπως είναι οι χαμη­λο­συ­ντα­ξιού­χοι, και, δεύ­τε­ρον, αν θα εφαρ­μο­στεί το μέτρο της μείωσης των συντά­ξεων που προ­βλέ­πε­ται τόσο στους ψηφι­σμέ­νους νόμους όσο και στην τελευ­ταία εγκύ­κλιο που εξέδωσε το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών.

Ενα από τα σενάρια που δια­κι­νούν κυβερ­νη­τικά στελέχη είναι να παγώσει η μείωση των συντά­ξεων για ένα εξάμηνο ή, στην καλύ­τερη περί­πτωση, για ένα έτος. Αυτό για να συμβεί θα χρεια­στεί την έγκριση των δανει­στών και, το βασι­κό­τερο, να υπάρχει πρό­βλεψη κάλυψης της δημο­σιο­νο­μι­κής «τρύπας» από τη μη εφαρ­μογή του συγκε­κρι­μέ­νου μέτρου.

Επίσης, από την πορεία των εσόδων και την είσπραξη των ληξι­πρό­θε­σμων οφειλών θα δια­πι­στω­θεί αν υπάρ­χουν τα δημο­σιο­νο­μικά περι­θώ­ρια ώστε εντός του 2019 να εφαρ­μο­στεί μια πολι­τική στο­χευ­μέ­νων φορο­ε­λα­φρύν­σεων και κοι­νω­νι­κής στή­ρι­ξης.

Αυτό θα συμβεί εφόσον δημιουρ­γη­θεί ένας δημο­σιο­νο­μι­κός χώρος περίπου 750 εκατ. ευρώ. Το ποσό αυτό, όπως ανα­φέ­ρουν κυβερ­νη­τικά στελέχη, δεν θα είναι στη λογική ενός κοι­νω­νι­κού επι­δό­μα­τος που θα δίνεται εφάπαξ και μόνο στην περί­πτωση που έχουμε υπερ­πλε­ό­να­σμα, αλλά θα είναι μια μόνιμη φορο­ε­λά­φρυνση.

Ωστόσο, τα τελευ­ταία στοι­χεία από την εκτέ­λεση του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του 1ου εξα­μή­νου του τρέ­χο­ντος έτους, αλλά και μια πιο προ­σε­κτική ανά­γνωση της από­δο­σης των κρα­τι­κών εσόδων μήνα-μήνα δεί­χνουν ότι ο στόχος που έχει βάλει το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών για γενναίο υπερ­πλε­ό­να­σμα θα είναι πολύ δύσκολο να επι­τευ­χθεί εφέτος, εκτός και αν όλοι οι πολίτες αντα­πο­κρι­θούν στο ακέραιο στις φορο­λο­γι­κές υπο­χρε­ώ­σεις τους και δεν αυξη­θούν περαι­τέρω τα ληξι­πρό­θε­σμα χρέη.

Κάτι τέτοιο όμως φαντά­ζει δύσκολο να συμβεί για 3η συνε­χό­μενη χρονιά, καθώς τα προη­γού­μενα χρόνια τα υπερ­πλε­ο­νά­σματα προ­έ­κυ­πταν από την άγρια υπερ­φο­ρο­λό­γηση και όχι από την ανά­πτυξη. Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα τα νοι­κο­κυ­ριά να έχουν φθάσει ή και ξεπε­ρά­σει τις φορο­λο­γι­κές αντοχές τους.

Συντά­ξεις και δανει­στές

Από την άλλη, στο υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών δηλώ­νουν αισιό­δο­ξοι ότι ο εφε­τι­νός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός θα κλείσει στο τέλος του έτους με πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα λίγο κάτω από το 4% και έτσι θα προ­κύ­ψει δημο­σιο­νο­μικό περι­θώ­ριο περίπου 900 εκατ. ευρώ για να δοθεί και αυτή τη χρονιά κοι­νω­νικό μέρισμα. Ομως, δεν είναι σίγουρο ότι ακόμη και αν επι­τευ­χθεί αυτός ο στόχος, θα είναι αρκετός για να δεχθούν οι δανει­στές να μην ισχύ­σουν τελικά οι μειώ­σεις στις συντά­ξεις από το 2019, δηλαδή από τις συντά­ξεις που θα κατα­βλη­θούν τον Δεκέμ­βριο του 2018.

