Παρέμβαση Καραμανλή για τα ελληνοτουρκικά: Δεν είναι μονόδρομος το ψευτοδίλλημα της Τουρκίας υποχωρήσεις ή πόλεμος

Αιχμές για τα ελλη­νο­τουρ­κικά άφησε ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός, Κώστας Καρα­μαν­λής κατά τη διάρ­κεια ομιλίας του στο Πολε­μικό Μουσείο όπου έδωσε το «παρών» στην παρου­σί­αση του βιβλίου του πρώην υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών, Γιάννη Βαλη­νάκη, με τίτλο «Για μια νέα στρα­τη­γική απέ­να­ντι στην Τουρκία – Πώς θα ακυ­ρώ­σουμε τη “Γαλάζια Πατρίδα”».

Ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός υπο­στή­ριξε πως «δεν είναι μονό­δρο­μος το ψευ­το­δίλ­λημα διά­λο­γος και υπο­χω­ρή­σεις ή πόλεμος» και υπο­γράμ­μισε πως η Τουρκία επι­διώ­κει την αλλαγή του υφι­στά­με­νου καθε­στώ­τος, με βασική κατεύ­θυνση την υλο­ποί­ηση του δόγ­μα­τος της «Γαλά­ζιας Πατρί­δας», το οποίο προωθεί διεκ­δι­κή­σεις σε Αιγαίο, Ανα­το­λική Μεσό­γειο, Κύπρο και Θράκη.

Παράλ­ληλα, ο Κώστας Καρα­μαν­λής ανα­φέρ­θηκε τόσο στον πρώην πρω­θυ­πουργό, Αντώνη Σαμαρά, όσο και στον τέως Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας, Προκόπη Παυ­λό­πουλο, κάνο­ντας λόγο για «παρεμ­φε­ρείς απόψεις» που δια­τυ­πώ­νουν και εκείνοι στο πλαίσιο του Διε­θνούς Δικαίου.

«Είναι το πώς δια­βά­ζουμε την Τουρκία. Γιατί το πώς δια­βά­ζουμε την Τουρκία είναι εκείνο που θα υπα­γο­ρεύ­σει και το πώς θα πρέπει να αντα­πο­κρι­θούμε στις προ­κλή­σεις που τίθε­νται από τις πρα­κτι­κές της Άγκυρας. Και εδώ πιστεύω ότι από κάποιους, τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας, γίνεται λάθος ανά­γνωση της Τουρ­κίας. Γιατί το πρό­βλημα δεν είναι το αν θα κάνουμε αυτήν ή εκείνη την παρα­χώ­ρηση, αυτόν ή εκείνο τον συμ­βι­βα­σμό, προ­κει­μέ­νου να επι­κρα­τή­σει επι­τέ­λους η ειρήνη και η συνερ­γα­σία μεταξύ των δύο χωρών. Η σωστή ανά­γνωση της Τουρ­κίας, η οφθαλ­μο­φα­νής, η αυτα­πό­δει­κτη, είναι ότι είναι μια χώρα ανα­θε­ω­ρη­τική, όπως ανα­λύ­ε­ται διε­ξο­δικά και στο βιβλίο.

Η Τουρκία μάς το λέει με χίλιους δυο τρόπους. Μάς το λέει συνεχώς. Ότι αυτό που την ενδια­φέ­ρει είναι να αλλάξει το καθε­στώς στην περιοχή. Να διορ­θώ­σει τις “αδικίες” που θεωρεί ότι έχουν γίνει ιστο­ρικά εις βάρος της. Είναι μια χώρα, βασικός, δια­χρο­νι­κός, στόχος της οποίας είναι η ηγε­μο­νία στην περιοχή.

Πλέον, όμως, έχει ντύσει τις πάγιες επι­διώ­ξεις της και με έναν θεω­ρη­τικό μανδύα, αυτόν της Γαλά­ζιας Πατρί­δας που από εδώ και στο εξής θα διδά­σκε­ται και στη νέα γενιά της Τουρ­κίας στα σχολεία.

Ακόμα, ο ίδιος πρό­σθεσε: «Η Γαλάζια Πατρίδα μάς λέει από μόνη της τι επι­διώ­κει η Τουρκία. Δεν χρειά­ζε­ται να πάμε πολύ μακριά. Ας δούμε μόνο τον χάρτη της Γαλά­ζιας Πατρί­δας και θα κατα­λά­βουμε. Και ο λόγος που η Τουρκία κλι­μα­κώ­νει τις προ­σπά­θειές της τα τελευ­ταία χρόνια είναι γιατί θεωρεί ότι τώρα την ευνοεί το διεθνές περι­βάλ­λον.

Η μετα­πο­λε­μική αρχή του απα­ρα­βιά­στου των συνόρων βάλ­λε­ται πλέον από παντού. Ακού­γε­ται παρά­δοξο, αλλά εύγλωττο παρά­δειγμα της επι­κίν­δυ­νης τροπής που παίρ­νουν πλέον τα πράγ­ματα είναι ότι έχει ανοίξει συζή­τηση ακόμα και για επα­να­χά­ραξη των συνόρων των ΗΠΑ με ενσω­μά­τωση της Γροι­λαν­δίας και του Καναδά.

Επι­πλέον, το διεθνές περι­βάλ­λον έχει γίνει περισ­σό­τερο πολύ-πολικό, δίνει μεγα­λύ­τερη ευχέ­ρεια δράσης σε περι­φε­ρεια­κούς δρώντες, ενώ ταυ­τό­χρονα η Τουρκία δια­κρί­νει την απρο­θυ­μία των ΗΠΑ και της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης να παρέμ­βουν δυνα­μικά στην περιοχή. Και αυτές οι εκτι­μή­σεις της Άγκυρας δεν αφορούν μόνο τη χώρα μας».

