Δημογραφική «βόμβα» απειλεί τη χώρα

Δημο­γρα­φι­κός «σεισμός» απειλεί το ασφα­λι­στικό και συντα­ξιο­δο­τικό σύστημα της Ελλάδας, μετρα­τρέ­πο­ντάς τη σε χώρα γερό­ντων! Το ποσοστό του πλη­θυ­σμού ηλικίας άνω των 65 ετών, από το 20,7% το 2015 θα ανέλθει το 2050 στο 1/3 του συνόλου, ενώ και στην ηλι­κιακή κατη­γο­ρία άνω των 80 εκτι­μά­ται ότι θα σημειω­θεί διπλα­σια­σμός του μερι­δίου, στο 12,7%.

Την ίδια στιγμή, κατα­γρά­φε­ται μείωση του ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού μετά το 2010, λόγω μείωσης της γονι­μό­τη­τας και αύξησης της μετα­νά­στευ­σης. Σταθερά από το 2011 μετά ο αριθμός των γεν­νή­σεων είναι μικρό­τε­ρος του αριθμού των θανάτων: το 2014 σημειώ­θη­καν μόλις 92.148 γεν­νή­σεις έναντι 113.740 θανάτων. Μάλιστα το αρνη­τικό πρόσημο της φυσικής μετα­βο­λής των τελευ­ταίων ετών εκτι­μά­ται ότι θα συνε­χι­στεί και θα οδη­γή­σει σε σε στα­διακή μείωση τον συνο­λικό πλη­θυ­σμό της Ελλάδας μέχρι το 2050.

Μελέτη

Το Δημο­γρα­φικό Προφίλ της Ελλάδας τα Χρόνια της Κρίσης παρου­σιά­ζει μελέτη του Οργα­νι­σμού Έρευνας και Ανά­λυ­σης «διαΝΕΟσις» σε συνερ­γία με το Ινστι­τούτο Κοι­νω­νι­κής και Προ­λη­πτι­κής Ιατρι­κής υπό την επι­στη­μο­νική ευθύνη του καθη­γητή κ. Γιάννη Τούντα.

 

Σύμφωνα με τα ανα­θε­ω­ρη­μένα στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής, ο πλη­θυ­σμός την 1/1/2015 της χώρας ήταν 10.858.018, εκατ. των οποίων 5.268.390 άνδρες και 5.589.628 γυναί­κες. Ο πλη­θυ­σμός σε από­λυ­τους αριθ­μούς έχει «επι­στρέ­ψει» σε επίπεδα πριν από το 2012!

Οι γεν­νή­σεις την ίδια χρονιά (2014) ανήλθαν σε 92.148, παρου­σιά­ζο­ντας μείωση κατά 2,1% σε σχέση με το 2013, σε αντί­θεση με τους θανά­τους οι οποίοι παρου­σί­α­σαν αύξηση κατά 1,17% και ανήλθαν σε 113.740 από 111.794 το 2013. Η φυσική μετα­βολή του πλη­θυ­σμού (δηλαδή η μετα­βολή που οφεί­λε­ται μόνον στη διαφορά των γεν­νή­σεων ? θανάτων χωρίς συνυ­πο­λο­γι­σμό της μετα­νά­στευ­σης) παρου­σί­ασε αρνη­τική εξέλιξη, με φυσική μείωση του πλη­θυ­σμού κατά 21.592 άτομα.

Όπως τονί­ζε­ται στην έρευνα, η αύξηση του πλη­θυ­σμού την περίοδο 2004-2010 απο­δί­δε­ται κυρίως στη μετα­νά­στευση, καθώς η ανα­πα­ρα­γω­γι­κό­τητα του ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού κυμαί­νε­ται σε πολύ χαμηλά επίπεδα. Το 2004, ο δείκτης ολικής γονι­μό­τη­τας (αριθμός παιδιών ανά ζεύγος) ήταν μόλις 1,30, ενώ στην Ευρω­παϊκή Ένωση (Ε.Ε.), ο αντί­στοι­χος δείκτης ήταν 1,49. Αν και ο δείκτης παρου­σί­ασε μία αύξηση κατά τα έτη 2008 ? 2010 εν συνε­χεία παρου­σί­ασε πτωτική τάση και στα­θε­ρο­ποι­ή­θηκε χαμηλά στο 1,3 κατά τα έτη 2012, 2013 και 2014.

