Ενστάσεις των αρχαιολόγων για το νομοσχέδιο του υπουργείου Τουρισμού

Ρυθ­μί­σεις που έρχο­νται σε αντί­θεση με τον Αρχαιο­λο­γικό Νόμο βλέπει ο Σύλ­λο­γος Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων στο νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Του­ρι­σμού.

Ειδι­κό­τερα στην ανα­κοί­νωσή του ανα­φέ­ρει:

Ο Σύλ­λο­γος Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων (ΣΕΑ) ιεράρ­χησε ως ιδιαί­τερα σημα­ντικό το θέμα του σχεδίου νόμου του Υπουρ­γείου Του­ρι­σμού, στο οποίο εμπε­ριέ­χο­νται ρυθ­μί­σεις που έρχο­νται σε αντί­θεση με τον Αρχαιο­λο­γικό Νόμο.

Τον Μάρτιο 2020, οπότε και η αρχική μορφή του σχεδίου νόμου αναρ­τή­θηκε στη δια­βού­λευση, ο ΣΕΑ συμ­με­τείχε με παρα­τη­ρή­σεις που αφο­ρού­σαν την προ­στα­σία των ενάλιων μνη­μείων και κυρίως τις δια­τά­ξεις που προ­σπα­θού­σαν να φέρoυν «από το παρά­θυρο» τη δυνα­τό­τητα να υπάρχει «άλλος φορέας» (εκτός του ΥΠΠΟΑ) που θα δια­χει­ρί­ζε­ται επι­σκέ­ψιμο ενάλιο αρχαιο­λο­γικό χώρο (ΕΕΑΧ), κάτι που απα­γο­ρεύ­ε­ται με βάση το άρθρο 7 του Αρχαιο­λο­γι­κού Νόμου (Ν.3028/2002), όπως τρο­πο­ποι­ή­θηκε και ισχύει, καθώς δεν υπάρχει κανένας άλλος φορέας δια­χεί­ρι­σης αρχαίων μνη­μείων, χερ­σαίων και ενάλιων, εκτός από τις αρμό­διες Υπη­ρε­σίες του ΥΠ.ΠΟ.Α.

Χθες, (20-5-2020) ο ΣΕΑ κλήθηκε και εξέ­φρασε τις απόψεις του στην ακρόαση φορέων της Διαρ­κούς Επι­τρο­πής Παρα­γω­γής και Εμπο­ρίου, επί της τελικής μορφής του σ.ν. με τίτλο «Ειδικές μορφές του­ρι­σμού και δια­τά­ξεις για την του­ρι­στική ανά­πτυξη».

Με τη συμ­με­τοχή του στην Ολο­μέ­λεια αυτή ο Σύλ­λο­γος Ελλήνων Αρχαιο­λό­γων διευ­κρί­νισε γενι­κό­τερα ότι για τους ενά­λιους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους και τα ενάλια μνημεία ισχύει και εφαρ­μό­ζε­ται ό,τι ισχύει για τους χερ­σαί­ους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους και τα μνημεία. Αρμό­διος φορέας για την προ­στα­σία, την ανά­δειξη και την κήρυξη όλων των αρχαιο­λο­γι­κών χώρων και μνη­μείων, χερ­σαίων και ενάλιων, είναι το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, σύμφωνα με την ισχύ­ουσα Αρχαιο­λο­γική Νομο­θε­σία και τις θεμε­λιώ­δεις δια­τά­ξεις του Συντάγ­μα­τος.

Με βάση τα παρα­πάνω ο ΣΕΑ τοπο­θε­τή­θηκε ειδι­κό­τερα επί των παρα­κάτω άρθρων

Άρθρο 2, παρ.5

«5. Η οριο­θέ­τηση των θαλάσ­σιων περιο­χών ενάλιων αρχαιο­λο­γι­κών χώρων πραγ­μα­το­ποιεί­ται με κοινή απόφαση των αρμο­δίων οργάνων των Υπουρ­γείων Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού και Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής».

Η κήρυξη-οριοθέτηση όλων των αρχαιο­λο­γι­κών χώρων (και των ενάλιων) γίνεται με βάση απο­κλει­στικά τα αρχαιο­λο­γικά δεδο­μένα και απο­τε­λεί αρμο­διό­τητα απο­κλει­στικά του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού. Αυτό άλλωστε προ­βλέ­πουν και τα άρθρα 12 και 15 του Ν. 3028/02, που ανα­φέ­ρο­νται παρα­πάνω στο ίδιο άρθρο.

