Κυρ. Μητσοτάκης σε Μπ.Τζόνσον: Είναι ώρα να αδράξουμε αυτή τη στιγμή και αυτή η γενιά να επανενώσει τα Γλυπτά του Παρθενώνα

Με την προ­τροπή προς τον Βρετανό ομόλογο του, Μπόρις Τζόνσον, «κύριε πρω­θυ­πουργέ είναι ώρα να αδρά­ξουμε αυτή τη στιγμή» ο πρω­θυ­πουρ­γός, Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, ανα­φέ­ρει ανα­λυ­τικά τα επι­χει­ρή­ματα της Αθήνας για την επα­νέ­νωση των Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα στο Μουσείο της Ακρό­πο­λης σε άρθρο του, που δημο­σιεύ­ε­ται σήμερα στη βρε­τα­νική εφη­με­ρίδα, «Τhe Mail on Sunday».

Στο συγκε­κρι­μένο άρθρο ο κ. Μητσο­τά­κης υπο­γραμ­μί­ζει πως ο Βρε­τα­νός ομό­λο­γος του δεσμεύ­θηκε πως δεν θα εμπο­δί­σει την έναρξη ενός δια­λό­γου για το μέλλον των Γλυπτών, ανάμεσα στην ελλη­νική κυβέρ­νηση και το Βρε­τα­νικό Μουσείο, επι­κα­λεί­ται την πλειο­ψη­φία της βρε­τα­νι­κής κοινής γνώμης, που, όπως λέει, διά­κει­ται θετικά στο δια­χρο­νικό ελλη­νικό αίτημα, ανα­φέ­ρε­ται στην ομόφωνη απόφαση της Unesco περί επι­στρο­φής των Γλυπτών και επα­να­φέ­ρει την πρόταση του ότι η ελλη­νική κυβέρ­νηση θα μπο­ρούσε «να επι­τρέ­ψει να εκτε­θούν στο Βρε­τα­νικό Μουσείο κάποια από τα πλέον εμβλη­μα­τικά δημιουρ­γή­ματα παγκο­σμίως, έργα τέχνης, που ουδέ­ποτε έχουν βρεθεί εκτός Ελλάδας».

Ακο­λου­θεί ανα­λυ­τικά το άρθρο του πρω­θυ­πουρ­γού, Κυριά­κου Μητσο­τάκη στην βρε­τα­νική εφη­με­ρίδα: «The Mail on Sunday».

Πολύ λίγοι πρώην Πρω­θυ­πουρ­γοί της Βρε­τα­νίας σπού­δα­σαν Κλα­σι­κές Σπουδές στο πανε­πι­στή­μιο. Ακόμα λιγό­τε­ροι έχουν μιλήσει με τόση έμφαση για την επιρροή της Αρχαίας Ελλάδας στη δια­μόρ­φωση της πολι­τι­κής τους σκέψης. Κανένας, υποθέτω, δεν έχει απο­κα­λέ­σει έναν Αθηναίο πολι­τικό του 5ου αιώνα π.Χ. έναν από τους ήρωές του.

Και ύστερα ήρθε ο Μπόρις Τζόνσον, πάντοτε ακο­λου­θώ­ντας τον δικό του δρόμο. Ο σημε­ρι­νός Πρω­θυ­πουρ­γός της Βρε­τα­νίας έχει κάνει και τα τρία: Σπού­δασε Κλα­σι­κές Σπουδές στην Οξφόρδη. Έχει μια βαθιά κατα­νό­ηση της προ­σφο­ράς του πολι­τι­σμού της κλα­σι­κής εποχής στον σύγ­χρονο κόσμο. Έχει, ακόμη, και μια προτομή του Περικλή, ο οποίος απο­τε­λεί έναν από τους ήρωές του.

Ο Μπόρις Τζόνσον κατα­λα­βαί­νει σε μεγα­λύ­τερο βαθμό από τους περισ­σό­τε­ρους τον μονα­δικό δεσμό που συνδέει τη σύγ­χρονη εποχή με την αρχαία ιστορία.

