«Μπλόκο» από τη Δικαιοσύνη στην ανεξέλεγκτη δόμηση στα νησιά του Αιγαίου

«Φρένο» στην ανε­ξέ­λεγ­κτη δόμηση σε νησιά του Αιγαίου βάζει η Δικαιο­σύνη. Μια νέα απόφαση από το Εφετείο Πειραιά ακυ­ρώ­νει οικο­δο­μική άδεια για ξενο­δο­χειακή επέν­δυση στη θεα­μα­τική παραλία της Βλυ­χά­δας στη Σαντο­ρίνη. Είχαν προη­γη­θεί δύο απο­φά­σεις του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ) για την Πάρο και τη Μύκονο, οι οποίες ανα­δει­κνύ­ουν τη φέρουσα ικα­νό­τητα των νησιών ως «κλειδί» για τις επε­κτά­σεις των οικι­σμών ή την προ­ώ­θηση του­ρι­στι­κών επεν­δυ­τι­κών σχεδίων και όχι τις πιέσεις οικι­στι­κής ανά­πτυ­ξης που δέχο­νται.

Ειδι­κό­τερα, το Διοι­κη­τικό Εφετείο Πειραιά με δύο απο­φά­σεις του (υπ’ αριθ. Α110 και Α111/2022) απο­δέ­χθηκε τις αιτή­σεις ακύ­ρω­σης που είχε ασκήσει η Ελλη­νική Εται­ρεία Περι­βάλ­λο­ντος και Πολι­τι­σμού (ΕΛΛΕΤ), ακυ­ρώ­νο­ντας τόσο την οικο­δο­μική άδεια με την οποία είχε επι­τρα­πεί η ανέ­γερση ξενο­δο­χείου στην περιοχή «Λαγκάδια-Μεγαλοχωρίου». πάνω από την εμβλη­μα­τική παραλία της Βλυ­χά­δας στην Θήρα, όσο και τις ανα­θε­ω­ρή­σεις της.

Η Βλυχάδα απο­τε­λεί μια από τις ελά­χι­στες παρ­θέ­νες περιο­χές της Σαντο­ρί­νης και χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από ένα θεα­μα­τικό τοπίο με κύριο στοι­χείο τους εντυ­πω­σια­κούς γεω­λο­γι­κούς σχη­μα­τι­σμούς. Ωστόσο, το 2019 είχε ξεκι­νή­σει η ανέ­γερση ξενο­δο­χείου στην περιοχή, σε έκταση εκτός του ορίου των 150 μέτρων που προ­βλέ­πει το Προ­ε­δρικό Διά­ταγμα του 2012 ως αδόμητη ζώνη, από το όριο του γκρεμού. Η εκκί­νηση της κατα­σκευής είχε ξεση­κώ­σει την τοπική κοι­νω­νία, αλλά και τις τοπικές αρχές.

Το Δικα­στή­ριο ακύρωσε την οικο­δο­μική άδεια διότι το γήπεδο, εντός του οποίου επε­τράπη η ανέ­γερση των κτιρίων, δεν είχε πρόσωπο σε νομίμως υφι­στά­μενη κοι­νό­χρη­στη οδό (δημο­τική ή κοι­νο­τική) ανα­γνω­ρι­σθείσα με πράξη αρμο­δίου για τον πολε­ο­δο­μικό σχε­δια­σμό κρα­τι­κού οργάνου. Η νομο­θε­σία δεν επι­τρέ­πει την έκδοση οικο­δο­μι­κής άδειας σε εκτός σχεδίου οικό­πεδο όπου δεν υπάρχει επί­ση­μος ανα­γνω­ρι­σμέ­νος δρόμος. Με την απόφαση του Εφε­τείου Πειραιά η κατα­σκευή της ξενο­δο­χεια­κής μονάδας δεν μπορεί να συνε­χι­σθεί, ωστόσο καθώς έχουν ήδη προ­χω­ρή­σει κάποιες αρχικές εργα­σίες, η ΕΛΛΕΤ θα παρα­κο­λου­θεί τις εξε­λί­ξεις έως ότου η πολι­τεία ανοίξει τον δρόμο για την απο­κα­τά­σταση του τοπίου.

