ΤΑΙΠΕΔ: Πώς θα λειτουργεί το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών – Στην τελική ευθεία η ηλεκτρική διασύνδεση της Δωδεκανήσου

Σημα­ντική πρω­το­βου­λία για την επι­τά­χυνση της πρά­σι­νης μετά­βα­σης, την απαν­θρα­κο­ποί­ηση των ελλη­νι­κών νησιών και την εκπλή­ρωση των κλι­μα­τι­κών στόχων της Ελλάδας, στο πλαίσιο της Ευρω­παϊ­κής Πρά­σι­νης Συμ­φω­νίας, συνιστά το Ταμείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης Νησιών, όπως ανα­φέ­ρε­ται σε ενη­με­ρω­τικό σημεί­ωμα του ΤΑΙΠΕΔ.

Συστά­θηκε, μετά την υπο­γραφή της τρι­με­ρούς σύμ­βα­σης μεταξύ του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής και της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων, σε ειδική εκδή­λωση που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε σήμερα στη Νάξο, παρου­σία του πρω­θυ­πουρ­γού, Κυριά­κου Μητσο­τάκη.

H Μονάδα Συμ­βά­σεων Στρα­τη­γι­κής Σημα­σίας του ΤΑΙΠΕΔ έχει ανα­λά­βει τη δια­χεί­ριση του έργου (project management), καθώς ορί­στηκε από την Κυβερ­νη­τική Επι­τροπή ως φορέας ωρί­μαν­σης των έργων, διε­νέρ­γειας των δια­γω­νι­σμών και παρα­κο­λού­θη­σης της εκτέ­λε­σης των συμ­βά­σεων.

Μέσω του Ταμείου θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν βιώ­σι­μες επεν­δύ­σεις για την ενί­σχυση της ενερ­γεια­κής αυτο­νο­μίας των ελλη­νι­κών νησιών, με τη δημιουρ­γία ανθε­κτι­κό­τε­ρων υπο­δο­μών, τη βιώσιμη δια­χεί­ριση των υδάτων, την προ­ώ­θηση της ηλε­κτρο­κί­νη­σης και τον πράσινο μετα­σχη­μα­τι­σμό της γεωρ­γίας, του του­ρι­σμού και της ναυ­τι­λίας.

Το Ταμείο θα χρη­μα­το­δο­τη­θεί από τα ανα­με­νό­μενα έσοδα από τον πλει­στη­ρια­σμό 25 εκατ. δικαιω­μά­των του Συστή­μα­τος Εμπο­ρίας Δικαιω­μά­των Εκπο­μπών (ΣΕΔΕ) που υπο­λο­γί­ζο­νται επί του παρό­ντος συνο­λικά σε 1,6 δισ. ευρώ, ενώ το χρο­νο­διά­γραμμα υλο­ποί­η­σης των δράσεων ορί­ζε­ται έως το τέταρτο τρίμηνο του 2032.

Οι επεν­δυ­τές που θα ανα­λά­βουν να υλο­ποι­ή­σουν τα έργα μπορούν να λάβουν χρη­μα­το­δό­τηση έως και 60% από το Ταμείο.

Ο συνο­λι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός του Ταμείου θα επι­με­ρι­στεί σε τρεις πυλώνες, όπως ορί­στη­καν από το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, και περι­λαμ­βά­νουν συγκε­κρι­μέ­νες δράσεις.

Οι τρεις πυλώνες είναι:

1. Νέες ΑΠΕ

2. Δια­συν­δέ­σεις νησιω­τι­κού δικτύου

3. Εγκα­τα­στά­σεις για την αύξηση της διείσ­δυ­σης των ΑΠΕ.

Οι δράσεις που έχουν προ­τε­ραιο­ποι­η­θεί να υλο­ποι­η­θούν αφορούν στα εξής:

* Φωτο­βολ­ταϊκά συστή­ματα σε συν­δυα­σμό με συστή­ματα απο­θή­κευ­σης ενέρ­γειας μπα­τα­ρίας για ενερ­γειακή αυτο­νο­μία

* Υβρι­δικά συστή­ματα ΑΠΕ

* Υπε­ρά­κτια αιολικά πάρκα και νησιω­τική δια­σύν­δεση

* Εγκα­τά­σταση αυτό­νο­μων συστη­μά­των απο­θή­κευ­σης

* Αφα­λα­τώ­σεις/Αντλιο­τα­μί­ευση/φράγ­ματα/ταμιευ­τή­ρες πολ­λα­πλών χρήσεων

* Δια­συν­δέ­σεις και ηλε­κτρο­λο­γι­κές υπο­δο­μές στα Δωδε­κά­νησα

* Υπο­θα­λάσ­σιες δια­συν­δέ­σεις νησιών στις Κυκλά­δες και τα Δωδε­κά­νησα

* Υπο­δο­μές ηλε­κτρο­δό­τη­σης ελλι­με­νι­σμέ­νων πλοίων από την ξηρά (cold ironing)

* Σταθμοί φόρ­τι­σης ηλε­κτρι­κών οχη­μά­των.

