Κριτική παραγόντων για το χωροταξικό του τουρισμού

Η πα­ρου­σί­α­ση του νέου Ει­δι­κού Χω­ρο­τα­ξι­κού Πλαι­σί­ου για τον Του­ρι­σμό, αν και ανα­γνω­ρί­ζε­ται ως ένα θε­τι­κό, θε­σμι­κό βήμα που έρ­χε­ται να κα­λύ­ψει μια κα­θυ­στέ­ρη­ση δε­κα­ε­τιών, εγεί­ρει σο­βα­ρούς προ­βλη­μα­τι­σμούς στους κόλ­πους κο­ρυ­φαί­ων εκ­προ­σώ­πων του του­ρι­σμού. Ο κοι­νός πα­ρο­νο­μα­στής της κρι­τι­κής τους εντο­πί­ζε­ται στη δια­πί­στω­ση πως το σχέ­διο λει­τουρ­γεί πε­ρισ­σό­τε­ρο ως ένα αυ­στη­ρό, ρυθ­μι­στι­κό κεί­με­νο πο­λε­ο­δο­μι­κών κα­νό­νων, παρά ως η εξει­δί­κευ­ση μιας ολο­κλη­ρω­μέ­νης εθνι­κής στρα­τη­γι­κής. Επι­ση­μαί­νουν την απου­σία πο­σο­τι­κών στό­χων και ξε­κά­θα­ρου ορά­μα­τος για το του­ρι­στι­κό μο­ντέ­λο που επι­θυ­μεί η χώρα, το­νί­ζο­ντας πως το πλαί­σιο εστιά­ζει υπερ­βο­λι­κά στη δό­μη­ση και ελά­χι­στα στην ου­σια­στι­κή δια­χεί­ρι­ση των προ­ο­ρι­σμών, στις υπο­δο­μές και στη δια­χεί­ρι­ση των επι­σκε­πτών. Εντο­νη ανη­συ­χία προ­κα­λεί επί­σης η λο­γι­κή των ορι­ζό­ντιων απα­γο­ρεύ­σε­ων και των μη­χα­νι­στι­κών προ­βλέ­ψε­ων, καθώς το­νί­ζε­ται πως η προ­σέγ­γι­ση του «one size fits all» ακυ­ρώ­νει τη μο­να­δι­κή ταυ­τό­τη­τα και τις ανα­πτυ­ξια­κές δια­δρο­μές δια­φο­ρε­τι­κών πε­ριο­χών. Οπως εξη­γούν οι ει­δι­κοί, η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα δεν είναι ένας από­λυ­τος, στα­τι­κός αριθ­μός, αλλά ένα δυ­να­μι­κό δια­χει­ρι­στι­κό ερ­γα­λείο άρ­ρη­κτα συν­δε­δε­μέ­νο με τις το­πι­κές υπο­δο­μές και δί­κτυα. Πα­ράλ­λη­λα, ανα­δει­κνύ­ο­νται σο­βα­ρές αντι­φά­σεις, όπως η πρό­θε­ση ανα­χαί­τι­σης της ανά­πτυ­ξης σε κο­ρε­σμέ­νες πε­ριο­χές την ίδια στιγ­μή που αφή­νο­νται πε­ρι­θώ­ρια για fast track στρα­τη­γι­κές επεν­δύ­σεις, αλλά και η δια­χρο­νι­κή αδυ­να­μία της Πο­λι­τεί­ας να ελέγ­ξει την εφαρ­μο­γή των κα­νό­νων. Το δια­κύ­βευ­μα είναι κρί­σι­μο, καθώς οι άστο­χοι πε­ριο­ρι­σμοί σε ώρι­μες αγο­ρές εγκυ­μο­νούν τον κίν­δυ­νο να οδη­γή­σουν τα­ξι­διώ­τες και επεν­δυ­τι­κά κε­φά­λαια σε αντα­γω­νι­στι­κές χώρες της Με­σο­γεί­ου.