Γι’ αυτό τον λόγο, όταν τον συνά­ντησα την περα­σμένη εβδο­μάδα στην Ντά­ου­νινγκ Στριτ, μου είπε ότι κατα­νο­ούσε πόσο έντονα είναι τα συναι­σθή­ματα του ελλη­νι­κού λαού σε ό,τι αφορά μία από τις λίγες δια­χω­ρι­στι­κές γραμμές ανάμεσα στην Ελλάδα και στο Ηνωμένο Βασί­λειο: τι μέλλει γενέ­σθαι με τα Γλυπτά του Παρ­θε­νώνα.

Τα γλυπτά φιλο­τε­χνή­θη­καν από τον Έλληνα γλύπτη Φειδία και έχουν τη μορφή ζωφόρου που αρχικά κοσμούσε τον σπου­δαίο ναό. Το μεγα­λύ­τερο μέρος της ζωφόρου δια­σώ­ζε­ται σήμερα και παρα­μέ­νει στην Αθήνα. Το τμήμα που αφαι­ρέ­θηκε παρά­νομα από τον Λόρδο Έλγιν παρα­μέ­νει, ωστόσο, απο­κλει­σμένο μέσα στο Βρε­τα­νικό Μουσείο, σχεδόν 2.500 χιλιό­με­τρα μακριά από το αληθινό του σπίτι και απο­κομ­μένο τόσο από την πόλη όσο και από το παγκό­σμιο μνημείο στο οποίο ανα­ντίρ­ρητα ανήκει.

Αρκεί να περι­η­γη­θεί κανείς για λίγα λεπτά την πανέ­μορφη αίθουσα με τη γυάλινη διαφανή πρόσοψη, στον τρίτο όροφο του Μου­σείου της Ακρό­πο­λης στην Αθήνα, και δεν είναι δύσκολο να κατα­νο­ή­σει τι εννοώ.

Το μουσείο βρί­σκε­ται μόλις λίγες εκα­το­ντά­δες μέτρα νότια του ίδιου του Παρ­θε­νώνα και για τα περισ­σό­τερα από τα γλυπτά είναι το σπίτι τους. Είναι το μονα­δικό σημείο στον κόσμο όπου μπορεί κανείς να θαυ­μά­σει τα γλυπτά σε ένα χώρο που τα συνδέει με το μνημείο, καθώς στέ­κε­ται μπροστά σε 2.500 χρόνια ιστο­ρίας και αντι­κρί­ζει την πανο­ρα­μική θέα του ναού.

Είναι το σωστό σημείο, το καλύ­τερο σημείο και το μονα­δικό σημείο όπου μπορεί να εκτι­μή­σει κανείς την πολι­τι­στική και ιστο­ρική σημασία των γλυπτών εκεί που ανήκουν.

Είναι ακριβώς η χάρη αυτής της συμ­με­τρίας που καθιστά τον δια­χω­ρι­σμό των γλυπτών που βρί­σκο­νται στο Λονδίνο από την κύρια συλλογή στην Αθήνα ένα τόσο μεγάλο κενό. Ένα κενό που είναι αδύνατο να αγνο­ή­σει κανείς.

Η σημασία τους είναι παγκό­σμια και χωρίς τα γλυπτά που λείπουν δεν μπορεί να θαυ­μά­σει κανείς στην ολότητά τους τη ζωφόρο αλλά και τον ίδιο τον Παρ­θε­νώνα.

Αντί για τα γλυπτά, γύψινα εκμα­γεία βρί­σκο­νται στις θέσεις που ανήκουν στα αυθε­ντικά έργα -ή, σε κάποιες περι­πτώ­σεις, οι προ­θή­κες είναι άδειες. Μία θλιβερή από­δειξη ότι λείπει ένα μέρος από αυτό το ανε­κτί­μητο κομμάτι της παγκό­σμιας πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς.

