Κρουαζιέρα: Η Ελλάδα στην πρώτη τριάδα της Ευρώπης, υστερεί σε υποδομές

Μπροστά σε μια διπλή πρό­κληση βρί­σκο­νται τόσο τα ελλη­νικά λιμάνια όσο και η κρουα­ζιέρα, καθώς η ισχυρή ανά­πτυξή της συνο­δεύ­ε­ται από ολοένα μεγα­λύ­τε­ρες απαι­τή­σεις για νέες υπο­δο­μές, καθα­ρό­τερη ενέρ­γεια και ψηφια­κές υπη­ρε­σίες. Η προ­σαρ­μογή δεν είναι ούτε εύκολη ούτε φθηνή, ιδιαί­τερα για τους μικρό­τε­ρους προ­ο­ρι­σμούς, οι οποίοι καλού­νται να χρη­μα­το­δο­τή­σουν επεν­δύ­σεις δυσα­νά­λο­γες προς τον αριθμό των πλοίων που υπο­δέ­χο­νται.

Το κόστος της πρά­σι­νης μετά­βα­σης, η ανά­πτυξη του shore power και η αντα­πο­δο­τι­κό­τητα των νέων επι­βα­ρύν­σεων βρέ­θη­καν στο επί­κε­ντρο του International Maritime Transport Conference 2026, στο πλαίσιο της συζή­τη­σης με θέμα «Smart Cruise & Smart Destinations — Unlocking economic value through Greek ports».

Το μεγάλο στοί­χημα για την Ελλάδα είναι η αύξηση των αφίξεων να μετα­τρα­πεί σε πραγ­μα­τική οικο­νο­μική αξία για τα λιμάνια και τις τοπικές κοι­νω­νίες, χωρίς παράλ­ληλα να χαθεί η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος εξαι­τίας του αυξη­μέ­νου λει­τουρ­γι­κού και επεν­δυ­τι­κού κόστους.

Το στοί­χημα του shore power

Κεντρική θέση στον σχε­δια­σμό για την πράσινη μετά­βαση στην κρουα­ζιέρα κατα­λαμ­βά­νει το shore power, δηλαδή η δυνα­τό­τητα των κρουα­ζιε­ρό­πλοιων να συν­δέ­ο­νται με το δίκτυο ηλε­κτρο­δό­τη­σης κατά την παρα­μονή τους στο λιμάνι. Με τον τρόπο αυτόν μπορούν να δια­κό­πτουν τη λει­τουρ­γία των μηχανών τους, περιο­ρί­ζο­ντας τις εκπο­μπές ρύπων και τον θόρυβο στις παρα­λι­μέ­νιες περιο­χές.

Η τεχνο­λο­γική προ­ε­τοι­μα­σία των πλοίων φαί­νε­ται να προ­χω­ρεί ταχύ­τερα από την ανά­πτυξη των υπο­δο­μών στην ξηρά. Εκπρό­σω­πος της MSC ανέφερε ότι 22 από τα 25 κρουα­ζιε­ρό­πλοια του στόλου της εται­ρείας είναι ήδη εξο­πλι­σμένα ώστε να μπορούν να συν­δε­θούν με εγκα­τα­στά­σεις shore power.

Το βασικό εμπόδιο, ωστόσο, παρα­μέ­νει η περιο­ρι­σμένη δια­θε­σι­μό­τητα των απαι­τού­με­νων υπο­δο­μών στα ευρω­παϊκά και κυρίως στα ελλη­νικά λιμάνια. Ακόμη και όταν τα πλοία δια­θέ­τουν τον απα­ραί­τητο εξο­πλι­σμό, δεν μπορούν να τον αξιο­ποι­ή­σουν εάν ο προ­ο­ρι­σμός δεν προ­σφέ­ρει συμβατή σύνδεση και επαρκή ηλε­κτρική ισχύ.

Η ηλε­κτρο­δό­τηση ενός κρουα­ζιε­ρό­πλοιου από την ξηρά δεν απο­τε­λεί μόνο τεχνικό έργο. Προ­ϋ­πο­θέ­τει τη συνερ­γα­σία των εται­ρειών κρουα­ζιέ­ρας, των διοι­κή­σεων των λιμένων, των παρόχων ενέρ­γειας και της Πολι­τείας. Απαιτεί επίσης ισχυρά ηλε­κτρικά δίκτυα και σαφή κατα­νομή του κόστους ανά­πτυ­ξης και λει­τουρ­γίας των εγκα­τα­στά­σεων.

Καθο­ρι­στι­κός παρά­γο­ντας είναι η τιμή του ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος. Για να χρη­σι­μο­ποιούν συστη­μα­τικά οι εται­ρείες το shore power, το κόστος πρέπει να παρα­μέ­νει αντα­γω­νι­στικό ή του­λά­χι­στον σε λογικά επίπεδα. Δια­φο­ρε­τικά, υπάρχει ο κίν­δυ­νος να δημιουρ­γη­θούν ακριβές υπο­δο­μές οι οποίες δεν θα αξιο­ποιού­νται στον βαθμό που απαι­τεί­ται για να δικαιο­λο­γη­θεί η επέν­δυση.