Η μείωση του πλη­θυ­σμού μετά το 2010, η οποία συνε­χί­ζε­ται μέχρι σήμερα, οφεί­λε­ται στη μείωση της γονι­μό­τη­τας και στη μετα­νά­στευση (περίπου 80.000 Έλληνες μετα­να­στεύ­ουν κάθε χρόνο). Και οι δύο αυτές αιτίες σχε­τί­ζο­νται άμεσα με την οικο­νο­μική κρίση.

Προσ­δό­κιμο Ζωής

Το προσ­δό­κιμο ζωής το 2011 στην Ελλάδα ήταν 83,1 χρόνια για τις γυναί­κες και 78,3 χρόνια για τους άνδρες. Σε γενικές γραμμές παρου­σιά­ζει μία σημα­ντική αυξη­τική τάση την τελευ­ταία δεκα­ε­τία. Έτσι,το προσ­δό­κιμο ζωής κατά τη γέννηση το 2011, δια­μορ­φώ­θηκε στα 80,91 έτη , ενώ στην Ευρώπη ο μέσος όρος ζωής ήταν 80,33 έτη. Το 2012 σημεί­ωσε, ωστόσο, μικρή μείωση καθώς ανήλθε στα 80,82 έτη.

Τα δεδο­μένα για το προσ­δό­κιμο ζωής στην Ελλάδα για το 2012, δεν δια­φέ­ρουν και πολύ από το προη­γού­μενο έτος, αφού ήταν 83 χρόνια για τις γυναί­κες και 77,9 χρόνια για τους άντρες, παρου­σιά­ζο­ντας πολύ μικρή μείωση από το 2011. Το 2013, ωστόσο, το προσ­δό­κιμο ζωής κατά τη γέννηση σημεί­ωσε μικρή αύξηση και για τα δύο φύλα, πλη­σιά­ζο­ντας τα επίπεδα του 2011 (78,3 έτη για τους άνδρες και 83,4 έτη για τις γυναί­κες), ενώ το 2014 παρέ­μεινε στάσιμο περίπου στα ίδια επίπεδα (78,45 έτη για τους άνδρες και 83,51 έτη για τις γυναί­κες).

Η μικρή μείωση του προσ­δό­κι­μου ζωής το 2012 θα μπο­ρούσε να απο­δο­θεί στην οικο­νο­μική κρίση, αν και ανά­λο­γες μικρές μειώ­σεις παρα­τη­ρού­νται και προ κρίσης (π.χ. 2006-2007). Συνο­λικά πάντως, το προσ­δό­κιμο ζωής δεν έχει επη­ρε­α­στεί από την οικο­νο­μική κρίση της περιό­δου 2009-2012.

Με βάση τα πιο πρό­σφατα απο­τε­λέ­σματα, που αφορούν στο έτος 2012, το Προσ­δό­κιμο Ζωής (ΠΖ) στην ηλικία των 65 ετών ανέρ­χε­ται στα 21 έτη για τις γυναί­κες και στα 18,1 έτη για τους άνδρες, σημειώ­νο­ντας αύξηση σε σύγκριση με το 2004 κατά 1,2 έτη και για τα δύο φύλα. Συγκρι­τικά με το μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ, η Ελλάδα το 2013 παρου­σί­ασε υψη­λό­τερο προσ­δό­κιμο επι­βί­ω­σης, 81,4 έτη έναντι 80,4 έτη του ΟΟΣΑ. Το υψη­λό­τερο προσ­δό­κιμο επι­βί­ω­σης παρου­σιά­ζε­ται σε χώρες όπως η Ιαπωνία, η Ισπανία, η Ελβετία και η Γαλλία.

