Πόσο φταίει η βραχυχρόνια μίσθωση για το στεγαστικό πρόβλημα

Μι­κρό­τε­ρο θε­ω­ρούν το με­ρί­διο ευ­θύ­νης της δρα­στη­ριό­τη­τας της βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης, σε σχέση με αυτό που της προ­σά­πτε­ται, οι δια­χει­ρι­στές κα­τα­λυ­μά­των, επι­χει­ρώ­ντας να απο­δο­μή­σουν μια σειρά “μύθων” που έχουν καλ­λιερ­γη­θεί τα τε­λευ­ταία χρό­νια και απο­δί­δουν με­γά­λο μέρος της στε­γα­στι­κής κρί­σης στην απορ­ρό­φη­ση κα­τοι­κιών από τη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση. Σύμ­φω­να με πρό­σφα­τη ανα­κοί­νω­ση του STAMA Greece (Σύν­δε­σμος Εται­ρειών Βρα­χυ­χρό­νιας Μί­σθω­σης Ακι­νή­των), η πλειο­νό­τη­τα της δρα­στη­ριό­τη­τας των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων βρί­σκε­ται εκτός των με­γά­λων αστι­κών κέ­ντρων.

“Η δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση για τη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση στην Ελ­λά­δα πα­ρα­μέ­νει έντο­να επι­κε­ντρω­μέ­νη στα με­γά­λα αστι­κά κέ­ντρα, δη­μιουρ­γώ­ντας συχνά στρε­βλή ει­κό­να για τη δομή και τη λει­τουρ­γία της αγο­ράς. Ωστό­σο, τα δια­θέ­σι­μα στοι­χεία δεί­χνουν ότι η πραγ­μα­τι­κή γε­ω­γρα­φία της δρα­στη­ριό­τη­τας είναι ση­μα­ντι­κά πιο διευ­ρυ­μέ­νη. Αυτό απο­δει­κνύ­ουν και τα στοι­χεία της ΑΑΔΕ, όπως πα­ρου­σιά­στη­καν από τους συμ­βού­λους του διοι­κη­τή κατά τη συ­ζή­τη­σή τους με τον πρό­ε­δρο του STAMA Greece, Βα­σί­λη Αρ­γυ­ρά­κη, κατά το Short Stay Athens Conference”, ση­μειώ­νε­ται χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά.

Συ­γκε­κρι­μέ­να, πε­ρί­που 60.000 ενερ­γά ακί­νη­τα βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης βρί­σκο­νται εκτός με­γά­λων αστι­κών κέ­ντρων όπως η Αθήνα και η Θεσ­σα­λο­νί­κη. “Τα ακί­νη­τα αυτά αφο­ρούν κυ­ρί­ως εξο­χι­κές κα­τοι­κί­ες, με έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα και πε­ριο­ρι­σμέ­νη επί­δρα­ση στη στε­γα­στι­κή αγορά. Το εύ­ρη­μα αυτό έχει ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία για τη δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση, καθώς κα­τα­δει­κνύ­ει ότι η βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση δεν συν­δέ­ε­ται μο­νο­σή­μα­ντα με την αύ­ξη­ση των ενοι­κί­ων στις πό­λεις, αλλά σε με­γά­λο βαθμό με την του­ρι­στι­κή αξιο­ποί­η­ση πε­ρι­φε­ρεια­κών πε­ριο­χών”, ανα­φέ­ρει ο STAMA.

Ει­δι­κά για την Ατ­τι­κή, έχουν εκ­δο­θεί πε­ρί­που 30.000 Αριθ­μοί Μη­τρώ­ου Ακι­νή­του (ΑΜΑ), ωστό­σο λι­γό­τε­ρα από τα μισά είναι ενερ­γά. Αντί­στοι­χα, στη Θεσ­σα­λο­νί­κη έχουν κα­τα­γρα­φεί πε­ρί­που 4.000 ΑΜΑ. Η ει­κό­να αυτή ενι­σχύ­ε­ται και από τα στοι­χεία της ΑΑΔΕ, σύμ­φω­να με τα οποία ση­μα­ντι­κός αριθ­μός ιδιο­κτη­τών έχει εκ­δώ­σει ΑΜΑ χωρίς να αξιο­ποι­ή­σει τε­λι­κά το ακί­νη­το στη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση. Στην πράξη, τα ακί­νη­τα αυτά είτε ιδιο­κα­τοι­κού­νται είτε εκ­μι­σθώ­νο­νται με μα­κρο­χρό­νια μί­σθω­ση.