Για Σαμαρά – Παυ­λό­πουλο

Κατά τη διάρ­κεια της ομιλίας του ο Κώστας Καρα­μαν­λής ανα­φέρ­θηκε και στους Αντώνη Σαμαρά και Προκόπη Παυ­λό­πουλο.

Συγκε­κρι­μένα δήλωσε ότι «σε αυτό το δυσμε­νές τοπίο που η πατρίδα καλεί­ται να υπε­ρα­σπι­στεί τα συμ­φέ­ρο­ντά της και να διεκ­δι­κή­σει τα δίκαιά της. Απέ­να­ντι σε ένα γείτονα που μεθο­δικά και συστη­μα­τικά επι­χει­ρεί να ανα­τρέ­ψει το υφι­στά­μενο καθε­στώς, όπως προ­βλέ­πε­ται από την Συνθήκη της Λωζάν­νης, το Δίκαιο της Θάλασ­σας ή άλλες διε­θνείς συμ­φω­νίες, να επι­βάλ­λει τον ηγε­μο­νικό του ρόλο στην ευρύ­τερη περιοχή και που δεν διστά­ζει να απειλεί και ενίοτε να κατα­φεύ­γει στην χρήση βίας».

Επίσης, ο ίδιος τόνισε το εξής: «Δεν είναι μόνο δική μου η αγωνία για τα μελ­λού­μενα. Παρεμ­φε­ρείς απόψεις δια­τυ­πώ­νουν ο πρώην Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας Προ­κό­πης Παυ­λό­που­λος, ο πρώην Πρω­θυ­πουρ­γός Αντώνης Σαμαράς, ο κορυ­φαίος της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας Πρέσβης Πέτρος Μολυ­βιά­της και πολλοί άλλοι από όλο το πολι­τικό ή ακα­δη­μαϊκό φάσμα».

Ανα­λυ­τικά η ομιλία του Κώστα Καρα­μανλή:

«Με ιδιαί­τερη χαρά παίρ­νουμε στα χέρια μας το και­νούρ­γιο βιβλίο του Γιάννη Βαλη­νάκη. Στο πρόσωπο του συγ­γρα­φέα συνα­ντά­ται ένας σπάνιος συν­δυα­σμός χαρα­κτη­ρι­στι­κών. Η βαθιά, επί σαράντα και πλέον έτη, γνώση των διεθνών σχέσεων και της εξω­τε­ρι­κής πολι­τι­κής σε ακα­δη­μαϊκό επίπεδο, με την άμεση εμπει­ρία χει­ρι­σμού των περί­πλο­κων αυτών θεμάτων ως κυβερ­νη­τι­κού στε­λέ­χους επί πεντέ­μιση χρόνια. Ο Βαλη­νά­κης ούτε θεω­ρη­τι­κο­λο­γεί, ως από καθ’ έδρας από­μα­κρος σχο­λια­στής των εξε­λί­ξεων, ούτε αντιδρά κατά το δοκούν και κατά τις ανάγκες, επι­κοι­νω­νια­κές ή πραγ­μα­τι­κές, ως πολι­τι­κός της σειράς. Αξιο­ποιώ­ντας με άνεση το μεγάλο αυτό συγκρι­τικό πλε­ο­νέ­κτημα, της σύζευ­ξης δηλαδή της ιστο­ρι­κής και διε­θνο­πο­λι­τι­κής γνώσης με την προ­σω­πική εμπλοκή του στην εμπράγ­ματη πολι­τική, κατα­θέ­τει μια σπάνιας αξίας άποψη για τις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις.

Πρό­κει­ται ουσια­στικά για μια εξόχως ενδια­φέ­ρουσα πρόταση για μια νέα «ολι­στική» στρα­τη­γική έναντι της Τουρ­κίας, με απώτερο στόχο την ανά­σχεση και ακύρωση της ανα­θε­ω­ρη­τι­κής και ηγε­μο­νι­κής στρα­τη­γι­κής της, όπως ανα­δύ­ε­ται από το δόγμα της “Γαλά­ζιας Πατρί­δας”. Το μεγάλο πλε­ο­νέ­κτημα αυτής της πρό­τα­σης είναι ότι δεν είναι θεω­ρη­τική, αλλά ξεκά­θαρα πρα­κτική και συγκε­κρι­μένη.

Είναι φανερό ότι το βιβλίο είναι απο­τέ­λε­σμα ενδε­λε­χούς έρευνας και συνε­κτί­μη­σης όλων των δεδο­μέ­νων. Το απο­τέ­λε­σμα αυτό προ­κύ­πτει, επίσης, από δοκι­μα­σμέ­νες τακτι­κές στο πεδίο, διπλω­μα­τική και δια­πραγ­μα­τευ­τική τεχνική, αλλά και επίπονη ανα­ζή­τηση ιδεών και προ­τά­σεων. Κατα­φέρ­νει, έτσι, να προ­σφέ­ρει έναν οδηγό, μια πραγ­μα­τική στρα­τη­γική απέ­να­ντι στην Τουρκία. Συνο­λική και λεπτο­μερή, ορα­μα­τική και με φιλό­δο­ξους στόχους, αλλά και ρεα­λι­στική. Ακόμη και αν κανείς δεν συμ­φω­νεί με όλες τις προ­σεγ­γί­σεις του. Συγ­χρό­νως, προ­σφέ­ρει ένα όραμα για την Ελλάδα του μέλ­λο­ντος, στο πλαίσιο των δια­φαι­νό­με­νων γεω­πο­λι­τι­κών ανα­κα­τα­τά­ξεων και εξε­λί­ξεων, με αξιο­ποί­ηση όλου του δυνα­μι­κού και των πλε­ο­νε­κτη­μά­των της, ιδιαί­τερα ως ενερ­γεια­κού κόμβου.

