1 στα 3 νοικοκυριά ζει με εισόδημα κάτω από 10.000 ευρώ

Αρνη­τι­κές είναι οι προσ­δο­κίες των νοι­κο­κυ­ριών για το 2016, καθώς το 70% ανα­μέ­νει επι­δεί­νωση της οικο­νο­μι­κής του κατά­στα­σης και μόνο το 5,1% προσ­δοκά σε βελ­τί­ωση των οικο­νο­μι­κών του δυνα­το­τή­των. Αυτό προ­κύ­πτει από την έρευνα του Ινστι­τού­του Μικρών Επι­χει­ρή­σεων της ΓΣΕΒΕΕ για το εισό­δημα και τις δαπάνες των νοι­κο­κυ­ριών για το 2015″ δήλωσε σε σημε­ρινή συνέ­ντευξη Τύπου ο πρό­ε­δρος της Γενικής Συνο­μο­σπον­δίας Επαγ­γελ­μα­τιών Βιο­τε­χνών Εμπόρων Ελλάδος, Γιώργος Καβ­βα­θάς.

Ο ίδιος εκτιμά ότι εφέτος θα αυξη­θούν τα λουκέτα και θα χαθούν θέσεις εργα­σίας, καθώς αρκετές μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις έχουν συρ­ρι­κνω­θεί ήδη αρκετά τα προη­γού­μενα χρόνια, οπότε δεν έχουν άλλη λύση από την παύση εργα­σιών.

Σύμφωνα με τα στοι­χεία της έρευνας, το 94,2% των νοι­κο­κυ­ριών παρου­σί­ασε σημα­ντική μείωση των εισο­δη­μά­των, μετά το ξέσπα­σμα της κρίσης, με σαφέ­στατη την τάση διεύ­ρυν­σης της ανι­σό­τη­τας υπέρ του 1% του πλη­θυ­σμού. Μάλιστα, μείωση εισο­δη­μά­των κατα­γρά­φηκε και μέσα στο 2015 για το 77,9% των νοι­κο­κυ­ριών.

Ακόμη, πάνω από 1 στα 3 νοι­κο­κυ­ριά δηλώ­νουν ότι δια­βιούν με ετήσιο οικο­γε­νειακό εισό­δημα που βρί­σκε­ται στην κατώ­τερη εισο­δη­μα­τική κλίμακα (36,3% δηλώ­νουν εισό­δημα <10.000 ευρώ). Η φτωχοποίηση της ελληνικής κοινωνίας συνεχίστηκε και το 2015, αν και με χαμηλότερους ρυθμούς αύξησης σε σχέση με το 2013 και το 2014. Προκύπτει, επίσης ότι οι ανισότητες που είχαν διαμορφωθεί καθ' όλη τη διάρκεια της κρίσης παραμένουν αναλλοίωτες και μέσα στο 2015, ενώ πληθώρα νέων ρυθμίσεων του τρίτου προγράμματος έχει ήδη προσθέσει βάρη στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και τα εισοδήματα των νοικοκυριών. Από τα στοιχεία της έρευνας προκύπτει ότι το 80% των ελληνικών νοικοκυριών διαβιεί με πολύ χειρότερους όρους (ποσοτικούς και ποιοτικούς) σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα. Όπως σχολίασε ο κ. Καββαθάς: "Ασφαλώς, οι επιβαρύνσεις του δεύτερου μνημονίου που διατηρήθηκαν, καθώς και άλλες που προστέθηκαν με το νέο τρίτο μνημονιακό πρόγραμμα, επιδεινώνουν τις προοπτικές της εγχώριας ζήτησης, της κατανάλωσης και το επίπεδο διαβίωσης. Μάλιστα, ρυθμίσεις, όπως η άρση της αναστολής πλειστηριασμών, η αύξηση των φόρων και εισφορών, οι πρόσθετες επιβαρύνσεις, που προβλέπει το νέο ασφαλιστικό, αναμένεται να συρρικνώσουν περαιτέρω τη δυνητική κατανάλωση". Ιδιαίτερα ανησυχητικό χαρακτηρίζεται το εύρημα της έρευνας, σύμφωνα με το οποίο οι συντάξεις για το 51,8% των νοικοκυριών αποτελούν την κυριότερη πηγή εισοδήματος, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό το 2012 ήταν 42,3%. Αν, μάλιστα, συνδυαστεί με το γεγονός ότι τα νοικοκυριά που δηλώνουν εισοδήματα από επιχειρηματική δραστηριότητα ως κύρια πηγή εισοδήματος ανέρχονται μόλις στο 6,1% (από 12,6% το 2012), γίνεται εμφανής η συρρίκνωση της επιχειρηματικής δραστηριότητας. Το πρόβλημα της υπερχρέωσης, της φτώχειας και της κοινωνικής αποστέρησης στην Ελλάδα, υπήρξε αντικείμενο εκτεταμένου διαλόγου στην πρόσφατη επίσκεψη εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ στη χώρα, όπως σημειώνει η ΓΣΕΒΕΕ και σημειώνει ότι το επόμενο διάστημα η κυβέρνηση θα κληθεί να λάβει μέτρα που θα πρέπει να ισορροπούν ανάμεσα στο στόχο της δημοσιονομικής σταθερότητας και στην αδήριτη ανάγκη αντιμετώπισης των κοινωνικών προβλημάτων. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας: ΕΙΣΟΔΗΜΑ-ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΩΝ

1) Πάνω από 1 στα 3 νοι­κο­κυ­ριά δηλώ­νουν ότι δια­βιούν με ετήσιο οικο­γε­νειακό εισό­δημα που βρί­σκε­ται στην κατώ­τερη εισο­δη­μα­τική κλίμακα (36,3% δηλώ­νουν εισό­δημα <10,000 ευρώ). Η φτωχοποίηση της ελληνικής κοινωνίας συνεχίστηκε και το 2015, αν και με χαμηλότερους ρυθμούς αύξησης σε σχέση με το 2013 και το 2014. 2) Το 15,2% των νοικοκυριών δηλώνει ότι τα εισοδήματά του δεν επαρκούν, για να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες, εύρημα που συνάδει με το ποσοστό ακραίας φτώχειας που σημειώνεται στη χώρα (το οποίο υπολογίζεται στο 40% του ενδιάμεσου εισοδήματος, ΕΛΣΤΑΤ). Είναι χαρακτηριστικό ότι στο ενδεχόμενο μιας έκτακτης ανάγκης πληρωμής 500 ευρώ, το 15,2% δηλώνει ότι δεν θα μπορούσε να την πραγματοποιήσει, ενώ το 52,9% θα κάλυπτε αυτή τη δαπάνη με μεγάλη δυσκολία. 3) Περίπου τα 2/3 των νοικοκυριών (64,1%) αναγκάζονται να κάνουν περικοπές, για να εξασφαλίσουν τα αναγκαία προς το ζην, ενώ πάνω από τα μισά νοικοκυριά (56,5%) αδυνατούν να καλύψουν επαρκώς τις διατροφικές ανάγκες της οικογένειας και να εξασφαλίσουν ικανοποιητικό επίπεδο θέρμανσης (δείκτης κοινωνικής αποστέρησης). Αξίζει να σημειωθεί ότι τα μονομελή και τα πολυμελή (άνω 5 ατόμων) νοικοκυριά αντιμετωπίζουν σοβαρότερο πρόβλημα επιβίωσης. 4) Το 94,2% των νοικοκυριών παρουσίασε σημαντική μείωση των εισοδημάτων, μετά το ξέσπασμα της κρίσης, με σαφέστατη την τάση διεύρυνσης της ανισότητας υπέρ του 1% του πληθυσμού. Μάλιστα, μείωση εισοδημάτων καταγράφηκε και μέσα στο 2015 για το 77,9% των νοικοκυριών. 5) Αποθαρρυντικό είναι το γεγονός ότι οι προσδοκίες των νοικοκυριών για το νέο έτος παραμένουν συντριπτικά αρνητικές, καθώς το 70% αναμένει επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης (μόνο το 5,1 αναμένει βελτίωση των οικονομικών του δυνατοτήτων). Μάλιστα, το αίσθημα διάψευσης και χαμηλών προσδοκιών προκύπτει και από την τάση αύξηση του ποσοστού των νοικοκυριών που δηλώνει ότι μπορεί να ζήσει με χαμηλότερο διαθέσιμο εισόδημα. Τούτο συναρτάται με τις προβολές των νοικοκυριών σχετικά με την ικανότητά τους να ανταποκριθούν στις τρέχουσες και μελλοντικές υποχρεώσεις. ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ-ΑΝΕΡΓΙΑ

6) Το 33,9% των νοι­κο­κυ­ριών, δηλαδή πάνω από 1 εκατ. νοι­κο­κυ­ριά, έχουν στην οικο­γέ­νεια ένα του­λά­χι­στο άτομο σε ανεργία. Το ποσοστό της μακρο­χρό­νιας ανερ­γίας αγγίζει το 80% του συνο­λι­κού αριθμού των ανέργων.