Σύμφωνα με το ΤΑΙΠΕΔ, η χώρα θα ετοι­μά­σει τις προ­τά­σεις της για τις παρα­πάνω δράσεις εντός τριών μηνών και θα τις απο­στεί­λει προς έγκριση, αφού πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η εξει­δί­κευση τους. Στη συνέ­χεια, θα ξεκι­νή­σει, στα­διακά, η ωρί­μανση των έργων, παράλ­ληλα με την ορι­στι­κο­ποί­ηση της τελικής μορφής των επι­μέ­ρους δράσεων. Στόχος είναι τα πρώτα έργα, που θα ωρι­μά­σει η Μονάδα Συμ­βά­σεων Στρα­τη­γι­κής Σημα­σίας (PPF) του ΤΑΙΠΕΔ, να δημο­πρα­τη­θούν έως τα τέλη του γ’ τρι­μή­νου 2025. Το πρό­γραμμα θα ολο­κλη­ρω­θεί το 2032, οπότε και θα έχουν δημο­πρα­τη­θεί όλες οι δράσεις.

Τα νέα έργα που θα υλο­ποι­η­θούν μέσω του Ταμείου, προ­ω­θούν ένα νέο μοντέλο βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, συμ­βάλ­λο­ντας παράλ­ληλα στην οικο­νο­μική και κοι­νω­νική συνοχή και τη δημιουρ­γία νέων θέσεων εργα­σίας. Από τις δράσεις θα ωφε­λη­θούν νοι­κο­κυ­ριά και επι­χει­ρή­σεις, αλλά και ο πρω­το­γε­νής τομέας, καθώς θα επι­τευ­χθεί:

-Μείωση της εξάρ­τη­σης από την παρα­γωγή ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας από ορυκτά καύσιμα.

-Μείωση των εκπο­μπών αερίων του θερ­μο­κη­πίου, αντι­κα­θι­στώ­ντας την παρα­γωγή ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας από ορυκτά καύσιμα με καθαρές ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας.

-Μείωση του λει­τουρ­γι­κού, και ιδιαί­τερα του ενερ­γεια­κού κόστους των επι­χει­ρή­σεων, των νοι­κο­κυ­ριών και των γεωρ­γι­κών δρα­στη­ριο­τή­των, με παράλ­ληλη βελ­τί­ωση της πρό­σβα­σης στην ηλε­κτρική ενέρ­γεια σε αγρο­τι­κές και απο­μα­κρυ­σμέ­νες περιο­χές.

-Διασφάλιση της ενερ­γεια­κής αυτο­νο­μίας, με την απο­θή­κευση της πλε­ο­νά­ζου­σας ενέρ­γειας που παρά­γε­ται από Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας.

-Δημιουργία νέων βιο­μη­χα­νι­κών κλάδων που αφορούν στην πράσινη μετά­βαση, συμ­βάλ­λο­ντας στην ενί­σχυση της εθνικής βιο­μη­χα­νίας και τη δημιουρ­γία νέων θέσεων εργα­σίας.

Η τοπο­θέ­τηση του Πρω­θυ­πουρ­γού

«Χρόνια Πολλά στη Νάξο η οποία γιορ­τά­ζει σήμερα και είναι μεγάλη η χαρά και ευτυχής η συγκυ­ρία που βρι­σκό­μα­στε σε αυτό το τόσο όμορφο νησί, μπροστά στο μονα­δικό τοπό­σημο της Νάξου, για να ανα­κοι­νώ­σουμε την υπο­γραφή ενός σημα­ντι­κού χρη­μα­το­δο­τι­κού εργα­λείου για τα νησιά μας», ανέφερε ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης στην τελετή υπο­γρα­φής της σύμ­βα­σης για τη σύσταση του Ταμείου Απαν­θρα­κω­ποί­η­σης Νησιών.

Ο πρω­θυ­πουρ­γός ανέφερε ότι η νησιω­τι­κό­τητα απαιτεί ξεχω­ρι­στή φρο­ντίδα από το κράτος και πως η κυβέρ­νηση έχει απο­δεί­ξει ότι είναι κοντά στους νησιώ­τες.

