«Η Ρόδος μπορεί να γίνει εμβληματικός αειφόρος τουριστικός προορισμός»

Η του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία, σε όλο τον κόσμο, ξεκί­νησε σοβαρή συζή­τηση γύρω από την ανάγκη προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος. Πρό­κει­ται για μια στροφή πραγ­μα­τική και ειλι­κρινή, καθώς από τη μία πλευρά είναι απα­ραί­τητη η υιο­θέ­τηση πρα­κτι­κών βιω­σι­μό­τη­τας, ωστόσο από την άλλη χωρίς υγιές φυσικό περι­βάλ­λον θα έρθει η στιγμή που η του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία θα καταρ­ρεύ­σει υπό το βάρος της απου­σίας λόγου να γίνει ένα ταξίδι. Ετσι, ποιώ­ντας την ανάγκη φιλο­τι­μία, οι γιγα­ντιαίοι tour operators άκουσαν τις φωνές του πλανήτη και ήδη στρέ­φο­νται προς την υιο­θέ­τηση “πρά­σι­νων” πρα­κτι­κών.

Στην ίδια οδό έχουν υπει­σέλ­θει και οι μικρό­τε­ροι επι­χει­ρη­μα­τίες του του­ρι­σμού. Ξενο­δό­χοι, του­ρι­στι­κοί πρά­κτο­ρες και γενικά όλοι εκείνοι που έχουν ως άμεσό τους αντι­κεί­μενο την παροχή υπη­ρε­σιών προς τους του­ρί­στες. Η στροφή αυτή, γέννησε μια άλλη ανάγκη, εκείνη της δημιουρ­γίας προ­τύ­πων βιω­σι­μό­τη­τας και ειδικών φορέων που να πιστο­ποιούν τις “πρά­σι­νες” επι­χει­ρή­σεις. Ένα από τα πιο ανα­γνω­ρί­σιμα προ­γράμ­ματα πιστο­ποί­η­σης βιω­σι­μό­τη­τας είναι το “Travelife”, εκπρό­σω­πος του οποίου στην Ελλάδα και στην Κύπρο είναι ο κ. Σωτήρης Μυλωνάς*. Ο ίδιος, σε συνέ­ντευξη που παρε­χώ­ρησε προς τη “δημο­κρα­τική” αναλύει όλα εκείνα που ελέγ­χο­νται σε μια ξενο­δο­χειακή μονάδα που ακο­λου­θεί πρότυπα βιω­σι­μό­τη­τας και εκτιμά ότι η Ρόδος έχει όλες τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις ώστε να αναχθεί σε εμβλη­μα­τικό αειφόρο προ­ο­ρι­σμό, αρκεί να ληφθούν συγκε­κρι­μένα μέτρα.

Δημο­κρα­τική: κ. Μυλωνά, τι είναι το Travelife;

Σ. Μυλωνάς: To Travelife είναι ένα διεθνές πρό­γραμμα πιστο­ποί­η­σης βιώ­σι­μης δια­χεί­ρι­σης ξενο­δο­χείων. Αριθμεί σήμερα 1.500 ξενο­δο­χεία – μέλη σε όλο τον κόσμο, τα οποία συνεχώς και βοηθά να βελ­τιώ­σουν τις περι­βαλ­λο­ντι­κές, κοι­νω­νι­κές και οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις τους με απο­δο­τικό τρόπο ως προς το κόστος με απο­κλει­στικό γνώμονα την αει­φο­ρία. Τα ξενο­δο­χεία που συμ­μορ­φώ­νο­νται με το πρότυπο Travelife ανα­γνω­ρί­ζο­νται επίσημα με το πρότυπο Travelife για την προ­ώ­θηση των επι­τευγ­μά­των τους.