Πού και ποιους πε­ριο­ρι­σμούς θέτει το νέο χω­ρο­τα­ξι­κό του του­ρι­σμού

Σχε­δια­σμός χωρίς εθνι­κή στρα­τη­γι­κή

Γιάν­νης Ρέ­τσος

Το Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Σχέ­διο για τον Του­ρι­σμό, που με κα­θυ­στέ­ρη­ση τεσ­σά­ρων δε­κα­ε­τιών ανα­κοι­νώ­θη­κε τη Δευ­τέ­ρα που μας πέ­ρα­σε από τα συ­ναρ­μό­δια υπουρ­γεία Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Του­ρι­σμού, δεν ικα­νο­ποί­η­σε απλά τη δια­χρο­νι­κή απαί­τη­ση του τομέα του του­ρι­σμού, αλλά την ανά­γκη μιας ευ­νο­μού­με­νης χώρας στον 21ο αιώνα, να έχει κα­νό­νες δό­μη­σης που θα δια­σφα­λί­ζουν τη βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξή της και τη διά­χυ­ση επι­πλέ­ον ει­σο­δή­μα­τος στην κοι­νω­νία της. Σε αυτό κα­νείς εχέ­φρων δεν μπο­ρεί να δια­φω­νή­σει, παρά μόνο να στα­θεί θε­τι­κά. Υπη­ρε­τεί­ται όμως ο στό­χος από αυτά που ακού­σα­με και γρά­φτη­καν; Κατά την άποψή μου όχι. Το σχέ­διο, όπως πα­ρου­σιά­στη­κε, μοιά­ζει πε­ρισ­σό­τε­ρο με ένα σύ­στη­μα κα­νό­νων, πε­ριο­ρι­σμών, κα­τη­γο­ριο­ποι­ή­σε­ων πε­ριο­χών και όρων δό­μη­σης, παρά με εφαρ­μο­γή μιας σαφώς δια­τυ­πω­μέ­νης εθνι­κής του­ρι­στι­κής στρα­τη­γι­κής με πο­σο­τι­κούς στό­χους, επι­θυ­μη­τό positioning της χώρας, target markets, KPI’s, μο­ντέ­λο δια­κυ­βέρ­νη­σης, χρο­νο­διά­γραμ­μα και μη­χα­νι­σμό πα­ρα­κο­λού­θη­σης. Ακόμα και τα ίδια τα υπουρ­γεία το πε­ρι­γρά­φουν ως «σύ­στη­μα αρχών, κα­τευ­θύν­σε­ων και κα­νό­νων». Χωρίς να γίνει ανα­φο­ρά σε κά­ποια υπερ­κεί­με­νη στρα­τη­γι­κή πάνω στην οποία αυτό «κου­μπώ­νει». Το Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό του Του­ρι­σμού απα­ντά αρ­κε­τά στο «πού», «πόσο», «με ποιους πε­ριο­ρι­σμούς», αλλά ελά­χι­στα έως κα­θό­λου στο «γιατί», «με ποιο του­ρι­στι­κό μο­ντέ­λο», «για ποιο κοι­νω­νι­κό και οι­κο­νο­μι­κό απο­τέ­λε­σμα», «με ποια ιε­ράρ­χη­ση προ­τε­ραιο­τή­των». Καλό είναι να μιλάς για βιω­σι­μό­τη­τα, αν­θε­κτι­κό­τη­τα, προ­στα­σία πόρων και διά­χυ­ση ανά­πτυ­ξης, οι στό­χοι αυτοί όμως δεν υπη­ρε­τού­νται και δεν μπο­ρούν να επι­τευ­χθούν χωρίς να ξέ­ρεις ποια του­ρι­στι­κή Ελ­λά­δα επι­θυ­μείς το 2040, ποια με­ρί­δια διεκ­δι­κείς από luxury, experiential, mass, residential tourism και ποια είναι η επι­θυ­μη­τή ισορ­ρο­πία με­τα­ξύ αφί­ξε­ων, κατά κε­φα­λήν