Αννα – Μισέλ Ασημακοπούλου: «Δεν χρειάζεται να πανικοβαλλόμαστε αλλά και να μην εφησυχάζουμε»!

Αρχικά, θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε από την Παν­δη­μία. Η μετάλ­λαξη Όμικρον μας έχει φέρει αντι­μέ­τω­πους με πρω­τό­γνω­ρους αριθ­μούς κρου­σμά­των που προ­κα­λούν φόβο. Σε σύγκριση και με την υπό­λοιπη Ευρώπη, πώς κρίνετε την πρόοδο της χώρας μας στο θέμα των εμβο­λια­σμών μετά τα τελευ­ταία μέτρα;

Η αλήθεια είναι πως η μετάλ­λαξη Όμικρον, λόγω της μεγάλης ταχύ­τη­τας μετά­δο­σής της, όντως μας έχει φέρει αντι­μέ­τω­πους με ασυ­νή­θι­στους αριθ­μούς νέων μολύν­σεων, κυρίως κατά το διά­στημα μεταξύ Χρι­στου­γέν­νων και Πρω­το­χρο­νιάς. Το ευχά­ρι­στο όμως είναι πως αυτό το κύμα κορυ­φώ­θηκε πάρα πολύ γρήγορα και σήμερα όλα δεί­χνουν ότι βρί­σκε­ται σε μία σταθερή απο­κλι­μά­κωση, που όλοι ελπί­ζουμε και ευχό­μα­στε να συνε­χι­στεί. Δεν χρειά­ζε­ται λοιπόν φόβος. Αυτό που χρειά­ζε­ται είναι να μην πανι­κο­βαλ­λό­μα­στε, αλλά και να μην εφη­συ­χά­ζουμε. Πρέπει να ακο­λου­θούμε πιστά τις οδηγίες των ειδικών, που είναι ο εμβο­λια­σμός και η αυστηρή τήρηση των μέτρων προ­στα­σίας.

Και στους εμβο­λια­σμούς, όμως, τα νέα είναι αισιό­δοξα, καθώς ο ρυθμός τους αυξά­νε­ται – περισ­σό­τερο με την 3η και λιγό­τερο με την 1η δόση – ενώ έχουν αυξηθεί επίσης και οι εμβο­λια­σμοί των παιδιών.

Σημα­ντική είναι και η αυξη­μένη συμ­με­τοχή όσων έχουν ηλικία άνω των 60 ετών, οι οποίοι είναι και αυτοί που το έχουν περισ­σό­τερο ανάγκη. Σήμερα οι εμβο­λια­σμοί, σε αυτή την ευπαθή ομάδα του πλη­θυ­σμού, έχουν φθάσει στο 90% και αυτό είναι πολύ ευχά­ρι­στο νέο. Πρέπει να συνε­χί­σουμε όμως τις προ­σπά­θειες να πει­στούν και οι υπό­λοι­ποι συμπο­λί­τες μας, να εκμε­ταλ­λευ­τούν αυτό το σημα­ντικό δώρο ζωής που μας προ­σέ­φερε η επι­στήμη.

Τα μέτρα που έλαβαν διά­φο­ρες ευρω­παϊ­κές χώρες, πριν από μερι­κούς μήνες, παρου­σί­α­ζαν μια ανο­μοιο­μορ­φία. Πολλές από αυτές έλαβαν ορι­ζό­ντια μέτρα, για να ανα­χαι­τί­σουν την έξαρση της παν­δη­μίας. Η χώρα μας δεν επέλεξε να λάβει ορι­ζό­ντια μέτρα. Πιστεύ­ετε ότι ήταν ορθή η απόφαση;

