Ποιοι θα επιβιώσουν και ποιοι θα βουλιάξουν στην αναδυόμενη νέα εποχή για τον τουρισμό

Ο του­ρι­σμός της εποχής Covid19, αλλά και εκείνος που θα ‘ρθει αμέσως μετά το πέρασμα του κορω­νοϊου δεν θα έχει καμία απο­λύ­τως σχέση με όσα γνω­ρί­ζαμε μέχρι σήμερα. Όλα δεί­χνουν ότι η πολυ­πό­θητη επι­στροφή στην παλιά κανο­νι­κό­τητα δεν θα έρθει ποτέ, χωρίς όμως αυτό να πρέπει να εκλαμ­βά­νε­ται ως κατα­στροφή. Απε­να­ντίας η κανο­νι­κό­τητα της και­νού­ριας εποχής φέρνει εξίσου πολλές ευκαι­ρίες για τον του­ρι­σμό και τον άνθρωπο, γι’ αυτό και ο προ­βλη­μα­τι­σμός στο «τι κάνουμε;» οφείλει να εμπε­ριέ­χει την ανάγκη «προ­σαρ­μο­γής στα και­νού­ρια» κι όχι «επι­στρο­φής στα παλιά».

Όλα τα παρα­πάνω είναι μερικά από τα συμπε­ρά­σματα που προ­έ­κυ­ψαν από τις έξι τηλε­δια­σκέ­ψεις με τίτλο «Ορί­ζο­ντες» για τον του­ρι­σμό που οργά­νωσε ο καθη­γη­τής Strategic Management & Marketing Expert Δημή­τρης Μπού­χα­λης σε συνερ­γα­σία με το TravelDailyNews με οικο­δέ­σποινα την κα. Βίκυ Καραν­τζα­βέ­λου και τη συμ­με­τοχή υψη­λό­βαθ­μων στε­λε­χών του του­ρι­σμού απ’ όλο τον κόσμο.

Στους «Ορί­ζο­ντες» συμ­με­τείχε μια πλειάδα ανθρώ­πων απο­λύ­τως εξει­δι­κευ­μέ­νων στις επι­μέ­ρους επι­στή­μες του του­ρι­σμού. Τα ονόματά τους είναι πολλά γι’ αυτό στο ρεπορ­τάζ που ακο­λου­θεί δεν γίνεται επι­μέ­ρους αναφορά στα πρόσωπα, αλλά στη γνώση που είχαν έτοιμη να μοι­ρα­στούν.

Οι αλλαγές είναι ριζικές,

επι­βιώ­νουμε;

«Οι αλλαγές που συμ­βαί­νουν είναι τόσο ραγδαίες ώστε αυτή τη στιγμή χρειά­ζε­ται ένας ανε­ξάρ­τη­τος μηχα­νι­σμός απλώς και μόνο για να τις παρα­κο­λου­θεί». Αυτό σημαί­νει ότι είναι σχεδόν αδύνατο να ληφθεί οποια­δή­ποτε απόφαση σε οποιο­δή­ποτε επι­χει­ρη­μα­τικό επίπεδο, καθώς οι ανα­τρο­πές είναι διαρ­κείς. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό το γεγονός ότι μέσα σε εννέα μήνες έχουν δρο­μο­λο­γη­θεί αλλαγές που υπό κανο­νι­κές συν­θή­κες θα ερχό­ντου­σαν σε εννέα χρόνια, αυτό σημαί­νει ότι «όλοι προ­σπα­θούν να βρουν ποιος θα είναι ο ρόλος τους στην νέα εποχή του­ρι­σμού».

«Εκείνο που μας χρειά­ζε­ται αυτή τη στιγμή είναι να βρούμε ένα ρυθμό εργα­σίας κι όχι να πάρουμε απο­φά­σεις».

«Ωστόσο, το μεγάλο πρό­βλημα είναι το ‘πώς θα επι­βιώ­σουμε όσο συμ­βαί­νουν οι εξε­λί­ξεις αυτές’. Με ποιο τρόπο τα ξενο­δο­χεία και οι υπό­λοι­πες επι­χει­ρή­σεις θα παρα­μεί­νουν σε λει­τουρ­γία και δεν θα χαθούν οι εκα­τομ­μύ­ρια θέσεις εργα­σίας που προ­σφέ­ρουν».

Η βίαιη αυτή αλλαγή σίγουρα θα φέρει απώ­λειες. Εκείνο που θα περιο­ρί­σει το ενδε­χό­μενο να υπάρ­ξουν στρα­τιές ανέργων από κλει­στές επι­χει­ρή­σεις είναι η γρήγορη προ­σαρ­μογή. «Τα ξενο­δο­χεία που σίγουρα φαί­νε­ται ότι επι­βιώ­νουν είναι όσα ήδη ήταν αντα­γω­νι­στικά». Από κει και πέρα, τώρα ξεκινά ένας σοβαρός αγώνας στον οποίο μάλιστα θα πρέπει να συμ­με­τέ­χουν και όλα τα μέλη της κοι­νω­νίας των ανθρώ­πων του προ­ο­ρι­σμού. Οι τοπικές κοι­νω­νίες θα δια­δρα­μα­τί­σουν σοβαρό, ίσως τον πιο σοβαρό, ρόλο στην νέα εποχή του­ρι­σμού.