Το βιβλίο αυτό προ­σφέ­ρει και μια ακόμα υπη­ρε­σία. Είναι μια εύγλωττη απά­ντηση σε όσους μιλούν για “σχολή της ακι­νη­σίας”. Σε όσους απο­κα­λούν αδρά­νεια και αποφυγή πρω­το­βου­λιών, τον αγνό πατριω­τι­σμό, την υπε­ρά­σπιση των δικαιω­μά­των και των συμ­φε­ρό­ντων της χώρας και την ανυ­πο­χώ­ρητη στάση μπροστά στις παρά­λο­γες και παρά­νο­μες απαι­τή­σεις της Τουρ­κίας. Αλλά ακόμα ακόμα και σε όσους τα απο­κα­λούν όλα αυτά γρα­φι­κό­τητα. Πρω­το­βου­λίες, όμως, και κινη­τι­κό­τητα δεν συνι­στούν οι υπο­χω­ρή­σεις σε ζωτικά μας συμ­φέ­ρο­ντα και μονο­μερή δικαιώ­ματα, τα οποία εξάλλου είναι και κατο­χυ­ρω­μένα από το Διεθνές Δίκαιο, όπως είναι η επέ­κταση των χωρικών μας υδάτων. Η και­νο­φα­νής θεωρία ότι, αν δεν προ­σφέ­ρουμε σοβαρά ανταλ­λάγ­ματα από τα μονο­μερή δικαιώ­ματά μας στην Τουρκία, αυτή δεν θα έχει λόγο να δια­πραγ­μα­τευ­τεί μαζί μας είναι πρω­το­φα­νής στα διεθνή χρονικά.

Η δια­πραγ­μά­τευση δεν είναι αυτο­σκο­πός. Και όσοι προ­τάσ­σουν ως κέρδος από μια τέτοια δια­πραγ­μά­τευση την αποφυγή πολέμου θα πρέπει να ξέρουν ότι με υπο­χω­ρή­σεις σε τέτοια ζητή­ματα, δεν εξα­γο­ρά­ζε­ται η ειρήνη. Αντί­θετα, η χώρα καθί­στα­ται όμηρος των αυθαί­ρε­των τακτι­κών της Τουρ­κίας και της ανοίγει την όρεξη για περισ­σό­τε­ρες παρά­νο­μες διεκ­δι­κή­σεις. Αλλά και σε ζητή­ματα που το Διεθνές Δίκαιο μας καλεί να δια­πραγ­μα­τευ­τούμε ,όπως είναι οι ΑΟΖ, και που θα έπρεπε, όπως κάνουν όλες οι χώρες του κόσμου, να προ­σέλ­θουμε με το μέγιστο των διεκ­δι­κή­σεών μας, δεν συνι­στούν πρω­το­βου­λίες οι εκ των προ­τέ­ρων παρα­χω­ρή­σεις. Και, μάλιστα, χωρίς ανταλ­λάγ­ματα. Δυστυ­χώς, η Τουρκία έχει κατα­φέ­ρει να μας εμφυ­σή­σει το δίλημμα υπο­χω­ρή­σεις ή πόλεμος. Με τον τρόπο αυτό επι­διώ­κει – και σε κάποιες περι­πτώ­σεις κατα­φέρ­νει – να απο­κο­μί­σει κέρδη, χωρίς να πέσει σφαίρα. Όσο, μάλιστα, η Ελλάδα δεν αντιδρά ή αντιδρά με φοβι­κό­τητα, η Τουρκία διευ­ρύ­νει τις απαι­τή­σεις της.

Το έχω ξαναπεί, δεν αμφι­σβητώ τον πατριω­τι­σμό κανενός. Αλλά κάποιοι στην Ελλάδα, καλο­προ­αί­ρε­τοι θα πω εγώ, με καλή διάθεση, επα­να­λαμ­βά­νουν ουσια­στικά τα επι­χει­ρή­ματα της Τουρ­κίας. Είναι μια σχολή σκέψης που μας λέει να δεί­ξουμε κατα­νό­ηση και στις “εύλογες” ανη­συ­χίες της Τουρ­κίας. Μας λένε ότι έχει και η Τουρκία δικαιώ­ματα στο Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Και ότι η Τουρκία αντιδρά με προ­κλή­σεις, γιατί εμείς την κάνουμε να νοιώθει περι­κυ­κλω­μένη. Μα το Αιγαίο είναι κατά­σπαρτο από ελλη­νικά νησιά! Η γεω­γρα­φία είναι αυτή που επι­βάλ­λει τη συνέ­χεια του ελλη­νι­κού χώρου! Κανείς δεν απέ­κλεισε την Τουρκία από το Αιγαίο και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο και κανείς δεν αρνή­θηκε τα δικαιώ­ματά της στις περιο­χές αυτές. Τα δικαιώ­ματα εκείνα, βεβαίως, που απορ­ρέ­ουν από το Διεθνές Δίκαιο, από τις Συν­θή­κες, από τη γεω­γρα­φία την ίδια! Άλλο επι­χεί­ρημα που προ­βάλ­λε­ται είναι ότι εμείς επι­δει­κνύ­ουμε μαξι­μα­λι­σμό. Ότι θέλουμε να εξα­ντλή­σουμε τα όσα προ­βλέ­πει η Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας, χωρίς πνεύμα συμ­βι­βα­σμού. Μα, ασφαλώς, όπως κατα­δει­κνύ­ε­ται και στο βιβλίο, σε κάθε δια­πραγ­μά­τευση πας με το μέγιστο των όσων προ­βλέ­πει το Διεθνές Δίκαιο! Η διεθνής σκηνή, η εξω­τε­ρική πολι­τική, είναι σκληρή και όλα τα κράτη προ­σπα­θούν να μεγι­στο­ποι­ή­σουν τα οφέλη τους. Και αυτό ακριβώς οφείλει να κάνει και η Ελλάδα.