Να επι­ση­μά­νουμε ότι οι χρήσεις που επι­τρέ­πο­νται ή απα­γο­ρεύ­ο­νται σε ενά­λιους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους προ­ϋ­πο­θέ­τουν ΚΥΑ, η οποία ειδικά για τους ενά­λιους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους έχει ήδη εκδοθεί από τα συναρ­μό­δια Υπουρ­γεία (Γεωρ­γίας, ΥΠΠΟΑ, ΥΠΕΝ) και ισχύει σε εφαρ­μογή του άρθρου 15 παρ. 2 του Ν. 3028/02 (ΦΕΚ 336/Β/2004). Ως εκ τούτου καμία χρεία δεν υπάρχει για εμπλοκή του ΥΝΑΝΠ σε δια­δι­κα­σίες που αφορούν απο­κλει­στικά τις αρχαιό­τη­τες, αντι­θέ­τως αυτό θα προ­κα­λέ­σει καθυ­στέ­ρη­ση­στην έκδοση των σχε­τι­κών απο­φά­σεων, ενώ υπο­νο­μεύει την αρχαιο­λο­γική νομο­θε­σία και την απο­κλει­στική αρμο­διό­τητα του ΥΠΠΟΑ.

Άρθρο 6 – Επι­σκέ­ψι­μοι Ενάλιοι Αρχαιο­λο­γι­κοί Χώροι

Η παρά­γρα­φος 3 ανα­φέ­ρει: «Εάν για τους ιδρυό­με­νους ΕΕΑΧ δεν έχει ορισθεί φορέας δια­χεί­ρι­σης με απόφαση του Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού ή με προ­γραμ­μα­τική σύμβαση του άρθρου 100 του ν. 3852/2010, ως φορέας δια­χεί­ρι­σης νοείται η Εφορεία Ενάλιων Αρχαιο­τή­των του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού».

Η διάταξη αυτή προ­σπα­θεί να φέρει «από το παρά­θυρο» τη δυνα­τό­τητα να υπάρχει άλλος φορέας που δια­χει­ρί­ζε­ται επι­σκέ­ψιμο ενάλιο αρχαιο­λο­γικό χώρο, κάτι που απα­γο­ρεύ­ε­ται με βάση το άρθρο 7 του Αρχαιο­λο­γι­κού Νόμου, όπως τρο­πο­ποι­ή­θηκε και ισχύει, καθώς δεν υπάρχει κανένας άλλος φορέας δια­χεί­ρι­σης αρχαίων μνη­μείων και αρχαιο­λο­γι­κών χώρων, εκτός από τις αρμό­διες Υπη­ρε­σίες του ΥΠΠΟΑ. Οι επι­σκέ­ψι­μοι ενάλιοι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι είναι στην απο­κλει­στική αρμο­διό­τητα του ΥΠΠΟΑ, διά της αρμό­διας Υπη­ρε­σίας που είναι η Εφορεία Εναλίων Αρχαιο­τή­των, για τη δημιουρ­γία, την προ­στα­σία, τη συντή­ρηση, τη φύλαξη, την επο­πτεία των επι­σκέ­ψεων και την είσπραξη εισι­τη­ρίου προς όφελος του ΤΑΠΑ, όπως συμ­βαί­νει και με κάθε άλλο οργα­νω­μένο αρχαιο­λο­γικό χώρο!

Να επι­ση­μά­νουμε ότι το 2019, με ευθύνη της Εφο­ρείας Εναλίων Αρχαιο­τή­των, έγιναν οι πρώτες πιλο­τι­κές κατα­δύ­σεις κοινού στο σπου­δαίο κλασικό ναυάγιο της Περι­στέ­ρας Αλον­νή­σου και το 2020 το ΥΠΠΟΑ έχει ανα­κοι­νώσε ιτη δίμηνη πιλο­τική λει­τουρ­γία του Επι­σκέ­ψι­μου Ενάλιου Αρχαιο­λο­γι­κού Χώρου της Αλον­νή­σου.

Το σημείο αυτό του ν.σ. είναι ιδιαί­τερα επι­κίν­δυνο, καθώς εισάγει τη δυνα­τό­τητα «συν­δια­χεί­ρι­σης» αρχαιο­λο­γι­κών χώρων με ΟΤΑ και με ιδιώτες! Η προ­σπά­θεια δια του «φορέα δια­χεί­ρι­σης» να περά­σουν ενάλιοι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι σε ιδιώτες, προ­σπά­θεια που αντι­βαί­νει και τις δια­τά­ξεις του Συντάγ­μα­τος, είναι ακόμη πιο εμφα­νείς στις ρυθ­μί­σεις του άρθρου 13 του ίδιου νομο­σχε­δίου.