Θα σας πω ότι όλα κρί­νο­νται εκ του απο­τε­λέ­σμα­τος. Πραγ­μα­τικά, πολλές ευρω­παϊ­κές χώρες επέ­λε­ξαν δια­φο­ρε­τικά μέτρα ή δια­φο­ρε­τικό μίγμα μέτρων και κατά τη γνώμη μου αυτό είναι φυσιο­λο­γικό. Κάθε χώρα έχει τις δικές της ειδικές συν­θή­κες. Τα ποσοστά εμβο­λια­σμού δια­φέ­ρουν, ο αριθμός όσων έχουν νοσήσει σε προη­γού­μενα κύματα επίσης δια­φέ­ρει, όπως άλλωστε και οι κλι­μα­το­λο­γι­κές συν­θή­κες ή ο πλη­θυ­σμός των πόλεων. Ακόμη όμως και η ανα­λο­γία των ηλι­κια­κών ομάδων στους πλη­θυ­σμούς δια­φέ­ρει, όπως και οι δυνα­τό­τη­τες των συστη­μά­των υγείας. Είναι λοιπόν φυσιο­λο­γικό κάθε χώρα να επι­λέ­γει μια δια­φο­ρε­τική πολι­τική αντι­με­τώ­πι­σης της παν­δη­μίας, ανάλογα με την πορεία της, τη δυνα­μική της, αλλά και τις παρα­πάνω ειδικές συν­θή­κες. Στην Ελλάδα επι­λέ­χθη­καν συγκε­κρι­μένα μέτρα, σύμφωνα με τις υπο­δεί­ξεις των ειδικών και τις δικές μας ειδικές συν­θή­κες και χαρα­κτη­ρι­στικά. Νομίζω πως και για τη χώρα μας ισχύει ό,τι και για τις υπό­λοι­πες χώρες. Δηλαδή, σε κάποιους τομείς τα πήγαμε πολύ καλά και σε κάποιους άλλους λιγό­τερο καλά. Το σημα­ντικό είναι ότι γίνο­νται συνεχώς οι κινή­σεις που απαι­τού­νται και τηρου­μέ­νων των ανα­λο­γιών, η Ελλάδα βρί­σκε­ται, γενι­κό­τερα, σε ένα καλό επίπεδο αντι­με­τώ­πι­σης των συνε­πειών της παν­δη­μίας. Δυστυ­χώς απο­δεί­χθηκε ότι δεν υπάρ­χουν μαγικές λύσεις σε αυτή την παν­δη­μία. Αλλιώς όλες οι χώρες θα εφάρ­μο­ζαν τα ίδια μέτρα.

Η αξιω­μα­τική αντι­πο­λί­τευση επι­δει­κνύει μία συνεχή στάση σκληρής κρι­τι­κής απέ­να­ντι στην κυβέρ­νηση, ως προς το θέμα της παν­δη­μίας. Πιστεύ­ετε ότι αυτό είναι ευρω­παϊκό φαι­νό­μενο; Πως έχουν συμπε­ρι­φερ­θεί οι αντι­πο­λι­τεύ­σεις στην υπό­λοιπη Ευρώπη;

