Μαρία Δεληγιάννη: «Η Ρόδος έχει μεγάλες προοπτικές να εξελιχθεί σε home port κρουαζιέρας»

Κυρία Δελη­γιάννη, ποια είναι σήμερα η θέση της κρουα­ζιέ­ρας στον ελλη­νικό του­ρι­σμό και ποιος ο ρόλος της Ρόδου σε αυτή την αγορά;

Η κρουα­ζιέρα είναι ένα του­ρι­στικό προϊόν με πολύ μεγάλο ενδια­φέ­ρον και αυξα­νό­μενη δημο­φι­λία. Σε παγκό­σμιο επίπεδο, η επι­βα­τική κίνηση ανα­πτύσ­σε­ται τα τελευ­ταία χρόνια με ρυθμό περίπου 5% ετησίως. Η Ελλάδα απο­τε­λεί μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες αγορές, καθώς είναι η τρίτη μεγα­λύ­τερη χώρα προ­ο­ρι­σμού κρουα­ζιε­ρό­πλοιων στην Ευρώπη, μετά την Ιταλία και την Ισπανία.

Η Ρόδος έχει επίσης ιδιαί­τερα σημα­ντική θέση. Είναι ένας καθιε­ρω­μέ­νος προ­ο­ρι­σμός και συγκα­τα­λέ­γε­ται στους κορυ­φαί­ους της χώρας. Ενδει­κτικά, από το 2024 στο 2025 ανέβηκε από την έκτη στην πέμπτη θέση, κατα­γρά­φο­ντας αύξηση περίπου 20% στις προ­σεγ­γί­σεις κρουα­ζιε­ρό­πλοιων μέσα σε έναν χρόνο. Πρό­κει­ται για μια εξέλιξη που επι­βε­βαιώ­νει τη δυνα­μική του νησιού και τη σημασία του στον χάρτη της κρουα­ζιέ­ρας.

Παρά τη δυνα­μική αυτή, η Ρόδος δεν έχει αξιο­ποι­ή­σει ακόμη πλήρως τη δυνα­τό­τητα να λει­τουρ­γή­σει ως home port, δηλαδή ως λιμάνι αφε­τη­ρίας και ολο­κλή­ρω­σης κρουα­ζιε­ρών. Πόσο σημα­ντική είναι αυτή η προ­ο­πτική;

Είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντική. Θεω­ρούμε ότι η Ρόδος έχει μεγάλες δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης σε αυτόν τον τομέα και συγκα­τα­λέ­γε­ται στα ελλη­νικά λιμάνια που θα μπο­ρού­σαν να υπο­στη­ρί­ξουν τέτοιες δρα­στη­ριό­τη­τες.

Όταν ένα λιμάνι λει­τουρ­γεί ως home port, οι επι­βά­τες δεν επι­σκέ­πτο­νται απλώς τον προ­ο­ρι­σμό για λίγες ώρες, αλλά ξεκι­νούν ή ολο­κλη­ρώ­νουν εκεί το ταξίδι τους. Αυτό δημιουρ­γεί πρό­σθετη οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα. Οι ταξι­διώ­τες φτάνουν συνήθως αερο­πο­ρι­κώς, ενδέ­χε­ται να δια­μεί­νουν σε ξενο­δο­χεία πριν ή μετά την κρουα­ζιέρα και κατα­να­λώ­νουν στην τοπική αγορά, από την εστίαση και τα κατα­στή­ματα μέχρι τις μετα­φο­ρές.

Σύμφωνα με τις έρευνές μας, περίπου επτά στους δέκα επι­βά­τες κρουα­ζιέ­ρας δια­μέ­νουν σε ξενο­δο­χείο πριν ή μετά το ταξίδι τους. Παράλ­ληλα, οι εται­ρείες πραγ­μα­το­ποιούν δαπάνες για την υπο­στή­ριξη των δρα­στη­ριο­τή­των τους, όπως ο εφο­δια­σμός με τοπικά προ­ϊ­ό­ντα. Πρό­κει­ται για μια δυνα­τό­τητα που αξίζει να διε­ρευ­νη­θεί περισ­σό­τερο στη Ρόδο, καθώς μπορεί να δημιουρ­γή­σει σημα­ντικά οφέλη για πολλές κατη­γο­ρίες επι­χει­ρή­σεων.

Ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις πρέπει να εκπλη­ρω­θούν ώστε να προ­χω­ρή­σει αυτή η προ­ο­πτική;

Χρειά­ζε­ται να αξιο­ποι­η­θεί καλύ­τερα ο υφι­στά­με­νος χώρος του λιμα­νιού και να προ­χω­ρή­σουν οι ανα­γκαίες παρεμ­βά­σεις στις υπο­δο­μές. Είναι σημα­ντικό να υπάρξει ένας ολο­κλη­ρω­μέ­νος σχε­δια­σμός, ο οποίος θα λαμ­βά­νει υπόψη τόσο τις ανάγκες των εται­ρειών κρουα­ζιέ­ρας όσο και τις δυνα­τό­τη­τες του προ­ο­ρι­σμού.

Στις συζη­τή­σεις που είχα στη Ρόδο, τόσο με τον πρόεδρο του Δημο­τι­κού Λιμε­νι­κού Ταμείου όσο και με τοπι­κούς επαγ­γελ­μα­τίες, ανα­δεί­χθηκε η ανάγκη καλύ­τε­ρης αξιο­ποί­η­σης των δια­θέ­σι­μων εγκα­τα­στά­σεων. Είναι ένα ζήτημα που απα­σχο­λεί και τις εται­ρείες, οι οποίες επι­θυ­μούν να βλέπουν τις υπο­δο­μές να εξε­λίσ­σο­νται και να αντα­πο­κρί­νο­νται στις απαι­τή­σεις της δρα­στη­ριό­τη­τας.

Η Ρόδος δια­θέ­τει ένα σημα­ντικό λιμάνι, με στρα­τη­γική θέση και δυνα­τό­τη­τες. Η αξιο­ποί­ηση αυτών των πλε­ο­νε­κτη­μά­των μπορεί να ενι­σχύ­σει τη θέση της, αρκεί να υπάρξει συντο­νι­σμός και σαφής σχε­δια­σμός.

Πόσο σημα­ντική είναι η συνερ­γα­σία των εται­ρειών κρουα­ζιέ­ρας με την τοπική κοι­νω­νία και τους φορείς;

Είναι μία από τις βασικές προ­τε­ραιό­τη­τες των εται­ρειών. Δεν επι­θυ­μούν να λει­τουρ­γούν απο­κομ­μένα από τον προ­ο­ρι­σμό, αλλά να γνω­ρί­ζουν τους τοπι­κούς φορείς, να κατα­νο­ούν τις ανάγκες της κοι­νω­νίας και να συνερ­γά­ζο­νται μαζί της.

Η αποδοχή της κρουα­ζιέ­ρας από τους κατοί­κους είναι καθο­ρι­στι­κής σημα­σίας. Ο του­ρι­σμός γενι­κό­τερα δεν πρέπει να επι­βα­ρύ­νει την καθη­με­ρι­νό­τητά τους, αλλά να λει­τουρ­γεί προς όφελός τους. Χρειά­ζε­ται, επο­μέ­νως, ισορ­ρο­πη­μένη ανά­πτυξη, ώστε η οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα να συμ­βα­δί­ζει με την προ­στα­σία του τόπου και την ποιό­τητα ζωής.

Στη Ρόδο, μάλιστα, αυτή η παρά­με­τρος έχει ιδιαί­τερη βαρύ­τητα. Η Μεσαιω­νική Πόλη απο­τε­λεί μονα­δικό μνημείο πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς και απαιτεί ευαι­σθη­σία στη δια­χεί­ριση των επι­σκε­πτών. Ακόμη και το ίδιο το λιμάνι εντάσ­σε­ται σε αυτό το ιστο­ρικό περι­βάλ­λον. Οι εται­ρείες αξιο­λο­γούν με μεγάλη προσοχή αυτά τα χαρα­κτη­ρι­στικά, καθώς η προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας απο­τε­λεί μέρος της συνο­λι­κής εμπει­ρίας του προ­ο­ρι­σμού.