«Αλλά­ζουμε και κάνουμε τις ζωές των νησιω­τών καλύ­τε­ρες. Το Ταμείο που παρου­σιά­ζουμε θα διευ­κο­λύ­νει τα νησιά μας να κάνουν πράξη την πράσινη μετά­βαση. Οι πόροι θα βοη­θή­σουν για να συν­δέ­σουμε τα νησιά με το ηλε­κτρικό δίκτυο της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδος», συνέ­χισε.

Ο κ. Μητσο­τά­κης ανέφερε ότι αυτό έχει μεγάλη σημασία στην συνο­λική εθνική στρα­τη­γική της χώρας για να μετα­τρέ­ψουμε τον ήλιο και τον άνεμο σε εθνικό πλε­ο­νέ­κτημα.

«Παρα­κο­λουθώ με προ­βλη­μα­τι­σμό να ανα­πτύσ­σε­ται ρητο­ρική από ακραία κόμματα κατά των ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας. Είναι τελείως εσφαλ­μένη λογική. Οι ΑΠΕ θα επι­τρέ­ψουν στη χώρα να απο­κτή­σει ενερ­γειακή αυτο­νο­μία και θα συνει­σφέ­ρουν στη μείωση του κόστους ενέρ­γειας», υπο­γράμ­μισε ο πρω­θυ­πουρ­γός.

«Θέλουμε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε το εργα­λείο αυτό ώστε και οι επι­χει­ρη­μα­τίες με μικρά φωτο­βολ­ταϊκά συστή­ματα να καλύ­πτουν ανάγκης παρα­γω­γής», πρό­σθεσε μεταξύ άλλων.

Ο Κυριά­κος Μητσο­τά­κης τόνισε πως «όλη αυτή η φιλο­λο­γία κατά των ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας είναι επι­κίν­δυνη και δεν είναι πατριω­τική γιατί δεν είναι πατριω­τικό να εισά­γουμε φυσικό αέριο και πετρέ­λαιο όταν μπο­ρούμε να εκμε­ταλ­λευ­τούμε τις εγχώ­ριες πηγές ενέρ­γειες τις οποίες ο Θεός μας έδωσε απλό­χερα».

Ολό­κληρη η ομιλία του Κυριά­κου Μητσο­τάκη

«Αγαπητέ Maroš (Šefčovič), κ. Περι­φε­ρειάρχα, κύριοι Δήμαρ­χοι, κυρίες και κύριοι συνά­δελ­φοι στη Βουλή, Σεβα­σμιώ­τατε, φίλες και φίλοι, Επι­τρέψτε μου να ξεκι­νήσω ευχα­ρι­στώ­ντας προ­σω­πικά τον Εκτε­λε­στικό Αντι­πρό­ε­δρο της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την παρου­σία του σήμερα μαζί μας στη Νάξο. Να τον συγχαρώ αυτόν και όλους τους συνα­δέλ­φους του στην Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, καθώς χθες το βράδυ ολο­κλη­ρώ­θηκε και τυπικά η δια­δι­κα­σία επι­κύ­ρω­σης όλων των Ευρω­παίων Επι­τρό­πων από το Ευρω­παϊκό Κοι­νο­βού­λιο, έτσι ώστε πια εν συνόλω η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή να εγκρι­θεί σε ψηφο­φο­ρία του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου και να ανα­λά­βει επίσημα τα καθή­κο­ντά της την 1η Δεκεμ­βρίου.

Χρόνια πολλά στη Νάξο, η οποία γιορ­τά­ζει σήμερα, και είναι μεγάλη η χαρά και ευτυχής η συγκυ­ρία, αγαπητέ μου Δήμαρχε, Ναξιώ­τισ­σες και Ναξιώ­τες, που βρι­σκό­μα­στε σήμερα σε αυτό το τόσο όμορφο νησί, μπροστά στο μονα­δικό τοπό­σημο της Νάξου, όχι μόνο για να γιορ­τά­σουμε μαζί σας τον πολιούχο της πόλης αλλά και για να ανα­κοι­νώ­σουμε την υπο­γραφή ενός πολύ σημα­ντι­κού χρη­μα­το­δο­τι­κού εργα­λείου για τα νησιά μας.

