Ο ελληνικός τουρισμός και οι ανταγωνιστές της Μεσογείου: Οι κερδισμένοι της σεζόν

Ανέ­κα­θεν η του­ρι­στική αγορά της Μεσο­γείου ήταν άκρως αντα­γω­νι­στική, με στόχο την από­κτηση όλο και υψη­λό­τε­ρων μερι­δίων σε αφίξεις και έσοδα. Δύο χρόνια μετά την ανά­καμψη της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας από την παν­δη­μία του κορο­νοϊού και οι προ­κλή­σεις γίνο­νται όλο και μεγα­λύ­τε­ρες: πώς θα παρα­μεί­νει η ζήτηση, τη στιγμή που κερ­δί­ζουν έδαφος οι πωλή­σεις πακέτων για μακρινά ταξίδια, υπάρ­χουν κορε­σμέ­νοι προ­ο­ρι­σμοί αλλά και στροφή των του­ρι­στών σε ψυχρό­τερα κλίματα κατά τη διάρ­κεια του καλο­και­ριού, πώς θα κρα­τη­θούν υψηλά οι τιμές.

Η φετινή του­ρι­στική περί­ο­δος εξε­λίσ­σε­ται μέχρι στιγμής πολύ ικα­νο­ποι­η­τικά για τον ελλη­νικό του­ρι­σμό. Το ίδιο όμως συμ­βαί­νει με την Ισπανία, που κρατά τα σκήπτρα της του­ρι­στι­κής κίνησης στην περιοχή, την Τουρκία που συνεχώς ανε­βαί­νει, αλλά και την Αλβανία που από πέρυσι κατα­γρά­φει εντυ­πω­σιακή άνοδο στις αφίξεις.

Οι επι­δό­σεις

Ήδη ο ισπα­νι­κός του­ρι­σμός κατα­γρά­φει ρεκόρ επι­σκε­ψι­μό­τη­τας κατά το πρώτο εξάμηνο. Σύμφωνα με στοι­χεία από το Ισπα­νικό Εθνικό Ινστι­τούτο Στα­τι­στι­κής, οι αφίξεις από το εξω­τε­ρικό μέχρι τον Ιούνιο έφτασαν τα 42,5 εκα­τομ­μύ­ρια, σημειώ­νο­ντας άνοδο 11,5% σε σχέση με το 2019 και 13,28% σε σύγκριση με το 2023. Την ίδια ώρα τα έσοδα άγγιξαν τα 55 δισ. ευρώ, σημειώ­νο­ντας αύξηση 20% σε σχέση με πέρσι και αύξηση 38% σε σύγκριση με το 2019.

Το Ηνωμένο Βασί­λειο είναι για την Ισπανία η μεγα­λύ­τερη δεξα­μενή αφίξεων, με 8,4 εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες το πρώτο εξάμηνο του 2024, +10,14% σε σύγκριση με το 2023. Ακο­λού­θη­σαν οι αγορές της Γερ­μα­νίας και της Γαλλίας με 5,5 εκα­τομ­μύ­ρια και 5,4 εκα­τομ­μύ­ρια αφίξεις. Στόχος για τον ισπα­νικό του­ρι­σμό είναι η χρονιά να κλείσει με 96 εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες και 131 δισ. ευρώ έσοδα, το υψη­λό­τερο ποσό των τελευ­ταίων ετών.

Αύξηση 10,3% σημειώ­νουν οι αφίξεις ξένων του­ρι­στών στην Τουρκία το πρώτο εξάμηνο σε σύγκριση με το 2023. Ο αριθμός των επι­σκε­πτών από το εξω­τε­ρικό έφτασε τα 21,6 εκατ. έναντι 19,6 εκατ. σύμφωνα με στοι­χεία του υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Του­ρι­σμού της γει­το­νι­κής χώρας. Μόνο τον Ιούνιο οι αφίξεις είχαν άνοδο 5% και ανήλθαν σε 5,86 εκατ. από 5,58 εκατ. τον αντί­στοιχο μήνα πέρυσι. Τη χρονιά που πέρασε οι αφίξεις του­ρι­στών ήταν 56,7 εκα­τομ­μύ­ρια και φέτος ο στόχος είναι να ξεπε­ρά­σουν τα 60 εκα­τομ­μύ­ρια. Τα έσοδα της Τουρ­κίας από τον του­ρι­σμό την ίδια περίοδο παρου­σί­α­σαν αύξηση κατά 9,3%, αγγί­ζο­ντας τα 23,7 δισ. δολάρια ΗΠΑ, και η μέση ημε­ρή­σια δαπάνη ανά επι­σκέ­πτη έφτασε τα 98 δολάρια.

