Τουρισμός: Ρεκόρ επισκεπτών με υποδομές του ’70 – Παρωχημένα τα λιμάνια στα νησιά και στα περιφερειακά αεροδρόμια

Καθώς η χώρα είναι έτοιμη να υπο­δε­χθεί φέτος τους περισ­σό­τε­ρους ξένους επι­σκέ­πτες στην Ιστορία της, περί τα 35 εκατ. σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις των ειδικών, βασικές δημό­σιες υπο­δο­μές παρα­μέ­νουν επιει­κώς ανε­παρ­κείς. Αντί, ωστόσο, οι αρμό­διες δημό­σιες αρχές και φορείς να επι­τα­χύ­νουν τις δια­δι­κα­σίες ανα­βάθ­μι­σής τους, είτε μέσω ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεων είτε μέσω δημο­σίων επεν­δύ­σεων, είναι εμφανής η μεταρ­ρυθ­μι­στική κόπωση που επι­βρα­δύ­νει ακόμη και δρο­μο­λο­γη­μέ­νες δια­γω­νι­στι­κές δια­δι­κα­σίες από το ΤΑΙΠΕΔ και το Υπερ­τα­μείο.

Τα 23 περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια που παρέ­μει­ναν υπό τον έλεγχο του Δημο­σίου, αλλά και λιμάνια διε­θνούς ενδια­φέ­ρο­ντος, η ιδιω­τι­κο­ποί­ηση των οποίων έχει δρο­μο­λο­γη­θεί, παρα­μέ­νουν σε παρω­χη­μένη κατά­σταση. Αλλα λιμάνια, όπως για παρά­δειγμα της Νάξου ή της Πάρου που δέχο­νται πλέον πολ­λα­πλά­σια επι­βα­τική κίνηση –και αριθ­μούς οχη­μά­των– από εκείνη για την οποία είχαν κατα­σκευα­στεί, αδυ­να­τούν να προ­χω­ρή­σουν την ανα­βάθ­μισή τους είτε λόγω έλλει­ψης κον­δυ­λίων είτε εξαι­τίας γρα­φειο­κρα­τι­κών εμπο­δίων.

Η Γενική Γραμ­μα­τεία Λιμένων, Λιμε­νι­κής Πολι­τι­κής και Ναυ­τι­λια­κών Επεν­δύ­σεων του υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας επι­χει­ρεί να βρει πόρους και να δρο­μο­λο­γή­σει τα πιο επεί­γο­ντα έργα, όπως και να μεταρ­ρυθ­μί­σει το σύστημα λει­τουρ­γίας των λιμε­νι­κών ταμείων –τα οποία δια­χει­ρί­ζο­νται τις όποιες θέσεις ελλι­με­νι­σμού σκαφών ανα­ψυ­χής υπάρ­χουν στην Ελλάδα–, αλλά η συνερ­γα­σία με άλλες υπη­ρε­σίες και κατά τόπους αυτο­διοι­κη­τι­κές αρχές δεν επι­τρέ­πει ιδιαί­τερη αισιο­δο­ξία για την ταχύ­τητα με την οποία θα υλο­ποι­η­θούν αυτά τα σχέδια, ανα­φέ­ρουν κορυ­φαίες πηγές του υπουρ­γείου. Ισως χαρα­κτη­ρι­στικό παρά­δειγμα απο­τε­λεί το master plan του λιμα­νιού της Νάξου, σχέδιο που απαι­τεί­ται για να προ­χω­ρή­σουν λιμε­νικά έργα ανα­βάθ­μι­σης, το οποίο παρα­μέ­νει άγνωστο πότε θα εγκρι­θεί από τις πολυά­ριθ­μες συναρ­μό­διες αρχές.

Εν τω μεταξύ, λίγες εβδο­μά­δες πριν, σε πρό­σφατο έλεγχο που έγινε με δύτη, δια­πι­στώ­θηκε πως μπορεί κανείς να… κολυ­μπή­σει υπο­βρυ­χίως από τη μια πλευρά στην άλλη λόγω της διά­βρω­σης του υπο­βά­θρου του προ­βλήτα του. Πρό­κει­ται για ένα από τα νησιά που ανα­πτύσ­σο­νται του­ρι­στικά ταχύ­τερα από τον ελλη­νικό μέσο όρο.

