Εγκαίνια σήμερα για τον Παρθενώνα της Μακεδονίας – Μητσοτάκης: Παγκόσμιας σημασίας η αναστήλωση του ανακτόρου του Φιλίππου Β’

Το ανά­κτορο ανοίγει τις πύλες του στο κοινό έπειτα από 16 χρόνια εργα­σιών ανα­στή­λω­σης, συντή­ρη­σης, στε­ρέ­ω­σης, απο­κα­τά­στα­σης, ανα­σκα­φής και τεκ­μη­ρί­ω­σης του τερά­στιου τεχνι­κού έργου

Το ανα­στη­λω­μένο ανά­κτορο του Βασιλιά Φιλίπ­που του Β’ στις Αιγές Ημαθίας εγκαι­νί­ασε σήμερα ο πρω­θυ­πουρ­γός, κάνο­ντας αναφορά στην παγκό­σμια σημασία και τη διεθνή εμβέ­λεια του ανα­κτό­ρου.

«Στοί­χημα μας είναι να μπο­ρέ­σουμε να κατα­στή­σουμε τις Αιγές ένα σημείο συνά­ντη­σης με το μεγα­λείο των αρχαίων μας κατα­βο­λών. Μια σφρα­γίδα της δια­χρο­νι­κής τους ελλη­νι­κό­τη­τας αλλά και ένα μέρος της σύγ­χρονη ζωής μας. Αυτό το θαυ­μα­στό αρχαιο­λο­γικό πάρκο μπορεί και πρέπει να γίνει ένας κατα­λύ­της οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης για τη Βεργίνα, για την Ημαθία, για ολό­κληρη τη Μακε­δο­νία» ανέφερε ο πρω­θυ­πουρ­γός.

«Είναι ο τόπος, στον οποίο στέ­φθηκε βασι­λιάς στην κυριο­λε­ξία λίγα λεπτά μετά τη δολο­φο­νία του πατέρα του ο Μέγας Αλέ­ξαν­δρος για να ξεκι­νή­σει αυτή τη λαμπρή εκστρα­τεία του, μετα­τρέ­πο­ντας τον τότε γνωστό κόσμο στην ελλη­νι­στική οικου­μένη, στην πρώτη ουσια­στικά έκφραση της παγκο­σμιο­ποί­η­σης εκείνης της εποχής. Αυτό που κάνουμε σήμερα είναι ένα γεγονός παγκό­σμιας σημα­σίας και διε­θνούς εμβέ­λειας» τόνισε ο πρω­θυ­πουρ­γός, σημειώ­νο­ντας πως δεν ήταν τυχαία η επιλογή του να βρί­σκε­ται στη Αιγές, τιμώ­ντας ένα μνημείο του Βασι­λείου των Μακε­δό­νων.

«Ο Φίλιπ­πος Β’ υπήρξε ο πρώτος Ευρω­παίος βασι­λιάς, επε­κτεί­νο­ντας προς τα βόρεια τη δυνα­μική του νέου του βασι­λείου για να έρθει ο γιος του στη συνέ­χεια και να φτάσει το ελλη­νι­στικό απο­τύ­πωμα μέχρι την Ινδία και την Αίγυπτο» πρό­σθεσε.

Χαρα­κτή­ρισε το ανά­κτορο ως «ένα απο­τύ­πωμα ζωντανό στο πέρασμα των αιώνων χάρη στη διαρκή και αρμο­νική ώσμωση του ελλη­νι­κού πολι­τι­σμού με τους πολι­τι­σμούς, τους οποίους συνα­ντή­θηκε», σημειώ­νο­ντας πως «κι αν αυτή η πορεία είναι γνωστή, ο χώρος απ’τον οποίο ξεκί­νησε αυτή η πορεία παρα­μέ­νει ακόμη θα έλεγα σχετικά άγνω­στος στο ευρύ κοινό».

Ο κ. Μητσο­τά­κης δήλωσε εντυ­πω­σια­σμέ­νος από την ξενά­γησή του στο ανα­στη­λω­μένο ανά­κτορο, ανα­φέρ­θηκε στον Μανόλη Ανδρό­νικο και συνε­χάρη την αρχαιο­λόγο Αγγε­λική Κοτ­τα­ρίδη και τους συνερ­γά­τες της.

Λίγο νωρί­τερα, είχε κάνει λόγο για ένα μνημείο «όχι μόνο με πολι­τι­στικό αλλά και εθνικό χαρα­κτήρα καθώς επι­βε­βαιώ­νει την ελλη­νική δια­χρο­νι­κό­τητα της Μακε­δο­νίας στο βάθος των αιώνων και μετα­τρέ­πει την περιοχή σας σε έναν πολι­τι­στικό πόλο, τολμώ να πω παγκό­σμιας εμβέ­λειας».