Εντυ­πω­σιακή όμως είναι η πορεία του του­ρι­σμού στην Αλβανία, που απο­τε­λεί τον πλέον ανερ­χό­μενο του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό της Μεσο­γείου και φέτος οδεύει προς ένα νέο μεγάλο ρεκόρ σε επι­σκέ­πτες και εισπρά­ξεις. Οι αφίξεις ξένων του­ρι­στών στην Αλβανία αυξή­θη­καν κατά 38,2% στο πεντά­μηνο φθά­νο­ντας σε 3,3 εκατ. από 2,39 εκατ. το ίδιο διά­στημα πέρυσι. Μόνο τον Μάιο οι αφίξεις ξένων του­ρι­στών αυξή­θη­καν κατά 38,1% φθά­νο­ντας σε 973 χιλ. από 705 χιλ. τον ίδιο μήνα του 2023.

Μάλιστα το Παγκό­σμιο Συμ­βού­λιο Ταξι­διών και Του­ρι­σμού (WTTC) προ­βλέ­πει πως η συνο­λική συνει­σφορά του του­ρι­σμού και των ταξι­διών στο ΑΕΠ της Αλβα­νίας θα συνε­χί­σει να αυξά­νε­ται, φτά­νο­ντας σχεδόν τα 608,5 δισε­κα­τομ­μύ­ρια λεκ φέτος, με σχεδόν 10.000 περισ­σό­τε­ρες θέσεις εργα­σίας να ανα­μέ­νο­νται φέτος.

Η άνοδος του του­ρι­σμού στην Ιταλία είναι εξίσου μεγάλη. Σημειώ­νε­ται πως η Βενετία επι­βάλ­λει τέλη εισόδου ή “contributo di accesso” ύψους πέντε ευρώ από την άνοιξη του 2024. Η Βενετία δέχεται περίπου 30 εκα­τομ­μύ­ρια του­ρί­στες κάθε χρόνο και περίπου το 70% αυτών πραγ­μα­το­ποιούν μονο­ή­μερη επί­σκεψη.

Προς νέο ρεκόρ η Ελλάδα

Και η Ελλάδα όμως βλέπει επίσης νέο μεγάλο ρεκόρ στον αριθμό των του­ρι­στών, όπως και στο του­ρι­στικό ταμείο. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος για το ταξι­διω­τικό ισο­ζύ­γιο πλη­ρω­μών, αύξηση κατά 531,2 εκατ. ευρώ (16,2%) παρου­σί­α­σαν οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις στο πεντά­μηνο, οι οποίες δια­μορ­φώ­θη­καν στα 3,8 δισ. ευρώ. Ειδι­κό­τερα, οι εισπρά­ξεις από τη Γερ­μα­νία αυξή­θη­καν κατά +15,1% στα 700 εκατ. ευρώ, όπως και αυτές από τη Γαλλία κατά +3,4% στα 282 εκατ. Μείωση κατά 3,4% είχαμε στα έσοδα από το Ηνωμένο Βασί­λειο, που ανήλθαν στα 400 εκατ., ενώ οι εισπρά­ξεις από τις ΗΠΑ αυξή­θη­καν κατά +23,4% και δια­μορ­φώ­θη­καν στα 397 εκατ.

Η άνοδος των ταξι­διω­τι­κών εισπρά­ξεων οφεί­λε­ται στην αύξηση της εισερ­χό­με­νης ταξι­διω­τι­κής κίνησης κατά 20,6%, καθώς η μέση δαπάνη ανά ταξίδι μειώ­θηκε κατά 3,6%. Η εισερ­χό­μενη ταξι­διω­τική κίνηση δια­μορ­φώ­θηκε σε 6,94 εκατ. ταξι­διώ­τες, έναντι 5,76 εκατ. ταξι­διω­τών την αντί­στοιχη περίοδο του 2023.