Η Καλα­μάτα

Και ενώ ζητού­μενο όλων των κυβερ­νή­σεων μέχρι τώρα, αλλά και των αντι­προ­σω­πευ­τι­κών φορέων του κλάδου, είναι η γεω­γρα­φική και η χρονική διεύ­ρυνση της του­ρι­στι­κής σεζόν, νέοι προ­ο­ρι­σμοί δεν υπο­στη­ρί­ζο­νται επαρκώς. Ο δια­γω­νι­σμός για την ιδιω­τι­κο­ποί­ηση του αερο­δρο­μίου της Καλα­μά­τας, στην περι­φέ­ρεια της οποίας έχουν υλο­ποι­η­θεί επεν­δύ­σεις δισ. ευρώ, βάζο­ντας την Πελο­πόν­νησο στον χάρτη των διεθνών του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών, εκκρε­μεί από το 2022. Σύμφωνα με πρό­σφα­τες ανα­κοι­νώ­σεις του Υπερ­τα­μείου, ο παρα­χω­ρη­σιού­χος που θα ανα­δει­χθεί από τη δια­γω­νι­στική δια­δι­κα­σία δεν πρό­κει­ται να ανα­λά­βει το αερο­δρό­μιο πριν από τις αρχές του 2025, τρία ολό­κληρα χρόνια μετά την προ­κή­ρυξη. Και είναι άγνωστο κατόπιν πόσοι μήνες ή και χρόνια θα χρεια­στούν για τις αδειο­δο­τή­σεις που θα επι­τρέ­ψουν τη μεγέ­θυνση και την ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών του.

Το Υπερ­τα­μείο μάλιστα δεν έχει καν απο­φα­σί­σει μοντέλο αξιο­ποί­η­σης για τα υπό­λοιπα 22 περι­φε­ρειακά αερο­δρό­μια, κάποια εκ των οποίων εξυ­πη­ρε­τούν ραγδαία ανα­πτυσ­σό­με­νους προ­ο­ρι­σμούς και είναι έτσι ήδη ανε­παρκή να δια­χει­ρι­στούν τις ροές της επι­βα­τι­κής κίνησης. Πρό­κει­ται για τα αερο­δρό­μια Πάρου, Μήλου, Νάξου, Λέρου, Σητείας, Σύρου, Αστυ­πά­λαιας, Καστελ­λο­ρί­ζου, Καρ­πά­θου, Χίου, Αλε­ξαν­δρού­πο­λης, Αράξου, Λήμνου, Ιωαν­νί­νων, Ικαρίας, Κυθήρων, Νέας Αγχιά­λου, Καλύ­μνου, Σκύρου, Καστο­ριάς, Κάσου και Κοζάνης. Οπως έχει ήδη επι­ση­μά­νει η «Κ», τα περισ­σό­τερα χρειά­ζο­νται σοβαρές επεν­δύ­σεις τόσο σε τερ­μα­τι­κούς σταθ­μούς και δια­δρό­μους όσο και στον ηλε­κτρο­νικό και μηχα­νο­λο­γικό εξο­πλι­σμό τους.

«Ο εκσυγ­χρο­νι­σμός τους θα ανα­βαθ­μί­σει τον του­ρι­σμό στις συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές, βοη­θώ­ντας στη διάχυση των οικο­νο­μι­κών ωφε­λειών από τον του­ρι­σμό σε όλη την Ελλάδα, αλλά και στην απο­συμ­φό­ρηση άλλων κορε­σμέ­νων προ­ο­ρι­σμών, ενώ παράλ­ληλα θα βελ­τιώ­σει την καθη­με­ρι­νό­τητα των κατοί­κων και των τοπικών κοι­νω­νιών», έλεγαν προ μηνών πηγές της διοί­κη­σης του Υπερ­τα­μείου. Ομως παρα­μέ­νει άγνωστο πότε θα ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία επι­λο­γής μοντέ­λου αξιο­ποί­η­σης των 22 αυτών αερο­δρο­μίων που πέρασαν από το ΤΑΙΠΕΔ στο Υπερ­τα­μείο για ακα­τα­νό­η­τους, όπως ανα­φέ­ρουν χαρα­κτη­ρι­στικά στην αγορά, λόγους. Σημειώ­νε­ται πως, καθώς το οικο­νο­μικό αντι­κεί­μενο πολλών εξ αυτών θεω­ρεί­ται ήσσονος σημα­σίας, είναι δύσκολο να προ­σελ­κυ­σθούν επεν­δυ­τές που θα είναι δια­τε­θει­μέ­νοι να επεν­δύ­σουν σημα­ντικά ποσά σε αυτά, και έτσι απο­τε­λεί κοινό τόπο πως θα πρέπει να χορη­γη­θεί πακέτο κινή­τρων που να περι­λαμ­βά­νει φορο­λο­γικά, αδειο­δο­τικά και άλλα ευερ­γε­τή­ματα προ­κει­μέ­νου να γίνουν οι επεν­δύ­σεις που απαι­τού­νται.