Αλλά και η θεωρία ότι, όσο περνάει ο καιρός, η θέση μας επι­δει­νώ­νε­ται ή ότι δεν αξιο­ποιούμε και τα λίγα που θα μπο­ρού­σαμε να έχουμε με την προσ­δο­κία των πολλών είναι, επίσης, και­νο­φα­νής. Τα ζητή­ματα αυτά είναι ζωτικά για τη χώρα μας και τα οφέλη ή οι επι­πτώ­σεις από την έκβασή τους θα συνο­δεύ­ουν την Ελλάδα στο διη­νε­κές. Δεν είναι λύση το να τα υπο­νο­μεύ­σουμε μακρο­πρό­θε­σμα, για να κερ­δί­σουμε το όποιο όφελος τώρα. Λέγεται, μάλιστα, ότι ο χρόνος λει­τουρ­γεί ενα­ντίον μας, ότι όσο δεν λύνουμε το ένα, η Τουρκία προ­σθέ­τει συνεχώς νέες διεκ­δι­κή­σεις. Όμως το πακέτο των τουρ­κι­κών διεκ­δι­κή­σεων ήταν και είναι ενιαίο. Μπορεί να το ξεδι­πλώ­νει στα­διακά, αλλά η στό­χευση ήταν και είναι πάντα η ίδια. Και αυτήν την στό­χευση μάς την περι­γρά­φει ευθαρ­σώς το όραμα της Γαλά­ζιας Πατρί­δας που κωδι­κο­ποιεί τις δια­χρο­νι­κές διεκ­δι­κή­σεις της Τουρ­κίας. Επο­μέ­νως, δεν θα ήταν λιγό­τε­ρες οι διεκ­δι­κή­σεις αυτές, αν συμ­βι­βα­ζό­μα­σταν και τις στα­μα­τού­σαμε κάπου στο χρόνο. Αντι­θέ­τως, χρεια­ζό­μα­στε μια μακρο­πρό­θε­σμη στρα­τη­γική, στα χνάρια αυτής που περι­γρά­φε­ται στο βιβλίο που παρου­σιά­ζε­ται σήμερα, προ­κει­μέ­νου να ανα­χαι­τί­σουμε κάποια στιγμή τις βλέψεις της Τουρ­κίας και να δρέ­ψουμε από τη δια­πραγ­μά­τευση τα μέγιστα δυνατά οφέλη για την πατρίδα μας.

Κάποιοι πάλι λένε για συνεκ­με­τάλ­λευση. Αλλά συνεκ­με­τάλ­λευση πού; Σε όλο το Αιγαίο; Ή συνεκ­με­τάλ­λευση, εφόσον θα είναι όλα σαφώς οριο­θε­τη­μένα με βάση το Διεθνές Δίκαιο, εκεί και μόνον εκεί που ενδε­χο­μέ­νως συμπί­πτουν τα όριά μας, αν και εφόσον επι­βάλ­λε­ται από τα ευρή­ματα, και με βάση τα αντί­στοιχα ποσοστά;

Το ζήτημα, όμως, γενικά, είναι άλλο. Είναι το πώς δια­βά­ζουμε την Τουρκία. Γιατί το πώς δια­βά­ζουμε την Τουρκία είναι εκείνο που θα υπα­γο­ρεύ­σει και το πώς θα πρέπει να αντα­πο­κρι­θούμε στις προ­κλή­σεις που τίθε­νται από τις πρα­κτι­κές της Άγκυρας. Και εδώ πιστεύω ότι από κάποιους, τόσο εντός όσο και εκτός Ελλάδας, γίνεται λάθος ανά­γνωση της Τουρ­κίας. Γιατί το πρό­βλημα δεν είναι το αν θα κάνουμε αυτήν ή εκείνη την παρα­χώ­ρηση, αυτόν ή εκείνο τον συμ­βι­βα­σμό, προ­κει­μέ­νου να επι­κρα­τή­σει επι­τέ­λους η ειρήνη και η συνερ­γα­σία μεταξύ των δύο χωρών. Η σωστή ανά­γνωση της Τουρ­κίας, η οφθαλ­μο­φα­νής, η αυτα­πό­δει­κτη, είναι ότι είναι μια χώρα ανα­θε­ω­ρη­τική, όπως ανα­λύ­ε­ται διε­ξο­δικά και στο βιβλίο. Η Τουρκία μάς το λέει με χίλιους δυο τρόπους.

Μάς το λέει συνεχώς. Ότι αυτό που την ενδια­φέ­ρει είναι να αλλάξει το καθε­στώς στην περιοχή. Να διορ­θώ­σει τις “αδικίες” που θεωρεί ότι έχουν γίνει ιστο­ρικά εις βάρος της. Είναι μια χώρα, βασικός, δια­χρο­νι­κός, στόχος της οποίας είναι η ηγε­μο­νία στην περιοχή. Πλέον, όμως, έχει ντύσει τις πάγιες επι­διώ­ξεις της και με έναν θεω­ρη­τικό μανδύα, αυτόν της Γαλά­ζιας Πατρί­δας που από εδώ και στο εξής θα διδά­σκε­ται και στη νέα γενιά της Τουρ­κίας στα σχολεία. Η Γαλάζια Πατρίδα μάς λέει από μόνη της τι επι­διώ­κει η Τουρκία. Δεν χρειά­ζε­ται να πάμε πολύ μακριά. Ας δούμε μόνο τον χάρτη της Γαλά­ζιας Πατρί­δας και θα κατα­λά­βουμε. Και ο λόγος που η Τουρκία κλι­μα­κώ­νει τις προ­σπά­θειές της τα τελευ­ταία χρόνια είναι γιατί θεωρεί ότι τώρα την ευνοεί το διεθνές περι­βάλ­λον.

