Δημογραφική βόμβα στα θεμέλια της Ελλάδας

Μια ελ­λη­νι­κή πόλη – με πλη­θυ­σμια­κό μέ­γε­θος πε­ρί­που ίσο με αυτό του Ναυ­πλί­ου – έχει σβη­στεί από τον χάρτη τα χρό­νια της κρί­σης. Η ανα­σφά­λεια που έχει προ­κα­λέ­σει η ύφεση σε συν­δυα­σμό με την ερ­γα­σια­κή αβε­βαιό­τη­τα λει­τουρ­γούν ως θηλιά στη ζωή των νέων ζευ­γα­ριών, στραγ­γα­λί­ζο­ντας το οι­κο­γε­νεια­κό τους μέλ­λον.

Τα στοι­χεία είναι ιδιαί­τε­ρα ανη­συ­χη­τι­κά, καθώς χρόνο με τον χρόνο κα­τα­γρά­φε­ται ση­μα­ντι­κή μεί­ω­ση στις γεν­νή­σεις.

Ετσι, ενώ το 2010 πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν επι­τυ­χώς 114.766 το­κε­τοί, τρία χρό­νια μετά ο από­λυ­τος αριθ­μός τους μειώ­θη­κε κατά του­λά­χι­στον 20.632.

Δη­λα­δή, σε διά­στη­μα μιας τριε­τί­ας είχε ήδη δια­γρα­φεί από τον χάρτη της Ελ­λά­δας ένα νησί με πλη­θυ­σμια­κό μέ­γε­θος όπως αυτό της Σύρου. Στα τέλη του 2015 οι γεν­νή­σεις είχαν πέσει στις 92.984, ενώ σύμ­φω­να με εκτι­μή­σεις κατά την πε­ρυ­σι­νή χρο­νιά κα­τα­γρά­φτη­κε νέο αρ­νη­τι­κό ρεκόρ.

Τα στοι­χεία από τα λη­ξιαρ­χεία των δήμων, από τα οποία αντλεί τα δε­δο­μέ­να της η ΕΛ­ΣΤΑΤ, δεί­χνουν ότι από τον Ια­νουά­ριο του 2016 έως και τα τέλη Σε­πτεμ­βρί­ου οι γεν­νή­σεις δεν ξε­περ­νού­σαν τις 67.000. Συ­νε­πώς, και σύμ­φω­να με αι­σιό­δο­ξες εκτι­μή­σεις των ει­δι­κών, ο αριθ­μός γεν­νή­σε­ων έως και τις 31 Δε­κεμ­βρί­ου του πε­ρυ­σι­νού έτους θα κυ­μαί­νε­ται περί τις 80.000.

Για να δια­πι­στώ­σει κα­νείς τη δη­μο­γρα­φι­κή βόμβα που απει­λεί τα θε­μέ­λια της Ελ­λά­δας αρκεί να δει ότι στην εποχή των μνη­μο­νί­ων κα­τα­γρά­φτη­κε το με­γα­λύ­τε­ρο αρ­νη­τι­κό ισο­ζύ­γιο, δε­δο­μέ­νου ότι το διά­στη­μα 2011-2015 οι θά­να­τοι ξε­πέ­ρα­σαν τις γεν­νή­σεις κατά του­λά­χι­στον 29.365 άτομα.

Αυτός είναι άλ­λω­στε και ο λόγος που οι ει­δι­κοί επα­να­λαμ­βά­νουν σε κάθε ευ­και­ρία ότι σε μια χώρα που ούτως ή άλλως τις τε­λευ­ταί­ες δε­κα­ε­τί­ες ακο­λου­θού­σε τον δη­μο­γρα­φι­κό κα­τή­φο­ρο, η οι­κο­νο­μι­κή κρίση απο­τέ­λε­σε ένα  νέο, γερό χτύ­πη­μα.

Οπως ση­μειώ­νει στο «Βήμα» ο διευ­θυ­ντής του Εθνι­κού Κέ­ντρου Κοι­νω­νι­κών Ερευ­νών (ΕΚΚΕ) κ. Διο­νύ­σης Μπα­λούρ­δος, «είναι πολύ πιο δύ­σκο­λο για μια χώρα να αυ­ξή­σει τη γο­νι­μό­τη­τα όταν ο δεί­κτης της έχει πέσει κάτω από το κρί­σι­μο ση­μείο του 1,5 παι­διά ανά γυ­ναί­κα».