Η οικο­νο­μική συνει­σφορά της κρουα­ζιέ­ρας στην Ελλάδα αυξά­νε­ται. Ποια είναι τα στοι­χεία που απο­τυ­πώ­νουν αυτή την εξέλιξη;

Σύμφωνα με την τελευ­ταία ετήσια έρευνα οικο­νο­μι­κής συνει­σφο­ράς της CLIA, για το 2024, η συνο­λική συνει­σφορά της κρουα­ζιέ­ρας στην Ελλάδα ανήλθε σε 3,1 δισε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Το ιδιαί­τερα εντυ­πω­σιακό στοι­χείο είναι ότι το ποσό αυτό τρι­πλα­σιά­στηκε μέσα σε μόλις δύο χρόνια, καθώς το 2022 ανερ­χό­ταν σε περίπου ένα δισε­κα­τομ­μύ­ριο ευρώ.

Η αύξηση αυτή αντα­να­κλά όχι μόνο την ανά­πτυξη της κρουα­ζιέ­ρας, αλλά και τη διεύ­ρυνση του οικο­νο­μι­κού της απο­τυ­πώ­μα­τος. Είναι σημα­ντικό να κατα­νο­ή­σουμε ότι τα οφέλη δεν περιο­ρί­ζο­νται στις αγορές που πραγ­μα­το­ποιούν οι επι­βά­τες κατά τη διάρ­κεια μιας σύντο­μης επί­σκε­ψης.

Στην οικο­νο­μική συνει­σφορά περι­λαμ­βά­νο­νται οι δαπάνες των πλη­ρω­μά­των, οι προ­μή­θειες και τα καύσιμα των πλοίων, οι μισθοί εργα­ζο­μέ­νων που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στον κλάδο στην Ελλάδα, καθώς και οι ναυ­πη­γο­ε­πι­σκευα­στι­κές εργα­σίες. Παρότι τα κρουα­ζιε­ρό­πλοια απο­τε­λούν περίπου το 1% των πλοίων παγκο­σμίως, ο κλάδος απα­σχο­λεί περίπου 300.000 μέλη πλη­ρω­μά­των, αριθμός που αντι­στοι­χεί περίπου στο ένα έκτο της παγκό­σμιας δύναμης των ναυ­τι­κών.

Για τον λόγο αυτό ενθαρ­ρύ­νουμε και τη Ρόδο να προ­χω­ρή­σει σε ειδική μελέτη, ώστε να κατα­γρα­φεί με μεγα­λύ­τερη ακρί­βεια η οικο­νο­μική συνει­σφορά της κρουα­ζιέ­ρας στο νησί.

Πώς αξιο­λο­γείτε την εφαρ­μογή του τέλους κρουα­ζιέ­ρας και ποια πρέπει να είναι η χρήση των εσόδων του;

Το τέλος κρουα­ζιέ­ρας εφαρ­μό­στηκε από τις 21 Ιουλίου 2025 και επι­βάλ­λε­ται στους επι­βά­τες που απο­βι­βά­ζο­νται στα ελλη­νικά νησιά, με δια­φο­ρο­ποί­ηση ανά προ­ο­ρι­σμό και ανάλογα με την περίοδο του έτους. Στη Ρόδο, κατά την περίοδο αιχμής, ανέρ­χε­ται σε πέντε ευρώ.

Έχουμε επι­ση­μά­νει ότι η εξέλιξη της επι­βα­τι­κής κίνησης χρειά­ζε­ται να αξιο­λο­γεί­ται και σε συν­δυα­σμό με την εφαρ­μογή του τέλους. Σε κάθε περί­πτωση, για εμάς το σημα­ντι­κό­τερο είναι τα έσοδα να αξιο­ποιού­νται με τρόπο που να ενι­σχύει την εμπει­ρία των επι­βα­τών και να ανα­βαθ­μί­ζει τις υπο­δο­μές τόσο στα λιμάνια όσο και στους προ­ο­ρι­σμούς.