Το ανά­κτορο θα είναι ανοιχτό για το κοινό από την ερχό­μενη Κυριακή.

Μετά από 16 χρόνια εργα­σιών ανα­στή­λω­σης, συντή­ρη­σης, στε­ρέ­ω­σης, απο­κα­τά­στα­σης, ανα­σκα­φής και τεκ­μη­ρί­ω­σης του τερά­στιου τεχνι­κού έργου, το μεγα­λύ­τερο οικο­δό­μημα που έχει δει η κλασική αρχαιό­τητα, αυτό που ο καθη­γη­τής Βόλφραμ Χέφνερ (Wolfram Hoepfner) είχε χαρα­κτη­ρί­σει «Παρ­θε­νώνα της Μακε­δο­νίας» και στο οποίο μέσα, χωράει τρεις φορές ο Παρ­θε­νώ­νας, παρα­πέ­μπει ξανά στην αρχική του εικόνα.

Το σύμβολο ενός πεφω­τι­σμέ­νου ηγεμόνα

Μπορεί ένα δημόσιο κτίριο να αντα­να­κλά όχι μόνο την ισχύ, αλλά και τη φιλο­σο­φία της εξου­σίας του ηγεμόνα που το είχε τοπο­θε­τή­σει στο επί­κε­ντρο του οικο­δο­μι­κού του προ­γράμ­μα­τος; Φυσικά, ειδικά αν πρό­κει­ται για το ανά­κτορο που ανή­γειρε στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. ο Φίλιπ­πος ο Β΄ στις Αιγές και το οποίο έχει χαρα­κτη­ρι­στεί από τον Γερμανό αρχαιο­λόγο Βόλφραμ Χέπφνερ «Παρ­θε­νώ­νας της Μακε­δο­νίας». Ο όρος ας μην εκλη­φθεί ως κατα­χρη­στι­κός: με έκταση 15.000 τ.μ., το ανά­κτορο των Αιγών είναι το μεγα­λύ­τερο οικο­δό­μημα της κλα­σι­κής Ελλάδας.

Οπως επίσης εξηγεί η δρ Αγγε­λική Κοτ­τα­ρίδη, επίτιμη έφορος Αρχαιο­τή­των και ψυχή του τιτά­νιου έργου της ανα­στή­λω­σης του ανα­κτό­ρου, ενώ ο Παρ­θε­νώ­νας είναι η απει­κό­νιση του κλέους της αθη­ναϊ­κής δημο­κρα­τίας, το ανά­κτορο των Αιγών –που δεν απο­τε­λεί κατοι­κία του βασιλιά– είναι ταυ­τό­χρονα η «αγορά» των Μακε­δό­νων, όπου συνα­θροί­ζο­νται και παίρ­νουν πολι­τι­κές απο­φά­σεις, αλλά και ο χώρος της πολυ­ε­πί­πε­δης βασι­λι­κής εξου­σίας. «Το ανά­κτορο των Αιγών», λέει στην «Κ» η αρχαιο­λό­γος, «είναι ένα κτίριο χωρίς πρόγονο, που κατα­σκευά­ζε­ται για να δώσει αρχι­τε­κτο­νική υπό­σταση στην ιδέα της πεφω­τι­σμέ­νης ηγε­μο­νίας, όπως την ερμη­νεύει ο Φίλιπ­πος Β΄. Είναι ένας συγκε­ρα­σμός των δημο­κρα­τι­κών θεσμών των πόλεων και της βασι­λι­κής εξου­σίας, που μας δείχνει αυτό που ο Φίλιπ­πος καλ­λιερ­γεί ως εικόνα: ότι ο βασι­λιάς είναι ένας, μεταξύ ίσων».

