Κατερίνα Σακελλαροπούλου: Πολύτιμο κομμάτι της πατρίδας το Καστελλόριζο

Τον Σεπτέμ­βριο του 2020, λίγους μήνες μετά την ανάληψη των καθη­κό­ντων μου ως Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας, βρέθηκα στο Καστελ­λό­ριζο. Παρά την κατά­σταση της παν­δη­μίας, είχα απο­φα­σί­σει να ταξι­δέψω σε όλη τη χώρα κατά τη διάρ­κεια της θητείας μου και βέβαια η εθνική γιορτή κάθε τόπου είναι η κατάλ­ληλη αφορμή για τον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας. Ετσι αντα­πο­κρί­θηκα στην πρό­σκληση του δημάρ­χου να παραστώ στον εορ­τα­σμό της 77ης επε­τείου απε­λευ­θέ­ρω­σης του νησιού, την Κυριακή 13 Σεπτεμ­βρίου.

Τη χρονιά εκείνη δια­νύ­αμε μια περίοδο έντονων ανα­τα­ρά­ξεων με τη γείτονα χώρα. Προη­γή­θη­καν, τον Φεβρουά­ριο, τα γνωστά γεγο­νότα στον Εβρο, με την από­πειρα παρά­νο­μης προ­ώ­θη­σης στη χώρα μας χιλιά­δων μετα­να­στών, ενώ από τον Αύγου­στο μέχρι και την παρα­μονή της επί­σκε­ψής μου το σει­σμο­γρα­φικό σκάφος Oruç Reis, ύστερα από τουρ­κική NAVTEX, είχε εξέλθει για έρευνες σε τμήμα της ελλη­νι­κής υφα­λο­κρη­πί­δας, δίπλα στο Καστελ­λό­ριζο, τη Ρόδο και την Κάρπαθο. Από τον Αύγου­στο επίσης οι δύο χώρες είχαν ανα­πτύ­ξει τους στόλους τους και ο κίν­δυ­νος στρα­τιω­τι­κής εμπλο­κής ήταν υπαρ­κτός.

Λίγο πριν από την επί­σκεψή μου, πλη­ρο­φο­ρή­θηκα ότι η Τουρκία είχε ενο­χλη­θεί και υπήρξαν σχετικά δημο­σιεύ­ματα και διπλω­μα­τικά σχόλια. Ενέ­μεινα όμως στην απόφασή μου, με τη σκέψη ότι δεν είναι δυνατόν να μην μπορώ, ως Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας, να επι­σκε­φτώ οποιο­δή­ποτε σημείο της πατρί­δας μας. Αυτο­νό­ητο είναι ότι προη­γή­θηκε συνεν­νό­ηση και με το υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, όπως γίνεται πάντα όταν από την επί­σκεψη του εκά­στοτε Προ­έ­δρου ανα­κύ­πτουν ζητή­ματα που αφορούν τρίτες χώρες.

Η ιδιαι­τε­ρό­τητα των ημερών έφερε στην απο­στολή μεγάλο αριθμό δημο­σιο­γρά­φων, από ελλη­νικά και ξένα μέσα. Φτάσαμε στο νησί με ελι­κό­πτερο του στρατού το πρωί. Οι συνε­χείς παρα­βιά­σεις του ελλη­νι­κού ενα­έ­ριου χώρου της εποχής εκείνης, καθώς και η ιδιαι­τε­ρό­τητα της περιό­δου λόγω της υγειο­νο­μι­κής κρίσης, έκαναν τις στιγμές ακόμη πιο συγκι­νη­τι­κές. Η επί­σκεψή μου – η πρώτη επί­σκεψη Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας στο νησί ύστερα από 15 χρόνια – ήταν φυσικά ένα μήνυμα προς τους Καστελ­λο­ρι­ζιώ­τες ότι δεν είναι απο­κομ­μέ­νοι από τον κορμό της πατρί­δας και ότι δεν θα μείνουν ποτέ μόνοι. Δεν θα ξεχάσω τη στιγμή που όλοι οι κάτοι­κοι τρα­γου­δού­σαν τον Εθνικό Υμνο κατά την υποδοχή μου στη δοξο­λο­γία, ενώ το στρα­τιω­τικό άγημα απέδιδε τιμές.