δα­πά­νης, επο­χι­κό­τη­τας, κοι­νω­νι­κής πί­ε­σης και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος. Λεί­πει λοι­πόν η στρα­τη­γι­κή, το οποίο δεν θα κου­ρα­στώ να επα­να­λαμ­βά­νω, ακόμα κι αν φτάσω στο ση­μείο να χα­ρα­κτη­ρι­στώ γρα­φι­κός. Μία άλλη αρ­νη­τι­κή πτυχή είναι η με­γά­λη έμ­φα­ση στη δό­μη­ση, χωρίς να υπο­λο­γί­ζε­ται η δια­χεί­ρι­ση των προ­ο­ρι­σμών. Το κεί­με­νο ανα­φέ­ρε­ται σε κλί­νες, ζώνες, όρους ανά­πτυ­ξης, ορ­γα­νω­μέ­νους υπο­δο­χείς και πολύ λι­γό­τε­ρο σε δια­χεί­ρι­ση επι­σκε­πτών, κι­νη­τι­κό­τη­τα, υπο­δο­μές κοι­νής ωφέ­λειας, δια­χεί­ρι­ση απορ­ριμ­μά­των, ελ­λεί­ψεις στέ­γα­σης, ερ­γα­τι­κό δυ­να­μι­κό, δια­χεί­ρι­ση αυ­ξη­μέ­νων του­ρι­στι­κών ροών. Αυτά απο­τε­λούν ση­μα­ντι­κό­τε­ρα ζη­τή­μα­τα για τον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό από τα πο­λε­ο­δο­μι­κά. Ο ΣΕΤΕ, με τα «Σχέ­δια Δρά­σης» του 2021, προ­σπά­θη­σε να θέσει στρα­τη­γι­κή κα­τεύ­θυν­ση, επι­θυ­μη­τό μο­ντέ­λο και metrics. Το νέο χω­ρο­τα­ξι­κό φαί­νε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο ρυθ­μι­στι­κό πλαί­σιο, παρά σχε­δια­στι­κό πλαί­σιο, απο­τέ­λε­σμα στο­χευ­μέ­νης στρα­τη­γι­κής. Επι­πλέ­ον, θα ήθελα να ανα­δεί­ξω μία βα­σι­κή αντί­φα­ση που προ­κύ­πτει: το σχέ­διο ανα­φέ­ρει ότι σε κο­ρε­σμέ­νες πε­ριο­χές (π.χ. Μύ­κο­νος και Σα­ντο­ρί­νη) πρέ­πει να πε­ριο­ρι­στεί η πε­ραι­τέ­ρω πίεση, να υπάρ­ξει φρένο στην επέ­κτα­ση και να προ­στα­τευ­θεί η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα. Ταυ­τό­χρο­να όμως αφή­νει ανοι­χτό πα­ρά­θυ­ρο για στρα­τη­γι­κές επεν­δύ­σεις, ΕΣΧΑ­ΣΕ, σύν­θε­τα του­ρι­στι­κά κα­τα­λύ­μα­τα και fast track δια­δι­κα­σί­ες. Το να λες από τη μία ότι μια πε­ριο­χή δεν αντέ­χει άλλη ανά­πτυ­ξη και από την άλλη ότι μπο­ρεί να αντέ­ξει ανά­πτυ­ξη αν είναι με­γά­λη ή στρα­τη­γι­κή, είναι αντι­φα­τι­κό και δη­μιουρ­γεί de facto δύο τα­χύ­τη­τες επεν­δυ­τών. Το επι­χεί­ρη­μα πως είναι προ­τι­μό­τε­ρο να έχεις ένα ελεγ­χό­με­νο με­γά­λο project, παρά εκα­το­ντά­δες άναρ­χες μι­κρές μο­νά­δες, πρέ­πει να εξη­γη­θεί επαρ­κώς, κάτι που δεν έχει γίνει. Και επί­σης, αν οι στρα­τη­γι­κές επεν­δύ­σεις μπο­ρούν να υπε­ρι­σχύ­ουν, τότε ποιος τε­λι­κά κα­θο­ρί­ζει την του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη; Το χω­ρο­τα­ξι­κό ή ο νόμος περί στρα­τη­γι­κών επεν­δύ­σε­ων;