Ας ρίξουμε όμως μια ματιά στις εξε­λί­ξεις στα στοι­χεία του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού για να γίνουν αντι­λη­πτές οι εφε­τι­νές δυσκο­λίες στην επί­τευξη των φιλό­δο­ξων στόχων που έχουν τεθεί. Σύμφωνα με τα τελευ­ταία στοι­χεία, το πρω­το­γε­νές απο­τέ­λε­σμα δια­μορ­φώ­θηκε σε πλε­ό­να­σμα ύψους 617 εκατ. ευρώ έναντι στόχου για πρω­το­γε­νές έλλειμμα 465 εκατ. ευρώ και πρω­το­γε­νούς πλε­ο­νά­σμα­τος 1.936 εκατ. ευρώ για την ίδια περίοδο το 2017. Δηλαδή είναι 3 φορές κάτω από το αντί­στοιχο περσινό πλε­ό­να­σμα.

Το ύψος των καθαρών εσόδων του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού ανήλθε το 1ο εξάμηνο του έτους σε 21,96 δισ. ευρώ, παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση μόλις κατά 131 εκατ. ευρώ ή 0,6% έναντι του στόχου. Από την άλλη, τα καθαρά έσοδα του τακτι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού (δεν περι­λαμ­βά­νο­νται σε αυτά το Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων) ανήλθαν σε 20,7 δισ. ευρώ, αυξη­μένα μόλις κατά 87 εκατ. ευρώ ή 0,4% έναντι του στόχου.

Οι στόχοι

Τον πρώτο μήνα του έτους, τον Ιανουά­ριο, τα έσοδα του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού «μπήκαν με το δεξί» καθώς σημεί­ω­σαν πολύ μεγάλη άνοδο 22,1% έναντι του στόχου. Καλή εικόνα είχαν και τον Φεβρουά­ριο, με μικρό­τερο ωστόσο ρυθμό αύξησης έναντι του στόχου, αν και τον συγκε­κρι­μένο μήνα εισπρά­χθηκε ποσό μερί­σμα­τος από την Τράπεζα της Ελλάδος 614,2 εκατ. ευρώ, αυξη­μένο κατά 214,2 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον στόχο.

Τον Μάρτιο όμως έχουμε τον πρώτο μήνα του έτους που τα καθαρά έσοδα του τακτι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού ανήλθαν σε 2.799 εκατ. ευρώ, μειω­μένα έναντι του μηναίου στόχου κατά 268 εκατ. ευρώ. Τον αμέσως επόμενο μήνα, τον Απρίλιο, τα καθαρά έσοδα του τακτι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού ανήλθαν σε 3.277 εκατ. ευρώ, αυξη­μένα έναντι του μηνιαίου στόχου κατά 235 εκατ. ευρώ, ενώ τον Μάιο σημειώ­νε­ται η δεύτερη μηνιαία μείωση έναντι του στόχου κατά 269 εκατ. ευρώ.

Τον περα­σμένο μήνα, Ιούνιο, το σύνολο των καθαρών εσόδων του κρα­τι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού ανήλθε στα 3.538 εκατ. ευρώ, αυξη­μένο κατά 302 εκατ. ευρώ σε σχέση με τον μηνιαίο στόχο.

Είναι προ­φα­νές από την εικόνα αυτή ότι μόνο ασφαλή συμπε­ρά­σματα δεν μπορεί να βγάλει κάποιος για το αν τελικά θα επι­τευ­χθεί με σιγου­ριά στο τέλος του τρέ­χο­ντος έτους υπερ­πλε­ό­να­σμα κοντά στο 4%.