Η μείωση της γεν­νη­τι­κό­τη­τας, σε συν­δυα­σμό με την επι­μή­κυνση της διάρ­κειας ζωής, έχουν ως απο­τέ­λε­σμα τη δημο­γρα­φική γήρανση του ελλη­νι­κού πλη­θυ­σμού. Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας ως 14 ετών, κυμαί­νε­ται σε σταθερά επίπεδα, ενώ, το ποσοστό του πλη­θυ­σμού με ηλικία άνω των 65, παρου­σιά­ζει βαθ­μιαία αύξηση.

ο ποσοστό του πλη­θυ­σμού ηλικίας άνω των 65 ετών, από το 20,7% το 2015 θα ανέλθει το 2050 στο 1/3 του συνόλου, ενώ και στην ηλι­κιακή κατη­γο­ρία άνω των 80 εκτι­μά­ται ότι θα σημειω­θεί διπλα­σια­σμός του μερι­δίου, στο 12,7%. Ο μέσος όρος της Ε.Ε.28 αλλά και των χωρών του ΟΟΣΑ, για την κατη­γο­ρία άνω των 65 ετών, ανα­μέ­νε­ται να δια­μορ­φω­θεί σε χαμη­λό­τερα επίπεδα συγκρι­τικά με την Ελλάδα το 2050.

Προσ­δό­κιμο Υγιούς Ζωής

Οι άνδρες περνούν περισ­σό­τερα χρόνια με καλύ­τερη υγεία

Η Ελλη­νική Στα­τι­στική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) με την Ευρω­παϊκή Κοινή Δράση συνερ­γά­στη­καν για την κατάρ­τιση ενός Ευρω­παϊ­κού Συστή­μα­τος Πλη­ρο­φό­ρη­σης για το Προσ­δό­κιμο Υγείας και Ζωής (European Health Life Expectancy Information System ? EHLEIS), η οποία συντο­νί­ζε­ται από το Εθνικό Ινστι­τούτο Υγείας και Ιατρι­κής Έρευνας (National Institute of Health and Medical Research -INSERM, Γαλλία), την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή και τα κράτη μέλη. Για την περί­πτωση της Ελλάδας κατά το έτος 2011:

Το Προσ­δό­κιμο Ζωής με καλή υγεία (έτη τα οποία οι άνθρω­ποι θεωρούν ότι θα ζήσουν με καλή ή πολύ καλή υγεία) το 2011 ήταν 8,0 έτη για τους άνδρες και 6,7 έτη για τις γυναί­κες, παρου­σιά­ζο­ντας από το έτος 2005 αύξηση κατά 1,2 έτη για τους άνδρες και κατά 0,5 έτη για τις γυναί­κες. Το Προσ­δό­κιμο Ζωής χωρίς χρόνια νοση­ρό­τητα στην ηλικία των 65 ετών, το 2011 ήταν 8,0 έτη για τους άνδρες και 7,7 έτη για τις γυναί­κες, παρου­σιά­ζο­ντας μείωση από το έτος 2005 κατά -0,6 έτη και -1,1 έτη, για άνδρες και γυναί­κες, αντί­στοιχα.

Αύξηση

Το Προσ­δό­κιμο Ζωής χωρίς περιο­ρι­σμό της δρα­στη­ριό­τη­τας ? Έτη Υγιούς Ζωής στην ηλικία των 65 ετών, το 2011 ήταν 9,1 έτη για τους άνδρες και 7,8 έτη για τις γυναί­κες, παρου­σιά­ζο­ντας μείωση από το έτος 2005 κατά -0,6 για τους άνδρες και κατά -2,2 για τις γυναί­κες. Γενικά, στην Ελλάδα, τα προσ­δο­κώ­μενα έτη ζωής μετά τα 65 έτη αυξή­θη­καν όσο περίπου και ο μέσος όρος στην Ε.Ε, ωστόσο, παρα­τη­ρεί­ται μείωση του προσ­δό­κι­μου ζωής χωρίς χρόνια νοση­ρό­τητα και των ετών υγιούς ζωής, με τα στοι­χεία να κατα­γρά­φο­νται θετι­κό­τερα για τους άνδρες.