Στο σημείο αυτό πρέπει να σημειω­θεί η ακό­λουθη δια­πί­στωση που ήρθε από όλους τους συνο­μι­λη­τές: «Παρότι ο του­ρι­σμός είναι ο μεγα­λύ­τε­ρος εργο­δό­της στην Ευρώπη, εξα­κο­λου­θεί να μην αντι­με­τω­πί­ζε­ται από τους νέους ως μια βιο­μη­χα­νία που προ­σφέ­ρει προ­ο­πτι­κές καριέ­ρας, για το λόγο αυτό δεν τον επι­λέ­γουν για σπουδές με απο­τέ­λε­σμα να παρα­τη­ρεί­ται σοβαρή έλλειψη καταρ­τι­σμέ­νων στε­λε­χών. Εάν αυτή η έλλειψη ήταν μικρό­τερη, ίσως και η μετά­βαση στην κανο­νι­κό­τητα της νέας εποχής να γινόταν γρη­γο­ρό­τερα».

Ο του­ρί­στας της νέας εποχής

Ο σημα­ντι­κός νέος όρος που έρχεται να προ­στε­θεί στη βιο­μη­χα­νία του του­ρι­σμού εμπε­ριέ­χε­ται στη φράση «value for time», που σημαί­νει ότι ο «χρόνος» τείνει να απο­κτή­σει μεγα­λύ­τερη αξία από το «χρήμα» (value for money). Αυτό είναι εύκολα κατα­νοητό για την περίοδο του Covid19 όπου ο κάθε επι­σκέ­πτης έχει στη διάθεσή του μόνο μερικές ημέρες για ανά­παυλα από τον εγκλει­σμό, οπότε και η επιλογή των δια­κο­πών του θα γίνει με πιο αυστηρά κρι­τή­ρια.

«Αυθε­ντι­κό­τητα, ιδιω­τι­κό­τητα, φυσικό περι­βάλ­λον, συναί­σθημα, ισορ­ρο­πία, ευ ζην» βρί­σκο­νται στην πρώτη γραμμή των ανα­δυό­με­νων τάσεων του του­ρι­σμού. «Όλα αυτά τα συγκε­ντρώ­νουμε κάτω από τον όρο ‘του­ρι­σμός της αυτοπραγμάτωσης’, στον οποίο οι ταξι­διώ­τες οδη­γού­νται σ’ ένα προ­ο­ρι­σμό έχοντας ένα σκοπό. Συνεπώς το μεγάλο ζητού­μενο είναι να ανα­γνω­ρί­σουμε τον πελάτη μας, τις ανάγκες του και να του δώσουμε αυτό που ακριβώς ζητά. Εδώ κρύ­βε­ται και η έννοια της πολυ­τέ­λειας: ‘Δώσε μου ακριβώς αυτό που ζητάω’».

Ο επι­σκέ­πτης είναι πια ένας εντελώς και­νού­ριος άνθρω­πος, στη σκοπιά των αναγκών του. Για την επιλογή του ξενο­δο­χείου δεν αρκεί­ται στο site, αλλά παίρνει πλη­ρο­φο­ρίες από φόρουμ ταξι­διω­τών. Αναζητά το περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα της επι­χεί­ρη­σης, τη συμπε­ρι­φορά της κοι­νω­νίας και τις επι­λο­γές που αυτή του δίνει. Οι νέες πλατ­φόρ­μες (τύπου airbnb) τού έδωσαν τη δυνα­τό­τητα να έχει απόλυτο έλεγχο των επι­λο­γών του και αυτό του αρέσει και πια το αναζητά παντού. Δεν αρκεί­ται μόνο στο να φάει μια νόστιμη, παρα­δο­σιακή τυρό­πιτα σ’ ένα χωριό, αλλά θέλει και να μάθει να τη φτιά­χνει. Το να βρει σ’ έναν προ­ο­ρι­σμό χαραγ­μένα μονο­πά­τια, δεν του είναι αρκετό για να τον σκεφτεί ως «περι­πα­τη­τικό προ­ο­ρι­σμό», καθώς μαζί με τα μονο­πά­τια θα ανα­ζη­τή­σει το συν­δυα­σμό εμπει­ριών μέσα στις μικρές κοι­νω­νίες από τις οποίες αυτά διέρ­χο­νται.