Δημο­κρα­τική: Και αυτό σε τι εξυ­πη­ρε­τεί;

Σ. Μυλωνάς: Αρχικά στο περι­βάλ­λον. Οι μονάδες που πιστο­ποιού­νται, στην πράξη εισέρ­χο­νται στην και­νού­ρια εποχή μείωσης του περι­βαλ­λο­ντι­κού τους απο­τυ­πώ­μα­τος. Αυτό το ανα­γνω­ρί­ζουν οι του­ρι­στι­κές αγορές γι’ αυτό και τα πιστο­ποι­η­μένα ξενο­δο­χεία βρί­σκο­νται σε υψη­λό­τερη κατά­ταξη επι­λο­γής πακέτων δια­κο­πών και πολλές έρευνες μαρ­τυ­ρούν σε αυτό. Επι­πρό­σθετα, οι μεγάλοι του­ρι­στι­κοί οργα­νι­σμοί δεν χορη­γούν βραβείο ποιό­τη­τας σε ξενο­δο­χεία που δεν φέρουν διε­θνείς πιστο­ποι­ή­σεις για τις περι­βαλ­λο­ντι­κές τους πολι­τι­κές, έστω κι αν η λει­τουρ­γία τους είναι άψογη από κάθε σκοπιά. Πέραν αυτών το πρότυπο Travelife δημιουρ­γεί μια τερά­στια ευκαι­ρία σχε­δια­σμού και οργά­νω­σης πολι­τι­κών, δια­δι­κα­σιών και στρα­τη­γι­κών απο­φά­σεων. Απο­τε­λεί μια ανε­ξάρ­τητη πιστο­ποί­ηση κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των ξενο­δο­χείων σε θέματα περι­βαλ­λο­ντι­κής δια­χεί­ρι­σης, θέματα εται­ρι­κής κοι­νω­νι­κής ευθύνης, εργα­σια­κής κουλ­τού­ρας και ισό­τη­τας και θέματα τοπικής συνει­σφο­ράς και προ­βο­λής μνη­μείων και πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Ουσια­στικά με το πρότυπο Travelife η επι­χεί­ρηση εισέρ­χε­ται στη νοο­τρο­πία δια­φο­ρο­ποί­η­σης του τρόπου εργα­σίας, βελ­τί­ω­σης όλων των δεικτών του, τόσο μέσα, όσο κι έξω από τη μονάδα και το κίνητρο αυτό είναι για μένα το πιο σημα­ντικό.

Δημο­κρα­τική: Βρί­σκετε αντα­πό­κριση στη Ρόδο;

Σ. Μυλωνάς: Η αλήθεια είναι πως η Ρόδος απο­τε­λεί μια από τις περιο­χές όπου κατα­γρά­φε­ται αυξα­νό­μενη ζήτηση πιστο­ποι­η­τι­κών βιω­σι­μό­τη­τας. Σε αυτό έχει δια­δρα­μα­τί­σει σημα­ντικό ρόλο ο Σύλ­λο­γος Διευ­θυ­ντών Ξενο­δο­χείων και προ­σω­πικά ο κ. Γιώργος Ματσί­γκος που δεν έχει στα­μα­τή­σει να οργα­νώ­νει εκδη­λώ­σεις για την ποιό­τητα και το Αύριο του του­ρι­σμού και επι­τρέψτε μου να πω ότι προ­σω­πικά όχι μόνο τον εκτιμώ αλλά και τον θαυμάζω γιατί καθη­με­ρινά πρω­το­στα­τεί στις εξε­λί­ξεις του του­ρι­σμού.

Δημο­κρα­τική: Ποιος είναι σήμερα ο αριθμός των πιστο­ποι­η­μέ­νων από το Travelife μονάδων στην Ελλάδα και ειδι­κό­τερα στη Ρόδο;

Σ. Μυλωνάς: Αυτή τη στιγμή στη Ρόδο έχουμε 52 μέλη του Travelife και συνο­λικά στην Ελλάδα 237. Ωστόσο θα πρέπει να γνω­ρί­ζετε ότι ο αριθμός αυτός δια­φο­ρο­ποιεί­ται διαρκώς, καθώς γίνο­νται συνέ­χεια έλεγχοι τόσο σε εκεί­νους που έχουν πιστο­ποι­ή­σεις, όσο και για τους νεοει­σερ­χό­με­νους στο πρό­γραμμα.

