Τουρισμός: Κρίσιμοι οι επόμενοι μήνες, κίνδυνοι από γεωπολιτικά μέτωπα

• Με άνοδο 2%-3% και υψηλή αβε­βαιό­τητα εξε­λίσ­σε­ται η του­ρι­στική χρονιά • Ποι­κί­λες επι­δό­σεις ανά προ­ο­ρι­σμό και αυξα­νό­μενη ανάγκη για νέο παρα­γω­γικό μοντέλο

Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός συνε­χί­ζει την πορεία του το 2025 με έναν τόνο συγκρα­τη­μέ­νης αισιο­δο­ξίας. Ύστερα από το 2024, χρονιά-ορόσημο με πάνω από 40,7 εκα­τομ­μύ­ρια αφίξεις και έσοδα 21,7 δισ. ευρώ, η φετινή σεζόν απο­δει­κνύ­ε­ται πιο σύνθετη και ευμε­τά­βλητη.

Παρά τις θετικές ενδεί­ξεις για ήπια ανά­πτυξη 2%-3%, η ετε­ρο­γέ­νεια ανά προ­ο­ρι­σμό και οι γεω­πο­λι­τι­κές ανα­τα­ρά­ξεις, κυρίως από την περιοχή του Ισραήλ, απο­τυ­πώ­νουν μια πραγ­μα­τι­κό­τητα λιγό­τερο ενιαία και περισ­σό­τερο εύθραυ­στη.

Επι­βρά­δυνση μετά το ρεκόρ του 2024

Το 2024 απο­τέ­λεσε χρονιά-σταθμό για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό, ξεπερ­νώ­ντας κάθε προη­γού­μενη επίδοση. Η του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα υπο­στή­ριξε άμεσα το 13% του ΑΕΠ, ενώ με τις έμμεσες επι­δρά­σεις άγγιξε και ξεπέ­ρασε το 30%. Πάνω από 700.000 θέσεις εργα­σίας δημιουρ­γή­θη­καν στην αιχμή της περιό­δου, επι­βε­βαιώ­νο­ντας τη βαρύ­τητα του κλάδου.

Η επι­τυ­χία αυτή απο­δί­δε­ται στην αυξη­μένη ζήτηση για ταξίδια μετά την παν­δη­μία, στη στα­θε­ρό­τητα της χώρας ως του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός και στη βελ­τί­ωση των αερο­πο­ρι­κών και του­ρι­στι­κών υπο­δο­μών. Ωστόσο, η φετινή χρονιά επα­να­φέ­ρει την ανάγκη για πιο στο­χευ­μέ­νες πολι­τι­κές και στρα­τη­γι­κές, καθώς η αντοχή της αγοράς δοκι­μά­ζε­ται σε ένα αβέβαιο περι­βάλ­λον.

Οι πρώτοι πέντε μήνες του 2025 δεί­χνουν άνοδο 2%-3% στην επι­βα­τική κίνηση, σύμφωνα με τα στοι­χεία των περι­φε­ρεια­κών αερο­δρο­μίων της Fraport και του διε­θνούς αερο­λι­μένα Αθηνών.

Το αερο­δρό­μιο «Ελευ­θέ­ριος Βενι­ζέ­λος» παρου­σί­ασε αύξηση 2,9% τον Μάιο, ενώ στα 14 περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια η συνο­λική επι­βα­τική κίνηση ανήλθε στα 3,69 εκα­τομ­μύ­ρια, αυξη­μένη κατά 1%.

Πίσω από αυτά τα ποσοστά, όμως, κρύ­βε­ται μία άνιση γεω­γρα­φική κατα­νομή. Η Κέρκυρα (+7,1%), η Κεφα­λο­νιά (+9,5%) και τα Χανιά (+5,6%) δεί­χνουν δυνα­μι­σμό. Η Μύκονος σημεί­ωσε οριακή άνοδο 0,8%, αλλά με σημα­ντική αύξηση στην κίνηση εξω­τε­ρι­κού (+9,4%). Αντί­θετα, η Σαντο­ρίνη κατέ­γραψε πτώση 21,4%, απο­τέ­λε­σμα της σει­σμι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας που προ­κά­λεσε ακυ­ρώ­σεις και προ­βλη­μα­τι­σμό στην αγορά.

Η εικόνα της Ρόδου: Στα­θε­ρό­τητα υπό πίεση

Η Ρόδος, ένας από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους προ­ο­ρι­σμούς της χώρας, παρα­μέ­νει σχεδόν στα ίδια επίπεδα με το 2024, φτά­νο­ντας τις 795.000 αφίξεις τον Μάιο, ελά­χι­στα αυξη­μέ­νες από τις 792.000 του προη­γού­με­νου έτους. Παρά το γενικά θετικό πρόσημο, η νησιω­τική οικο­νο­μία αντι­με­τώ­πισε εμπόδια λόγω της σημα­ντι­κής μείωσης της παρου­σίας της Ryanair στην ιταλική αγορά (πτώση 92,2%), η οποία μείωσε αισθητά τις αφίξεις από την Ιταλία. Ωστόσο, υπήρξε ενί­σχυση από τη βρε­τα­νική αγορά, μέσω της Ryanair και της Jet2.

