Γιατί οι Έλληνες γυρίζουν την πλάτη στα νησιά

Ηλιος, άμμος, θάλασσα. Το τρίπτυχο-σήμα κατα­τε­θέν του ελλη­νι­κού καλο­και­ριού που στη διεθνή του­ρι­στική αγορά ταυ­τί­ζε­ται με ένα λευκό ξωκ­κλήσι με γαλάζιο τρούλο σε κάποιο από τα δεκάδες νησιά του Αιγαίου ή με κάποια κοσμο­πο­λί­τικη νησιω­τική πρω­τεύ­ουσα του Ιονίου.

Ομως, για τους Έλληνες παρα­θε­ρι­στές πρώτη επιλογή απο­τε­λούν όλο και συχνό­τερα οι παρα­θα­λάσ­σιοι προ­ο­ρι­σμοί της ηπει­ρω­τι­κής χώρας και δη αυτοί που βρί­σκο­νται κοντά στα μεγάλα αστικά κέντρα.

Εφέτος μάλιστα οι τσου­χτε­ρές τιμές των ακτο­πλοϊ­κών εισι­τη­ρίων και ευρύ­τερα το παρα­τε­τα­μένο κύμα ακρί­βειας στρέ­φουν με ακόμα μεγα­λύ­τερη ένταση τους Έλληνες του­ρί­στες προς προ­ο­ρι­σμούς εύκολα προ­σεγ­γί­σι­μους με ΙΧ ή λεω­φο­ρείο. Ενι­σχυό­με­νοι, δε, και από την ανά­καμψη του οδικού του­ρι­σμού από τις γει­το­νι­κές χώρες, οι ηπει­ρω­τι­κοί προ­ο­ρι­σμοί τείνουν να ανα­δει­χθούν στους μεγά­λους κερ­δι­σμέ­νους της τρέ­χου­σας καλο­και­ρι­νής σεζόν.

Η πρώτη επιλογή των παρα­θε­ρι­στών

Με τα νησιά να απο­τε­λούν για πολλούς προ­ο­ρι­σμούς απλη­σί­α­στους, ακόμα και πριν από την πλη­θω­ρι­στική έκρηξη της τελευ­ταίας τριε­τίας, οι οδικώς προ­σβά­σι­μες περιο­χές απο­τε­λούν παγίως την πρώτη επιλογή για την πλειο­ψη­φία των Ελλήνων του­ρι­στών.

Οπως προ­κύ­πτει από στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ, το ποσοστό των εγχώ­ριων παρα­θε­ρι­στών που ταξι­δεύ­ουν με κύριο μέσο μετα­φο­ράς τα λεω­φο­ρεία και τα ΙΧ τα τελευ­ταία οκτώ χρόνια υπερ­βαί­νει σταθερά το 70%. Πέρυσι, μάλιστα, το ποσοστό αυτό άγγιξε το 77%, πίσω μόνο από το καλο­καίρι του 2020 (78,1%), κατά το οποίο όμως το αυτο­κί­νητο προ­κρί­θηκε ιδιαί­τερα εξαι­τίας των μέτρων για τον περιο­ρι­σμό της COVID-19.

Στον αντί­ποδα, με κύριο μέσο το πλοίο ταξί­δεψε το 2023 μόλις το 17,8% των Ελλήνων του­ρι­στών, από 22,6% το 2022 και 21% το 2016. Μονο­ψή­φιο, εξάλλου, είναι το ποσοστό των εγχώ­ριων επι­σκε­πτών που επι­λέ­γουν το αερο­πλάνο για τη μετα­κί­νησή τους – είναι ενδει­κτικό ότι το 2023 αερο­πο­ρι­κώς ταξί­δεψε μόλις το 5,2% των Ελλήνων του­ρι­στών.

Τα ευρή­ματα της έρευνας

Την τάση αυτή επι­βε­βαιώ­νουν τα ευρή­ματα πρό­σφα­της έρευνας του Ινστι­τού­του του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΙΝΣΕΤΕ), που δια­πι­στώ­νει ότι μεταξύ Ιουνίου 2022 και Μαΐου 2023 στα ταξίδια εσω­τε­ρι­κού τα χερσαία μέσα κυριάρ­χη­σαν με 74%, με τα θαλάσ­σια και τα εναέρια μέσα να ακο­λου­θούν με 16% και 10% αντί­στοιχα. Η ίδια έρευνα δια­πι­στώ­νει ότι στην κορυφή των προ­τι­μή­σεων των Ελλήνων του­ρι­στών ανα­δει­κνύ­ο­νται προ­ο­ρι­σμοί στην Αττική, στη Στερεά Ελλάδα και στην Εύβοια (21%), ενώ ακο­λου­θούν η Μακε­δο­νία (19%) και η Πελο­πόν­νη­σος (14%).