Γρα­φειο­κρα­τικά εμπόδια και έλλειψη κον­δυ­λίων καθυ­στε­ρούν τα έργα ανα­βάθ­μι­σης στους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς.

Την ίδια ώρα, τα μεγάλα λιμάνια της χώρας που έχουν ήδη ιδιω­τι­κο­ποι­η­θεί, όπως ο Οργα­νι­σμός Λιμένος Πει­ραιώς που απο­τε­λεί πύλη της νησιω­τι­κής χώρας, «δεν προ­τε­ραιο­ποιούν επαρκώς τις επεν­δύ­σεις στο κομμάτι της ακτο­πλο­ΐας, αλλά επι­λέ­γουν να “τρέξουν” ταχύ­τερα επεν­δύ­σεις στις εμπο­ρι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες που απο­φέ­ρουν και μεγα­λύ­τερα έσοδα», ανα­φέ­ρουν πηγές της ακτο­πλοϊ­κής βιο­μη­χα­νίας αλλά και του του­ρι­στι­κού κλάδου εν γένει.

Οι ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις

Το ΤΑΙΠΕΔ έχει ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σει από την προη­γού­μενη δεκα­ε­τία το λιμάνι του Πειραιά και το λιμάνι της Θεσ­σα­λο­νί­κης, ενώ προ­σφά­τως και το λιμάνι της Ηγου­με­νί­τσας. Εντός του έτους ανα­μέ­νε­ται να δοθεί ο έλεγχος σε ιδιώτη και του λιμα­νιού του Ηρα­κλείου Κρήτης, όπου γρα­φειο­κρα­τικά προ­βλή­ματα καθυ­στε­ρούν την υποβολή της σύμ­βα­σης παρα­χώ­ρη­σης προς ψήφιση από τη Βουλή. Η ιδιω­τι­κο­ποί­ηση στο λιμάνι του Βόλου έχει μπλέξει λόγω προ­σφυ­γών στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας, ενώ ο δια­γω­νι­σμός για το λιμάνι του Λαυρίου ξεκί­νησε μόλις πριν από μερικές εβδο­μά­δες. Παρα­μέ­νει άγνωστο πότε θα «τρέξει» ο δια­γω­νι­σμός για το λιμάνι της Ραφήνας, που λει­τουρ­γεί πλέον ως βασικό «προ­γε­φύ­ρωμα» της Αττικής με τις Κυκλά­δες ειδικά στην καρδιά του καλο­και­ριού και αδυ­να­τεί να δια­χει­ρι­στεί με άνεση τις επι­βα­τι­κές ροές. Το ίδιο συμ­βαί­νει και με το λιμάνι της Πάτρας που απο­τε­λεί, μαζί με την Ηγου­με­νί­τσα, πύλη προς την Ιταλία. Το λιμάνι της Καβάλας, που δεν έχει επι­βα­τικό έργο, έχει ιδιω­τι­κο­ποι­η­θεί, ενώ το λιμάνι της Αλε­ξαν­δρού­πο­λης παρα­μέ­νει στο Δημόσιο για γεω­πο­λι­τι­κούς λόγους.