Τολμώ να σας πω ότι την τακτική που ακο­λού­θησε η αντι­πο­λί­τευση στην Ελλάδα δεν την ακο­λού­θησε καμία άλλη, πουθενά στην Ευρώπη. Παντού υπήρξε κριτική, παντού υπήρξαν προ­βλη­μα­τι­σμοί, δια­φο­ρε­τι­κές απόψεις, αλλά υπήρξε και υπευ­θυ­νό­τητα και κυρίως υπήρξαν και προ­τά­σεις. Πολύ περισ­σό­τερο υπήρξε και συναί­νεση, σε πολύ σημα­ντικά ζητή­ματα στις κυβερ­νη­τι­κές απο­φά­σεις, από τις αντι­πο­λι­τεύ­σεις. Εδώ, η αντι­πο­λί­τευση επέλεξε την κατα­στρο­φο­λο­γία και την πολι­τική εκμε­τάλ­λευση της παν­δη­μίας, αλλά και της ανθρώ­πι­νης αγωνίας, του φόβου ή και του πόνου. Το μικρο­κομ­μα­τικό συμ­φέ­ρον υπήρξε το ζητού­μενο και όχι η κριτική και οι προ­τά­σεις. Ειδικά η στάση της αξιω­μα­τι­κής αντι­πο­λί­τευ­σης υπήρξε κατώ­τερη των περι­στά­σεων. Ακού­στη­καν είτε προ­τά­σεις μαξι­μα­λι­στι­κές και ανε­φάρ­μο­στες (περισ­σό­τε­ρες ΜΕΘ, περισ­σό­τερα σχολεία, περισ­σό­τε­ροι υγειο­νο­μι­κοί, περισ­σό­τε­ροι εκπαι­δευ­τι­κοί, περισ­σό­τερα μέσα μαζικής μετα­φο­ράς, περισ­σό­τε­ρες απο­ζη­μιώ­σεις στους πλη­γέ­ντες κ.λπ.) είτε προ­τά­σεις αντι­φα­τι­κές. Από τη μία πλευρά μιλού­σαν για «εξαγορά» των νέων, το καλο­καίρι, με το free pass και από την άλλη, πρό­τει­ναν χρη­μα­τικό κίνητρο στους άνω των 60 ετών για να εμβο­λια­στούν. Υπέρ της υπο­χρε­ω­τι­κό­τη­τας του εμβο­λια­σμού των υγειο­νο­μι­κών χωρίς πρό­στιμο, υπέρ της υπο­χρε­ω­τι­κό­τη­τας εμβο­λια­σμού στα σώματα ασφα­λείας, αλλά με πρό­στιμο. Θα μπο­ρούσα να σας απα­ριθ­μήσω πολλές ακόμη τέτοιου τύπου αντι­φα­τι­κές και αλλη­λο­α­ναι­ρού­με­νες δια­τυ­πώ­σεις της αντι­πο­λί­τευ­σης, αλλά δεν θα το κάνω, γιατί οι πολίτες πιστεύω το έχουν κατα­λά­βει και γι’ αυτό ο ΣΥΡΙΖΑ έχει τις «επι­δό­σεις» που όλοι βλέ­πουμε στις δημο­σκο­πή­σεις.

Πέρα από την παν­δη­μική κρίση, με την οποία είμαστε αντι­μέ­τω­ποι δύο χρόνια τώρα, ήρθε και η ενερ­γειακή κρίση, για να επι­βα­ρύ­νει ακόμη περισ­σό­τερο την καθη­με­ρι­νό­τητα των πολιτών. Με ποιους τρόπους μπορεί η Ευρώπη να συν­δρά­μει τα κράτη -μέλη, ως προς την αντι­με­τώ­πιση αυτής της κρίσης;

Σε μία περίοδο αβε­βαιό­τη­τας, κυρίως λόγω της υγειο­νο­μι­κής κρίσης, η ραγδαία αύξηση των τιμών της ενέρ­γειας επι­βα­ρύ­νει ακόμη περισ­σό­τερο τις κυβερ­νή­σεις και τους πολίτες, σε όλον τον κόσμο.

Για τον λόγο αυτό, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή εξέδωσε τον περα­σμένο Οκτώ­βριο μια «εργα­λειο­θήκη» μέτρων, για την αντι­με­τώ­πιση της έκτα­κτης κατά­στα­σης και των επι­πτώ­σεών της. Προ­κει­μέ­νου να μετρια­στεί άμεσα ο αντί­κτυ­πος των αυξή­σεων στις τιμές, η «εργα­λειο­θήκη» αυτή έχει ως πρω­ταρ­χικό σκοπό την προ­στα­σία των κατα­να­λω­τών, αλλά και των επι­χει­ρή­σεων, προ­τεί­νο­ντας βρα­χυ­πρό­θε­σμα μέτρα που μπορούν να ληφθούν σε εθνικό επίπεδο, όπως η επεί­γουσα εισο­δη­μα­τική στήριξη των νοι­κο­κυ­ριών, οι κρα­τι­κές ενι­σχύ­σεις στις επι­χει­ρή­σεις, σύμφωνα με τους κανόνες της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, και οι στο­χευ­μέ­νες μειώ­σεις φόρων.