Ενός χρη­μα­το­δο­τι­κού εργα­λείου που αξιο­ποιεί ευρω­παϊ­κούς πόρους, όπως εξή­γη­σαν και οι προη­γού­με­νοι ομι­λη­τές, από το σύστημα εμπο­ρίας ρύπων, για να στη­ρί­ξει μεγάλα έργα απαν­θρα­κο­ποί­η­σης στα ελλη­νικά νησιά. Αγαπητέ μου Περι­φε­ρειάρχα, αγα­πη­τοί μου Δήμαρ­χοι, είναι ένα ακόμα χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο το οποίο έχει προ­στε­θεί σε αυτή τη μεγάλη προ­σπά­θεια την οποία η κυβέρ­νησή μας έχει κάνει εδώ και πέντε χρόνια για να στη­ρί­ξει τη νησιω­τική Ελλάδα. Ξέρετε πολύ καλά -το πίστευα, το πιστεύω ακράδαντα- ότι η νησιω­τι­κό­τητα είναι μία ιδιαι­τε­ρό­τητα της πατρί­δας μας, ένα τερά­στιο συγκρι­τικό της πλε­ο­νέ­κτημα, αλλά και μία γεω­γρα­φική ιδιαι­τε­ρό­τητα που απαιτεί ξεχω­ρι­στή φρο­ντίδα από το κράτος. Και πιστεύω ότι έχουμε απο­δεί­ξει αυτά τα χρόνια ότι στε­κό­μα­στε δίπλα στις νησιώ­τισ­σες και στους νησιώ­τες, από τα μεγάλα νησιά μέχρι τα πολύ μικρά νησιά, δεν αφή­νουμε κανέναν πίσω, σε συνερ­γα­σία με την Τοπική Αυτο­διοί­κηση Β΄ και Α΄ βαθμού αλλά­ζουμε και κάνουμε τις ζωές των νησιω­τών καλύ­τε­ρες. Και δεν νομίζω ότι είναι τυχαίο, κ. Περι­φε­ρειάρχα, μιας και βρι­σκό­μα­στε σήμερα εδώ στο Νότιο Αιγαίο, ότι το Αιγαίο συνο­λικά, η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου είναι μία από τις Περι­φέ­ρειες, η πρώτη Περι­φέ­ρεια στην αύξηση του πλη­θυ­σμού της και μία Περι­φέ­ρεια η οποία δείχνει εντυ­πω­σια­κούς ρυθμούς ανά­πτυ­ξης, που οφεί­λο­νται σε έναν μεγάλο βαθμό στον του­ρι­σμό αλλά όχι μόνο.

Εξάλλου, η Νάξος είναι ένα νησί το οποίο είναι πασί­γνω­στο στον κόσμο για τον πρω­το­γενή τομέα, για τα αγρο­τικά και τα κτη­νο­τρο­φικά της προ­ϊ­ό­ντα. Όμως, σήμερα, ήρθαμε να μιλή­σουμε για το μέλλον. Και το Ταμείο αυτό το οποίο σήμερα παρου­σιά­ζουμε, όπως είπα, είναι ένα χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο το οποίο θα διευ­κο­λύ­νει τα νησιά μας να κάνουν πράξη την πράσινη μετά­βαση. Δεν είναι το μόνο, αλλά οι πόροι οι οποίοι δια­τί­θε­νται είναι πολύ σημα­ντι­κοί και θα μας βοη­θή­σουν σε πρώτη φάση, όπως ειπώ­θηκε, να μπο­ρέ­σουμε να δια­συν­δέ­σουμε τον μεγα­λύ­τερο αριθμό των νησιών μας με το δίκτυο ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας, μέσα από επεν­δύ­σεις που θα κάνει πρω­τί­στως ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ, έτσι ώστε να μπορούν οι νησιώ­τες μας να απο­λαμ­βά­νουν στα­θε­ρό­τητα και ασφά­λεια ενερ­γειακή, καλές τιμές ρεύ­μα­τος και να απαλ­λα­γούν από τις ρυπο­γό­νες μονάδες παρα­γω­γής ρεύ­μα­τος οι οποίες προ­μή­θευαν τα νησιά μας με ηλε­κτρική ενέρ­γεια μέχρι σήμερα. Και αυτό, προ­φα­νώς, έχει πολύ μεγάλη σημασία στη συνο­λική εθνική στρα­τη­γική της χώρας μας για να μπο­ρέ­σουμε να μετα­τρέ­ψουμε τον ήλιο και τον άνεμό μας σε ένα μεγάλο ενερ­γειακό συγκρι­τικό πλε­ο­νέ­κτημα, είτε σε εθνικό επίπεδο είτε σε τοπικό επίπεδο. Διότι το Ταμείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης θα μπορεί να χρη­μα­το­δο­τεί και έργα ανα­νε­ώ­σι­μων που θα γίνο­νται στα νησιά μαζί με μπα­τα­ρίες, τα οποία θα μπορούν να εξα­σφα­λί­ζουν και πιο φθηνή ηλε­κτρική ενέρ­γεια για τα ίδια τα νησιά τα οποία θα υπο­δέ­χο­νται αυτές τις επεν­δύ­σεις. Επι­τρέψτε μου εδώ μια παρέν­θεση την οποία την θεωρώ πολύ σημα­ντική. Παρα­κο­λουθώ με προ­βλη­μα­τι­σμό στον δημόσιο διάλογο να ανα­πτύσ­σε­ται μια ρητο­ρική, κυρίως από ακραία κόμματα, κατά των ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας, ειδικά των ανε­μο­γεν­νη­τριών αλλά σε έναν βαθμό και των φωτο­βολ­ταϊ­κών. Είναι, κυρίες και κύριοι, φίλες και φίλοι, μια τελείως εσφαλ­μένη λογική.