«Το Καστελ­λό­ριζο, ένας τόπος αγκυ­ρω­μέ­νος στο ανα­το­λικό άκρο του ελλη­νι­κού αρχι­πε­λά­γους, που κράτησε τον πολι­τι­σμό, τα ήθη και τα έθιμά του επί 5.000 χρόνια, είναι ο τόπος που συμπυ­κνώ­νει την έννοια του πατριω­τι­σμού στην ύψιστη έκφρασή της». Αυτά ήταν μερικά από όσα είπα στην τελετή κατά την οποία με τίμησαν, ανα­γνω­ρί­ζο­ντάς με ως συμπο­λίτη τους. Συγκι­νη­μένη η ίδια, διέ­κρινα στους κατοί­κους συγκί­νηση αλλά και έκπληξη για το γεγονός ότι για πρώτη φορά μια γυναίκα, που δεν προ­ερ­χό­ταν μάλιστα από την πολι­τική, είχε εκλεγεί Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας και βρι­σκό­ταν στο νησί, για να τους εκφρά­σει τη στήριξη όλων των Ελλήνων. Στο παρα­δο­σιακό καφε­νείο της πλα­τείας, δίπλα στην εκκλη­σία του Αϊ-Γιώργη, συζή­τησα με όσους βρέ­θη­καν εκεί, που μου μίλησαν για τις καλές σχέσεις με τους «απέ­να­ντι», που δια­τα­ρά­χθη­καν τον τελευ­ταίο καιρό, καθώς και για τη μοναξιά και τα προ­βλή­ματα του χειμώνα, όταν οι του­ρί­στες επι­στρέ­φουν στους τόπους τους.

Και βέβαια επι­σκέ­φτηκα, με σκάφος του Λιμε­νι­κού, τη Ρω, για να κατα­θέσω στεφάνι στον τάφο της Δέσποι­νας Αχλα­διώ­του, της ξακου­στής κυράς της Ρω, η οποία για χρόνια ύψωνε καθη­με­ρινά την ελλη­νική σημαία, ενσαρ­κώ­νο­ντας με τον καλύ­τερο τρόπο τον πατριω­τι­σμό στη μονα­χι­κό­τητά της.

Την ίδια ώρα, ο τότε υπουρ­γός Αμυνας της Τουρ­κίας πραγ­μα­το­ποιούσε ακριβώς απέ­να­ντι, στο Κας, εκδή­λωση με όλη τη στρα­τιω­τική ηγεσία της Τουρ­κίας, ως απά­ντηση στη δική μου επί­σκεψη, που θεω­ρή­θηκε πρό­κληση από την τουρ­κική πλευρά.

Σε σχετική ερώτηση από το CNN και το βρε­τα­νικό Channel 4, που είχαν έρθει στο νησί, η αυτο­νό­ητη απά­ντησή μου ήταν ότι η επί­σκεψή μου δεν απο­σκο­πούσε στο να προ­κα­λέ­σει τους γεί­το­νες· ως Πρό­ε­δρος όμως της Δημο­κρα­τίας είχα καθήκον απέ­να­ντι στους συμπα­τριώ­τες μου νησιώ­τες να είμαι κοντά τους τη μέρα που γιορ­τά­ζουν την απε­λευ­θέ­ρωση του νησιού και την ενσω­μά­τωσή του στον εθνικό κορμό. Και βέβαια επα­νέ­λαβα τη σταθερή μας θέση, ότι η Ελλάδα πιστεύει στη διπλω­μα­τία και τον διάλογο, με βάση το διεθνές δίκαιο και τις σχέσεις καλής γει­το­νίας, χωρίς όμως να υπο­κύ­πτει σε απειλές και εκφο­βι­σμούς.