Η φετινή χρονιά είναι η 200ή επέ­τειος από την έναρξη της επα­νά­στα­σης για την ανε­ξαρ­τη­σία από την Οθω­μα­νική Αυτο­κρα­το­ρία, ενός πολέμου κατά τον οποίον η Βρε­τα­νία στάθηκε στο πλευρό της Ελλάδας στον αγώνα για την ελευ­θε­ρία.

Τι θα μπο­ρούσε να απο­τε­λέ­σει σπου­δαιό­τερη από­δειξη του ορά­μα­τος του Πρω­θυ­πουρ­γού Τζόνσον για μια νέα, γεμάτη αυτο­πε­ποί­θηση, ανοιχτή και πραγ­μα­τικά «Οικου­με­νική Βρε­τα­νία» (Global Britain) από το να κάνει η κυβέρ­νησή του το γενναίο βήμα προς τα εμπρός και, από κοινού με το Βρε­τα­νικό Μουσείο, να επι­στρέ­ψει τα Γλυπτά του Παρ­θε­νώνα;

Σε τέτοια περί­πτωση, η Ελλάδα είναι έτοιμη να εξε­τά­σει, από την πλευρά της, να επι­τρέ­ψει να εκτε­θούν στο Βρε­τα­νικό Μουσείο κάποια από τα πλέον εμβλη­μα­τικά δημιουρ­γή­ματα παγκο­σμίως, έργα τέχνης που ουδέ­ποτε έχουν βρεθεί εκτός Ελλάδας.

Άλλωστε, μουσεία και πινα­κο­θή­κες όλο και περισ­σό­τερο επι­στρέ­φουν, μοι­ρά­ζο­νται, δανεί­ζουν και συνερ­γά­ζο­νται.

Κοι­τάξτε για παρά­δειγμα την εξαι­ρε­τική νέα έκθεση στο Μουσείο Επι­στη­μών του Λον­δί­νου, «Ancient Greeks: Science and Wisdom», την οποία εγκαι­νί­ασα την περα­σμένη εβδο­μάδα. Στο πλαίσιο αυτής της έκθεσης δεν έχουν συγκε­ντρω­θεί έργα μόνο από την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασί­λειο, αλλά από πολλές άλλες χώρες και συλ­λο­γές.

Ασφαλώς, η επα­νέ­νωση των γλυπτών δεν απο­τε­λεί θέση μόνο της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης. Είναι επίσης η ομόφωνη θέση της Δια­κυ­βερ­νη­τι­κής Επι­τρο­πής της UNESCO για την Επι­στροφή των Πολι­τι­στι­κών Αγαθών στις Χώρες Προ­έ­λευ­σης (ICPRCP).

Τον Σεπτέμ­βριο η Επι­τροπή επέ­κρινε την άρνηση της βρε­τα­νι­κής πλευράς να αντι­με­τω­πί­σει αυτό το ζήτημα, λέγο­ντας πως «η υπόθεση έχει δια­κυ­βερ­νη­τικό χαρα­κτήρα και επο­μέ­νως η υπο­χρέ­ωση επι­στρο­φής των Γλυπτών του Παρ­θε­νώνα ενα­πό­κει­ται απο­κλει­στικά στην κυβέρ­νηση του Ηνω­μέ­νου Βασι­λείου».

Πολλοί Βρε­τα­νοί φαί­νε­ται να συμ­φω­νούν. Οι δημο­σκο­πή­σεις δεί­χνουν ότι τα τελευ­ταία χρόνια όλο και περισ­σό­τε­ροι τάσ­σο­νται υπέρ της επι­στρο­φής των Γλυπτών στην Ελλάδα. Το Βρε­τα­νικό Μουσείο ασφαλώς θα υπο­στή­ριζε ότι η επι­στροφή των γλυπτών θα είναι μόνο η αρχή -δηλαδή μία κίνηση που θα το ανά­γκαζε να επι­στρέ­ψει και άλλα αντι­κεί­μενα.

Δεν θα ήταν. Πιστεύ­ουμε ότι τα γλυπτά είναι μία ξεχω­ρι­στή και μονα­δική περί­πτωση.