Άρθρο 9 – Ενη­μέ­ρωση αρχής για κατα­δύ­σεις σε ΕΕΑΧ και κατα­δυ­τικά πάρκα

και τέλη φωτο­γρά­φι­σης

1. Σύμφωνα με τα ορι­ζό­μενα στον Κανο­νι­σμό Λει­τουρ­γίας του ΕΕΑΧ και του­λά­χι­στον δύο (2) ώρες πριν από τη διε­νέρ­γεια κατα­δύ­σεων ή περι­ή­γη­σης σε κατα­δυ­τικά πάρκα του άρθρου 13 του ν. 3409/2005 (Α’ 273) και ΕΕΑΧ, οι πάροχοι κατα­δυ­τι­κών υπη­ρε­σιών ανα­ψυ­χής υπο­χρε­ού­νται να ενη­με­ρώ­νουν εγγρά­φως, έντυπα ή ηλε­κτρο­νικά, τον φορέα δια­χεί­ρι­σης με αναφορά και του χρόνου και της διάρ­κειας της κατά­δυ­σης.

2. Για τη φωτο­γρά­φιση ή κινη­μα­το­γρά­φηση στους επι­σκέ­ψι­μους ενά­λιους, μεσο­πο­τά­μιους ή ενδο­λι­μναί­ους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους ή ιστο­ρι­κούς τόπους και σε ναυάγια εφαρ­μό­ζο­νται οι σχε­τι­κές δια­τά­ξεις του ν. 3028/2002 (Α΄153). Η φωτο­γρά­φιση ή κινη­μα­το­γρά­φηση στους χώρους του προη­γού­με­νου εδαφίου, η οποία διε­νερ­γεί­ται για μη εμπο­ρι­κούς σκοπούς, πραγ­μα­το­ποιεί­ται ατελώς.

Το άρθρο αυτό περιτ­τεύει.

Σχετικά με την παρά­γραφο 1: Η επί­σκεψη σε ΕΕΑΧ, με αναφορά και του χρόνου και της διάρ­κειας της κατά­δυ­σης, θα πρέπει να γίνεται ύστερα από ραντε­βού και για περιο­ρι­σμένο αριθμό αυτο­δυ­τών ανά κατά­δυση για λόγους προ­στα­σίας αρχαιο­τή­των, με ηλε­κτρο­νική προ­πλη­ρωμή εισι­τη­ρίου. Άρα η ειδο­ποί­ηση δεν μπορεί να γίνεται 2 ώρες πριν, αλλά του­λά­χι­στον 24 ώρες πριν από την προ­γραμ­μα­τι­σμένη κατά­δυση ή όποτε ορίσει η αρμόδια Εφορεία στον Κανο­νι­σμό που θα εκδώσει το ΥΠΠΟΑ.

Σχετικά με την παρά­γραφο 2:η κατα­βολή τελών, υπέρ του ελλη­νι­κού δημο­σίου, σε περί­πτωση εμπο­ρι­κής χρήσης ή ατελώς σε περί­πτωση μη εμπο­ρι­κής χρήσης, ρυθ­μί­ζε­ται ευχερώς από τον Αρχαιο­λο­γικό Νόμο και τις Υπουρ­γι­κές Απο­φά­σεις που έχουν εκδοθεί σε εφαρ­μογή του και ισχύουν για όλους τους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους, χερ­σαί­ους και ενά­λιους.

Άρθρο 13 – Τρο­πο­ποί­ηση δια­τά­ξεων περί κατα­δυ­τι­κών πάρκων

Παρ.1, τελευ­ταίο εδάφιο «Σε περί­πτωση που εντός του κατα­δυ­τι­κού πάρκου περι­λαμ­βά­νο­νται ΕΕΑΧ ή μνημεία ή ιστο­ρι­κοί τόποι απαι­τεί­ται προη­γού­μενη σύμφωνη γνώμη του Υπουρ­γείου Πολι­σμού και Αθλη­τι­σμού μετά από γνώμη του αρμό­διου κεντρι­κού συμ­βου­λίου».

Παρ. 6, τελευ­ταίο εδάφιο «Στον χώρο των κατα­δυ­τι­κών πάρκων μπορούν να περι­λαμ­βά­νο­νται ναυάγια και ΕΕΑΧ. Κατα­δυ­τικά πάρκα δύναται να χωρο­θε­τη­θούν σε περιοχή οριο­θε­τη­μέ­νου ενάλιου αρχαιο­λο­γι­κού χώρου με απόφαση του αρμο­δίου οργάνου του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού. Με απόφαση του Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού τα κατα­δυ­τικά πάρκα επι­τρέ­πε­ται να περι­λαμ­βά­νουν στο θαλάσ­σιο χώρο τους και κηρυγ­μέ­νους ενά­λιους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους, στους οποίους απα­γο­ρεύ­ο­νται η είσοδος και οι κατα­δύ­σεις, καθώς και ΕΕΑΧ, εφόσον η λει­τουρ­γία αυτών των χώρων διέ­πε­ται από ειδικό κανο­νι­σμό σύμφωνο με τις προ­βλέ­ψεις της εν λόγω διά­τα­ξης».