Ήδη στο εξάμηνο έχουν κατα­γρα­φεί 9,7 εκατ. διε­θνείς αερο­πο­ρι­κές αφίξεις, ξεπερ­νώ­ντας τα επίπεδα του Ιανουαρίου-Ιουνίου 2023 (8,9 εκατ.), παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση κατά +9,6%/+855 χιλ. αφίξεις. Την ίδια περίοδο είχαμε ακόμη 4 εκατ. διε­θνείς οδικές αφίξεις, έναντι 3,5 εκατ. της περιό­δου Ιανουαρίου-Ιουνίου 2023, παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση κατά +13,7%/+485 χιλ. οδικές αφίξεις.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως οι ταξι­διω­τι­κές εισπρά­ξεις πέρυσι ήταν 20,6 δισ. ευρώ, παρου­σιά­ζο­ντας αύξηση κατά 16,5% σε σύγκριση με το 2022. Η εισερ­χό­μενη ταξι­διω­τική κίνηση το 2023 αυξή­θηκε κατά 21% και δια­μορ­φώ­θηκε σε 36 εκατ. ταξι­διώ­τες, έναντι 29 εκατ. ταξι­διω­τών το 2022. Οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις μη κατοί­κων ταξι­διω­τών στην Ελλάδα έφτασαν στις 236.271,2 χιλ. το 2023, έναντι 220.213,1 χιλ. το 2022, παρου­σιά­ζο­ντας άνοδο κατά 7,3%, ενώ οι συνο­λι­κές εισπρά­ξεις από επι­βά­τες κρουα­ζιέ­ρας αυξή­θη­καν κατά 84,1% σε σχέση με το 2022.

Το comeback μετά την παν­δη­μία

Ύστερα από δύο χρόνια ταξι­διω­τι­κών περιο­ρι­σμών και γενι­κευ­μέ­νης αβε­βαιό­τη­τας λόγω του κορο­νοϊού, το 2022 επα­νήλθε σε παγκό­σμιο επίπεδο η ομα­λό­τητα στην ταξι­διω­τική βιο­μη­χα­νία, ιδιαί­τερα μετά το 1ο τρίμηνο του 2022, που οδήγησε σε απε­λευ­θέ­ρωση της λαν­θά­νου­σας ζήτησης για δια­κο­πές. Συγκε­κρι­μένα, την περίοδο 2019-2022, ο παγκό­σμιος του­ρι­σμός ανέ­καμψε από τα χαμηλά του 2020 (407 εκατ.) και του 2021 (458 εκατ.), παρ’ όλα αυτά υπο­λεί­πε­ται ακόμα των προ παν­δη­μίας επι­πέ­δων -34,0% (από 1.464 εκατ. το 2019 σε 966 εκατ. το 2022).

Το 2022, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται σε μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ “Ο του­ρι­σμός στην Ελλάδα και στους κύριους αντα­γω­νι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς, 2017-2022”, η Τουρκία βρί­σκε­ται στη 2η θέση σε όρους αφίξεων στη Μεσό­γειο εκτο­πί­ζο­ντας την Ιταλία για δεύτερη συνε­χό­μενη χρονιά, αν και με μειω­μένο μερίδιο σε σύγκριση με το 2021, που παρα­δο­σιακά βρι­σκό­ταν σε αυτή τη θέση πίσω από την Ισπανία.

Συγκε­κρι­μένα, για το 2022 η Ισπανία (27,0%) και η Τουρκία (19,0%) αντι­προ­σώ­πευαν το 46,1% των αφίξεων σε προ­ο­ρι­σμούς στη Νότια Ευρώπη, με τους προ­ο­ρι­σμούς της Ιταλίας (18,8%), της Ελλάδας (10,5%), της Πορ­το­γα­λίας (8,4%), της Κρο­α­τίας (5,8%) να ακο­λου­θούν.

Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι το 2022 οι μεγάλοι κερ­δι­σμέ­νοι είναι οι προ­ο­ρι­σμοί της Ισπα­νίας (27,5% το 2019 έναντι 27,0% το 2022), η οποία φαί­νε­ται να αυξάνει το μερίδιό της σχεδόν στα προ παν­δη­μίας επίπεδα, και της Τουρ­κίας, που εξα­κο­λου­θεί για 2η συνε­χό­μενη χρονιά να βρί­σκε­ται πάνω από τα προ παν­δη­μίας επίπεδα (16,8% το 2019 έναντι 19,0% το 2022).