Ο επι­σκέ­πτης τείνει προς την κατεύ­θυνση να μη βλέπει τον εαυτό του ξεκομ­μένο από την κοι­νω­νία του προ­ο­ρι­σμού, έτσι και η κοι­νω­νία οφείλει να άρει (όπου υπάρχει) τη λογική: «εμείς κι αυτοί». «Το μυστικό είναι να συνυ­πάρ­ξουμε, κοι­νω­νία και επι­σκέ­πτες να γίνουμε blend, να εμπλου­τί­σουμε τον προ­ο­ρι­σμό, να ανα­δεί­ξουμε τους ανθρώ­πους που αγαπούν τον τόπο τους και να συν­δη­μιουρ­γή­σουμε την εμπει­ρία. Η αλλαγή θα ξεκι­νή­σει από τη βάση του του­ρι­στι­κού οικο­δο­μή­μα­τος, από τους ανθρώ­πους της κοι­νω­νίας και θα οδη­γη­θεί προς τα πάνω, δηλαδή προς εκεί­νους που πωλούν το του­ρι­στικό προϊόν».

Αρα, εδώ κρύ­βε­ται και ο ρόλος που καλού­νται να δια­δρα­μα­τί­σουν θεσμοί όπως οι Οργα­νι­σμοί Δια­χεί­ρι­σης Προ­ο­ρι­σμού (DMO), όπου «ο ρόλος τους θα πρέπει να στραφεί στο στρα­τη­γικό σχε­δια­σμό της κοι­νω­νίας των ανθρώ­πων του προ­ο­ρι­σμού, στον προ­γραμ­μα­τι­σμό κι όχι στη δια­φή­μιση».

Ο μαζικός του­ρι­σμός

θα παρα­μεί­νει… με όρους

«Ο μαζικός του­ρι­σμός δεν είναι κάτι κακό. Είναι στην πράξη ένας συντο­νι­σμός όλων όσων θέλουν να ταξι­δέ­ψουν και με τον τρόπο αυτό ο tour operator πεί­θε­ται ν’ ανα­λά­βει το ρίσκο να ναυ­λώ­σει αερο­σκάφη για τη μετα­φορά».

Ο ήλιος και η θάλασσα είναι το βασικό κίνητρο, ωστόσο αυτό το προϊόν το προ­σφέ­ρουν πολλοί προ­ο­ρι­σμοί. Συνεπώς, η δια­φο­ρο­ποί­ηση θα είναι εκείνη που θα κεντρί­σει τον επι­σκέ­πτη να έρθει κοντά μας. «Συν­δη­μιουρ­γώ­ντας την εμπει­ρία στον προ­ο­ρι­σμό, γινό­μα­στε ανα­γνω­ρί­σι­μοι. Επίσης η εξει­δί­κευση συμ­βάλ­λει καθο­ρι­στικά στην δημιουρ­γία μιας ανα­γνω­ρί­σι­μης ταυ­τό­τη­τας». Η νέα τάση θέλει τον επι­σκέ­πτη να είναι περι­βαλ­λο­ντικά ευαι­σθη­το­ποι­η­μέ­νος και γι’ αυτό θα επιζητά απο­δεί­ξεις.

Οι ορατές και αόρατες δράσεις μείωσης του περι­βαλ­λο­ντι­κού απο­τυ­πώ­μα­τος βγαί­νουν δυνα­μικά στο προ­σκή­νιο και με κάποιο τρόπο θα συν­δη­μιουρ­γη­θούν με τη σύμπραξη των επι­χει­ρη­μα­τιών, της κοι­νω­νίας, αλλά και των ίδιων των επι­σκε­πτών. Σε αυτή τη λογική και ο ίδιος ο επι­σκέ­πτης, για παρά­δειγμα, δεν θα έχει την προσ­δο­κία να δει στα μπουφέ βουνά φαγητών, που στο τέλος της ημέρας δημιουρ­γούν τερά­στιο food waste. «Το ‘Less is more’ ανα­δύ­ε­ται ως τρόπος ζωής και ως μια από­δειξη οικο­λο­γι­κής συνεί­δη­σης».

Στο σκηνικό αυτό το all inclusive δε θα επη­ρε­α­στεί. «Θα παρα­μεί­νει ως σύστημα που βοηθά τον επι­σκέ­πτη στον προ­γραμ­μα­τι­σμό του και θα το δούμε να ανα­πτύσ­σε­ται στη μετά Covid19 εποχή, του­λά­χι­στον μεσο­πρό­θε­σμα».

Είναι πολλά που ειπώ­θη­καν στις 12 ώρες συνο­μι­λίας μεταξύ των πιο υψηλών στε­λε­χών της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας. Οι «Ορί­ζο­ντες» ανέ­δει­ξαν πλειάδα θεμάτων τα οποία θα βρί­σκο­νται διαρκώς στο προ­σκή­νιο της νέας εποχής του­ρι­σμού. Οι έξι τηλε­δια­σκέ­ψεις – σεμι­νά­ρια του­ρι­σμού «Ορί­ζο­ντες» βρί­σκο­νται ανηρ­τη­μέ­νοι στο ίντερ­νετ και είναι δωρεάν προ­σβά­σι­μες για όλους.