*Ο κ. Ρέ­τσος είναι πρό­ε­δρος του ΙΟΒΕ, αντι­πρό­ε­δρος και CEO Electra Hotels και πρώην πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ.

Το νέο χω­ρο­τα­ξι­κό για τον του­ρι­σμό

«Οχι» σε ορι­ζό­ντιους πε­ριο­ρι­σμούς

Γιάν­νης Χα­τζής

Ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί έναν από τους πιο κρί­σι­μους πυ­λώ­νες της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας και γι’ αυτό η συ­ζή­τη­ση για το νέο Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο δεν μπο­ρεί να γί­νε­ται με απλου­στεύ­σεις, ιδιαί­τε­ρα σε μία εποχή συ­νε­χών και με­γά­λων δια­τα­ρα­χών και αβε­βαιό­τη­τας. Δεν πρό­κει­ται για ένα απλό τε­χνι­κό κεί­με­νο. Πρό­κει­ται για ένα πλαί­σιο που μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σει για πολλά χρό­νια όχι μόνο την του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη, αλλά τη βιω­σι­μό­τη­τα των προ­ο­ρι­σμών, τις επεν­δύ­σεις και τις θέ­σεις ερ­γα­σί­ας, και εντέ­λει την εθνι­κή οι­κο­νο­μία. Το Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό πρέ­πει να είναι πρω­τί­στως στρα­τη­γι­κό κεί­με­νο. Δεν μπο­ρεί να υπο­κα­θι­στά τον το­πι­κό σχε­δια­σμό, ούτε να επι­βάλ­λει ορι­ζό­ντιους πε­ριο­ρι­σμούς σε προ­ο­ρι­σμούς με εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά και ταυ­τό­τη­τα. Δεν μπο­ρούν να αντι­με­τω­πί­ζο­νται όλα τα νησιά της χώρας με την ίδια λο­γι­κή, ούτε με μη­χα­νι­στι­κές προ­βλέ­ψεις που θέ­τουν ενιαία όρια σε κλί­νες, ανε­ξάρ­τη­τα από το μέ­γε­θος, τις υπο­δο­μές, την ιστο­ρι­κή εξέ­λι­ξη, τη ζή­τη­ση, την κα­τά­στα­ση του φυ­σι­κού πε­ρι­βάλ­λο­ντος και τις πραγ­μα­τι­κές δυ­να­τό­τη­τες κάθε πε­ριο­χής. Οποιο­δή­πο­τε όριο στη δυ­να­μι­κό­τη­τα του­ρι­στι­κών κα­τα­λυ­μά­των πρέ­πει να εξε­τά­ζε­ται στο επί­πε­δο των Το­πι­κών Πο­λε­ο­δο­μι­κών Σχε­δί­ων, με πραγ­μα­τι­κά δε­δο­μέ­να, επι­στη­μο­νι­κή τεκ­μη­ρί­ω­ση και ου­σια­στι­κή δια­βού­λευ­ση με την αυ­το­διοί­κη­ση, την κοι­νω­νία και τους αν­θρώ­πους που γνω­ρί­ζουν την του­ρι­στι­κή οι­κο­νο­μία στην πράξη. Η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα δεν είναι ένας στο­χα­στι­κός αριθ­μός. Είναι ένα δια­χει­ρι­στι­κό ερ­γα­λείο που εξαρ­τά­ται από τη δομή της αγο­ράς, τις δη­μό­σιες υπο­δο­μές, την ύδρευ­ση, την απο­χέ­τευ­ση, τη δια­χεί­ρι­ση των απορ­ριμ­μά­των, τις με­τα­φο­ρές, την υγεία, την επο­χι­κό­τη­τα και τις επεν­δύ­σεις που μπο­ρεί να υπο­στη­ρί­ξει ένας τόπος. Οταν αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως από­λυ­τος αριθ­μός, χάνει την ουσία του. Αν το ζη­τού­με­νο δεν είναι η επι­βο­λή ενός γε­νι­κού φρέ­νου στην ανά­πτυ­ξη, τότε απαι­τεί­ται μια πιο ποιο­τι­κή και ορ­θο­λο­γι­κή προ­σέγ­γι­ση. Ανά­πτυ­ξη με σα­φείς κα­νό­νες, δια­φά­νεια και ου­σια­στι­κό σε­βα­σμό στο πε­ρι­βάλ­λον. Η προ­ώ­θη­ση λο­γι­κής κα­τα­κερ­μα­τι­σμού δεν δια­σφα­λί­ζει την προ­στα­σία του το­πί­ου, ούτε ενι­σχύ­ει την απο­τε­λε­σμα­τι­κή πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή δια­χεί­ρι­ση. Αντί­θε­τα, μπο­ρεί να οδη­γή­σει σε πε­ραι­τέ­ρω διά­χυ­ση της δό­μη­σης, χα­μη­λό­τε­ρες πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές επι­δό­σεις, απο­δυ­νά­μω­ση του ορ­γα­νω­μέ­νου του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος και απώ­λεια επεν­δύ­σε­ων προς αντα­γω­νι­στι­κές χώρες. Η Ελ­λά­δα χρειά­ζε­ται χω­ρο­τα­ξι­κό σχε­δια­σμό που να κα­τευ­θύ­νει, όχι να ακυ­ρώ­νει. Που να προ­στα­τεύ­ει, όχι να πα­γώ­νει. Που να στη­ρί­ζε­ται σε δε­δο­μέ­να, όχι σε ορι­ζό­ντιες απα­γο­ρεύ­σεις. Γι’ αυτό οι πε­ριο­ρι­σμοί σε κλί­νες πρέ­πει να απο­μα­κρυν­θούν από το Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό και να εξε­τά­ζο­νται μόνο κατ’ εξαί­ρε­ση, όπου αυτό τεκ­μη­ριώ­νε­ται ως απο­λύ­τως ανα­γκαίο, μέσα από τον το­πι­κό σχε­δια­σμό. Μόνο έτσι μπο­ρεί να υπη­ρε­τη­θεί ταυ­τό­χρο­να το πε­ρι­βάλ­λον, η κοι­νω­νία, η οι­κο­νο­μία και η μα­κρο­πρό­θε­σμη αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα της χώρας.

*Ο κ. Χα­τζής είναι πρό­ε­δρος της Πα­νελ­λή­νιας Ομο­σπον­δί­ας Ξε­νο­δό­χων (ΠΟΞ).