Ηπειρος και Θεσ­σα­λία συγκε­ντρώ­νουν από 10%, ενώ το 6% των Ελλήνων του­ρι­στών επι­λέ­γει προ­ο­ρι­σμούς στη Θράκη. Μονο­ψή­φιο είναι το ποσοστό που επι­λέ­γει νησιω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς: Μόλις το 5% ταξι­δεύει στα Επτά­νησα, στην Κρήτη και στις Κυκλά­δες, το 2% στα νησιά του Βορείου Αιγαίου και στα Δωδε­κά­νησα και το 1% στις Σπο­ρά­δες.

Η διαφορά κόστους για τη μετά­βαση σε νησιω­τι­κούς ή ηπει­ρω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς είναι χαώδης. Είναι ενδει­κτικό ότι το ταξίδι μονής δια­δρο­μής για μια τετρα­μελή οικο­γέ­νεια με ΙΧ από τον Πειραιά προς τη Νάξο στην οικο­νο­μική θέση για την Κυριακή 11 Αυγού­στου κοστί­ζει κατ’ ελά­χι­στο 270 ευρώ, ενώ του­λά­χι­στον 175 ευρώ απαι­τού­νται για ένα ταξίδι χωρίς καμπίνα ως το Ηρά­κλειο. Στον αντί­ποδα, το κόστος για ένα ταξίδι με ΙΧ από την Αθήνα ως την Πάργα ανέρ­χε­ται σε περίπου 95 ευρώ, για τη Λευκάδα σε 87 ευρώ και για τη Μάνη σε 57 ευρώ.

Υπό το πρίσμα των παρα­πάνω, η προ­τί­μηση των Ελλήνων του­ρι­στών για τους ηπει­ρω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς φαί­νε­ται εφέτος να παγιώ­νε­ται. Είναι ενδει­κτικό ότι στα κατα­λύ­ματα βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας κατα­γρά­φε­ται αύξηση της τάξης του 15%-20% σε σύγκριση με την αντί­στοιχη περίοδο πέρυσι, όπως λέει στο «Βήμα» ο πρό­ε­δρος του Πανελ­λή­νιου Συλ­λό­γου Δια­χει­ρι­στών Ακι­νή­των (ΠΑΣΥΔΑ) Ανδρέας Χίου.

Η τάση αυτή, κατά τον ίδιο, σχε­τί­ζε­ται με το επι­μέ­νον κύμα ακρί­βειας, καθώς κατα­λύ­ματα τύπου Airbnb επι­λέ­γουν κυρίως οι οικο­γέ­νειες με παιδιά, για τις οποίες το κόστος μετά­βα­σης σε κάποιο νησί είναι ακόμα πιο υψηλό. «Για μια οικο­γέ­νεια με ένα ή δύο παιδιά, το να μεταβεί σε κάποιον νησιω­τικό προ­ο­ρι­σμό απο­τε­λεί τερά­στιο έξοδο. Γι’ αυτό επι­λέ­γουν ακίνητα βρα­χυ­χρό­νιας μίσθω­σης στην ηπει­ρω­τική Ελλάδα».

Οσον αφορά τους προ­ο­ρι­σμούς που επι­λέ­γουν οι εγχώ­ριοι επι­σκέ­πτες, ο Ανδρέας Χίου επι­ση­μαί­νει ότι εφέτος ξεχω­ρί­ζει η Πελο­πόν­νη­σος, όπου η αύξηση ενδέ­χε­ται να αγγίζει ακόμα και το 30%, ενώ ψηλά στη λίστα τους βρί­σκε­ται και το Πήλιο. Θετικά είναι τα μηνύ­ματα από τις ακτές της Ηπείρου και τη Βόρεια Εύβοια, ενώ την τιμη­τική της έχει η Λευκάδα. «Εφέτος το road trip στην Πελο­πόν­νησο είναι της μόδας» λέει ο πρό­ε­δρος του ΠΑΣΥΔΑ, τονί­ζο­ντας ότι από το σύνολο της εν λόγω περι­φέ­ρειας ξεχω­ρί­ζει η Μάνη και προ­ο­ρι­σμοί όπως η Καρ­δα­μύλη, η Στούπα, το Γύθειο, το Λιμένι και η Αρε­ό­πολη.