Και συ­νε­χί­ζει: «Η κα­τά­στα­ση γί­νε­ται ακόμη πιο απελ­πι­στι­κή όταν επι­τυγ­χά­νε­ται το επί­πε­δο της χα­μη­λό­τε­ρης χα­μη­λής γο­νι­μό­τη­τας – δη­λα­δή, κάτω από 1,3 παι­διά ανά γυ­ναί­κα».

Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τη δια­πί­στω­ση αυτή, σε συν­δυα­σμό με τα δε­δο­μέ­να του Κέ­ντρου, τα συ­μπε­ρά­σμα­τα είναι ανη­συ­χη­τι­κά. Τη «χρυσή» χρο­νιά των Ολυ­μπια­κών Αγώ­νων έως και το 2008, όταν επι­κρα­τού­σε ακόμη κλίμα ευ­φο­ρί­ας, υπήρ­ξε μια τάση ανά­καμ­ψης στον δεί­κτη γο­νι­μό­τη­τας. Στα­δια­κά όμως άρ­χι­σε να πέ­φτει εκ νέου, ακόμη και κάτω από 1,3 παι­διά ανά γυ­ναί­κα.

Την ίδια ώρα, ένα ακόμη φαι­νό­με­νο φαί­νε­ται να παίρ­νει σάρκα και οστά στην Ελ­λά­δα της κρί­σης. «Σε πο­σο­στό – ευ­τυ­χώς – κάτω του 10% οι άν­θρω­ποι πα­ρα­γω­γι­κής ηλι­κί­ας στη χώρα μας απο­φα­σί­ζουν να μην απο­κτή­σουν παι­διά. Η στάση αυτή απο­τε­λεί πα­ρά­γω­γο της ερ­γα­σια­κής ανα­σφά­λειας και της ύφε­σης, καθώς πρό­κει­ται για συ­νει­δη­τή επι­λο­γή. Δεν επι­θυ­μούν να φέ­ρουν στη μι­ζέ­ρια της κρί­σης μια νέα ζωή» ση­μειώ­νει ο κ. Μπα­λούρ­δος.

Εν τω με­τα­ξύ, πρό­σφα­τη έκ­θε­ση της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος επι­βε­βαιώ­νει την τάση φυγής των Ελ­λή­νων στο εξω­τε­ρι­κό, προς ανα­ζή­τη­ση ενός ασφα­λούς ερ­γα­σια­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος.

Πιο συ­γκε­κρι­μέ­να, από το 2008 έως και πέ­ρυ­σι έφυ­γαν  από τη χώρα 427.000 Ελ­λη­νες, ηλι­κί­ας 15-46 ετών, με τη χώρα να πλήτ­τε­ται διπλά. Και αυτό διότι εκτός από την απώ­λεια εγκε­φά­λων (brain drain), συρ­ρι­κνώ­νε­ται θε­α­μα­τι­κά και η «δε­ξα­με­νή» των νέων που θα μπο­ρού­σαν να συ­νει­σφέ­ρουν στη δη­μο­γρα­φι­κή ανά­πτυ­ξη.

Την ίδια ώρα, στη χώρα μας κα­τα­γρά­φε­ται ένα ακόμη αρ­νη­τι­κό ρεκόρ: όπως ση­μειώ­νουν οι ει­δι­κοί, το κρά­τος δεί­χνει χα­μη­λά αντα­να­κλα­στι­κά σε ό,τι αφορά τη λήψη μέ­τρων πρό­λη­ψης και ανά­καμ­ψης των δει­κτών γο­νι­μό­τη­τας.

Να ακο­λου­θή­σει η Ελ­λά­δα το πα­ρά­δειγ­μα της Φιν­λαν­δί­ας, προ­τεί­νει ο κα­θη­γη­τής Μαιευ­τι­κής Γυ­ναι­κο­λο­γί­ας στο Πα­νε­πι­στή­μιο Stony Brook της Νέας Υόρ­κης, κ. Γιώρ­γος Φαρ­μα­κί­δης, ση­μειώ­νο­ντας ότι ακόμη και κι­νή­σεις συμ­βο­λι­κού χα­ρα­κτή­ρα θα μπο­ρού­σαν να ανα­τρέ­ψουν την απαι­σιο­δο­ξία που «πλη­γώ­νει» τα νέα ζευ­γά­ρια.