7) Τα νοι­κο­κυ­ριά που δηλώ­νουν εισο­δή­ματα από επι­χει­ρη­μα­τική δρα­στη­ριό­τητα ως κύρια πηγή εισο­δή­μα­τος ανέρ­χο­νται μόλις στο 6,1% (από 12,6% το 2012), γεγονός που κατα­δει­κνύει τη σοβαρή συρ­ρί­κνωση της επι­χει­ρη­μα­τι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας, η οποία ενδε­χο­μέ­νως απο­δί­δε­ται στην αύξηση της ολι­γο­πώ­λη­σης της αγοράς και της συγκέ­ντρω­σης μερι­δίων σε λιγό­τε­ρους και ισχυ­ρό­τε­ρους παίκτες. Αντί­στοιχα, δια­τη­ρεί­ται το ανη­συ­χη­τικό εύρημα, σύμφωνα με το οποίο οι συντά­ξεις απο­τε­λούν για το 51,8% των νοι­κο­κυ­ριών την κυριό­τερη πηγή εισο­δή­μα­τος. Το αντί­στοιχο ποσοστό ήταν 42,3% το 2012.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ

8) 1 στα 5 νοι­κο­κυ­ριά έχουν ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές προς την εφορία, ενώ μόνο το 16,4% των οφει­λε­τών έχει κατα­φέ­ρει να υπαχθεί στη ρύθμιση των 100 δόσεων. Το 12,5% των νοι­κο­κυ­ριών έχει ληξι­πρό­θε­σμες οφειλές προς τις τρά­πε­ζες.

9) Το 42,8% των νοι­κο­κυ­ριών δια­τη­ρεί αρνη­τι­κές προσ­δο­κίες συνο­λικά ως προς τη δυνα­τό­τητά του να καλύψει βασικές υπο­χρε­ώ­σεις το επόμενο έτος.

Ένα στα 2 νοι­κο­κυ­ριά που στη­ρί­ζο­νται στη σύνταξη δηλώ­νουν απαι­σιό­δοξα ως προς την ικα­νό­τητά να αντα­πο­κρι­θούν στις βασικές υπο­χρε­ώ­σεις τους το τρέχον έτος.

10) Το 29,2% θεωρεί ότι δεν θα μπο­ρέ­σει να αντα­πο­κρι­θεί στις φορο­λο­γι­κές υπο­χρε­ώ­σεις, ενώ, ειδι­κό­τερα, το 14,7% των νοι­κο­κυ­ριών δηλώνει ότι αδυ­να­τεί να πλη­ρώ­σει τους φόρους για τα ακίνητα που δια­θέ­τει (ΕΝΦΙΑ).

11) Το 33,7% εκτιμά ότι δεν μπο­ρέ­σει να αντα­πο­κρι­θεί στις δανεια­κές υπο­χρε­ώ­σεις το επόμενο έτος. 1 στα 4 νοι­κο­κυ­ριά που δια­μέ­νουν σε ιδιό­κτητο σπίτι έχουν στε­γα­στικό δάνειο. Το 15,4% εξ αυτών των οφει­λε­τών έχει καθυ­στε­ρη­μέ­νες οφειλές. 1 στα 4 (24,6%) νοι­κο­κυ­ριά εκφρά­ζουν φόβο ότι θα χάσουν το σπίτι τους, εξαι­τίας τόσο των συσ­σω­ρευ­μέ­νων υπο­χρε­ώ­σεων όσο και των επι­πρό­σθε­των επι­βα­ρύν­σεων (δανεια­κών, φορο­λο­γι­κών και άλλων).