Η μετα­πο­λε­μική αρχή του απα­ρα­βιά­στου των συνόρων βάλ­λε­ται πλέον από παντού. Ακού­γε­ται παρά­δοξο, αλλά εύγλωττο παρά­δειγμα της επι­κίν­δυ­νης τροπής που παίρ­νουν πλέον τα πράγ­ματα είναι ότι έχει ανοίξει συζή­τηση ακόμα και για επα­να­χά­ραξη των συνόρων των ΗΠΑ με ενσω­μά­τωση της Γροι­λαν­δίας και του Καναδά. Επι­πλέον, το διεθνές περι­βάλ­λον έχει γίνει περισ­σό­τερο πολύ-πολικό, δίνει μεγα­λύ­τερη ευχέ­ρεια δράσης σε περι­φε­ρεια­κούς δρώντες, ενώ ταυ­τό­χρονα η Τουρκία δια­κρί­νει την απρο­θυ­μία των ΗΠΑ και της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης να παρέμ­βουν δυνα­μικά στην περιοχή. Και αυτές οι εκτι­μή­σεις της Άγκυρας δεν αφορούν μόνο τη χώρα μας. Η Τουρκία εισβάλ­λει και παρεμ­βαί­νει παντού στη γει­το­νιά μας.

Ηχηρός μάρ­τυ­ρας των προ­θέ­σεων της Τουρ­κίας είναι η ανά­μειξή της στις εξε­λί­ξεις στη Συρία. Είναι εξω­φρε­νικό ότι η ίδια η Άγκυρα παρα­δέ­χθηκε ότι οι εξε­λί­ξεις αυτές δρο­μο­λο­γή­θη­καν ως απά­ντηση στην άρνηση του προη­γού­με­νου συρια­κού καθε­στώ­τος να συνα­πο­φα­σί­σει το μέλλον της χώρας του με την Τουρκία. Και είναι ακριβώς αυτό ενδει­κτικό του πώς βλέπει η Τουρκία το ρόλο της και το μέλλον της στην περιοχή.

Ανα­θε­ω­ρη­τικό και ηγε­μο­νικό, αλλά­ζο­ντας δηλαδή την υπάρ­χουσα τάξη πραγ­μά­των και επι­φυ­λάσ­σο­ντας ηγετικό ρόλο για τον εαυτό της, με γει­το­νικά κράτη δορυ­φό­ρους ή – στην καλύ­τερη περί­πτωση – κράτη που θα συνα­πο­φα­σί­ζουν με την Τουρκία όσα εσω­τε­ρικά τους ζητή­ματα θεωρεί η Άγκυρα ότι την αφορούν. Το ίδιο κατα­δει­κνύει και η ανά­μειξη της Τουρ­κίας στη Λιβύη. Με δική της παρέμ­βαση, έκλινε η πλά­στιγγα υπέρ της μίας παρά­τα­ξης των εμπο­λέ­μων, με απο­τέ­λε­σμα η Τρίπολη να εξαρ­τά­ται πλέον από την Τουρκία, κάτι που οδήγησε, ως γνωστόν, και στο εντελώς παρά­λογο και παρά­νομο Τουρκο-Λιβυκό Μνη­μό­νιο. Με τον ίδιο τρόπο λει­τουρ­γεί η Άγκυρα και σε ότι αφορά το Αιγαίο, τη Θράκη και την Κύπρο, όπου απαιτεί να συνα­πο­φα­σί­ζει με την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημο­κρα­τία.

Ειδικά για τον άξονα Θράκης – Αιγαίου – Κύπρου, ο οποίος απο­τε­λεί τον προ­μα­χώνα του Ελλη­νι­σμού και τον οποίο επι­χει­ρεί να διεμ­βο­λί­σει η Γαλάζια Πατρίδα, το βιβλίο κάνει συγκε­κρι­μέ­νες προ­τά­σεις. Μέτρα για τη Θράκη ανα­πτυ­ξιακά και δημο­γρα­φι­κής ενί­σχυ­σης, αλλά και εξου­δε­τέ­ρω­σης της επι­κίν­δυ­νης τουρ­κι­κής επιρ­ροής. Μέτρα ανα­πτυ­ξιακά και ενί­σχυ­σης της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας για τα νησιά του Αιγαίου, αλλά και επι­στρο­φής σε αυτά των μόνιμων κατοί­κων τους ή των απο­γό­νων τους. Και αμυ­ντική ενί­σχυση της Κύπρου, αλλά και μια λύση του Κυπρια­κού που δεν θα την καθιστά όμηρο της Τουρ­κίας και Δούρειο Ίππο της Άγκυρας στην Ευρω­παϊκή Ένωση. Ιδιαί­τερη επι­σή­μανση γίνεται στο γεγονός ότι η μεγάλη επι­τυ­χία του 2004 ήταν η ένταξη της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας στην Ευρω­παϊκή Ένωση και όχι η ένταξη της Κύπρου του Σχεδίου Ανάν που θα την καθι­στούσε εξαρ­τώ­μενη από την Τουρκία. Και άρα η δυνα­τό­τητα να αξιο­ποι­ή­σει η Κύπρος την ένταξή της για την ενί­σχυση της γεω­πο­λι­τι­κής της θέσης και για μια καλύ­τερη λύση του Κυπρια­κού.