Δημο­κρα­τική: Αυτό σημαί­νει ότι η πιστο­ποί­ηση μιας μονάδας μπορεί να αρθεί;

Σ. Μυλωνάς: Ασφαλώς. Κάθε πιστο­ποί­ηση έχει χρονική διάρ­κεια δύο ετών. Εάν στην πορεία στα­μα­τή­σουν να ακο­λου­θού­νται οι πολι­τι­κές που έχουν συμ­φω­νη­θεί, τότε και η πιστο­ποί­ηση δεν ανα­νε­ώ­νε­ται, του­λά­χι­στον μέχρι να επα­νέλ­θουν όλα στα όσα ορίζει το πρότυπο. Αυτό γίνεται μέσα από τη δια­δι­κα­σία της επι­θε­ώ­ρη­σης αλλά και της διαρ­κούς παρα­κο­λού­θη­σης των επι­δό­σεων της μονάδας. Βέβαια, δεν είμαστε εδώ για να τιμω­ρή­σουμε τους ξενο­δό­χους. Όλοι μαζί κινού­μα­στε προς την ίδια κατεύ­θυνση. Αν κάτι δεν πάει καλά, τότε το βλέ­πουμε από κοντά, συζη­τούμε με τη διεύ­θυνση του ξενο­δο­χείου, είμαστε δίπλα για να βοη­θή­σουμε με τις γνώσεις μας και να δου­λέ­ψουμε μαζί ώστε να ξεπε­ρα­στεί το όποιο θέμα σχετικά με το πρό­γραμμα.

Δημο­κρα­τική: Μιλάτε διαρκώς για ξενο­δο­χεία. Για μικρό­τερα κατα­λύ­ματα υπάρχει πρό­βλεψη;

Σ. Μυλωνάς: Έχετε δίκιο. Μέχρι τώρα δου­λεύ­αμε με δύο πρότυπα, ανάλογα με το μέγεθος των ξενο­δο­χείων. Τώρα γίνεται σχε­δια­σμός και θα εφαρ­μο­στεί ειδικό, ευέ­λι­κτο ερω­τη­μα­το­λό­γιο για τα μικρά boutique κατα­λύ­ματα, που κι αυτά τώρα πια έχουν κερ­δί­σει ένα σημα­ντικό μερίδιο στην του­ρι­στική βιο­μη­χα­νία. Παρα­κο­λου­θούμε με ενδια­φέ­ρον την πορεία του slow tourism καθώς όλοι εκείνοι που επι­λέ­γουν τη διαμονή στα μικρά boutique έχουν ακόμα πιο μεγάλες απαι­τή­σεις βιώ­σι­μης λει­τουρ­γίας του κατα­λύ­μα­τός τους. Δεν μπο­ρού­σαμε να μην ακού­σουμε αυτή την ανάγκη.

Δημο­κρα­τική: Τι είναι ακριβώς εκείνο που ελέγ­χετε στο πρότυπό σας;

Σ. Μυλωνάς: Δου­λεύ­ουμε σε τρία επίπεδα.

Το πρώτο αφορά στους περι­βαλ­λο­ντι­κούς παρά­γο­ντες. Σε πολύ γενικές γραμμές το πρότυπο αφορά στον τρόπο δια­χεί­ρι­σης των φυσικών πόρων, των απο­βλή­των, την εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας, τη χρήση χημικών και την προ­στα­σία της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας.

Το δεύτερο έχει να κάνει με τα εργα­σιακά. Το ζητού­μενο εδώ είναι η δια­τή­ρηση των καλών εργα­σια­κών σχέσεων, η δημιουρ­γία δομών και τήρησης δια­δι­κα­σιών για την έκφραση παρα­πό­νων από το προ­σω­πικό και τέλος η παροχή ίσων ευκαι­ριών ανέ­λι­ξης για όλους.

Το τρίτο επίπεδο απο­σκο­πεί στην κοι­νω­νική ενσω­μά­τωση της μονάδας. Αυτό σημαί­νει χρήση των τοπικών προ­ϊ­ό­ντων, υιο­θέ­τηση πολι­τι­κών προ­στα­σίας του πολι­τι­σμού, προβολή της τοπικής κουλ­τού­ρας και ανά­δειξη των ηθών και των εθίμων του τόπου.