Λάθος η ομα­δο­ποί­η­ση νη­σιών

Ηλίας Κι­κί­λιας

Το Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο για τον Του­ρι­σμό δεν είναι, και δεν θα έπρε­πε να αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως η Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή της χώρας για τον τομέα αυτό. Είναι η χω­ρι­κή απο­τύ­πω­ση και εξει­δί­κευ­σή της. Το πραγ­μα­τι­κό πρό­βλη­μα είναι ότι η Ελ­λά­δα εξα­κο­λου­θεί να στε­ρεί­ται ενός συ­νε­κτι­κού Εθνι­κού Σχε­δί­ου, παρά το γε­γο­νός ότι ο ΣΕΤΕ έχει πα­ρου­σιά­σει ολο­κλη­ρω­μέ­να σχέ­δια δρά­σης ήδη από το 2021. Η συ­ζή­τη­ση, συ­νε­πώς, δεν γί­νε­ται ούτε με όρους ου­σί­ας ούτε με τον ανα­γκαίο σε­βα­σμό στους τό­πους, στο πε­ρι­βάλ­λον και στην ανά­πτυ­ξη. Και αυτό έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία, γιατί το ΕΧΠΤ δεν αφορά μια συ­γκυ­ρια­κή πο­λι­τι­κή από­φα­ση. Αστο­χες ή άσκο­πες ορι­ζό­ντιες απα­γο­ρεύ­σεις που θα θε­σπι­στούν σή­με­ρα, θα δε­σμεύ­σουν τη χώρα για δε­κα­ε­τί­ες. Το πρό­βλη­μα δεν είναι μόνο ανα­πτυ­ξια­κό, είναι στρα­τη­γι­κό. Η διε­θνής εμπει­ρία δεί­χνει ξε­κά­θα­ρα ότι πε­ριο­χές με πα­ρό­μοιο μέ­γε­θος ή αντί­στοι­χη φάση ανά­πτυ­ξης δεν εφαρ­μό­ζουν την ίδια στρα­τη­γι­κή βιω­σι­μό­τη­τας. Το «one size fits all» μπο­ρεί να ακού­γε­ται διοι­κη­τι­κά εύ­κο­λο, αλλά στην πράξη ακυ­ρώ­νει την ταυ­τό­τη­τα κάθε τόπου. Aγνοεί τις δια­φο­ρε­τι­κές ανα­πτυ­ξια­κές δια­δρο­μές που μπο­ρεί να ακο­λου­θή­σει ένας προ­ο­ρι­σμός και την ποι­κι­λο­μορ­φία της χώρας μας, ένα κρί­σι­μο αντα­γω­νι­στι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα. Η ομα­δο­ποί­η­ση νη­σιών με εντε­λώς δια­φο­ρε­τι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά βάσει δύο ή τριών δει­κτών, όπως το μέ­γε­θος ή η πυ­κνό­τη­τα κλι­νών, οδη­γεί σχε­δόν με μα­θη­μα­τι­κή ακρί­βεια σε στρε­βλά και μη λει­τουρ­γι­κά απο­τε­λέ­σμα­τα. Η φέ­ρου­σα ικα­νό­τη­τα δεν είναι ένα στα­τι­κό και από­λυ­το μέ­γε­θος. Είναι ένα δυ­να­μι­κό ερ­γα­λείο πο­λι­τι­κής που με­τα­βάλ­λε­ται ανά­λο­γα με τις υπο­δο­μές, την τε­χνο­λο­γία, τον επο­χι­κό πλη­θυ­σμό και τη συ­νο­λι­κή δυ­να­τό­τη­τα δια­χεί­ρι­σης ενός προ­ο­ρι­σμού. Οταν αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως από­λυ­τος αριθ­μός, χάνει την ουσία του. Τέλος, η απο­κέ­ντρω­ση των του­ρι­στι­κών εσό­δων και επεν­δύ­σε­ων δεν επι­τυγ­χά­νε­ται με αντι­κί­νη­τρα σε προ­ο­ρι­σμούς που ήδη δια­θέ­τουν ζή­τη­ση και διε­θνή δυ­να­μι­κή. Αστο­χοι πε­ριο­ρι­σμοί σε ώρι­μες αγο­ρές δεν οδη­γούν απα­ραί­τη­τα στην ανά­πτυ­ξη νέων προ­ο­ρι­σμών. Πολύ συ­χνό­τε­ρα οδη­γούν τα­ξι­διώ­τες και επεν­δυ­τι­κά κε­φά­λαια εκτός Ελ­λά­δας, προς αντα­γω­νι­στι­κές αγο­ρές της Με­σο­γεί­ου που πα­ρα­μέ­νουν, και στον του­ρι­σμό και στην προ­στα­σία του πε­ρι­βάλ­λο­ντος, πιο προ­βλέ­ψι­μες, πιο ου­σια­στι­κές και, κυ­ρί­ως, πιο στρα­τη­γι­κά συ­νε­πείς.