Στην ανα­κοί­νωσή της η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή τονίζει τη μετά­βαση στην πράσινη ενέρ­γεια, ως ένα μέσο προ­στα­σίας έναντι των δια­κυ­μάν­σεων των τιμών. Οι ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας, οι εναλ­λα­κτι­κές μορφές ενέρ­γειας, όπως το υδρο­γόνο και η πυρη­νική ενέρ­γεια, αλλά και το θέμα της ενερ­γεια­κής απο­δο­τι­κό­τη­τας βρί­σκο­νται στην Ευρω­παϊκή Πράσινη Συμ­φω­νία, που απο­τε­λεί τον Ευρω­παϊκό Οδηγό προς μία δίκαιη και βιώσιμη ενερ­γειακή μετά­βαση, ώστε να αυξηθεί ο βαθμός ενερ­γεια­κής ανε­ξαρ­τη­σίας και ως εκ τούτου, να επι­τευ­χθεί η μακρο­πρό­θε­σμη αντι­με­τώ­πιση των ενερ­γεια­κών κρίσεων.

Οι πόροι του Ταμείου Ανά­καμ­ψης μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν εξι­σορ­ρο­πη­τικά, ως προς τις μεγάλες δαπάνες που έχουν προ­κλη­θεί από την παν­δη­μική κρίση;

Η δημιουρ­γία του Ταμείου Ανά­καμ­ψης ήταν μια γενναία, τολμηρή, αλλά και ανα­γκαία απόφαση για την αντι­με­τώ­πιση των δυσά­ρε­στων επι­πτώ­σεων της παν­δη­μίας. Μένει να απο­δει­χθεί, εάν θα γίνει πράξη. Το τελευ­ταίο εξαρ­τά­ται από τον βαθμό που επλή­γη­σαν οι οικο­νο­μίες κάθε κράτους-μέλους, αλλά και τον βαθμό δια­χεί­ρι­σης και αξιο­ποί­η­σης των πόρων, που θα εισ­ρεύ­σουν στο Ταμείο. Για την Ελλάδα είμαι πολύ αισιό­δοξη και θεωρώ πως οι πόροι του Ταμείου Ανά­καμ­ψης θα μπο­ρέ­σουν όχι μόνο να αντι­με­τω­πί­σουν τις συνέ­πειες της παν­δη­μίας, αλλά και να συνει­σφέ­ρουν απο­φα­σι­στικά σε μία νέα ανα­πτυ­ξιακή πορεία για τη χώρα μας. Την αισιο­δο­ξία μου τη στηρίζω στο εξαι­ρε­τικό σχέδιο που κατέ­θεσε η Ελλάδα, το οποίο απέ­σπασε διθυ­ραμ­βικά σχόλια, στη θετική πορεία της οικο­νο­μίας μας και των επεν­δύ­σεων, παρά τις συν­θή­κες τις παν­δη­μίας, καθώς και στις θετικές προ­βλέ­ψεις για τα επόμενα χρόνια, από όλους τους διε­θνείς οίκους αξιο­λό­γη­σης, επίσης εν μέσω παν­δη­μίας. Στη χώρα μας, υπήρξαν παράλ­ληλα ισχυρά πακέτα στή­ρι­ξης της οικο­νο­μίας, που κρά­τη­σαν τις επι­χει­ρή­σεις και τα νοι­κο­κυ­ριά όρθια στην παν­δη­μία και προ­στά­τευ­σαν τις θέσεις εργα­σίας. Οπότε νομίζω ότι μπο­ρούμε βάσιμα να αισιο­δο­ξούμε.

Στην covid-εποχή, η τηλερ­γα­σία εισήλθε για τα καλά στις ζωές πολλών ανθρώ­πων. Στη μετά-covid εποχή, αυτή η ψηφιακή μετά­βαση και η εξά­πλωση της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης, τι επι­πτώ­σεις μπορεί να έχουν στην εύρεση εργα­σίας, ιδιαί­τερα για τους νέους ανθρώ­πους; Τι απαιτεί από αυτούς;