«Εφέτος η ζήτηση για προ­ο­ρι­σμούς προ­σβά­σι­μους με αυτο­κί­νητο είναι αρκετά ανε­βα­σμένη» σημειώ­νει από την πλευρά του και ο γενικός γραμ­μα­τέας της Πανελ­λή­νιας Ομο­σπον­δίας Ξενο­δό­χων (ΠΟΞ) Αγγελος Καλλίας, ξεκα­θα­ρί­ζο­ντας, πάντως, ότι δεν υπάρ­χουν ακόμα επίσημα στοι­χεία.

Οπως επι­βε­βαιώ­νει, οι έλληνες επι­σκέ­πτες φαί­νε­ται πως προ­τι­μούν περιο­χές εύκολα προ­σβά­σι­μες από τα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως η Πελο­πόν­νη­σος, καθώς και νησιά με οδική πρό­σβαση, όπως η Εύβοια και η Λευκάδα. Αρκετά ανε­βα­σμένη είναι η κίνηση στα παράλια της Ηπείρου, ενώ από την τάση για δια­κο­πές κοντά στα αστικά κέντρα ευνο­ού­νται και τα νησιά του Αργο­σα­ρω­νι­κού.

Αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα

«Η ηπει­ρω­τική χώρα φαί­νε­ται πως αποκτά ένα αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα έναντι των νησιών, καθώς δίνει στους επι­σκέ­πτες τη δυνα­τό­τητα να ξοδέ­ψουν περισ­σό­τερα χρήματα στον προ­ο­ρι­σμό αφού απο­φεύ­γουν το κόστος των ακτο­πλοϊ­κών εισι­τη­ρίων» επι­ση­μαί­νει ο εντε­ταλ­μέ­νος σύμ­βου­λος του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ) Αλέ­ξαν­δρος Θάνος, ξεκα­θα­ρί­ζο­ντας, πάντως, ότι απο­τί­μηση βασι­σμένη σε στοι­χεία θα μπορεί να γίνει μετά το πέρας της του­ρι­στι­κής σεζόν.

Τονίζει, δε, ότι η ενί­σχυση του οδικού του­ρι­σμού δεν αφορά μόνο τους Ελληνες αλλά και τους του­ρί­στες από τις γει­το­νι­κές χώρες. «Ο εισερ­χό­με­νος οδικός του­ρι­σμός φαί­νε­ται να ανα­κάμ­πτει πλήρως και να κινεί­ται πάνω και από το 2019» υπο­γραμ­μί­ζει.

4 εκατ. διε­θνείς οδικές αφίξεις

Σύμφωνα με πρό­σφατα στοι­χεία του ΙΝΣΕΤΕ, την περίοδο Ιανουα­ρίου – Ιουνίου 2024 κατα­γρά­φη­καν 4 εκατ. διε­θνείς οδικές αφίξεις έναντι 3,5 εκατ. κατά την αντί­στοιχη περυ­σινή περίοδο (+13,7%). Συγκε­κρι­μένα, ιδιαι­τέ­ρως θεα­μα­τική είναι η αύξηση των επι­σκε­πτών από την Τουρκία (+40,6%), ενώ ακο­λου­θούν η Βουλ­γα­ρία (+16,7%) και η Βόρεια Μακε­δο­νία (+12,2%).

Αντι­θέ­τως, μείωση κατά 3,9% κατα­γρά­φε­ται στις ροές από την Αλβανία. Σε από­λυ­τους αριθ­μούς, το πρώτο εξάμηνο του έτους περισ­σό­τε­ρες αφίξεις ΙΧ κατα­γρά­φη­καν από τη Βουλ­γα­ρία (1,5 εκατ. αφίξεις) και τη Βόρεια Μακε­δο­νία (1,2 εκατ. αφίξεις), ενώ ακο­λου­θούν η Αλβανία (706.000 αφίξεις) και η Τουρκία (564.000 αφίξεις).