Ορθό­τατα εξηγεί ο Βαλη­νά­κης ότι δεν δια­βά­ζουν σωστά την Τουρκία όσοι επα­να­λαμ­βά­νουν ότι η Άγκυρα μάς απειλεί για εσω­τε­ρική κατα­νά­λωση και ότι επι­θυ­μεί και εκείνη την ειρήνη και τη στα­θε­ρό­τητα. Αυτός ο εφη­συ­χα­σμός είναι που συνιστά την αδρά­νεια στην εξω­τε­ρική πολι­τική. Γιατί υπο­τι­μώ­ντας την πολύ πραγ­μα­τική απειλή οδηγεί στην αυτα­πάτη ότι, με τον διάλογο με την Άγκυρα, τη δημιουρ­γία κλί­μα­τος εμπι­στο­σύ­νης και κάποιες υπο­χω­ρή­σεις, θα απο­φύ­γουμε τις εντά­σεις ή και τον πόλεμο. Όμως δεν είναι μονό­δρο­μος το ψευ­το­δίλ­λημα διά­λο­γος και υπο­χω­ρή­σεις ή πόλεμος. Ο Βαλη­νά­κης αναλύει και έναν άλλο δρόμο. Μια συνο­λική, διεκ­δι­κη­τική στρα­τη­γική, για την υπε­ρά­σπιση των ελλη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων και για την απο­κό­μιση του μεγα­λύ­τε­ρου δυνατού κέρδους από τη δια­πραγ­μά­τευση. Με αρωγό την ταυ­τό­χρονη ισχυ­ρο­ποί­ηση της θέσης της Ελλάδας τόσο γεω­πο­λι­τικά όσο και με μακρο­πρό­θε­σμο, συνεπή και σοβαρό σχε­δια­σμό στρα­τιω­τι­κής απο­τρο­πής και αμυ­ντι­κής θωρά­κι­σης.

Και θέλω εδώ να επι­ση­μάνω κάποια σημεία που αφορούν τις τακτι­κές που προ­τεί­νει ο Βαλη­νά­κης. Το πρώτο αφορά το διάλογο με την Τουρκία. Εξηγεί διε­ξο­δικά ότι έχει επι­χει­ρη­θεί η δαι­μο­νο­ποί­ηση της υπε­ρά­σπι­σης των συμ­φε­ρό­ντων μας και της απο­κό­μι­σης κέρδους από τη δια­πραγ­μά­τευση. Και αυτό κιν­δυ­νεύ­ουμε να μας σύρει σε έναν διάλογο, χωρίς δικές μας επι­διώ­ξεις και χωρίς δική μας ατζέντα. Επι­κε­ντρω­μέ­νοι απο­κλει­στικά στο να απο­κρού­σουμε την παρά­λογη και παρά­νομη τουρ­κική ατζέντα, βρι­σκό­μα­στε συνεχώς σε θέση άμυνας. Συγ­χρό­νως, τονίζει ότι τα λεγό­μενα «ήρεμα νερά» δεν μπορεί να είναι αυτο­σκο­πός, καθώς δεν πρό­κει­ται να έχουν διάρ­κεια, εφόσον δεν συνο­δευ­τούν από την κατάλ­ληλη δική μας στρα­τη­γική για την αντι­με­τώ­πιση των τουρ­κι­κών βλέψεων. Και αυτό γιατί, για την Τουρκία, εξα­σφα­λί­ζουν απλά το χρόνο που χρειά­ζε­ται για να επι­τύ­χει αυτά που επι­διώ­κει από τις ΗΠΑ και την Ευρω­παϊκή Ένωση και να επα­νέλ­θει ενι­σχυ­μένη με την ίδια επι­θε­τι­κό­τητα ενα­ντίον μας. Γι’ αυτό οφεί­λουμε να αξιο­ποι­ή­σουμε τα λεγό­μενα “ήρεμα νερά”, προ­κει­μέ­νου να εφαρ­μό­σουμε μια στρα­τη­γική για ανά­σχεση της τουρ­κι­κής επι­θε­τι­κό­τη­τας, ζητώ­ντας προς αυτήν την κατεύ­θυνση ανταλ­λάγ­ματα από την Τουρκία μέσω της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και των ΗΠΑ και ενι­σχύ­ο­ντας, στο ίδιο διά­στημα, τη στρα­τιω­τική απο­τροπή μας.

Το δεύτερο σημείο που θα ήθελα να επι­ση­μάνω είναι οι προ­τά­σεις του βιβλίου για την αξιο­ποί­ηση των συμ­μα­χιών μας. Ένας διά­λο­γος που επι­κε­ντρώ­νε­ται εκ μέρους μας απο­κλει­στικά στο διμερές επίπεδο και δεν αξιο­ποιεί τη θέση μας στην Ευρω­παϊκή Ένωση και τις σχέσεις μας με τις ΗΠΑ οδηγεί σαφώς σε εγκα­τά­λειψη ενός μεγάλου πλε­ο­νε­κτή­μα­τός μας και λει­τουρ­γεί προς όφελος της Τουρ­κίας. Αντι­θέ­τως, είναι ζωτικής σημα­σίας να ανα­δει­κνύ­ε­ται συνεχώς η απειλή που σαφέ­στατα απο­τε­λεί η Τουρκία έναντι της εδα­φι­κής μας ακε­ραιό­τη­τας, όπως άλλωστε εκφρά­ζε­ται συνεχώς από την ίδια, αλλά και με το casus belli. Πολλώ δε μάλλον όταν όλη η Δύση έχει συστρα­τευ­τεί σε ένα σύσσωμο αγώνα στο πλευρό της Ουκρα­νίας, μιας χώρας εκτός Ευρω­παϊ­κής Ένωσης και ΝΑΤΟ. Υπό αυτό το πρίσμα, και οποια­δή­ποτε ένταξη της Τουρ­κίας στα αμυ­ντικά σχήματα της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης είναι αδια­νό­ητη. Η σοβα­ρό­τητα της απειλής που αντι­με­τω­πί­ζουμε μετριέ­ται από εταί­ρους και συμ­μά­χους και από τη δική μας απο­φα­σι­στι­κό­τητα και θα πρέπει να ανα­δει­κνύ­ε­ται από εμάς, με τρόπο απόλυτο και χωρίς το σύμπλεγμα ότι δήθεν είμαστε συνεχώς ο «ενο­χλη­τι­κός» εταίρος.