Δεκάδες μικρό­τερα λιμάνια που δεν βρί­σκο­νται στο πρό­γραμμα απο­κρα­τι­κο­ποι­ή­σεων ανα­ζη­τούν κον­δύ­λια προ­κει­μέ­νου να μπο­ρέ­σουν να ανα­βαθ­μι­στούν και να αντα­πο­κρι­θούν στον ρόλο που καλού­νται να παίξουν σήμερα. Οπως και θαλάσ­σια κατα­φύ­για και του­ρι­στι­κοί λιμένες που υπά­γο­νται στην αρμο­διό­τητα τόσο του υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας όσο και του υπουρ­γείου Του­ρι­σμού. Ο υπουρ­γός Ναυ­τι­λίας και ο αρμό­διος γενικός γραμ­μα­τέας έχουν εντο­πί­σει τα προ­βλή­ματα –μετά άλλωστε και από εκτε­νείς παρεμ­βά­σεις της ένωσης πλοιάρ­χων της ακτο­πλο­ΐας, και όχι μόνο–, ωστόσο δεν έχουν κατα­φέ­ρει να εξα­σφα­λί­σουν παρά περί τα 180 εκατ. από το υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και επι­πλέον κον­δύ­λια από το υπουρ­γείο Του­ρι­σμού. Τα ποσά αυτά υπο­λο­γί­ζε­ται πως υπο­λεί­πο­νται σημα­ντικά από αυτά που απαι­τού­νται για τον πλήρη εκσυγ­χρο­νι­σμό του λιμε­νι­κού συστή­μα­τος σε επίπεδα ικανά να εξυ­πη­ρε­τή­σουν τις του­ρι­στι­κές ροές αλλά και τις νησιω­τι­κές οικο­νο­μίες και κοι­νω­νίες. Αγνω­στος βεβαίως είναι και ο χρο­νι­κός ορί­ζο­ντας υλο­ποί­η­σης των έργων για τα οποία προ­ο­ρί­ζο­νται αυτά τα κον­δύ­λια, την ώρα που οι πραγ­μα­τι­κές ανάγκες έχουν ήδη εκδη­λω­θεί.

Και αυτό παρά το γεγονός ότι ένα στα τρία ευρώ που κερ­δί­ζει κάθε χρόνο η Ελλάδα προ­έρ­χε­ται από τον του­ρι­σμό. Η συνο­λική συνει­σφορά του κλάδου στην οικο­νο­μία το 2023, τόσο δηλαδή οι άμεσες όσο και οι δευ­τε­ρο­γε­νείς ωφέ­λειες, εκτι­μά­ται μεταξύ 62,8 δισ. και 75,6 δισ. ευρώ, μεγέθη που αντι­στοι­χούν μεταξύ 28,5% έως 34,3% του ΑΕΠ, σύμφωνα με στοι­χεία του Ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΙΝΣΕΤΕ).

Πρω­το­βου­λία για τη δια­σφά­λιση της βιω­σι­μό­τη­τας της Αντι­πά­ρου

Τα τελευ­ταία 20 χρόνια η Αντί­πα­ρος έχει καθιε­ρω­θεί ως ένας υψηλού επι­πέ­δου παρα­θε­ρι­στι­κός και οικι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός, προ­σελ­κύ­ο­ντας μεταξύ άλλων ιδιαί­τερα ευκα­τά­στα­τους ξένους ιδιο­κτή­τες, όπως ο Τομ Χανκς και η Ρίτα Γουίλ­σον, που έχουν εξε­λι­χθεί σε τμήμα του κοι­νω­νι­κού ιστού του νησιού. Τώρα πολλοί από αυτούς αλλά και άνθρω­ποι που πρω­τα­γω­νί­στη­σαν στην ανά­πτυξη της Αντι­πά­ρου ενώνουν τις δυνά­μεις τους για να δια­σφα­λί­σουν ότι το νησί θα δια­τη­ρή­σει τη βιώσιμη δια­δρομή του.

Ενας από τους ανθρώ­πους που στη­ρί­ζουν αυτή την προ­σπά­θεια είναι και ο Ιάσων Τσά­κω­νας, ο οποίος πρω­το­στά­τησε στη βιώσιμη ανά­πτυξη της Αντι­πά­ρου από την ίδρυση της εται­ρείας του Oliaros το 2001, μια εται­ρεία ανά­πτυ­ξης ακι­νή­των και συμ­με­το­χών. Εκτοτε, το Antiparos Project του κ. Τσάκωνα έχει ανα­πτύ­ξει 56 από τις περίπου 135 πολυ­τε­λείς κατοι­κίες του νησιού, συνερ­γα­ζό­μενο με περισ­σό­τε­ρους από 20 δια­κε­κρι­μέ­νους Ελληνες και ξένους αρχι­τέ­κτο­νες και στού­ντιο.

Η Oliaros συνέ­βαλε στην καθιέ­ρωση της Αντι­πά­ρου και σε αρχι­τε­κτο­νικό προ­ο­ρι­σμό, απο­σπώ­ντας παράλ­ληλα στη δια­δρομή σημα­ντι­κές αρχι­τε­κτο­νι­κές και σχε­δια­στι­κές δια­κρί­σεις.

Επι­χει­ρη­μα­τίες και κάτοι­κοι στη­ρί­ζουν την Antiparos Preservation Society.