Το 2022 η Ελλάδα εμφά­νισε οριακή αύξηση του μερι­δίου σε όρους αφίξεων (10,5% έναντι 10,3%) και μείωση σε όρους εισπρά­ξεων (7,8% έναντι 8,4%). Η από­κλιση αυτή πιθανόν οφεί­λε­ται στους δια­φο­ρε­τι­κούς τρόπους μέτρη­σης της δαπάνης στις διά­φο­ρες χώρες.

Σε επίπεδο εισπρά­ξεων, την περίοδο 2017-2022 παρα­τη­ρεί­ται ότι:

– η Ισπανία σημεί­ωσε μείωση των μερι­δίων της την περίοδο 2017-2020 και αύξηση την περίοδο 2020-2022,

– η Ιταλία εμφα­νί­ζει δια­κυ­μάν­σεις την περίοδο 2017-2022, με μείωση του μερι­δίου της μεταξύ 2017 και 2022,

– η Τουρκία σημεί­ωσε αύξηση των μερι­δίων της την περίοδο 2017-2021 και μείωση το 2022,

– η Πορ­το­γα­λία εμφά­νισε δια­κυ­μάν­σεις την περίοδο 2017-2022, με αύξηση του μερι­δίου της μεταξύ 2017 και 2022,

– η Ελλάδα κατέ­γραψε την περίοδο 2017-2019 αύξηση του μερι­δίου της, το 2020 μείωση, το 2021 είχε την υψη­λό­τερη επίδοση και το 2022 υπο­χώ­ρησε οριακά χαμη­λό­τερα από τα επίπεδα του 2017,

– η Κροατία σημεί­ωσε την περίοδο 2017-2019 μείωση των μερι­δίων της, την περίοδο 2019-2021 αύξηση και το 2022 μείωση σε επίπεδο λίγο υψη­λό­τερο από του 2017.

Συνε­χί­ζε­ται η ανά­καμψη

Συνε­χί­ζε­ται εντω­με­ταξύ η ανά­καμψη της ευρω­παϊ­κής του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας το δεύτερο τρίμηνο του 2024, όπως προ­κύ­πτει από την τελευ­ταία έκδοση της τρι­μη­νιαίας έκθεσης “European Tourism Trends & Prospects” από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή Ταξι­δίων (ETC).

Τα στοι­χεία του έτους δεί­χνουν ότι τόσο οι παρα­δο­σια­κοί όσο και οι μη παρα­δο­σια­κοί προ­ο­ρι­σμοί της Νότιας Ευρώπης και της Μεσο­γείου εξα­κο­λου­θούν να απο­τε­λούν τις πιο δημο­φι­λείς επι­λο­γές για τους του­ρί­στες στην Ευρώπη.

Αξιο­ση­μεί­ω­τες αυξή­σεις στις αφίξεις σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2019 κατα­γρά­φη­καν σε λιγό­τερο γνω­στούς προ­ο­ρι­σμούς, όπως η Σερβία (+40%) και η Βουλ­γα­ρία (+29%), καθώς και σε μακρο­χρό­νια αγα­πη­μέ­νους προ­ο­ρι­σμούς, όπως η Μάλτα (+37%), η Πορ­το­γα­λία (+26%) και η Τουρκία (+22%). Η συνε­χι­ζό­μενη επι­τυ­χία αυτών των προ­ο­ρι­σμών οφεί­λε­ται εν μέρει στην καλή σχέση ποιό­τη­τας των προ­σφε­ρό­με­νων και τιμής και φυσικά στις ευνοϊ­κές και­ρι­κές συν­θή­κες.

Αυτό ισχύει για παρά­δειγμα και με την Ελλάδα, παρά το γεγονός ότι αντι­με­τω­πί­ζει αυξη­μέ­νες κλι­μα­τι­κές επι­πτώ­σεις, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των κυμάτων καύσωνα φέτος και των πυρ­κα­γιών.

Αυξη­μένη δρα­στη­ριό­τητα παρου­σιά­ζουν επίσης και οι σκαν­δι­να­βι­κές χώρες, με αύξηση των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων από ξένους στη Δανία (+38%), τη Νορ­βη­γία (+18%) και τη Σουηδία (+9%).

Πηγή: capital.gr