Σύμ­φω­να με τον πρό­ε­δρο του STAMA Greece, κ. Βα­σί­λη Αρ­γυ­ρά­κη, “αυτή τη στιγ­μή το κρά­τος, οι φο­ρείς του, οι τρά­πε­ζες και οι δια­χει­ρι­στές δα­νεί­ων “κά­θο­νται” σε ένα από­θε­μα ακι­νή­των, προ­ερ­χό­με­νων από απο­ποι­ή­σεις κλη­ρο­νο­μιών ή κα­τα­σχέ­σεις, το οποίο είναι υπερ­δι­πλά­σιο από τον συ­νο­λι­κό αριθ­μό ακι­νή­των που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση”. Και εξη­γεί: “Αυτά τα ακί­νη­τα πα­ρα­μέ­νουν ανα­ξιο­ποί­η­τα λόγω των πο­λύ­πλο­κων δια­δι­κα­σιών που τα συ­νο­δεύ­ουν. Θα πρέ­πει να βρε­θεί τρό­πος να ξε­πε­ρα­στούν οι γρα­φειο­κρα­τι­κές αγκυ­λώ­σεις που απο­τε­λούν τρο­χο­πέ­δη στη γρή­γο­ρη εν­σω­μά­τω­ση των ακι­νή­των στην προ­σφο­ρά κα­τοι­κί­ας”.

Σύμ­φω­να με τα στοι­χεία της ΕΛ­ΣΤΑΤ, που προ­κύ­πτουν από την πιο πρό­σφα­τη απο­γρα­φή κτι­ρί­ων του 2021, στο σύ­νο­λο της χώρας έχουν εντο­πι­στεί 2,28 εκατ. κενές κα­τοι­κί­ες (και πάνω από 500.000 στην Ατ­τι­κή), επί συ­νό­λου 6,58 εκατ. κα­τοι­κιών. Από αυτές, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι λι­γό­τε­ρες από 200.000 απο­τε­λούν προ­ϊ­όν εκ­με­τάλ­λευ­σης μέσω βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων, ενώ άλλες εκτι­μή­σεις κά­νουν λόγο για μόλις 116.000 πα­νελ­λα­δι­κά. Μά­λι­στα, σύμ­φω­να με πρό­σφα­τη με­λέ­τη του Οι­κο­νο­μι­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών (ΟΠΑ), μόλις το 31% των ακι­νή­των αυτών χρη­σι­μο­ποιού­νται απο­κλει­στι­κά ως κα­τα­λύ­μα­τα. Στα υπό­λοι­πα γί­νε­ται πε­ρι­στα­σια­κή χρήση μέσω βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων, καθώς το 50% των ιδιο­κτη­τών τα χρη­σι­μο­ποιούν και οι ίδιοι για ένα διά­στη­μα του χρό­νου.

Ει­δι­κά σε ό,τι αφορά το κέ­ντρο της Αθή­νας, κα­τα­γρά­φο­νται 12.488 αγ­γε­λί­ες κα­τα­λυ­μά­των, όταν το συ­νο­λι­κό από­θε­μα ανέρ­χε­ται σε 437.188 κα­τοι­κί­ες. Από αυτές, 117.317 είναι κενές, δη­λα­δή σχε­δόν το 26,8%, κάτι που ση­μαί­νει ότι η δρα­στη­ριό­τη­τα της βρα­χυ­χρό­νιας έχει “στε­ρή­σει” από την αγορά μόλις το 2,86% του συ­νο­λι­κού οι­κι­στι­κού απο­θέ­μα­τος και αντι­στοι­χεί σε μόλις 10,66% των κενών κα­τοι­κιών, χωρίς μά­λι­στα να υπο­λο­γί­ζε­ται και το γε­γο­νός ότι αρ­κε­τά κα­τα­λύ­μα­τα ήταν στο πα­ρελ­θόν ανα­ξιο­ποί­η­τα.

Όπως το­νί­ζε­ται στην ανα­κοί­νω­ση του STAMA, όλοι οι φο­ρείς, από την Ευ­ρώ­πη και την Ελ­λά­δα, συμ­φω­νούν ότι το κρά­τος πρέ­πει να κάνει τις απα­ραί­τη­τες ενέρ­γειες για να εν­δυ­να­μώ­σει την προ­σφο­ρά και να ανοί­ξουν τα κλει­στά ακί­νη­τα. Η Ελ­λά­δα, σε αντί­θε­ση με όλη την Ευ­ρώ­πη, έχει πλε­ό­να­σμα κα­τοι­κιών που υπερ­βαί­νει τις 500.000, το οποίο όμως πα­ρα­μέ­νει ανεκ­με­τάλ­λευ­το.

“Ενώ στον δη­μό­σιο διά­λο­γο ακού­με και δια­βά­ζου­με συ­νε­χώς προ­τά­σεις απα­γο­ρεύ­σε­ων και πε­ριο­ρι­σμών μιας διαρ­κώς ανα­πτυσ­σό­με­νης αγο­ράς, δεν έχου­με δει καμία πρό­τα­ση αξιο­ποί­η­σης των κλει­στών κτι­ρί­ων στο κέ­ντρο της Αθή­νας, που ρη­μά­ζουν για πολλά χρό­νια και τα οποία ούτως ή άλλως δεν εν­δεί­κνυ­νται για κα­τοι­κία.