Η Ευρώπη κινεί­ται σήμερα στους ρυθμούς της ψηφια­κής εποχής. Και είναι απο­λύ­τως λογικό, αφού η παν­δη­μία, η κλι­μα­τική αλλαγή και κυρίως η 4η Βιο­μη­χα­νική Επα­νά­σταση, όπως πολλοί την απο­κα­λούν, δημιούρ­γη­σαν νέες προ­κλή­σεις και στον τομέα της εργα­σίας. Για τον σκοπό αυτό, η Ευρω­παϊκή Ένωση θέτει, ως προ­τε­ραιό­τητα, τη μετά­βαση στην ψηφιακή εποχή, κατά την τρέ­χουσα δεκα­ε­τία, την οποία μάλιστα η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή απο­κα­λεί «Ψηφιακή Δεκα­ε­τία» της Ευρώπης. Στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, κάνουμε λόγο για μία ψηφιακή πυξίδα (Digital Compass) στο ταξίδι μας προς την ψηφιακή μετά­βαση, με την ακίδα να στρέ­φε­ται απο­φα­σι­στικά προς την ανά­πτυξη ψηφια­κών δεξιο­τή­των, ιδιαί­τερα για τους νέους. Στη χώρα μας, σύμφωνα με τα συμπε­ρά­σματα πανελ­λα­δι­κής δημο­σκό­πη­σης που πραγ­μα­το­ποί­ησα πρό­σφατα, με την υπο­στή­ριξη του ΕΛΚ, η ψηφιακή μετά­βαση απα­σχο­λεί ιδιαί­τερα, καθώς πάνω από τους μισούς ερω­τη­θέ­ντες δήλωσαν «αρκετά ή πολύ προ­βλη­μα­τι­σμέ­νοι» για τις μελ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις της Τεχνη­τής Νοη­μο­σύ­νης στην αγορά εργα­σίας, γεγονός που υπο­γραμ­μί­ζει την ανάγκη ανά­πτυ­ξης ψηφια­κών δεξιο­τή­των. Προ­γράμ­ματα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, όπως το Horizon 2021-2027, αλλά και προ­γράμ­ματα του ιδιω­τι­κού τομέα, προ­σβλέ­πουν στην ανά­πτυξη τέτοιων δεξιο­τή­των. Εκείνο που απαι­τεί­ται από τους νέους είναι απλώς να αδρά­ξουν τις ευκαι­ρίες.

Το 2022 έχει ανα­κη­ρυ­χθεί από την Ευρω­παϊκή Ένωση, ως Ευρω­παϊκό Έτος Νεο­λαίας. Πόσο σημα­ντική είναι, πιστεύ­ετε, η συμ­με­τοχή των νέων στα ενω­σιακά δρώμενα, σε μία εποχή που ο ευρω­σκε­πτι­κι­σμός βρί­σκε­ται σε υψηλά επίπεδα;

Πράγ­ματι, τον περα­σμένο Δεκέμ­βριο, στον απόηχο των συνε­πειών της παν­δη­μίας, η Ευρω­παϊκή Ένωση ανα­κή­ρυξε το 2022 «Ευρω­παϊκό Έτος Νεο­λαίας», με στόχο την υπο­στή­ριξη της προ­σω­πι­κής και επαγ­γελ­μα­τι­κής εξέ­λι­ξης των νέων, αλλά και την προ­ώ­θηση της συμ­με­το­χής τους στη δια­μόρ­φωση της ευρω­παϊ­κής πολι­τι­κής. Απώ­τε­ρος σκοπός είναι τα απο­τε­λέ­σματα των δρα­στη­ριο­τή­των, που θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν στα πλαίσια του Ευρω­παϊ­κού Έτους Νεο­λαίας, να «εμπνεύ­σουν» την ευρω­παϊκή πολι­τική, σε όλους τους τομείς. Έτσι, συμ­βα­δί­ζο­ντας με το σχέδιο ανά­καμ­ψης «NextGenerationEU», αλλά και εξα­σφα­λί­ζο­ντας, μέσω της Διά­σκε­ψης για το Μέλλον της Ευρώπης, τη συμ­με­τοχή των νέων από κάθε γωνιά της Ευρώπης, το Ευρω­παϊκό Έτος Νεο­λαίας 2022 φέρνει τους νέους στο επί­κε­ντρο της ευρω­παϊ­κής πολι­τι­κής και υπο­στη­ρί­ζει τη συμ­με­τοχή τους στη δια­μόρ­φωση του κοινού μας μέλ­λο­ντος. Η δημο­κρα­τική συμ­με­τοχή και η ψηφιακή μετά­βαση, άλλωστε, απο­τέ­λε­σαν δημο­φιλή θέματα εκδη­λώ­σεων στη χώρα μας, στο πλαίσιο της Διά­σκε­ψης για το Μέλλον της Ευρώπης, με τη συμ­με­τοχή των νέων σε αυτή να απο­τε­λεί κύρια προ­τε­ραιό­τητα της κυβέρ­νη­σης του Κυριά­κου Μητσο­τάκη. Αυτό που συνη­θίζω να λέω στους νέους, όχι μόνο ως Ευρω­βου­λευ­τής της Νέας Δημο­κρα­τίας και του Ευρω­παϊ­κού Λαϊκού Κόμ­μα­τος, αλλά και ως μητέρα, είναι να ασχο­λού­νται με τα κοινά, ώστε να έχουν λόγο και φωνή για τη δια­μόρ­φωση του δικού τους μέλ­λο­ντος, διότι αν δεν το κάνουν εκείνοι, τότε κάποιος άλλος θα το κάνει γι’ αυτούς. Το Ευρω­παϊκό Έτος Νεο­λαίας δεν μπορεί να πετύχει, χωρίς την ενεργό συμ­με­τοχή των ίδιων των νέων.