Μέσα στους πρώτους τρει­σή­μισι μήνες εφαρ­μο­γής του μέτρου, το 2025, εισπρά­χθη­καν συνο­λικά 33,6 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ σε εθνικό επίπεδο. Για τη Ρόδο, σύμφωνα με τα στοι­χεία που παρου­σιά­στη­καν, το ποσό που αντι­στοι­χεί στην περίοδο από τον Ιούλιο του 2025 έως τον Ιούλιο του 2026 ανέρ­χε­ται σε περίπου 586.000 ευρώ.

Πρό­κει­ται για σημα­ντι­κούς πόρους. Είναι θετικό να χρη­μα­το­δο­τού­νται έργα που βελ­τιώ­νουν την καθη­με­ρι­νό­τητα των κατοί­κων, όπως παρεμ­βά­σεις στους δρόμους, στον φωτισμό και στη δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των. Παράλ­ληλα, όμως, θεω­ρούμε απα­ραί­τητο να προ­χω­ρούν έργα που ανα­βαθ­μί­ζουν ουσια­στικά τις λιμε­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις και συνο­λικά την εμπει­ρία της κρουα­ζιέ­ρας. Αυτή είναι η βασική προσ­δο­κία μας από την αντα­πο­δο­τική αξιο­ποί­ηση του τέλους.

Πόσο δημο­φι­λής παρα­μέ­νει η κρουα­ζιέρα και ποιες είναι οι προ­ο­πτι­κές της Ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου;

Η κρουα­ζιέρα έχει πλέον ένα ιδιαί­τερα πιστό κοινό. Οι ταξι­διω­τι­κοί πρά­κτο­ρες μάς μετα­φέ­ρουν ότι κατα­γρά­φει υψηλά επίπεδα ικα­νο­ποί­η­σης, με ποσοστό που προ­σεγ­γί­ζει το 90%, ενώ πολλοί επι­βά­τες επι­θυ­μούν να επα­να­λά­βουν την εμπει­ρία τους. Σύμφωνα με τις προ­βλέ­ψεις μας για το 2025, σχεδόν 38 εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι ανα­με­νό­ταν να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν κρουα­ζιέρα παγκο­σμίως.

Η Ανα­το­λική Μεσό­γειος εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί ιδιαί­τερα δημο­φιλή επιλογή, καθώς προ­σφέ­ρει σε σχετικά μικρές απο­στά­σεις μονα­δι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, σημα­ντικό πολι­τι­στικό πλούτο και δια­φο­ρε­τι­κές ταξι­διω­τι­κές εμπει­ρίες. Η Ρόδος δια­θέ­τει στρα­τη­γική θέση και εξαι­ρε­τικό κλίμα, στοι­χεία που δημιουρ­γούν προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την ενί­σχυση της παρου­σίας της.

Υπάρχει, μάλιστα, ενδια­φέ­ρον από εται­ρείες που εξε­τά­ζουν τη δυνα­τό­τητα πραγ­μα­το­ποί­η­σης κρουα­ζιε­ρών και κατά τη χει­με­ρινή περίοδο, από τον Νοέμ­βριο έως τον Φεβρουά­ριο. Εφόσον οι συν­θή­κες και οι υπο­δο­μές το επι­τρέ­ψουν, η εξέλιξη αυτή θα μπο­ρούσε να συμ­βά­λει στην επι­μή­κυνση της του­ρι­στι­κής περιό­δου.

Θα ήθελα, τέλος, να επι­ση­μάνω ότι η κρουα­ζιέρα δεν απο­τε­λεί πλέον μια εξει­δι­κευ­μένη επιλογή για συγκε­κρι­μέ­νες ηλι­κια­κές ομάδες. Είναι ένας εδραιω­μέ­νος τρόπος δια­κο­πών, με αυξα­νό­μενο ενδια­φέ­ρον και από νεό­τε­ρους ταξι­διώ­τες. Για προ­ο­ρι­σμούς όπως η Ρόδος, η πρό­κληση είναι να αξιο­ποι­ή­σουν αυτή τη δυνα­μική με σωστό σχε­δια­σμό, επεν­δύ­σεις και ουσια­στική συνερ­γα­σία με την τοπική κοι­νω­νία.