12) Η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των νοι­κο­κυ­ριών τα τελευ­ταία τέσσερα χρόνια είτε χρη­σι­μο­ποιεί χρήματα από απο­τα­μιεύ­σεις είτε απευ­θύ­νε­ται σε συγ­γε­νείς και φίλους για την κάλυψη των υπο­χρε­ώ­σεών του. Το 2015 παρα­τη­ρούμε ότι υπάρχει μια μείωση στη χρήση απο­τα­μιεύ­σεων κατά 6,2%, καθώς είναι εμφανές ότι στα­διακά εξα­ντλού­νται οι απο­τα­μιεύ­σεις των νοι­κο­κυ­ριών, γεγονός που επη­ρε­ά­ζει την κατα­θε­τική βάση αρνη­τικά.

13) Σημα­ντική αύξηση σημεί­ωσε η χρήση του πλα­στι­κού χρή­μα­τος για την κάλυψη των υπο­χρε­ώ­σεων του νοι­κο­κυ­ριού. Αυτό μπορεί να ερμη­νευ­τεί και ως απόρ­ροια της μείωσης της κατα­θε­τι­κής βάσης, αλλά και της επι­βο­λής κεφα­λαια­κών περιο­ρι­σμών. Η χρήση πιστω­τι­κής κάρτας αυξή­θηκε από το 15,8% το 2012 στο 31% το 2015.

ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ

14) Συνε­χί­ζε­ται η κατάρ­ρευση της εσω­τε­ρι­κής ζήτησης, καθώς σχεδόν στο σύνολο των αγαθών και υπη­ρε­σιών σημειώ­νε­ται αρνη­τικό ισο­ζύ­γιο (ένδυση-υπόδηση, δώρα, έξοδοι σε εστιατόρια-καφέ-μπαρ, ταξίδια, οικιακά είδη, κα).

15) Αρνη­τικό γεγονός απο­τε­λεί το εύρημα ότι τα νοι­κο­κυ­ριά αύξησαν για δεύτερο συνε­χό­μενο έτος την ιδιω­τική τους δαπάνη για ιατρο­φαρ­μα­κευ­τική περί­θαλψη, λόγω προ­φα­νώς της αύξησης της ιδιω­τι­κής συμ­με­το­χής και της μείωσης της δημό­σιας δαπάνης στην υγεία. Θετικό ισο­ζύ­γιο δαπάνης εμφα­νί­ζουν για πρώτη φορά οι δαπάνες για εκπαί­δευση και για λογα­ρια­σμούς ΔΕΚΟ. Η τάση αυτή διεύ­ρυν­σης της δαπάνης για την εξα­σφά­λιση αγαθών κοι­νω­νι­κού χαρα­κτήρα (υγεία, εκπαί­δευση, λογα­ρια­σμοί κοινής ωφέ­λειας) απο­τε­λεί εν δυνάμει συντε­λε­στή διάρ­ρη­ξης του κοι­νω­νι­κού ιστού και θα πρέπει να ανα­στρα­φεί.

16) Το 70,1% των νοι­κο­κυ­ριών δηλώνει ότι θα αντι­με­τω­πί­σει σοβαρό οικο­νο­μικό πρό­βλημα, αν αυξη­θούν οι τιμές στα είδη δια­τρο­φής που κατα­να­λώ­νει. Είναι προ­φα­νές ότι η αύξηση του ΦΠΑ που απο­φα­σί­στηκε το προη­γού­μενο εξάμηνο σε ευρύ φάσμα κατα­να­λω­τι­κών αγαθών και τρο­φί­μων από το 13% στο 23% επι­δεί­νωσε τη θέση των νοι­κο­κυ­ριών.

17) Στο σύνολο της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας, του­λά­χι­στον 120,000 νοι­κο­κυ­ριά προ­μη­θεύ­θη­καν τα βασικά είδη δια­βί­ω­σης μέσα από τα κοι­νω­νικά παντο­πω­λεία/ή και μέσω της κάρτας σίτισης.

Η συγκε­κρι­μένη έρευνα εντάσ­σε­ται στις ετήσιες τακτι­κές έρευνες του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ (συνερ­γα­σία με την εται­ρεία MARC AE). Έγινε σε δείγμα 1000 αντι­προ­σω­πευ­τι­κών νοι­κο­κυ­ριών στο σύνολο της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας την περίοδο Δεκεμ­βρίου 2015.

Ημε­ρη­σία