Ταυ­τό­χρο­να, η Πο­λι­τεία και οι φο­ρείς της έχουν μι­σθώ­σει όλα τα ακί­νη­τα που κα­τέ­χουν στο κέ­ντρο της Αθή­νας για ξε­νο­δο­χεια­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση, αλλά ποτέ δεν έχουν σκε­φτεί –ούτε καν συ­ζη­τή­σει– πώς θα μπο­ρού­σαν να αξιο­ποι­η­θούν ως κοι­νω­νι­κή κα­τοι­κία ή οποια­δή­πο­τε άλλη χρήση. Αντί λοι­πόν να συ­ζη­τά­με για το πώς θα πε­ριο­ρί­σου­με την αγορά του 1 δισ. ευρώ σε συ­νει­σφο­ρά φόρων, θα ήταν πολύ γό­νι­μο να συ­ζη­τή­σου­με πώς θα αξιο­ποι­η­θούν αυτά τα ακί­νη­τα και πώς οι πο­λί­τες θα επω­φε­λη­θούν από αυτές τις πρα­κτι­κές”.

Προ­σφυ­γή στο ΣτΕ ενα­ντί­ον των απα­γο­ρεύ­σε­ων

Εν τω με­τα­ξύ, πριν από με­ρι­κές εβδο­μά­δες έγινε γνω­στή η κα­τά­θε­ση προ­σφυ­γής στο ΣτΕ από τον STAMA, από κοι­νού με ιδιο­κτή­τρια ακι­νή­του στο 3ο Δη­μο­τι­κό Δια­μέ­ρι­σμα της πόλης. Η προ­σφυ­γή στρέ­φε­ται κατά της από­φα­σης που πα­ρέ­τει­νε έως το τέλος του 2026 την ανα­στο­λή εγ­γρα­φής νέων ακι­νή­των στο Μη­τρώο Βρα­χυ­χρό­νιας Μί­σθω­σης στα τρία πρώτα δη­μο­τι­κά δια­με­ρί­σμα­τα του Δήμου Αθη­ναί­ων. Πρό­κει­ται για την Κοινή Υπουρ­γι­κή Από­φα­ση των υπουρ­γεί­ων Οι­κο­νο­μι­κών, Ανά­πτυ­ξης και Του­ρι­σμού, η οποία επε­κτεί­νει για δεύ­τε­ρο συ­νε­χό­με­νο έτος το “πά­γω­μα” στην έκ­δο­ση νέων αριθ­μών μη­τρώ­ου για ακί­νη­τα βρα­χυ­χρό­νιας μί­σθω­σης στο ιστο­ρι­κό κέ­ντρο της Αθή­νας, κα­λύ­πτο­ντας πε­ριο­χές όπως η Πλάκα, το Κου­κά­κι, το Θη­σείο και το Με­τα­ξουρ­γείο.

Το μέτρο προ­βλέ­πει ότι όσα ακί­νη­τα δεν απέ­κτη­σαν Αριθ­μό Μη­τρώ­ου Ακι­νή­του (ΑΜΑ) έως τις 31 Δε­κεμ­βρί­ου 2024 δεν μπο­ρούν να δρα­στη­ριο­ποι­η­θούν στη βρα­χυ­χρό­νια μί­σθω­ση για ολό­κλη­ρη την πε­ρί­ο­δο 2025-2026. Την ίδια στιγ­μή, οι ιδιο­κτή­τες που είχαν ήδη εγ­γρα­φεί στο Μη­τρώο συ­νε­χί­ζουν κα­νο­νι­κά τη δρα­στη­ριό­τη­τά τους, δη­μιουρ­γώ­ντας στην πράξη μια αγορά δύο τα­χυ­τή­των.

Στό­χος της κυ­βέρ­νη­σης, μέσω της απα­γό­ρευ­σης, είναι να πε­ριο­ρι­στεί η δρα­στη­ριό­τη­τα των βρα­χυ­χρό­νιων μι­σθώ­σε­ων στο κέ­ντρο της Αθή­νας, ώστε να αυ­ξη­θεί η προ­σφο­ρά κα­τοι­κιών δια­θέ­σι­μων για μα­κρο­χρό­νιες συμ­φω­νί­ες ενοι­κί­α­σης. Στο ίδιο μήκος κύ­μα­τος εντάσ­σε­ται και η πα­ρο­χή της δυ­να­τό­τη­τας στους κα­τό­χους κα­τα­λυ­μά­των να τα δια­θέ­σουν στην αγορά της μα­κρο­χρό­νιας εκ­μί­σθω­σης, λαμ­βά­νο­ντας ως αντάλ­λαγ­μα την τριε­τή φο­ρο­α­παλ­λα­γή από την υπο­χρέ­ω­ση κα­τα­βο­λής φόρου ει­σο­δή­μα­τος από ενοί­κια.

Πηγή: csapital.gr