Η υπόθεση της Βλυ­χά­δας κατέ­δειξε την ανάγκη άμεσης προ­στα­σίας των ευαί­σθη­των τοπίων με απα­γό­ρευση δόμησης, πρόταση που καθί­στα­ται ιδιαι­τέ­ρως επί­καιρη εν όψει της εκπό­νη­σης του Ειδικού Πολε­ο­δο­μι­κού Σχεδίου (ΕΠΣ) για τη Σαντο­ρίνη.

Στην ίδια κατεύ­θυνση κινού­νται εξάλλου και δύο πρό­σφα­τες τοπο­θε­τή­σεις του Ε’ Τμή­μα­τος του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ) που αφορούν στην Πάρο και στη Μύκονο. Με την απόφαση (164/2022) ακυ­ρώ­θη­καν οι προ­βλε­πό­με­νες επε­κτά­σεις οικι­σμών από το Γενικό Πολε­ο­δο­μικό Σχέδιο της Πάρου, 10 χρόνια μετά την έγκρισή του. Το ΓΠΣ του 2012 προ­έ­βλεπε νέες επε­κτά­σεις οικι­σμών και οριο­θέ­τηση όσων δεν είχαν οριο­θε­τη­θεί. Σύμφωνα με τους ανώ­τα­τους δικα­στές «τεκ­μη­ριώ­νε­ται ανε­παρ­κώς ο υπέ­ρο­γκος αριθμός των επο­χι­κών κατοί­κων που απο­τε­λεί βασικό λόγο της επι­χει­ρού­με­νης επέ­κτα­σης, ιδίως ο αριθμός των παρα­θε­ρι­στών/χρηστών β΄ κατοι­κίας, ο οποίος παρου­σιά­ζει αύξηση 62,5%».

Επίσης, το ΣτΕ με τη γνω­μο­δό­τηση στο Πρα­κτικό Επε­ξερ­γα­σίας ενός ΕΣΧΑΣΕ (Ειδικό Σχέδιο Ανά­πτυ­ξης Στρα­τη­γι­κής Επέν­δυ­σης) για την πολε­ο­δό­μηση ενός Σύν­θε­του Του­ρι­στι­κού Κατα­λύ­μα­τος στη Μύκονο (Π.Ε.196-2021) απέρ­ριψε (αρ. 196/2021) το σχέδιο προ­ε­δρι­κού δια­τάγ­μα­τος με το οποίο θα εγκρι­νό­ταν το ΕΣΧΑΣΕ στην Ανω Μερά του νησιού. Το σχέδιο προ­έ­βλεπε υπερ­δι­πλά­σιο αριθμό κλινών από όσες επι­τρέ­πε­ται στη συγκε­κρι­μένη έκταση, της οποίας μεγάλο τμήμα εμπί­πτει σε ζώνη οικι­στι­κού ελέγχου. Η απόφαση του ΣτΕ έχει βαρύ­νουσα σημασία, διότι και για τη Μύκονο (όπως και για τη Θήρα) ανα­μέ­νε­ται να ξεκι­νή­σει η εκπό­νηση Ειδικού Πολε­ο­δο­μι­κού Σχεδίου.

Η νέα νομο­λο­γία κρί­νε­ται σημα­ντική για όλο το νησιω­τικό πλέγμα της χώρας καθώς φέρνει και πάλι στο προ­σκή­νιο το θέμα της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας των νησιών τονί­ζο­ντας, όπως επι­ση­μαί­νει η ΕΛΛΕΤ, ότι οι “πιέσεις οικι­στι­κής ανά­πτυ­ξης” που απο­σκο­πούν στην του­ρι­στική και παρα­θε­ρι­στική εκμε­τάλ­λευση εκτά­σεων δεν δικαιο­λο­γούν αφ΄ εαυτών τη δημιουρ­γία οικι­στι­κών επε­κτά­σεων, την ανα­τροπή του ισχύ­ο­ντος σχε­δια­σμού μέσω των ειδικών αδειο­δο­τι­κών καθε­στώ­των, την έλλειψη σχε­δια­σμού του οδικού δικτύου, και εν τέλει την ανάγκη συνε­κτί­μη­σης της φέρου­σας ικα­νό­τη­τας ενός τόπου και των ορίων που θέτουν οι φυσικοί πόροι με στόχο την αειφόρο ανά­πτυξη. Στοι­χεία τα οποία θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και στο πολυα­να­με­νό­μενο, υπό έκδοση, Ειδικό Χωρο­τα­ξικό Πλαίσιο για τον Του­ρι­σμό.

Πηγή ΟΤ