Σχο­λί­ασα επίσης ότι η μη ανα­νέ­ωση της τουρ­κι­κής NAVTEX απο­τε­λεί βήμα στη σωστή κατεύ­θυνση και επε­σή­μανα ότι επι­δί­ωξη όλων πρέπει να είναι η επά­νο­δος στην ηρεμία και την ομα­λό­τητα.

Την επομένη ημέρα, που άρχιζε η νέα σχολική χρονιά, επέλεξα να μείνω στο Καστελ­λό­ριζο, για να παραστώ στον αγιασμό στα σχολεία. Εκεί μίλησα στους μαθητές τόσο για την αξία της γνώσης, όσο και για τη σημασία να τηρούν τους κανόνες προ­στα­σίας της υγείας (φορώ­ντας ιδίως τη μάσκα τους) ως υπεύ­θυνα μέλη της κοι­νω­νίας.

Σχε­δί­αζα να επι­σκε­φθώ ξανά το Καστελ­λό­ριζο στις 15 Δεκεμ­βρίου 2021, για να παραστώ σε χρι­στου­γεν­νιά­τικη παρά­σταση των μαθητών του σχο­λείου και να είμαι κοντά τους τις μέρες αυτές. Δυστυ­χώς την τελευ­ταία στιγμή οι και­ρι­κές συν­θή­κες δεν το επέ­τρε­ψαν.

Το επι­σκέ­φθηκα όμως πάλι δύο χρόνια μετά, για την 79η επέτειο της απε­λευ­θέ­ρω­σής του, σε πιο ήρεμες ημέρες αν και πάλι υπήρξαν σχόλια του τουρ­κι­κού υπουρ­γείου Αμυνας για «προ­κλη­τική επί­σκεψη».

Το νησί ήταν ιδα­νι­κός τόπος και για τη διορ­γά­νωση του Διε­θνούς Φεστι­βάλ Ντο­κι­μα­ντέρ, με τίτλο «Πέρα από τα σύνορα». Οπως έχω τονίσει, ένας τέτοιος θεσμός γεφυ­ρώ­νει λαούς και πολι­τι­σμούς και προάγει τον διάλογο, αφού, εκτός από τις εμπο­ρι­κές συναλ­λα­γές, οι κοι­νω­νι­κές και φιλικές επαφές και οι πολι­τι­στι­κές εκδη­λώ­σεις φέρνουν τον κόσμο ακόμη πιο κοντά.

Ο πατριω­τι­σμός των Καστελ­λο­ρι­ζιω­τών δεν στη­ρί­ζε­ται στην αντι­πα­λό­τητα με τον γείτονα. Στη­ρί­ζε­ται στην εθνική αυτο­πε­ποί­θηση, στην περη­φά­νια για τη μακρό­χρονη ιστορία του νησιού, στην άσβεστη μνήμη χιλιό­χρο­νων αγώνων και θυσιών.

Οπως γράφει ο Οδυσ­σέας Ελύτης «υπα­κού­ουν τα πράγ­ματα στα ονόματά τους». Και το Καστελ­λό­ριζο, η Μεγίστη, όπως είναι η επίσημη ονο­μα­σία του, παρά τη μικρή του έκταση, ήταν και παρα­μέ­νει μέγιστο, γιατί οι άνθρω­ποί του, με τους αγώνες και τις θυσίες τους, με την επιμονή, την αντοχή και την αγάπη για τον τόπο τους, το ανή­γα­γαν σε υψηλό σύμβολο φιλο­πα­τρίας.

Το Καστελ­λό­ριζο, πολύ­τιμο κομμάτι της πατρί­δας μας, θα μου φέρνει πάντα πολύ­τι­μες ανα­μνή­σεις από την προ­ε­δρική μου θητεία και αισθή­ματα περη­φά­νιας ως Ελλη­νί­δας.

Η Κατε­ρίνα Σακελ­λα­ρο­πού­λου διε­τέ­λεσε Πρό­ε­δρος της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας από το 2020 έως το 2025.