Τα χωρία αυτά ανοί­γουν ευθέως το δρόμο για την παρα­χώ­ρηση αρχαιο­λο­γι­κών χώρων, και μάλιστα αρχαίων ναυα­γίων και επι­σκέ­ψι­μων ενάλιων αρχαιο­λο­γι­κών χώρων, σε δια­χεί­ριση ιδιωτών, και έρχεται σε ευθεία αντί­θεση με το άρθρο 7 του Αρχαιο­λο­γι­κού Νόμου 3028/02, όπως ισχύει.

Τα Κατα­δυ­τικά Πάρκα, σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις του Ν. 3409/05, μπορούν να ιδρυ­θούν από Δήμους, από Νομικά Πρόσωπα ή από ιδιώτες (εται­ρείες ή φυσικά πρόσωπα). Με τη συγκε­κρι­μένη διάταξη προ­σπα­θεί το Υπουρ­γείο Του­ρι­σμού να περι­λη­φθούν εντός των κατα­δυ­τι­κών Πάρκων και Επι­σκέ­ψι­μοι Ενάλιοι Αρχαιο­λο­γι­κοί Χώροι! Είναι αδια­νό­ητο να υπάρχει προ­σπά­θεια διά του νομο­σχε­δίου του Υπουρ­γείου Του­ρι­σμού να περά­σουν οι επι­σκέ­ψι­μοι ενάλιοι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι –και τα έσοδα από την επί­σκεψη σε αυτούς!- στη δια­χεί­ριση ΟΤΑ ή ιδιωτών και βεβαίως η διάταξη αυτή έρχεται σε αντι­πα­ρά­θεση με τον Ν. 3028/02 και το Σύνταγμα της χώρας, κι ακόμη κι αν προ­ω­θη­θεί για ψήφιση, θα καταρ­ρεύ­σει νομικά και δεν θα εφαρ­μο­στεί ποτέ.

Οι παρα­πάνω δια­τά­ξεις στο άρθρο 6 και στο άρθρο 13 πρέπει να απα­λει­φθούν εξ ολο­κλή­ρου από το νομο­σχέ­διο.

Άρθρο 16- Μετα­βολή του φορέα ίδρυσης και εκμε­τάλ­λευ­σης Περιο­χής Ολο­κλη­ρω­μέ­νης Του­ρι­στι­κής Ανά­πτυ­ξης

Για περι­πτώ­σεις εξα­γο­ράς δημο­σίων κτη­μά­των για του­ρι­στι­κούς σκοπούς, θα πρέπει να υπάρχει η σύμφωνη γνώμη και του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, ύστερα από διε­νέρ­γεια αυτο­ψίας, όπως ισχύει και για άλλες εξα­γο­ρές, διότι ενέ­χε­ται ο κίν­δυ­νος να βλά­πτο­νται άμεσα ή έμμεσα αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι.

Άρθρο 25 -Διαγωνιστική δια­δι­κα­σία για την παρα­χώ­ρηση της χρήσης και εκμε­τάλ­λευ­σης της ίδιας ζώνης αγκυ­ρο­βο­λίου ή κατα­φυ­γίου του­ρι­στι­κών σκαφών καιΆρθρο 27 – Ρύθμιση για προ­βλή­τες έμπρο­σθεν του­ρι­στι­κών εγκα­τα­στά­σεων

Για τις περι­πτώ­σεις των άρθρων 25 και 27 που οι εγκα­τα­στά­σεις βρί­σκο­νται εντός κηρυγ­μέ­νων αρχαιο­λο­γι­κών χώρων απαι­τεί­ται η άδεια και τουΥπουργείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού.