Οι μειώ­σεις σε αυτούς τους δύο δείκτες πιθα­νό­τατα σχε­τί­ζο­νται με την οικο­νο­μική κρίση. Κατά την χρονική περίοδο 2004 ? 2012, τα Έτη Υγιούς Ζωής (ΕΥΖ) στην ηλικία των 65 ετών, δηλαδή τα υπο­λει­πό­μενα έτη ζωής χωρίς περιο­ρι­σμό δρα­στη­ριο­τή­των, που ανα­μέ­νε­ται να περάσει ένα άτομο ηλικίας 65 ετών, μειώ­θη­καν κατά 1 έτος για τους άνδρες, ενώ για τις γυναί­κες η μείωση ανέρ­χε­ται σε 2,5 έτη.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της έρευνας SILC για το 2012, στην ηλικία των 65 ετών, οι γυναί­κες περνούν 7,3 έτη (35% της υπο­λει­πό­με­νης ζωής τους) χωρίς περιο­ρι­σμό δρα­στη­ριο­τή­των, με βάση τα Προσ­δο­κώ­μενα Έτη Υγιούς Ζωής (ΕΥΖ), 7,1 έτη (34%) με μέτριο περιο­ρι­σμό των δρα­στη­ριο­τή­των τους και 6,6 έτη (31%) με σοβαρό περιο­ρι­σμό των δρα­στη­ριο­τή­των τους4. Οι άνδρες της ίδιας ηλικίας περνούν 8,6 έτη (47% της υπο­λει­πό­με­νης ζωής τους) χωρίς περιο­ρι­σμό των δρα­στη­ριο­τή­των τους, ενώ 5,1 έτη (28%) περνούν με μέτριο περιο­ρι­σμό δρα­στη­ριο­τή­των και 4,4 έτη (24%) με σοβαρό περιο­ρι­σμό των δρα­στη­ριο­τή­των τους.

Η διαφορά

Το προσ­δό­κιμο ζωής με καλή υγεία, ο αριθμός δηλαδή των υπο­λει­πό­με­νων ετών που ανα­μέ­νε­ται να ζήσει ένα άτομο ηλικίας 65 ετών με καλή ή πολύ καλή υγεία, ανέρ­χε­ται σε 5,9 έτη για τις γυναί­κες και σε 7,2 έτη για τους άνδρες. Το προσ­δό­κιμο ζωής χωρίς χρόνια πάθηση για τα άτομα ηλικίας 65 ετών για το 2012 ήταν 7,2 έτη για τις γυναί­κες και 7,8 έτη για τους άνδρες.

Δια­πι­στώ­νε­ται, λοιπόν, πως, ενώ συνο­λικά τα έτη ζωής των ανδρών είναι λιγό­τερα από αυτά των γυναι­κών, φαί­νε­ται, ωστόσο, να περνούν περισ­σό­τερα χρόνια της ζωής τους με καλή κατά­σταση υγείας σε σχέση με τις γυναί­κες (Σχήμα 13)5. Ο μέσος όρος για τα Έτη Υγιούς Ζωής στην Ελλάδα, το 2012, είναι αντί­στοι­χος με τον μέσο όρο της Ε.Ε. 25 για τους άνδρες (8,6 έτη), ενώ για τις γυναί­κες είναι χαμη­λό­τε­ρος κατά 1,2 έτη σε σχέση με το μέσο όρο της Ε.Ε.25 (8,7 έτη για την Ε.Ε. και 7,3 έτη για την Ελλάδα).

Ημε­ρη­σία