Οι ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας είναι αυτές που θα επι­τρέ­ψουν στη χώρα μας να απο­κτή­σει ενερ­γειακή αυτο­νο­μία και θα συνει­σφέ­ρουν σημα­ντικά στη μείωση του κόστους της ενέρ­γειας. Είμαστε πρω­τα­γω­νι­στές σήμερα στην Ευρώπη στην παρα­γωγή ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας από ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας. Και μάλιστα, ο σκοπός της κυβέρ­νη­σης είναι αυτές οι φθη­νό­τε­ρες τιμές ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας να έχουν ολοένα και περισ­σό­τερα αντα­πο­δο­τικά χαρα­κτη­ρι­στικά. Και αυτό είναι κάτι το οποίο μπορεί να γίνει πολύ πιο εύκολα όσο πιο μικρά είναι τα νησιά, παρα­δείγ­μα­τος χάρη όπως η Χάλκη, όπου η κατα­σκευή ενός μικρού έργου μαζί με ένα σύστημα απο­θή­κευ­σης θέλουμε και μπορεί να οδηγεί τελικά σε φθη­νό­τε­ρες τιμές ενέρ­γειας για τους κατα­να­λω­τές, για τα νοι­κο­κυ­ριά, για τις επι­χει­ρή­σεις.

Θέλουμε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε το εργα­λείο αυτό για να μπο­ρούμε να δώσουμε και στους επι­χει­ρη­μα­τίες τη δυνα­τό­τητα να χρη­σι­μο­ποιούν και να εγκα­θι­στούν μικρά συστή­ματα φωτο­βολ­ταϊκά για να μπορούν να καλύ­πτουν ανάγκες αυτο­πα­ρα­γω­γής. Θέλουμε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε αυτό το Ταμείο, αγαπητέ μου Δήμαρχε, ώστε αύριο οι αφα­λα­τώ­σεις, οι οποίες θα είναι απα­ραί­τη­τες προ­κει­μέ­νου τα νησιά να δια­σφα­λί­σουν επαρκή πρό­σβαση σε νερό για ύδρευση, να μπορούν και αυτές να υπο­στη­ρί­ζο­νται ενερ­γειακά από ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας, έτσι ώστε να μπο­ρούμε συνο­λικά να έχουμε φθηνή πρό­σβαση σε καλό, ποιο­τικό, καθαρό νερό. Όλη, λοιπόν, αυτή η φιλο­λο­γία η οποία ανα­πτύσ­σε­ται κατά των ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας, επι­τρέψτε μου να το πω, είναι επι­κίν­δυνη και δεν είναι και τελικά πατριω­τική. Διότι δεν είναι πατριω­τικό, φίλες και φίλοι, να εισά­γουμε φυσικό αέριο από το εξω­τε­ρικό, να εισά­γουμε πετρέ­λαιο από το εξω­τε­ρικό, όταν μπο­ρούμε να εκμε­ταλ­λευ­τούμε τις εγχώ­ριες πηγές ενέρ­γειας τις οποίες ο Θεός μας έδωσε τόσο απλό­χερα.