Πράγ­ματι, ο Λόρδος Έλγιν ενήρ­γησε παρά­νομα. Χρη­σι­μο­ποιώ­ντας δυνα­μίτη και σιδε­ρέ­νιους λοστούς κυριο­λε­κτικά έσπασε τις μαρ­μά­ρι­νες ανά­γλυ­φες παρα­στά­σεις ώστε να τις απο­σπά­σει από τις βάσεις τους, προ­κά­λεσε ζημιές στον Παρ­θε­νώνα και έστειλε τα γλυπτά εκτός Ελλάδας στις αρχές του 19ου αιώνα.

Στο τέλος της ημέρας, όμως, η δια­φω­νία μας δεν περιο­ρί­ζε­ται στην ιδιο­κτη­σία ή τη νομι­μό­τητα. Γιατί μιλάμε κυρίως για μία σημα­ντική υπόθεση με πολι­τική και ηθική διά­σταση, η οποία έχει και μία σχετικά απλή τεχνική διά­σταση.

Η επα­νέ­νωση των Γλυπτών θα ήταν πολύ πιο εύκολη εάν η βρε­τα­νική κυβέρ­νηση αναι­ρούσε τους πολι­τι­κούς περιο­ρι­σμούς που «δένουν τα χέρια» του Βρε­τα­νι­κού Μου­σείου, υπό τη μορφή του Βρε­τα­νι­κού Νόμου Περί Μου­σείων του 1963.

Τώρα, με δεδο­μένο ότι ο Πρω­θυ­πουρ­γός Τζόνσον μου είπε ότι δεν θα εμπο­δί­σει την προ­σπά­θεια της Ελλάδας να ξεκι­νή­σει επίσημο διάλογο με το Βρε­τα­νικό Μουσείο για το μέλλον των Γλυπτών, η εκτί­μησή μου είναι ότι τα πράγ­ματα θα είναι δια­φο­ρε­τικά. Ότι δεν θα παρε­μπο­δί­σει οποια­δή­ποτε μελ­λο­ντική συμ­φω­νία.

Και ότι, αντ’ αυτού, ο Πρω­θυ­πουρ­γός θα επι­διώ­ξει την τρο­πο­ποί­ηση της σχε­τι­κής νομο­θε­σίας για να επι­τρέ­ψει την επι­στροφή των γλυπτών.

Ένα είναι σίγουρο. Οι δεσμοί που συν­δέ­ουν την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασί­λειο έχουν ιστορία αιώνων.

Αυτή η σχέση είναι σήμερα ισχυρή και ανθε­κτική. Αλλά δεν μπο­ρούμε να προ­σποι­η­θούμε ότι είναι ολο­κλη­ρω­μένη. Γι’ αυτό ελπίζω πως Λονδίνο και Αθήνα θα συνερ­γα­στούν για να απο­κα­τα­στή­σουν αυτή την αδικία που βαραί­νει τις καρδιές όλων των Ελλήνων.

Ο σπου­δαιό­τε­ρος ποιητής σας, ο Λόρδος Βύρων, ήταν ένας από τους πολλούς Βρε­τα­νούς που αγω­νί­στη­καν στο πλευρό μας για την Ανε­ξαρ­τη­σία της Ελλάδας. Το 1824 ο Βύρων πέθανε ως ήρωας για την Ελλάδα, μετά τη δεύτερη πολιορ­κία του Μεσο­λογ­γίου.

Σχεδόν 200 χρόνια μετά το θάνατο του Βύρωνα, πιστεύω ότι ο Μπόρις Τζόνσον, ως μελε­τη­τής της κλα­σι­κής εποχής, αντι­λαμ­βά­νε­ται ότι έχει μια μονα­δική ευκαι­ρία να αδράξει τη στιγμή αυτή, και αυτή η γενιά, να είναι εκείνη που επι­τέ­λους θα επα­νε­νώ­σει τα Γλυπτά του Παρ­θε­νώνα. Κύριε Πρω­θυ­πουργέ, είναι ώρα να αδρά­ξουμε αυτή τη στιγμή.