«Η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των του­ρι­στών που έρχο­νται στην Ελλάδα με ΙΧ από τις γει­το­νι­κές χώρες κατευ­θύ­νο­νται σε προ­ο­ρι­σμούς της Βόρειας Ελλάδας» λέει ο Αλέ­ξαν­δρος Θάνος, τονί­ζο­ντας πως «ο οδικός του­ρι­σμός είναι μέχρι στιγμής ο μεγάλος κερ­δι­σμέ­νος του εφε­τι­νού καλο­και­ριού».

Αγκάθια οι υπο­δο­μές και οι ουρές στα σύνορα

Η ανά­πτυξη του οδικού του­ρι­σμού, κυρίως του εισερ­χό­με­νου, συνο­δεύ­ε­ται ωστόσο από προ­βλή­ματα που αν δεν αντι­με­τω­πι­στούν άμεσα, κιν­δυ­νεύ­ουν να ανα­κό­ψουν τη δυνα­μική του. Οι ελλι­πείς υπο­δο­μές και το λιγοστό προ­σω­πικό στους συνο­ρια­κούς σταθ­μούς οδηγούν συχνά σε ουρές πολλών χιλιο­μέ­τρων, μετα­τρέ­πο­ντας την είσοδο στη χώρα μας σε μια δια­δι­κα­σία για γερά νεύρα. «Τα τελευ­ταία δεκα­πέ­ντε χρόνια δεν έχει γίνει καμία βελ­τί­ωση στις υπο­δο­μές. Δεν έχει μπει ούτε ένα τούβλο για να μεγα­λώ­σουμε τις πύλες εισόδου, ούτε έχουμε προ­σλά­βει προ­σω­πικό για να εξυ­πη­ρε­τή­σουμε τους ανθρώ­πους» λέει ο γενικός γραμ­μα­τέας της ΠΟΞ κ. Αγγελος Καλλίας.

Προ μηνών η Ομο­σπον­δία είχε απευ­θύ­νει επι­στολή προς τον υπουργό Μετα­φο­ρών και Υπο­δο­μών Χρήστο Σταϊ­κούρα στην οποία, μεταξύ άλλων, επι­ση­μαι­νό­ταν πως «η κατά­σταση που επι­κρα­τεί στους συνο­ρια­κούς σταθ­μούς δεν είναι αυτή που αρμόζει στη χώρα μας», αφού «οι ουρές χιλιο­μέ­τρων, που είναι ένα επα­να­λαμ­βα­νό­μενο φαι­νό­μενο κατά τους θερι­νούς μήνες, και οι ανε­παρ­κείς (στις περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις) κτι­ρια­κές υπο­δο­μές προ­κα­λούν μια άνευ λόγου ταλαι­πω­ρία και άσχημες εντυ­πώ­σεις στους του­ρί­στες που επι­λέ­γουν τη χώρα μας για τις δια­κο­πές τους».

Για τον Αγγελο Καλλία, η εικόνα στα χερσαία σύνορα απο­τε­λεί την άλλη όψη των προ­βλη­μά­των που προ­κα­λεί ο υπερ­του­ρι­σμός στους νησιω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. «Αν κάποιος απο­φύ­γει τον συνω­στι­σμό στα νησιά και επι­λέ­ξει να εισέλ­θει οδικώς στην Ελλάδα, θα ταλαι­πω­ρη­θεί στα σύνορα» υπο­στη­ρί­ζει, σημειώ­νο­ντας ότι οι υπο­δο­μές της χώρας δεν ακο­λού­θη­σαν την του­ρι­στική ανά­πτυξη, «παρότι οι φορείς του του­ρι­σμού προ­έ­βλε­παν από τις αρχές της δεκα­ε­τίας του 2010 ότι το 2024 θα φτά­σουμε να έχουμε 30 εκατ. του­ρί­στες».

Δια­κο­πές μακριά από τη θάλασσα

Εναλ­λα­κτι­κοί προ­ο­ρι­σμοί προς ανα­ζή­τηση δροσιάς

Αν και η πλειο­νό­τητα των του­ρι­στών που κινεί­ται προς ηπει­ρω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς επι­λέ­γει παρα­θα­λάσ­σιες τοπο­θε­σίες, ένα μικρό αλλά όχι αμε­λη­τέο ποσοστό κατα­λή­γει σε ορει­νούς προ­ο­ρι­σμούς προς ανα­ζή­τηση δροσιάς. «Η κίνηση στους ορει­νούς προ­ο­ρι­σμούς είναι αρκετά ικα­νο­ποι­η­τική», λέει ο εντε­ταλ­μέ­νος σύμ­βου­λος του ΣΕΤΕ Αλέ­ξαν­δρος Θάνος, προ­σθέ­το­ντας ότι «αν και ακόμα δεν μπο­ρούμε να μιλή­σουμε με αριθ­μούς, είναι σαφές ότι οι πλη­ρό­τη­τες είναι υψηλές».