Το λέω αυτό διότι είναι πολύ σημα­ντικό να μπο­ρούμε να ξεπερ­νάμε και τις όποιες τοπικές αντι­στά­σεις που μπορεί πάντα να υπάρ­χουν. Η χωρο­θέ­τηση των έργων αυτών γίνεται πάντα με πολύ μεγάλη προσοχή και θέλουμε να γίνεται σε συνεν­νό­ηση πάντα με τις τοπικές κοι­νω­νίες. Δεν είμαστε εδώ να επι­βά­λουμε τίποτα κεντρικά και γι’ αυτό και πιστεύ­ουμε στην τοπική δια­βού­λευση και στη δυνα­τό­τητα να μπο­ρούμε να δημιουρ­γούμε τέτοια έργα, πάντα σε συνεν­νό­ηση με τις τοπικές κοι­νω­νίες. Το Ταμείο, λοιπόν, αυτό πιστεύω ότι θα μπο­ρέ­σει να συνει­σφέ­ρει με τη σειρά του στο να μπο­ρέ­σουν τα νησιά μας -και να ανα­φερθώ ειδικά στις Κυκλά­δες, μιας και βρι­σκό­μα­στε σήμερα εδώ, στο μεγα­λύ­τερο νησί των Κυκλάδων- να δια­τη­ρή­σουν αυτόν τον κατα­πλη­κτικό παρα­δο­σιακό τους χαρα­κτήρα, κάνο­ντας την πράσινη μετά­βαση συγκρι­τικό πλε­ο­νέ­κτημα. Και σε αυτό πάλι θέλω να επι­μείνω λίγο. Βλέπετε ότι ο του­ρι­σμός μας αλλάζει. Οι ανάγκες να είμαστε διαρκώς πιο βιώ­σι­μοι καθί­στα­νται απα­ραί­τη­τες για να μπο­ρούμε να είμαστε πιο αντα­γω­νι­στι­κοί. Και εδώ θέλω να απευ­θυνθώ όχι μόνο στον Περι­φε­ρειάρχη, αλλά και στους Δημάρ­χους οι οποίοι είναι μαζί μας: αγκα­λιά­στε όλες τις πρω­το­βου­λίες οι οποίες θα επι­τρέ­ψουν στα νησιά σας να ξεχω­ρί­σουν και να βγουν μπροστά σε αυτό το οποίο απο­κα­λούμε “βιώσιμη ανά­πτυξη”, είτε συζη­τάμε για ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές ενέρ­γειας, είτε συζη­τάμε, κ. Περι­φε­ρειάρχα, και για την ολο­κλή­ρωση εκκρε­μο­τή­των που έρχο­νται από τα παρελ­θόν.

Ζητή­ματα, όπως η δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των -ξέρετε πόσο έχουμε επεν­δύ­σει σε αυτό-, η έμφαση η οποία δίνεται στην ανα­κύ­κλωση. Δεν είναι τυχαία η βρά­βευση της Τήλου σε έναν πολύ σημα­ντικό ευρω­παϊκό δια­γω­νι­σμό, ένα νησί το οποίο σήμερα μπορεί να ανα­κυ­κλώ­νει πρα­κτικά όλα τα απορ­ρίμ­ματα. Είναι ένα μοντέλο το οποίο μπορεί να το αντι­γρά­ψουν και άλλα νησιά. Το ίδιο ισχύει και με το μοντέλο της Αστυ­πά­λαιας για την πράσινη και φιλική κινη­τι­κό­τητα. Αυτός είναι ο σκοπός, εξάλλου, του Προ­γράμ­μα­τος των “GR-Eco Islands”, να δίνουμε ωραία παρα­δείγ­ματα, τα οποία άλλα νησιά μπορούν να ακο­λου­θούν.

Η πράσινη μετά­βαση, λοιπόν, ειδικά των νησιών, μπορεί και πρέπει να μετα­τρα­πεί σε ένα μεγάλο συγκρι­τικό πλε­ο­νέ­κτημα. Όχι σε μια αγγα­ρεία, όχι σε μια υπο­χρέ­ωση την οποία πρέπει να υλο­ποιούμε απλά γιατί πρέπει να είμαστε συμ­βα­τοί με κάποιους ευρω­παϊ­κούς κανόνες. Το κλίμα αλλάζει. Έχει δίκιο ο Υπουρ­γός όταν λέει ότι η προ­σπά­θεια να ρίξουμε τις θερ­μο­κρα­σίες, μάλλον όχι να ρίξουμε, αλλά να μειώ­σουμε την αύξηση των θερ­μο­κρα­σιών στον πλανήτη, απαιτεί μια συλ­λο­γική παγκό­σμια προ­σπά­θεια. Δεν θα κάνει ούτε η Ελλάδα, ούτε καν η Ευρώπη από μόνη της τη διαφορά, αλλά εμείς είμαστε στην πρώτη γραμμή αυτής της προ­σπά­θειας. Και, ταυ­τό­χρονα, αντι­με­τω­πί­ζουμε με πολλή φρο­ντίδα τα ζητή­ματα της προ­σαρ­μο­γής στην κλι­μα­τική κρίση. Από τις επι­πτώ­σεις της κλι­μα­τι­κής κρίσης δοκι­μά­ζε­ται όλη η Ελλάδα. Δοκι­μά­ζο­νται τα νησιά, πρω­τί­στως ως προς τη δια­θε­σι­μό­τητα νερού. Γι’ αυτό και χάρηκα πάρα πολύ που ο Δήμαρ­χος της Νάξου μου είπε ότι εκπονεί ένα ειδικό σχέδιο δια­χεί­ρι­σης του νερού που αφορά το νησί της Νάξου. Αντί­στοιχα σχέδια χρεια­ζό­μα­στε σε όλα τα νησιά. Και το πρό­βλημα, προ­φα­νώς, θα λυθεί συν­δυα­στικά: απο­τα­μιευ­τή­ρες εκεί που χρειά­ζο­νται. Ναι, αγαπητέ μου Δήμαρχε, δεν γίνεται να έχουμε στη Νάξο εδώ ένα φράγμα το οποίο είναι ημι­τε­λές τόσα χρόνια. Είναι δέσμευσή μου το φράγμα αυτό επι­τέ­λους να ολο­κλη­ρω­θεί και να προ­κη­ρυ­χθούν και οι μελέτες, ώστε να έχουμε τα σχετικά δίκτυα άρδευ­σης.