Επεν­δύ­σεις 71 δισ. δολα­ρίων σε ορί­ζο­ντα δεκα­ε­τίας για την κρουα­ζιέρα

Οι αυξη­μέ­νες επεν­δυ­τι­κές ανάγκες έρχο­νται σε μια περίοδο ισχυρής επέ­κτα­σης στην παγκό­σμια κρουα­ζιέρα. Η επι­βα­τική κίνηση αυξή­θηκε κατά 25% μεταξύ 2019 και 2025, ξεπερ­νώ­ντας τις επι­δό­σεις που κατα­γρά­φο­νταν πριν από την παν­δη­μία.

Για το 2026 προ­βλέ­πε­ται νέα άνοδος κατά 4%, με την παγκό­σμια κίνηση να ανα­μέ­νε­ται να φτάσει τα 38,3 εκατ. επι­βά­τες. Η δυνα­μική του κλάδου απο­τυ­πώ­νε­ται και στο βιβλίο παραγ­γε­λιών, το οποίο περι­λαμ­βά­νει περίπου 60 νέα κρουα­ζιε­ρό­πλοια με ορί­ζο­ντα δεκα­ε­τίας. Η συνο­λική αξία των σχε­τι­κών επεν­δύ­σεων εκτι­μά­ται ότι αγγίζει τα 71 δισ. δολάρια.

Η είσοδος νέων πλοίων στην αγορά δημιουρ­γεί προ­ο­πτι­κές για περισ­σό­τε­ρες προ­σεγ­γί­σεις και μεγα­λύ­τερη του­ρι­στική κίνηση. Ταυ­τό­χρονα, όμως, αυξάνει την πίεση προς τα λιμάνια, καθώς τα σύγ­χρονα κρουα­ζιε­ρό­πλοια έχουν μεγα­λύ­τε­ρες ενερ­γεια­κές απαι­τή­σεις και χρειά­ζο­νται ανα­βαθ­μι­σμέ­νες υπο­δο­μές, επαρκή δίκτυα και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρες υπη­ρε­σίες δια­χεί­ρι­σης επι­βα­τών.

Κρουα­ζιέρα: Η Ελλάδα στην τρίτη θέση της Ευρώπης 

Η Ελλάδα απο­τε­λεί έναν από τους ισχυ­ρό­τε­ρους προ­ο­ρι­σμούς κρουα­ζιέ­ρας στην Ευρώπη, κατα­λαμ­βά­νο­ντας την τρίτη θέση μετά την Ιταλία και την Ισπανία. Τα ελλη­νικά λιμάνια υπο­δέ­χο­νται περίπου 6.000 προ­σεγ­γί­σεις κρουα­ζιε­ρό­πλοιων και περισ­σό­τε­ρες από 8 εκατ. επι­σκέ­ψεις επι­βα­τών ετησίως.

Πίσω από τις υψηλές αυτές επι­δό­σεις, ωστόσο, εμφα­νί­ζο­νται νέες προ­κλή­σεις. Για το 2026 κατα­γρά­φο­νται ενδεί­ξεις υπο­χώ­ρη­σης, οι οποίες δεν απο­δί­δο­νται απο­κλει­στικά στις γεω­πο­λι­τι­κές εντά­σεις στην ευρύ­τερη περιοχή της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου.

Στους παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τις απο­φά­σεις των εται­ρειών περι­λαμ­βά­νο­νται οι αυξη­μέ­νες οικο­νο­μι­κές επι­βα­ρύν­σεις και η αβε­βαιό­τητα που προ­κα­λούν οι αλλαγές στα ελλη­νικά τέλη. Οι εται­ρείες κρουα­ζιέ­ρας καταρ­τί­ζουν τα προ­γράμ­ματά τους σε βάθος χρόνου και, κατά συνέ­πεια, χρειά­ζο­νται στα­θε­ρούς και προ­βλέ­ψι­μους όρους λει­τουρ­γίας.

Οι μετα­βο­λές στις χρε­ώ­σεις μπορούν να επη­ρε­ά­σουν το συνο­λικό κόστος ενός δρο­μο­λο­γίου και να οδη­γή­σουν σε επα­νε­ξέ­ταση του αριθμού των προ­σεγ­γί­σεων ή ακόμη και της επι­λο­γής συγκε­κρι­μέ­νων προ­ο­ρι­σμών. Το ζήτημα αποκτά μεγα­λύ­τερη σημασία σε μια ιδιαί­τερα αντα­γω­νι­στική αγορά, όπου τα λιμάνια της Μεσο­γείου διεκ­δι­κούν τα ίδια πλοία και τους ίδιους επι­βά­τες.