Το τελευ­ταίο σημείο που θα ήθελα να τονίσω είναι η σημασία της αμυ­ντι­κής μας θωρά­κι­σης που ανα­λύ­ε­ται στο βιβλίο. Αυτή δεν θα πρέπει να εξαρ­τά­ται από τις κατά καιρούς και χωρίς έρεισμα αισιό­δο­ξες εκτι­μή­σεις για την πορεία των ελλη­νο­τουρ­κι­κών σχέσεων. Δυστυ­χώς, η Τουρκία είναι και θα είναι ένας δύσκο­λος γεί­το­νας. Και, για την Ελλάδα, η ανάγκη απο­τρο­πής είναι αδια­πραγ­μά­τευτη, όπως είναι και η ανάγκη ετοι­μό­τη­τας ακόμη και για το πιο αδια­νό­ητο σενάριο, αυτό της σύγκρου­σης. Και, φυσικά, κανένας απο­λύ­τως λόγος δεν μπορεί να γίνεται περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης των νησιών μας. Αντι­θέ­τως, υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι τα όποια σενάρια εφη­συ­χα­σμού «εκπαι­δεύ­ουν» και την ελλη­νική κοι­νω­νία στο να υποτιμά την απειλή και να θεωρεί τους εξο­πλι­σμούς και τη στρα­τιω­τική θητεία ως ένα περιττό βάρος. Και αυτό είναι μια πολυ­τέ­λεια που η Ελλάδα δεν την έχει.

Γίνεται επίσης στο βιβλίο αναφορά σε μια σειρά από εμβλη­μα­τι­κές πρω­το­βου­λίες που ανε­λή­φθη­σαν από την κυβέρ­νησή μας. Ανα­τρέ­πο­ντας το μέχρι τότε δόγμα της ακι­νη­σίας στο θέμα ΑΟΖ έως ότου βρι­σκό­ταν λύση με την Τουρκία, και προ­κρί­νο­ντας την άμεση δια­πραγ­μά­τευση για οριο­θέ­τηση ΑΟΖ με όλους τους γεί­το­νές μας, αφή­νο­ντας την Τουρκία για το τέλος. Επι­πλέον, ορί­ζο­ντας ως αντι­κεί­μενο της δια­πραγ­μά­τευ­σης την ευρύ­τερη έννοια της ΑΟΖ έναντι της μέχρι τότε περιο­ρι­στι­κής έννοιας απο­κλει­στικά της υφα­λο­κρη­πί­δας, όπως άλλωστε προ­έ­κυ­πτε και από τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασ­σας. Οι οριο­θε­τή­σεις αυτές θα έφερναν την Ελλάδα πολύ κοντά στο στόχο της από­κτη­σης ΑΟΖ τέσ­σε­ρεις φορές μεγα­λύ­τε­ρης από τη σημε­ρινή εδαφική έκταση της Ελλάδας, και θα ασκού­σαν πίεση στην Τουρκία. Μέχρι το 2009, μετρού­σαμε ήδη μια συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ με την Αλβανία, με απόλυτη εφαρ­μογή των κανόνων του Διε­θνούς Δικαίου, και είμα­σταν πολύ κοντά σε συμ­φω­νία με τη Λιβύη. Παράλ­ληλα, κατα­βλή­θη­καν προ­σπά­θειες, στο πλαίσιο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, για την ανα­γνώ­ριση μιας Ευρω­παϊ­κής ΑΟΖ και για από κοινού κινη­το­ποί­ηση των ακτο­φυ­λα­κών των κρατών μελών της Μεσο­γείου, σε περι­πτώ­σεις κρίσεων στις ΑΟΖ τους. Προς αυτήν την κατεύ­θυνση, συνε­πι­κου­ρούσε και η «Ομάδα της Ελιάς» που είχε δημιουρ­γη­θεί με ελλη­νική πρω­το­βου­λία, δηλαδή η ομάδα των κρατών μελών της Μεσο­γείου που συντό­νι­ζαν τις προ­σπά­θειές τους σε θέματα κοινού ενδια­φέ­ρο­ντος, στο πλαίσιο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης.