Δυστυ­χώς, αντί­στοι­χες περι­πτώ­σεις έχουμε σε όλη τη χώρα. Αφα­λα­τώ­σεις, επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση επε­ξερ­γα­σμέ­νων λυμάτων εκεί που αυτό κρί­νε­ται επι­στη­μο­νικά -και γίνεται αυτό κατά κόρον- απα­ραί­τητο, μέτρα αντλη­σιο­τα­μί­ευ­σης, μικρές δεξα­με­νές που μπορούν να χρη­σι­μο­ποιού­νται ως μπα­τα­ρίες για παρα­γωγή ενέρ­γειας. Όλα αυτά είναι συν­δυα­στικά έργα τα οποία πρέπει να γίνουν στα νησιά μας. Το καθένα έχει τις δικές του ιδιαι­τε­ρό­τη­τες, απαιτεί τις δικές του μελέτες, αλλά είναι μια προ­σπά­θεια, κ. Περι­φε­ρειάρχα και κ. Δήμαρ­χοι, όπου να γνω­ρί­ζετε ότι θα βρί­σκετε πάντα την πολι­τεία αρωγό. Κλεί­νο­ντας, να επα­να­λάβω τη χαρά μου που βρί­σκο­μαι σήμερα, για ακόμα μία φορά, το ξέρετε, σε ένα τόσο όμορφο νησί, όπως η Νάξος. Η δουλειά, κ. Υπουργέ, κα Υφυ­πουργέ, τώρα αρχίζει ουσια­στικά, γιατί τώρα πρέπει να ωρι­μά­σουμε τα έργα εκείνα τα οποία θα προ­τεί­νουμε προς χρη­μα­το­δό­τηση από το Ταμείο. Αλλά είμαι βέβαιος ότι κάνουμε σήμερα, με τη βοήθεια της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων, τον καλό μου φίλο τον Γιάννη Τσακίρη, με τη στήριξη της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής, ένα πολύ σημα­ντικό πρώτο βήμα, ένα ακόμα, μάλλον, βήμα για να μπο­ρέ­σουμε να κάνουμε τα νησιά μας “πράσινα”. Και εκεί που το πράσινο των νησιών θα συνα­ντιέ­ται με το γαλάζιο της θάλασ­σας και το γαλάζιο του ουρανού, να επι­τρέ­ψουμε πάντα στα νησιά μας να είναι ένας φάρος, το φως των οποίων θα φέγγει στα μήκη και στα πλάτη όλου του κόσμου. Σας ευχα­ρι­στώ πάρα πολύ». *Ένα χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο για την πράσινη μετά­βαση των νησιών* Το Ταμείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης είναι ένα χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο μέσω του οποίου θα διο­χε­τευ­τούν ευρω­παϊ­κοί πόροι για την απε­ξάρ­τηση των ελλη­νι­κών νησιών από ρυπο­γό­νες και υψηλού κόστους τεχνο­λο­γίες ηλε­κτρο­πα­ρα­γω­γής, με απώτερο στόχο τόσο την προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος όσο και τη βελ­τί­ωση της ευη­με­ρίας των κατοί­κων. Τα χρήματα του Ταμείου θα αρχί­σουν να αξιο­ποιού­νται εντός του 2025, με ορί­ζο­ντα ολο­κλή­ρω­σης των έργων και απορ­ρό­φη­σης του συνόλου των κον­δυ­λίων έως το 2032.