Επί 85 χρό­νια, οι μέλ­λου­σες μη­τέ­ρες της Φιν­λαν­δί­ας λαμ­βά­νουν από το κρά­τος ένα κουτί. Σε αυτό εμπε­ριέ­χο­νται ρούχα, σε­ντό­νια και παι­χνί­δια, ενώ το ίδιο το κουτί μπο­ρεί  να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί ως κρε­βα­τά­κι για το νε­ο­γνό.

Το μέτρο αυτό, που πλέον απο­τε­λεί πα­ρά­δο­ση, είναι σχε­δια­σμέ­νο για όλα τα παι­διά στη Φιν­λαν­δία και συμ­βο­λί­ζει το «ισό­τι­μο ξε­κί­νη­μα στη ζωή».

Αντλώ­ντας πα­ρα­δείγ­μα­τα προς μί­μη­ση από τα συ­στή­μα­τα υγεί­ας του εξω­τε­ρι­κού ο κ. Φαρ­μα­κί­δης επι­μέ­νει ότι «η δη­μιουρ­γία κέ­ντρων φυ­σι­κού το­κε­τού, στο πλαί­σιο λει­τουρ­γί­ας των μαιευ­τι­κών κλι­νι­κών, θα μπο­ρού­σε να απο­τε­λέ­σει μία ακόμη κι­νη­τή­ριος δύ­να­μη. Και αυτό διότι  θα απο­τε­λού­σαν μια οι­κο­νο­μι­κό­τε­ρη επι­λο­γή για εκεί­να τα ζευ­γά­ρια που αντι­με­τω­πί­ζουν το υψηλό κό­στος του το­κε­τού ως έναν ακόμη ανα­σταλ­τι­κό πα­ρά­γο­ντα για τη δη­μιουρ­γία οι­κο­γέ­νειας».

Σήμα κιν­δύ­νου εκ­πέ­μπουν οι μαιευ­τή­ρες-γυ­ναι­κο­λό­γοι

Στο με­τα­ξύ και δε­δο­μέ­νου ότι η Ελ­λά­δα δια­θέ­τει την πρω­τιά στις και­σα­ρι­κές τομές, με τον Πα­γκό­σμιο Ορ­γα­νι­σμό Υγεί­ας να κουνά το δά­χτυ­λο στη χώρα μας επει­δή δεν συμ­μορ­φώ­νε­ται με τα διε­θνή πρό­τυ­πα, ο κα­θη­γη­τής Μαιευ­τι­κής Γυ­ναι­κο­λο­γί­ας ανα­ζη­τεί ένα μο­ντέ­λο που θα λει­τουρ­γεί ως «σφα­λιά­ρα» για τις αναί­τιες και­σα­ρι­κές και ως «χάδι» στο δη­μο­γρα­φι­κό πρό­βλη­μα.

«Θα μπο­ρού­σε, για πα­ρά­δειγ­μα, να προ­βλε­φθεί ένα οι­κο­νο­μι­κό μπό­νους από το ασφα­λι­στι­κό τα­μείο για εκεί­νες τις γυ­ναί­κες που δεν υπο­βάλ­λο­νται σε και­σα­ρι­κή τομή – εφό­σον βέ­βαια δεν συ­ντρέ­χει ια­τρι­κός λόγος. Κατ’ αυτόν τον τρόπο η πο­λι­τεία θα προ­ω­θού­σε τον φυ­σιο­λο­γι­κό το­κε­τό αλλά και την τε­κνο­ποί­η­ση εν γένει, μειώ­νο­ντας το ιδιω­τι­κό κό­στος των μελ­λο­ντι­κών γο­νέ­ων» κα­τα­λή­γει ο κ. Φαρ­μα­κί­δης.

Πά­ντως, σήμα κιν­δύ­νου εκ­πέ­μπουν οι μαιευ­τή­ρες-γυ­ναι­κο­λό­γοι για έναν επι­πλέ­ον λόγο. Στην Ελ­λά­δα των μνη­μο­νί­ων εκτι­μά­ται ότι ο αριθ­μός των κύ­κλων εξω­σω­μα­τι­κής γο­νι­μο­ποί­η­σης έχει μειω­θεί έως και 50% συ­γκρι­τι­κά με την πε­ρί­ο­δο προ κρί­σης.

Και κα­τα­λή­γουν ότι οι οι­κο­νο­μι­κές δυ­σκο­λί­ες αλλά και η απαι­σιο­δο­ξία για εκεί­να που κρύ­βει το μέλ­λον έχουν ως απο­τέ­λε­σμα να χά­νε­ται μια γενιά παι­διών.

ΒΗΜΑ