Δημο­κρα­τική: Τι εννο­είτε λέγο­ντας «υιο­θέ­τηση πολι­τι­κών προ­στα­σίας του πολι­τι­σμού»;

Σ. Μυλωνάς: Σε κάθε περιοχή το του­ρι­στικό ρεύμα δημιουρ­γεί πλούτο. Εμείς θέλουμε από τις ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις να παρο­τρύ­νουν τους επι­σκέ­πτες τους να βγουν από τη μονάδα, να δουν από κοντά τα τοπικά και εθνικά μνημεία. Επι­σκε­πτό­με­νοι αυτούς τους χώρους οι του­ρί­στες πλη­ρώ­νουν εισι­τή­ριο και με αυτό τον τρόπο συμ­με­τέ­χουν και οι ίδιοι στην προ­σπά­θεια για τη συντή­ρησή τους.

Δημο­κρα­τική: Στα σίγουρα τα θέματα sustainability βρί­σκο­νται σήμερα στην πρώτη γραμμή όλων των διεθνών συζη­τή­σεων σχετικά με τον του­ρι­σμό.

Σ. Μυλωνάς: Σωστά. Η διεθνής τάση στη παροχή δια­κο­πών επιζητά και θέτει αυστη­ρό­τε­ρες απαι­τή­σεις σε θέματα αει­φο­ρίας. Πέρυσι ξεκί­νησε η “πίεση” γύρω από το θέμα των πλα­στι­κών μιας χρήσης τα οποία νομο­θε­τικά καταρ­γού­νται από το 2021. Εκτιμώ ότι μέχρι τότε δε θα υπάρχει ξενο­δο­χειακή επι­χεί­ρηση που δε θα έχει προ­σαρ­μο­στεί καθώς οι πιέσεις από τους επι­σκέ­πτες είναι τερά­στιες για την κατάρ­γηση τους. Επίσης από πέρυσι ξεκί­νησε η τάση που της έδωσαν τον τίτλο “flightshame” (οι πτήσεις της ντροπής) και ανα­φέ­ρε­ται στις εκπο­μπές CO2 των αερο­πλά­νων. Το Flightshame δημιούρ­γησε σοβαρές εμπο­ρι­κές πιέσεις στους ταξιω­τι­κούς οργα­νι­σμούς ειδικά Σκαν­δι­να­βι­κών χωρών, ώστε να ανα­προ­σαρ­μό­σουν τη λει­τουρ­γία τους και να ακο­λου­θή­σουν ειδικά, περι­βαλ­λο­ντικά πρότυπα. Φυσικά, όλα αυτά δου­λεύ­ουν σαν ντόμινο, το ένα παρα­σύ­ρει το άλλο. Έτσι ήδη έχουν ξεκι­νή­σει οι συζη­τή­σεις για τα θέματα του υπερ­του­ρι­σμού, της δια­χεί­ρι­σης των απο­βλή­των ειδικά στα νησιά μας, της κουλ­τού­ρας και της μαζι­κό­τη­τας κ.ά. Είναι πολλά που πρέπει τώρα πια να ρυθ­μι­στούν ξανά, ώστε να γίνει πραγ­μα­τική στροφή στην αει­φο­ρία.

Επι­τρέψτε μου να πω ότι η Ρόδος βρί­σκε­ται στη σωστή οδό βιω­σι­μό­τη­τας και μπορεί να γίνει ένας εμβλη­μα­τι­κός αει­φό­ρος προ­ο­ρι­σμός αρκεί να υπάρξει σχε­τι­κός σχε­δια­σμός, αλλά και εφαρ­μογή αει­φό­ρων λύσεων και σε επίπεδο προ­ο­ρι­σμού.

* Ο Σωτήρης Μυλωνάς είναι Διπλ. Πολι­τι­κός Μηχα­νι­κός, κάτοχος MBA και από­φοι­τος του πανε­πι­στη­μίου Cambridge του ινστι­τού­του αει­φό­ρου ηγεσίας. Εργά­ζε­ται ως σύμ­βου­λος σε θέματα αει­φο­ρίας, περι­βάλ­λο­ντος, υγείας και ασφά­λειας σε του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις με 20 έτη εμπει­ρία και παρου­σία σε 16 χώρες και εκπρο­σω­πεί την Travelife για την Ελλάδα και την Κύπρο.