*Ο κ. Κι­κί­λιας είναι γε­νι­κός διευ­θυ­ντής του Ιν­στι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελ­λη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σε­ων, ΙΝ­ΣΕ­ΤΕ.

Το «στοπ» έφερε κύμα νέων αδειών στη Μήλο

Aδύ­να­μα ση­μεία, ελ­λεί­ψεις και αντι­φά­σεις

Πέ­τρος Μα­ρα­βε­λά­κης

Το νέο Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο για τον Του­ρι­σμό απο­τε­λεί ένα κρί­σι­μο βήμα προς τη ρύθ­μι­ση της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης. Η κα­τη­γο­ριο­ποί­η­ση της χώρας σε ζώνες βάσει του βαθ­μού κο­ρε­σμού επι­τρέ­πει για πρώτη φορά τη λήψη δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νων μέ­τρων. Η αύ­ξη­ση της αρ­τιό­τη­τας για την εκτός σχε­δί­ου δό­μη­ση και ο πε­ριο­ρι­σμός των κλι­νών σε ευαί­σθη­τες πε­ριο­χές απο­τε­λούν ισχυ­ρά ανα­χώ­μα­τα στην υπο­βάθ­μι­ση του φυ­σι­κού το­πί­ου. Επι­πλέ­ον, τα κί­νη­τρα για την ανα­βάθ­μι­ση υφι­στά­με­νων μο­νά­δων σε υψη­λές κα­τη­γο­ρί­ες αστέ­ρων ευ­θυ­γραμ­μί­ζο­νται με τον στόχο για έναν του­ρι­σμό υψη­λής προ­στι­θέ­με­νης αξίας, που απο­φέ­ρει πε­ρισ­σό­τε­ρα έσοδα με μι­κρό­τε­ρο πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κό κό­στος. Παρά τις προ­θέ­σεις, το σχέ­διο έχει ορι­ζό­ντιο χα­ρα­κτή­ρα στους πε­ριο­ρι­σμούς που επι­βάλ­λει, καθώς δεν λαμ­βά­νει υπόψη τις μικρο-ιδιαι­τε­ρό­τη­τες κάθε νη­σιού. Ενας από τους φό­βους της αγο­ράς είναι το «πά­γω­μα» με­γά­λων επεν­δύ­σε­ων, κάτι που μπο­ρεί να πλή­ξει την αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα. Ταυ­τό­χρο­να, η πα­ράλ­λη­λη ανοχή σε με­ταλ­λευ­τι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες δη­μιουρ­γεί χω­ρι­κές αντι­φά­σεις. Το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο κενό ωστό­σο εντο­πί­ζε­ται στην ελ­λι­πή ρύθ­μι­ση της βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης, η οποία συ­νε­χί­ζει να πιέ­ζει τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες και τις υπο­δο­μές τους πα­ράλ­λη­λα με τους όχι αυ­στη­ρούς πε­ριο­ρι­σμούς που επι­βάλ­λο­νται στα ξε­νο­δο­χεία. Για να με­τα­τρα­πεί το νέο σχέ­διο σε ένα δυ­να­μι­κό ερ­γα­λείο δια­κυ­βέρ­νη­σης, θα πρέ­πει να εν­σω­μα­τώ­σει και νέες βα­σι­κές κα­τη­γο­ρί­ες δει­κτών αν­θε­κτι­κό­τη­τας (resilience). Η χρήση κοι­νω­νι­κών δει­κτών, όπως για πα­ρά­δειγ­μα η πα­ρα­κο­λού­θη­ση της προ­σι­τό­τη­τας της στέ­γης για τους μό­νι­μους κα­τοί­κους και της ανα­λο­γί­ας κα­τοι­κιών για βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση προς κα­τοι­κί­ες μό­νι­μων κα­τοί­κων, συμ­βάλ­λει στη δια­μόρ­φω­ση πο­λι­τι­κών εξα­σφά­λι­σης της κοι­νω­νι­κής συ­νο­χής. Μια άλλη κα­τη­γο­ρία είναι οι πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κοί δεί­κτες πί­ε­σης. Η δυ­να­μι­κή μέ­τρη­ση του υδα­τι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος και της επάρ­κειας των υπο­δο­μών δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο μπο­ρεί να απο­τυ­πώ­σει βα­σι­κά προ­βλή­μα­τα υπο­δο­μών. Τέλος, οι­κο­νο­μι­κοί δεί­κτες δια­σύν­δε­σης όπως είναι η μέ­τρη­ση του βαθ­μού χρή­σης το­πι­κών προ­ϊ­ό­ντων και της δια­σπο­ράς των του­ρι­στι­κών εσό­δων στην το­πι­κή οι­κο­νο­μία είναι απα­ραί­τη­το να λη­φθούν υπόψη ώστε η του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη να απο­δί­δει οφέλη σε με­γά­λο μέρος της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας.