Σχε­δια­σμένο πιθανόν από τον αρχι­τέ­κτονα Πύθεο, το ανά­κτορο των Αιγών ήταν ένα δημόσιο κτίριο πολ­λα­πλών λει­τουρ­γιών. Λει­τουρ­γούσε ως δικα­στή­ριο· διέθετε πρόπυλο όπως οι ναοί, αλλά και τη «θόλο» που ήταν ιερό του Πατρώου Ηρακλή· στέγαζε μεγά­λους ανδρώ­νες με εξαι­ρε­τικά ψηφι­δωτά, όπου λάμβανε χώρα ο «βασι­λι­κός πότος», δηλαδή τα περί­φημα βασι­λικά συμπό­σια των Μακε­δό­νων που απο­τε­λού­σαν κεντρικό πολι­τικό θεσμό, καθώς και βιβλιο­θήκη, παλαί­στρα κ.ά. Οι δύο εντυ­πω­σια­κές διώ­ρο­φες στοές της πρό­σο­ψης, που έμοια­ζαν να ανοί­γο­νται στην πόλη προ­σκα­λώ­ντας τους πολίτες, απο­τέ­λε­σαν το πρότυπο για τη Στοά του Αττάλου.

Το συγκρό­τημα γνώρισε χιλιά­δες μιμητές στην ελλη­νι­στική οικου­μένη. Οι απαρχές της εξάλλου εντο­πί­ζο­νται εκεί, στην «αυλή» του ανα­κτό­ρου, στο μεγάλο, τετρά­γωνο περι­στύ­λιο με τους 16 δωρι­κούς κίονες σε κάθε πλευρά, με την έκταση των 4.000 τ.μ. και τη χωρη­τι­κό­τητα των 8.000 ατόμων, όπου το 336 π.Χ. ανα­κη­ρύ­χθηκε βασι­λιάς των Μακε­δό­νων ο Μέγας Αλέ­ξαν­δρος. Οπως εξηγεί στην «Κ» ο αρχαιο­λό­γος Πανα­γιώ­της Ιωσήφ, επι­στη­μο­νι­κός διευ­θυ­ντής του Μου­σείου Κυκλα­δι­κής Τέχνης, το ανά­κτορο λει­τούρ­γησε ως τοπό­σημο τόσο για την ίδια τη Μακε­δο­νία όσο και για τον ελλη­νι­στικό κόσμο. «Είναι η στιγμή», λέει ο αρχαιο­λό­γος, «που ο Φίλιπ­πος βάζει την υπο­γραφή του για αυτό που θα επα­κο­λου­θή­σει, για αυτό που ο Αλέ­ξαν­δρος και οι διά­δο­χοί του θα δημιουρ­γή­σουν σε όλες τις πόλεις της ελλη­νι­στι­κής οικου­μέ­νης».

«Με ορθό­τητα εκα­το­στού»

Το ανα­στη­λω­μένο ανά­κτορο εγκαι­νιά­σθηκε σήμερα από τον πρω­θυ­πουργό Κυριάκο Μητσο­τάκη και συνιστά το απο­τέ­λε­σμα μιας πολυ­ε­τούς και κοπιώ­δους προ­σπά­θειας. Πέρα από την ίδια την ανα­σκαφή του, που ξεκί­νησε το 1865 από τον Λεόν Εζέ, συνε­χί­στηκε σπο­ρα­δικά στον 20ό αιώνα και επα­νεκ­κι­νή­θηκε το 2007, το έργο συνά­ντησε και τις έντονες ενεργές κατο­λι­σθή­σεις της περιο­χής, που χρειά­στη­καν εκτε­τα­μένα μέσα αντι­στή­ρι­ξης.

Οπως επίσης εξηγεί η δρ Κοτ­τα­ρίδη, που είχε την επι­στη­μο­νική και διοι­κη­τική ευθύνη του έργου σε όλες τις φάσεις του, το μνημείο κατα­στρά­φηκε από τους Ρωμαί­ους το 148 π.Χ. και λιθο­λο­γή­θηκε επί αιώνες. «Δεν υπήρχε τίποτα στη θέση του, ήταν όλα μετα­κι­νη­μένα. Το μνημείο χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε ως νταμάρι και από τους πρό­σφυ­γες του 1922 και υπήρχε κυριο­λε­κτικά ένα χάος. Επρεπε, σαν να ήταν κομ­μά­τια ενός αγγείου, να εντο­πί­σουμε και να συσχε­τί­σουμε σπον­δύ­λους κιόνων, κιο­νό­κρανα, θραύ­σματα από επι­στύ­λια, ζωφό­ρους κ.ά. Κατα­γρά­ψαμε 30.000-40.000 κομ­μά­τια, που έπρεπε να βρουν την πραγ­μα­τική τους θέση. Πλέον όμως το μνημείο είναι ανα­στη­λω­μένο με ορθό­τητα εκα­το­στού», λέει η αρχαιο­λό­γος σημειώ­νο­ντας ότι θα ακο­λου­θή­σει μια «τερά­στια» επι­στη­μο­νική δημο­σί­ευση.

Πηγή  kathimerini.gr