Η Αντί­πα­ρος βρί­σκε­ται σε ένα κρίσιμο σταυ­ρο­δρόμι στην ανά­πτυξή της: είναι ένα θετικό παρά­δειγμα μέχρι σήμερα, αλλά λόγω της επι­τυ­χίας της μπορεί να προ­σελ­κύ­σει και­ρο­σκό­πους με σχέδια που μπορεί να μη δίνουν προ­τε­ραιό­τητα στη μακρο­πρό­θε­σμη βιω­σι­μό­τητά της. Υπό αυτό το πρίσμα, πολλοί επι­χει­ρη­μα­τίες, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του κ. Τσάκωνα, θεωρούν επι­τα­κτική ανάγκη τη θέσπιση ενός συνόλου προ­τύ­πων της Αντι­πά­ρου, ενός κώδικα συμπε­ρι­φο­ράς που πρέπει να τηρούν όλες οι σημε­ρι­νές και μελ­λο­ντι­κές τοπικές μάρκες, προ­κει­μέ­νου να δια­τη­ρη­θεί αυτό που αντι­προ­σω­πεύει η Αντί­πα­ρος σήμερα. Ετσι, οι κάτοι­κοι της Αντι­πά­ρου στη­ρί­ζουν την Antiparos Preservation Society, με επι­κε­φα­λής τον Κων­στα­ντίνο Λαμπα­δά­ριο.

Ολοι οι κάτοι­κοι καλού­νται να συμ­με­τά­σχουν στην προ­σπά­θεια δια­τή­ρη­σης των μονα­δι­κών χαρα­κτη­ρι­στι­κών του νησιού και την καθο­δή­γησή της στις επερ­χό­με­νες προ­κλή­σεις, όπως ο υπερ­του­ρι­σμός και η υπε­ρα­νά­πτυξη· και στην προ­ώ­θηση μιας υπεύ­θυ­νης ανα­πτυ­ξια­κής προ­σέγ­γι­σης που λαμ­βά­νει υπόψη τις περι­βαλ­λο­ντι­κές και κοι­νω­νι­κές προ­κλή­σεις, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των υπο­δο­μών και του πολε­ο­δο­μι­κού σχε­δια­σμού. Το πρώτο μεγάλης κλί­μα­κας έργο της APS είναι η μετα­φορά του ιατρι­κού κέντρου σε νέα τοπο­θε­σία με σύγ­χρονο εξο­πλι­σμό, που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από κατοί­κους της Αντι­πά­ρου μέσω της Antiparos Preservation Society.

Το Beach House Antiparos

Πριν από μία δεκα­ε­τία, το 2013, ο κ. Τσά­κω­νας ίδρυσε το Beach House Antiparos, (BHA) που εξε­λί­χθηκε σε κέντρο για τους πελάτες της Oliaros αλλά και τους κατοί­κους του ευρύ­τε­ρου νησιού. Τώρα ο κ. Τσά­κω­νας απο­φά­σισε να παρα­δώ­σει τα κλειδιά σε μια αφο­σιω­μένη, ειδική στη φιλο­ξε­νία, και σε έναν κορυ­φαίο Ελληνα εστιά­τορα και σεφ από το υπάρχον οικο­σύ­στημα της Αντι­πά­ρου. Η Αθα­να­σία Κομνη­νού, ιδιο­κτή­τρια του «The Rooster», του πρώτου και μονα­δι­κού ξενο­δο­χείου πέντε αστέρων του νησιού, ανέλαβε τα ηνία με τον Περικλή Κοσκινά –ο οποίος είναι υπεύ­θυ­νος για τα μενού του BHA από το 2014– και την ομάδα του στην «Κου­κου­βά­για» προ­κει­μέ­νου να διευ­θύ­νουν το εστια­τό­ριο. Το BHA είναι ένα από τα πιο ισχυρά τοπικά brands που έχουν βοη­θή­σει το νησί να γίνει παρά­δειγμα θετικής εξέ­λι­ξης τα τελευ­ταία 20 χρόνια. Αλλα τέτοια brands περι­λαμ­βά­νουν τον «Καπετάν Πιπίνο», το «Περα­μα­τάκι», το «A Luna», το «Οικο­γε­νειακό», τη «Lollos Pizza» και τα «Sapu», «Ελιά», «Παντε­λής Κλη­μα­τα­ριά» και «The Rooster».

Πηγή kathimerini.gr

Ηλίας Μπέλλος