Αντι­δρά­σεις προ­κά­λεσε το εγχει­ρί­διο που συζη­τή­θηκε στο Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, το οποίο εισή­γαγε η αρμόδια επί­τρο­πος για την ισότητα, Χέλενα Ντάλι και το οποίο, μεταξύ άλλων, συμ­βού­λευε τους Ευρω­βου­λευ­τές να μην χρη­σι­μο­ποιούν την ευχή «Καλά Χρι­στού­γεννα». Αντι­τα­χθή­κατε δυνα­μικά σε αυτή την πρόταση. Πού εντο­πί­σατε την αστοχία της;

Θεωρώ ότι η πρόταση αυτή ήταν άστοχη στο σύνολό της και όχι μόνο σε κάποιο σημείο. Οι Ευρω­παίοι έχουν δικαί­ωμα να λένε «Καλά Χρι­στού­γεννα» και ακριβώς αυτό το δικαί­ωμά μας υπε­ρα­σπί­στηκα. Επρό­κειτο για συζή­τηση, σχετικά με τις κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, για τη συμπε­ρι­λη­πτική γλώσσα στα επίσημα έγγραφα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Το κείμενο με τις κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές, ως πρόταση για τη χρήση μιας ουδέ­τε­ρης, ως προς το φύλο, την κατα­γωγή και το θρή­σκευμα, γλώσσας, τελικά απο­σύρ­θηκε.

Θεώρησα μεγάλο ατόπημα, θεσμικό και πολι­τικό, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή να παρο­τρύ­νει, μέσω του κει­μέ­νου αυτού, μεταξύ άλλων, να απο­φεύ­γε­ται η χρήση της λέξης «Χρι­στού­γεννα» ή τυπικών ονο­μά­των της χρι­στια­νι­κής παρά­δο­σης, στα επίσημα έγγραφα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης. Υπο­στή­ριξα ότι δεν χρειά­ζε­ται η Ευρω­παϊκή Ένωση να αρνηθεί την ιστορία, τις παρα­δό­σεις και τη χρι­στια­νική κλη­ρο­νο­μιά της Ευρώπης, για να κατα­πο­λε­μή­σει τις δια­κρί­σεις. Είπα, επίσης, ότι τέτοια ατο­πή­ματα, τα οποία επέ­τρεψε η Επί­τρο­πος Χέλενα Ντάλι, απο­δυ­να­μώ­νουν τον κοινό αγώνα των κρατών-μελών για την αντι­με­τώ­πιση της ανι­σό­τη­τας και των δια­κρί­σεων, οδηγούν σε πόλωση και εν τέλει, σε οπι­σθο­δρό­μηση στην πορεία προς την «Ένωση Ισό­τη­τας». Για μένα ήταν η μόνη στάση που θα μπο­ρούσα να τηρήσω σε αυτό το θέμα, αυτό αισθάν­θηκα πως έπρεπε να κάνω, ως Ελλη­νίδα Ευρω­βου­λευ­τής, και αυτό έκανα.