Ένας ακόμα κρίκος, όπως λέει και ο Βαλη­νά­κης, στην αλυσίδα αυτή του σχεδίου μας έναντι της Τουρ­κίας, ήταν και η απο­κλει­στικά ελλη­νική πρω­το­βου­λία για τη δημιουρ­γία της FRONTEX. Η τότε μετα­να­στευ­τική κρίση αξιο­ποι­ή­θηκε, ώστε να συνει­δη­το­ποι­η­θεί από τους Ευρω­παί­ους εταί­ρους μας ότι τα ελλη­νικά νοτιο­α­να­το­λικά σύνορα είναι σύνορα Ευρω­παϊκά. Με αυτήν την αφορμή, δρο­μο­λο­γή­θηκε και η δημιουρ­γία της Ευρω­παϊ­κής Ακτο­φυ­λα­κής, για τη φύλαξη των συνόρων αυτών. Ο επό­με­νος κρίκος ήταν η προ­σπά­θεια που οδήγησε στην εισα­γωγή του Άρθρου 42.7 στη Συνθήκη της Λισα­βώ­νας, με τη ρήτρα αμοι­βαίας άμυνας απέ­να­ντι σε εξω­τε­ρι­κές απειλές. Και, ακόμη, οι δια­βου­λεύ­σεις για την εγκα­τά­σταση γαλ­λι­κής ναυ­τι­κής βάσης στη Λέρο, με σκοπό γαλλικά πολε­μικά σκάφη να περι­πο­λούν στην περιοχή για τη φύλαξη των ελλη­νι­κών, και άρα Ευρω­παϊ­κών, συνόρων. Αυτές οι πρω­το­βου­λίες και άλλες πολλές είναι μάρ­τυ­ρες μιας «κινη­τι­κό­τη­τας» προς τη σωστή κατεύ­θυνση, την κατεύ­θυνση μιας διεκ­δι­κη­τι­κής στρα­τη­γι­κής υπε­ρά­σπι­σης των ελλη­νι­κών δικαιω­μά­των και συμ­φε­ρό­ντων.

Δεν χρειά­ζε­ται να είναι κανείς φύσει απαι­σιό­δο­ξος για να δια­πι­στώ­σει ότι ο ορί­ζο­ντας στην διεθνή σκηνή είναι βαριά συν­νε­φια­σμέ­νος. Συγκρού­σεις και αστά­θεια τείνουν να γίνουν ο κανόνας στη διεθνή ζωή. Αιμα­τη­ροί πόλεμοι ξεσπούν όλο και συχνό­τερα, ακόμα και σε ευρω­παϊκό έδαφος. Το απα­ρα­βί­α­στο των συνόρων δεν υφί­στα­ται πλέον. Οι συνο­ρια­κές μετα­βο­λές από αδια­νό­η­τες καθί­στα­νται βήμα – βήμα θέμα ρεα­λι­στι­κής συζή­τη­σης. Η προ­σφυγή στην βία αντι­με­τω­πί­ζε­ται με τρόπο ολοένα και πιο απο­δε­κτό. Στον πολυ-πολικό κόσμο που ανα­δύ­ε­ται, οι στα­θε­ρές που γνω­ρί­ζαμε για πολλές δεκα­ε­τίες δεν ισχύουν πλέον. Μεσαίοι παίκτες βρί­σκουν χώρο να προ­βάλ­λουν αξιώ­σεις, εδα­φι­κές ή άλλες, εις βάρος άλλων κρατών. Το Διεθνές Δίκαιο είναι σε υπο­χώ­ρηση και ο ΟΗΕ πιο αδύ­να­μος από ποτέ. Η Ευρω­παϊκή Ένωση ημι­πα­ρά­λυτη, με εμφανές έλλειμμα ηγεσίας, στρα­τη­γι­κής και βού­λη­σης άγεται και φέρεται με κίνδυνο ακόμα και την πολι­τική και κοι­νω­νική της απο­στα­θε­ρο­ποί­ηση.

Είναι σε αυτό το δυσμε­νές τοπίο που η πατρίδα καλεί­ται να υπε­ρα­σπι­στεί τα συμ­φέ­ρο­ντά της και να διεκ­δι­κή­σει τα δίκαιά της. Απέ­να­ντι σε ένα γείτονα που μεθο­δικά και συστη­μα­τικά επι­χει­ρεί να ανα­τρέ­ψει το υφι­στά­μενο καθε­στώς, όπως προ­βλέ­πε­ται από την Συνθήκη της Λωζάν­νης, το Δίκαιο της Θάλασ­σας ή άλλες διε­θνείς συμ­φω­νίες, να επι­βάλ­λει τον ηγε­μο­νικό του ρόλο στην ευρύ­τερη περιοχή και που δεν διστά­ζει να απειλεί και ενίοτε να κατα­φεύ­γει στην χρήση βίας. Δεν είναι μόνο δική μου η αγωνία για τα μελ­λού­μενα. Παρεμ­φε­ρείς απόψεις δια­τυ­πώ­νουν ο πρώην Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας Προ­κό­πης Παυ­λό­που­λος, ο πρώην Πρω­θυ­πουρ­γός Αντώνης Σαμαράς, ο κορυ­φαίος της ελλη­νι­κής διπλω­μα­τίας Πρέσβυς Πέτρος Μολυ­βιά­της και πολλοί άλλοι από όλο το πολι­τικό ή ακα­δη­μαϊκό φάσμα.

Σε αυτόν το δύσκολο κόσμο, τον γεμάτο προ­κλή­σεις και κιν­δύ­νους, καλού­μα­στε να δια­φυ­λά­ξουμε την πατρίδα και τον Ελλη­νι­σμό, την εδαφική μας ακε­ραιό­τητα, τα συμ­φέ­ρο­ντα της χώρας μας στην ευρύ­τερη περιοχή, να απο­τρέ­ψουμε απο­τε­λε­σμα­τικά επι­θε­τι­κές δια­θέ­σεις άλλων και να δια­σφα­λί­σουμε ένα καλύ­τερο μέλλον στις γενιές Ελλήνων που έρχο­νται. Για να τα επι­τύ­χουμε αυτά οφεί­λουμε να βάλουμε στην άκρη τις μεμ­ψι­μοι­ρίες, την μικρο­πο­λι­τική, την διχό­νοια και να βρούμε την δύναμη να προ­τά­ξουμε ενω­μέ­νοι τον καλύ­τερό μας εαυτό. Με όραμα, στρα­τη­γική και ομο­ψυ­χία».

Πηγή: skai.gr