Ο παρά­γο­ντας Ισραήλ: Μικρό μερίδιο, μεγάλη σημασία

Οι εξε­λί­ξεις στη Μέση Ανατολή και η διακοπή των πτήσεων από και προς το Ισραήλ είχαν αντί­κτυπο, ιδιαί­τερα σε περιο­χές που προ­σέλ­κυαν υψηλού επι­πέ­δου Ισραη­λι­νούς του­ρί­στες. Αν και η αγορά αυτή αντι­προ­σω­πεύει μόλις το 2% των συνο­λι­κών αφίξεων (621.000 επι­σκέ­πτες το 2024) και των εισπρά­ξεων (419 εκατ. ευρώ), η απώλειά της έχει ποιο­τική και όχι μόνο ποσο­τική βαρύ­τητα.

Η Ρόδος, η Μύκονος και η Χαλ­κι­δική, με υψηλό δείκτη προ­σέλ­κυ­σης Ισραη­λι­νών επι­σκε­πτών, επη­ρε­ά­στη­καν περισ­σό­τερο. Η ανα­στολή των πτήσεων έπληξε επίσης τις αφίξεις από γει­το­νι­κές αγορές, εξαι­τίας της γενι­κευ­μέ­νης αβε­βαιό­τη­τας και του κλει­σί­μα­τος ενα­έ­ριου χώρου. Επι­πλέον, η απώλεια σημα­ντι­κών εισο­δη­μά­των από luxury του­ρί­στες απαιτεί ανα­διά­ταξη στρα­τη­γι­κής σε άλλες αγορές υψηλής δαπάνης.

Last-minute κρα­τή­σεις και κόστος

Η του­ρι­στική περί­ο­δος του 2025 θα καθο­ρι­στεί σε μεγάλο βαθμό από το δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου και την πορεία των κρα­τή­σεων τελευ­ταίας στιγμής. Η διαρκής αύξηση του κόστους ζωής σε όλη την Ευρώπη επη­ρε­ά­ζει τη διάρ­κεια παρα­μο­νής και τη μέση δαπάνη ανά ταξίδι.

Τα πρώτα στοι­χεία από την αγορά δεί­χνουν ότι οι του­ρί­στες μειώ­νουν τις ημέρες δια­μο­νής και κάνουν πιο προ­σε­κτι­κές επι­λο­γές σε εστίαση και εμπο­ρι­κές αγορές. Επι­πλέον, κατα­γρά­φε­ται μετα­τό­πιση προ­τι­μή­σεων προς μικρό­τε­ρης διάρ­κειας δια­κο­πές, επιλογή εναλ­λα­κτι­κών – οικο­νο­μι­κό­τε­ρων – προ­ο­ρι­σμών, αλλά και χρήση πλατ­φορ­μών που προ­σφέ­ρουν ειδικές εκπτώ­σεις. Αυτές οι τάσεις δια­μορ­φώ­νουν νέα δεδο­μένα για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό και καθι­στούν ανα­γκαία την προ­σαρ­μογή των του­ρι­στι­κών επι­χει­ρή­σεων.

Οι αγορές-κλειδιά και οι νέες προ­τε­ραιό­τη­τες

Η Γερ­μα­νία και το Ηνωμένο Βασί­λειο, που καλύ­πτουν πάνω από το 33% των του­ρι­στι­κών εσόδων, παρου­σιά­ζουν σταθερή δυνα­μική. Σύμφωνα με την INSETE, η Ελλάδα προ­σφέ­ρει φέτος 5,7 εκατ. αερο­πο­ρι­κές θέσεις για το ΗΒ (+3,6%) και 4,8 εκατ. για τη Γερ­μα­νία (+3,9%). Παρά τη γενική οικο­νο­μική επι­βρά­δυνση στις δύο αυτές χώρες, η Ελλάδα εξα­κο­λου­θεί να κατα­τάσ­σε­ται στο top-5 των προ­ο­ρι­σμών σε όλη την Ευρώπη.

Την ίδια στιγμή, ο εμπο­ρι­κός πόλεμος ΗΠΑ-Κίνας και ΗΠΑ-ΕΕ επη­ρε­ά­ζει τις εξα­γω­γές και υπο­νο­μεύει την κατα­να­λω­τική εμπι­στο­σύνη. Αυτές οι εξε­λί­ξεις, αν και μακρο­οι­κο­νο­μι­κές, έχουν άμεση αντα­νά­κλαση στα του­ρι­στικά ταξίδια και ειδικά στους premium προ­ο­ρι­σμούς όπως η Ρόδος και η Κρήτη. Ταυ­τό­χρονα, ο εντει­νό­με­νος αντα­γω­νι­σμός από την Τουρκία και την Αίγυπτο, που προ­σφέ­ρουν αντα­γω­νι­στι­κό­τε­ρες τιμές, απαιτεί επα­γρύ­πνηση.

Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός του 2025 κινεί­ται σε τεντω­μένο σκοινί. Αν και οι αριθμοί παρα­μέ­νουν θετικοί, η πολυ­πλο­κό­τητα των προ­κλή­σεων απαιτεί επα­γρύ­πνηση, ευε­λι­ξία και μακρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό.

Η Ρόδος, ως αντι­προ­σω­πευ­τικό παρά­δειγμα ισορ­ρο­πίας μεταξύ ωρι­μό­τη­τας και εξω­γε­νών πιέσεων, ανα­δει­κνύει την ανάγκη για ένα νέο, πιο ανθε­κτικό και βιώσιμο μοντέλο του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης. Η ανα­γκαία μετα­τό­πιση από την ποσο­τική στην ποιο­τική μεγέ­θυνση θα καθο­ρί­σει όχι μόνο την επι­βί­ωση αλλά και την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού στο άμεσο μέλλον.