Οι πόροι θα προ­έλ­θουν από τη δημο­πρά­τηση δικαιω­μά­των ρύπων και υπο­λο­γί­ζε­ται ότι θα ανέλ­θουν σε του­λά­χι­στον 1,6 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ, ποσό που εκτι­μά­ται πως θα κινη­το­ποι­ή­σει υπερ­δι­πλά­σιες επεν­δύ­σεις σε βάθος οκτα­ε­τίας. Εάν η τιμή των δικαιω­μά­των αυξηθεί τα οφέλη από τη δημο­πρά­τησή τους αλλά και τη μόχλευση κεφα­λαίων θα είναι σαφώς μεγα­λύ­τερα. Τα έργα που θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν μέσω του Ταμείου θα εντα­χθούν σε τρεις πυλώνες. Ο πρώτος πυλώνας, στον οποίο θα δια­τε­θεί του­λά­χι­στον το 50% των συνο­λι­κών πόρων, αφορά στην εγκα­τά­σταση σταθμών ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας και μονάδων απο­θή­κευ­σης στη νησιω­τική χώρα. Επι­λέ­ξιμα θα είναι μικρά έργα που προ­ο­ρί­ζο­νται για αυτο­κα­τα­νά­λωση και θα εγκα­τα­στα­θούν σε κατοι­κίες, επι­χει­ρή­σεις και αγρο­τι­κές εκμε­ταλ­λεύ­σεις, μεγάλες αιο­λι­κές, φωτο­βολ­ταϊ­κές και γεω­θερ­μι­κές μονάδες που θα ανα­πτυ­χθούν σε δια­συν­δε­δε­μένα νησιά, αλλά και υβρι­δι­κοί σταθμοί, οι οποίοι θα συν­δυά­ζουν σταθ­μούς ΑΠΕ με σύστημα απο­θή­κευ­σης και θα τοπο­θε­τη­θούν σε μη δια­συν­δε­δε­μένα νησιά.

Στον πυλώνα αυτό εντάσ­σο­νται επίσης επεν­δυ­τι­κές ενι­σχύ­σεις για την ανά­πτυξη υπε­ρά­κτιων αιο­λι­κών πάρκων και η δημιουρ­γία φραγ­μά­των για ύδρευση, άρδευση και παρα­γωγή ενέρ­γειας με την κατα­σκευή μικρών υδροη­λε­κτρι­κών σταθμών. Μέσω του δεύ­τε­ρου πυλώνα, στον οποίο θα κατευ­θυν­θεί περίπου το 1/3 του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν ηλε­κτρι­κές δια­συν­δέ­σεις νησιών. Το μεγα­λύ­τερο έργο θα είναι η εμβλη­μα­τική ηλε­κτρική δια­σύν­δεση των Δωδε­κα­νή­σων, σε πρώτη φάση της Κω, της Ρόδου και της Καρ­πά­θου με το Εθνικό Σύστημα Μετα­φο­ράς Ηλε­κτρι­κής Ενέρ­γειας και στη συνέ­χεια των μικρό­τε­ρων νησιών του συμπλέγ­μα­τος με δια­συν­δέ­σεις μέσης τάσης. Επι­πλέον, θα δια­τε­θούν πόροι για την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση μικρό­τε­ρων νησιών των Κυκλά­δων και του Βορειο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου. Στο χαρ­το­φυ­λά­κιο του τρίτου πυλώνα θα εντα­χθούν επεν­δύ­σεις και έργα υπο­δο­μών που θα διευ­κο­λύ­νουν την περαι­τέρω διείσ­δυση των ΑΠΕ στο ενερ­γειακό μείγμα.

Ο πυλώνας αυτός καλύ­πτει την εγκα­τά­σταση υπο­δο­μών σε νησιω­τικά λιμάνια για την παροχή ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας σε ελλι­με­νι­σμένα πλοία (cold-ironing), αλλά και την τοπο­θέ­τηση 1.000 και πλέον φορ­τι­στών ηλε­κτρι­κών αυτο­κι­νή­των σε νησιά. Το Ταμείο Απαν­θρα­κο­ποί­η­σης των Νησιών απο­τε­λεί επίσης ένα νέο χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο που μπορεί να δώσει επι­πρό­σθετη ώθηση στην πρω­το­βου­λία GR-Eco Islands, ώστε να επε­κτα­θεί η εφαρ­μογή της πέραν των τριών πιλο­τι­κών «πρά­σι­νων» νησιών σε περισ­σό­τερα ελλη­νικά νησιά.

Πηγή: protothema.gr