ΜΕΡΟΣ ΤΡΙΤΟ – ΣΗΜΑ ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΣΗΣ GLAMPING- Άρθρα 38-42 – Άλλα θέματα χορή­γη­σης Σήματος Glampingκαι κυρίως το άρθρο 42

παρ. 2: Mε απόφαση του αρμό­διου οργάνου του Υπουρ­γείου Του­ρι­σμού, μετά από γνω­μο­δό­τηση του ειδικού συλ­λο­γι­κού οργάνου της παρ. 2 του άρθρου 42, δύναται να χορη­γεί­ται Σήμα Glamping σε επι­χει­ρή­σεις, που κατά παρέκ­κλιση των κατά περί­πτωση ισχυου­σών τεχνι­κών και λει­τουρ­γι­κών προ­δια­γρα­φών, θα υλο­ποι­ή­σουν έργα σε προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές του ν. 3937/2011 (Α΄ 60), όπου επι­τρέ­πε­ται κατά περί­πτωση. Για προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές του δικτύου Natura απαι­τεί­ται προη­γού­μενη περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση του άρθρου 10 του ν. 4014/2011 (Α΄ 209), βάσει σχε­τι­κής από­φα­σης της αρμό­διας Αρχής, που εκδί­δε­ται κατόπιν υπο­βο­λής Ειδικής Οικο­λο­γι­κής Αξιο­λό­γη­σης και δήλωσης υπα­γω­γής σε Πρό­τυ­πες Περι­βαλ­λο­ντι­κές Δεσμεύ­σεις (ΠΠΔ). Σε περί­πτωση που η δια­χεί­ριση της προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής εμπί­πτει στην αρμο­διό­τητα εξει­δι­κευ­μέ­νου Φορέα Δια­χεί­ρι­σης, απαι­τεί­ται προη­γου­μέ­νως σύμφωνη γνώμη αυτού. Για περιο­χές εντός Ζωνών Οικι­στι­κού Ελέγχου απαι­τεί­ται σύμφωνη γνώμη του Κεντρι­κού Συμ­βου­λίου Πολε­ο­δο­μι­κών Θεμάτων και Αμφι­σβη­τή­σεων.

Σε περί­πτωση που η δια­χεί­ριση της προ­στα­τευό­με­νης περιο­χής εμπί­πτει σε κηρυγ­μένο αρχαιο­λο­γικό χώρο ή βρί­σκε­ται πλησίον μνη­μείου ή εντο­πί­ζο­νται επι­φα­νεια­κές αρχαιό­τη­τες, απαι­τεί­ται προη­γου­μέ­νως σύμφωνη του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού.

Άρθρο 43- Καθο­ρι­σμός του εμβαδού παρα­χώ­ρη­σης της απλής χρήσης αιγια­λού, παρα­λίας, όχθης και παρό­χθιας ζώνης

Σε κάθε περί­πτωση πρέπει να παρα­μέ­νει ελεύ­θερη έκταση αιγια­λού σε ποσοστό του­λά­χι­στον πενήντα τοις εκατό (50%) του συνο­λι­κού εμβαδού του, ανάλογα με τα ποιο­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά του αιγια­λού, μη υπο­λο­γι­ζό­με­νου του χώρου που είναι δυσπρό­σι­τος και μη αξιο­ποι­ή­σι­μος και με τους περιο­ρι­σμούς, ως προς το ποσοστό κάλυψης του αιγια­λού, που ορί­ζο­νται στην απόφαση παρα­χώ­ρη­σης».

Εκτε­τα­μέ­νοι κηρυγ­μέ­νοι αρχαιο­λο­γι­κοί χώροι σε παρα­λια­κές περιο­χές της χώρας προ­σφέ­ρο­νται για του­ρι­στική εκμε­τάλ­λευση, όπου έχουν ανα­πτυ­χθεί και ανα­πτύσ­σο­νται ακόμη τερά­στια ξενο­δο­χειακά συγκρο­τή­ματα, τα οποία βάσει και του προη­γού­με­νου Νόμου περί των Αιγια­λού αλλά και άλλους Νόμους, όπως ο πρό­σφα­τος Νόμος με τίτλο «Εκσυγ­χρο­νι­σμός περι­βαλ­λο­ντι­κής νομο­θε­σίας, ενσω­μά­τωση στην ελλη­νική νομο­θε­σία των Οδηγιών 2018/844 και 2019/692 του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου και του Συμ­βου­λίου και λοιπές δια­τά­ξεις», διευ­κο­λύ­νο­νται ως επεν­δύ­σεις, δυστυ­χώς σε βάρος του περι­βάλ­λο­ντος και των δημό­σιων αγαθών, όπως είναι τα μνημεία και ο περι­βάλ­λων χώρος τους. Σε κάθε περί­πτωση, σύμφωνα με τον Ν. 3028/2002 και το άρθρο 24 του Συντάγ­μα­τος είναι απα­ραί­τητη η σύμφωνη γνώμη του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού και για τις παρα­πάνω δρα­στη­ριό­τη­τες.

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΛΗΝΩΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΩΝ

Πηγή: tovima.gr