Η πίεση στα μικρό­τερα λιμάνια

Οι μεγα­λύ­τε­ρες δυσκο­λίες εντο­πί­ζο­νται στα μικρά και μεσαία ελλη­νικά λιμάνια, τα οποία συχνά δεν δια­θέ­τουν την οικο­νο­μική δυνα­τό­τητα να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν τις επεν­δύ­σεις που απαιτεί η πράσινη μετά­βαση στην κρουα­ζιέρα.

Το κόστος μιας εγκα­τά­στα­σης shore power, της ανα­βάθ­μι­σης του ηλε­κτρι­κού δικτύου ή της ανά­πτυ­ξης ψηφια­κών συστη­μά­των μπορεί να είναι δυσα­νά­λογο προς τον αριθμό των προ­σεγ­γί­σεων που πραγ­μα­το­ποιού­νται ετησίως. Ένα μικρό λιμάνι καλεί­ται, επο­μέ­νως, να επεν­δύ­σει σημα­ντικά κεφά­λαια χωρίς να είναι πάντοτε βέβαιο ότι η μελ­λο­ντική κίνηση θα εξα­σφα­λί­σει την από­σβεσή τους.

Για τον λόγο αυτόν απαι­τεί­ται καλύ­τερη προ­σαρ­μογή των ευρω­παϊ­κών και εθνικών πολι­τι­κών στις πραγ­μα­τι­κές ανάγκες κάθε προ­ο­ρι­σμού. Η εφαρ­μογή ενιαίων απαι­τή­σεων σε λιμάνια με δια­φο­ρε­τικά μεγέθη, οικο­νο­μι­κές δυνα­τό­τη­τες και επίπεδα κίνησης μπορεί να δημιουρ­γή­σει μεγα­λύ­τε­ρες ανι­σό­τη­τες αντί να επι­τα­χύ­νει την πράσινη μετά­βαση.

Πού κατευ­θύ­νο­νται τα τέλη κρουα­ζιέ­ρας

Κρίσιμο ζήτημα απο­τε­λεί και η αντα­πο­δο­τι­κό­τητα των τελών στην κρουα­ζιέρα. Οι πρό­σθε­τες επι­βα­ρύν­σεις που κατα­βάλ­λει ο ταξι­διώ­της θα πρέπει να επι­στρέ­φουν στην πράξη στον ίδιο τον προ­ο­ρι­σμό, χρη­μα­το­δο­τώ­ντας έργα που ανα­βαθ­μί­ζουν τις λιμε­νι­κές υπο­δο­μές, προ­στα­τεύ­ουν το περι­βάλ­λον και βελ­τιώ­νουν την εμπει­ρία των επι­σκε­πτών.

Υπεν­θυ­μί­ζουμε ότι, Το ειδικό τέλος κρουα­ζιέ­ρας για το 2026 ανέρ­χε­ται σε 20 ευρώ ανά επιβάτη για απο­βι­βά­σεις σε Μύκονο και Σαντο­ρίνη, και σε 5 ευρώ ανά επιβάτη για τα υπό­λοιπα ελλη­νικά λιμάνια.

Η είσπραξη ενός τέλους δεν αρκεί από μόνη της για να αντι­με­τω­πι­στούν οι συνέ­πειες της αυξη­μέ­νης του­ρι­στι­κής κίνησης. Απαι­τεί­ται δια­φά­νεια ως προς την κατα­νομή των εσόδων και σαφής σύνδεσή τους με τις ανάγκες των λιμα­νιών και των τοπικών κοι­νω­νιών που υπο­δέ­χο­νται την κρουα­ζιέρα.

Η μετά­βαση στα «έξυπνα» και πράσινα λιμάνια δεν μπορεί, άλλωστε, να περιο­ρι­στεί στην αγορά νέου εξο­πλι­σμού. Χρειά­ζε­ται συντο­νι­σμός μεταξύ δημό­σιου και ιδιω­τι­κού τομέα, πρό­σβαση σε χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία και ένα σταθερό κανο­νι­στικό πλαίσιο.

Για την Ελλάδα, το ζητού­μενο είναι να δια­τη­ρή­σει τη θέση της μεταξύ των κορυ­φαίων ευρω­παϊ­κών προ­ο­ρι­σμών, μετα­τρέ­πο­ντας την αυξα­νό­μενη κίνηση σε ουσια­στικό όφελος για την οικο­νο­μία και τις τοπικές κοι­νω­νίες. Η επι­τυ­χία θα κριθεί από το κατά πόσο τα ελλη­νικά λιμάνια θα μπο­ρέ­σουν να ακο­λου­θή­σουν τις τεχνο­λο­γι­κές και περι­βαλ­λο­ντι­κές απαι­τή­σεις του κλάδου, χωρίς το κόστος της μετά­βα­σης να υπο­νο­μεύ­σει την αντα­γω­νι­στι­κό­τητά τους.