*Ο κ. Μα­ρα­βε­λά­κης είναι κα­θη­γη­τής Πα­νε­πι­στη­μί­ου Πει­ραιώς, πρό­ε­δρος Τμή­μα­τος Του­ρι­στι­κών Σπου­δών.

Τέλος στην ανε­ξέ­λεγ­κτη αυ­θαι­ρε­σία

Τάσος Χω­με­νί­δης

Στη νη­σιω­τι­κή χώρα είχαν ανα­πτυ­χθεί επί του αι­για­λού κτί­σμα­τα ή υπό­σκα­φα για τη χει­με­ρι­νή ενα­πό­θε­ση των βαρ­κών των αλιέ­ων, γνω­στά ως «σύρ­μα­τα». Απο­τε­λού­σαν μια σιω­πη­ρή πα­ρα­χώ­ρη­ση του δη­μό­σιου χώρου για την προ­στα­σία και την εξυ­πη­ρέ­τη­ση της δρα­στη­ριό­τη­τας των ψα­ρά­δων δε­δο­μέ­νης της έλ­λει­ψης αλιευ­τι­κών κα­τα­φυ­γί­ων. Οι εγκα­τα­στά­σεις αυτές είχαν δη­μιουρ­γη­θεί για λό­γους προ­στα­σί­ας της μι­κρο­α­λιεί­ας χωρίς οποια­δή­πο­τε εμπο­ρι­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση. Τα «σύρ­μα­τα» με τις πο­λύ­χρω­μες ξύ­λι­νες πόρ­τες τα συ­να­ντά­με σε δια­φη­μι­στι­κά του ΕΟΤ, δείγ­μα της έντα­ξης των ιδιό­μορ­φων απο­θη­κευ­τι­κών χώρων στο κυ­κλα­δί­τι­κο τοπίο. Η μι­κρο­α­λιεία κα­τέ­στη είδος προς εξα­φά­νι­ση, θύμα της βιο­μη­χα­νι­κής υπε­ρα­λί­ευ­σης και τα «σύρ­μα­τα» έπα­ψαν να επι­τε­λούν τον σκοπό τους. Θα έπρε­πε να επι­στρα­φούν στον δη­μό­σιο ιδιο­κτή­τη. Αλλά «εδώ είναι Βαλ­κά­νια, δεν είναι παίξε γέ­λα­σε» και τα «σύρ­μα­τα» κα­τα­πα­τή­θη­καν από τους απο­γό­νους των ψα­ρά­δων, οι οποί­οι άλ­λα­ξαν πίστα και ει­σήλ­θαν σε αυτήν του εύ­κο­λου και «μαύ­ρου» κέρ­δους της «του­ρι­στι­κής εκ­με­τάλ­λευ­σης». Τα «σύρ­μα­τα» με­τε­τρά­πη­σαν σε πο­λυ­τε­λείς σουί­τες με πα­ρά­νο­μη επέ­κτα­ση και μι­σθώ­νο­νται σε υψη­λές τιμές «εν­νο­εί­ται με­τρη­τοίς». Μια αυ­θαί­ρε­τη αλ­λα­γή χρή­σης που συν­δυά­ζε­ται με φο­ρο­δια­φυ­γή. Το αντι­προ­σω­πευ­τι­κό κο­κτέιλ της ελ­λη­νι­κής πα­θο­λο­γί­ας. Εκτός της αυ­θαί­ρε­της εμπο­ρι­κής εκ­με­τάλ­λευ­σης δη­μο­σί­ου πράγ­μα­τος, ου­δείς έχει ασχο­λη­θεί και με τις πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις. Οι βάρ­κες δεν πα­ρά­γουν λύ­μα­τα ούτε απορ­ρίμ­μα­τα. Οι του­ρί­στες που αντι­κα­τέ­στη­σαν τις βάρ­κες, πα­ρά­γουν όλη τη ρύ­παν­ση της κα­τοι­κί­ας η οποία, ελ­λεί­ψει δι­κτύ­ων, διο­χε­τεύ­ε­ται στη θά­λασ­σα. Τα «σύρ­μα­τα» είναι πηγή ρύ­παν­σης και όμως στο Δια­δί­κτυο αλλά και στις αφί­σες του επί­ση­μου κρά­τους εξα­κο­λου­θεί να δια­φη­μί­ζε­ται αυτή η αυ­θαι­ρε­σία. Η Πο­λι­τεία κα­θεύ­δει! Θα ρω­τή­σε­τε: Τι σχέση έχουν όλα αυτά με το Χω­ρο­τα­ξι­κό. Κι όμως έχουν: στην πο­λυ­ε­τή ενα­σχό­λη­σή μου με τον του­ρι­σμό έχω δει χω­ρο­τα­ξι­κά που έρ­χο­νται και πα­ρέρ­χο­νται γιατί δεν θε­σμο­θε­τού­νται με υπο­κεί­με­νο σχε­δια­σμό. Οι κα­τευ­θύν­σεις ατο­νούν και η αυ­θαί­ρε­τη του­ρι­στι­κή ανά­πτυ­ξη συ­νε­χί­ζει ανε­ξέ­λεγ­κτη. Δεν αρ­κούν οι στό­χοι, απαι­τεί­ται η ανα­δο­χή τους από την πο­λι­τεία, την το­πι­κή αυ­το­διοί­κη­ση και κυ­ρί­ως ο έλεγ­χος της εφαρ­μο­γής τους. Σήμα και όχι «σύρμα» για να μπει η του­ρι­στι­κή μας βιο­μη­χα­νία στην εποχή της βιω­σι­μό­τη­τας.

*Ο κ. Χω­με­νί­δης είναι δι­δά­κτωρ Πο­λι­τι­κός Μη­χα­νι­κός, CEO ΛΑΜΨΑ.

Βιω­σι­μό­τη­τα με ασφά­λεια δι­καί­ου

Αλέ­ξαν­δρος Βα­σι­λι­κός

Το ΞΕΕ, ως θε­σμι­κός σύμ­βου­λος της Πο­λι­τεί­ας, έχει επα­νει­λημ­μέ­να ει­ση­γη­θεί την ανά­γκη για ένα Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο για τον του­ρι­σμό, ως απα­ραί­τη­τη προ­ϋ­πό­θε­ση για το μέλ­λον και τις προ­ο­πτι­κές της ελ­λη­νι­κής Φι­λο­ξε­νί­ας. Το γε­γο­νός ότι, μετά από χρό­νια, η κυ­βέρ­νη­ση κα­τέ­θε­σε ένα Ει­δι­κό Χω­ρο­τα­ξι­κό Πλαί­σιο για τον του­ρι­σμό για δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση, είναι αναμ­φί­βο­λα θε­τι­κό βήμα. Τώρα που επι­τέ­λους έχου­με στα χέρια μας ένα νέο, συ­γκε­κρι­μέ­νο κεί­με­νο και όχι φήμες, διαρ­ρο­ές ή κά­ποιες απο­σπα­σμα­τι­κές σκέ­ψεις, με από­λυ­το σε­βα­σμό στη θε­σμι­κή απο­στο­λή μας, ετοι­μά­ζου­με μια ολο­κλη­ρω­μέ­νη και συ­νε­κτι­κή δέσμη θέ­σε­ων, με τη συν­δρο­μή εξει­δι­κευ­μέ­νων ει­δι­κών. Οφεί­λουν όλοι να αντι­λη­φθούν ότι η έν­νοια της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης της Φι­λο­ξε­νί­ας στην Ελ­λά­δα, στην οποία όλοι φέ­ρο­νται να συμ­φω­νούν, εμπε­ριέ­χει από κοι­νού κα­νό­νες τόσο για τη βιω­σι­μό­τη­τα, όπου η χώρα μας μά­λι­στα έχει την πα­γκό­σμια πρω­τιά με το πρω­το­πο­ρια­κό σύ­στη­μα πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κής κα­τά­τα­ξης των ξε­νο­δο­χεί­ων που νο­μο­θε­τή­θη­κε ύστε­ρα από εν­δε­λε­χή δου­λειά των ΞΕΕ και ΤΕΕ, όσο και για την ανά­πτυ­ξη, με ασφά­λεια δι­καί­ου και επεν­δύ­σε­ων, χωρίς να δαι­μο­νο­ποιεί­ται η υγιής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τα. Ει­δι­κά όταν μι­λά­με για έναν κλάδο που είναι απο­δε­δειγ­μέ­να στα­θε­ρός πυ­λώ­νας της εθνι­κής οι­κο­νο­μί­ας και πρέ­πει να συ­νε­χί­σει να προ­σφέ­ρει τα πολ­λα­πλα­σια­στι­κά οφέλη του στους πο­λί­τες και τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες.

* Ο κ. Βα­σι­λι­κός είναι προ­έ­δρος του Ξε­νο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Ελ­λά­δος (ΞΕΕ) και προ­έ­δρος της Ευ­ρω­παϊ­κής Συ­νο­μο­σπον­δί­ας HOTREC.

Πηγή: kathimerini.gr