Ο γενικός γραμ­μα­τέας της ΠΟΞ Αγγελος Καλλίας, εν τούτοις, διευ­κρι­νί­ζει ότι οι πλη­ρό­τη­τες ενίοτε ξεγε­λούν, γιατί ο αριθμός των μονάδων που μένουν ανοι­χτές το καλο­καίρι στους ορει­νούς ηπει­ρω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς είναι μικρός. «Γι’ αυτό όταν λέμε ότι οι ορεινοί προ­ο­ρι­σμοί πηγαί­νουν καλά, ανα­φε­ρό­μα­στε μόνο στο 40% περίπου των ξενο­δο­χείων που παρα­μέ­νουν ανοιχτά και το καλο­καίρι» διευ­κρι­νί­ζει. Τονίζει, δε, ότι θετική είναι η εικόνα κυρίως σε ορει­νούς προ­ο­ρι­σμούς που έχουν θάλασσα σε κοντινή από­σταση, όπως το Πήλιο, το λεκα­νο­πέ­διο της Δράμας, τα Ιωάν­νινα αλλά και η Αρκαδία, τα Τρίκαλα Κοριν­θίας και τα Καλά­βρυτα.

Για τους του­ρί­στες που επι­λέ­γουν δια­κο­πές μακριά από τη θάλασσα, απο­φα­σι­στικό παρά­γο­ντα φαί­νε­ται πως απο­τε­λεί η πίεση που ασκεί η κλι­μα­τική αλλαγή. «Ειδικά στον του­ρι­σμό της τελευ­ταία στιγμής (last minute) βλέ­πουμε πως οι επι­λο­γές των του­ρι­στών εξε­λίσ­σο­νται σε συνάρ­τηση με τα κλι­μα­το­λο­γικά δεδο­μένα» λέει ο Αλέ­ξαν­δρος Θάνος. Αυτό σημαί­νει ότι οι έλληνες επι­σκέ­πτες που απο­φα­σί­ζουν την τελευ­ταία στιγμή τον προ­ο­ρι­σμό στον οποίο θα κατευ­θυν­θούν τείνουν να λαμ­βά­νουν υπ’ όψιν τους ολοένα και περισ­σό­τερο παρά­γο­ντες, όπως οι θερ­μο­κρα­σίες που επι­κρα­τούν τη δεδο­μένη περίοδο σε κάθε περιοχή κ.ο.κ.

Κατά τον ίδιο, η τάση αυτή πιθα­νό­τατα θα ενι­σχυ­θεί τα επόμενα χρόνια, θέτο­ντας υπό αμφι­σβή­τηση την παντο­κρα­το­ρία του τρι­πτύ­χου «ήλιος – άμμος – θάλασσα». «Παρα­τη­ρεί­ται μια ήπια ανά­πτυξη στα ηπει­ρω­τικά μέρη. Σιγά-σιγά δημιουρ­γού­νται κάποιες παγκό­σμιες τάσεις που τα επόμενα χρόνια ενδέ­χε­ται να οδη­γή­σουν στην επιλογή και εναλ­λα­κτι­κών προ­ο­ρι­σμών στο πακέτο των δια­κο­πών» σημειώ­νει.

Το προφίλ

Πώς ταξι­δεύ­ουν και πού μένουν οι Ελληνες

Δια­κο­πές σε ιδιό­κτητα, συγ­γε­νικά ή φιλικά σπίτια σε ηπει­ρω­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς και για διά­στημα τεσ­σά­ρων έως το πολύ επτά ημερών πραγ­μα­το­ποιεί η συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των Ελλήνων. Οπως προ­κύ­πτει από τα τελευ­ταία δια­θέ­σιμα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ, το 2023 το 55,5% των προ­σω­πι­κών ταξι­διών πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε σε μη ενοι­κια­ζό­μενα κατα­λύ­ματα, εκ των οποίων το 58% σε κατα­λύ­ματα που παρέ­χο­νται δωρεάν από συγ­γε­νείς και φίλους. Τα ταξίδια σε μη ενοι­κια­ζό­μενα κατα­λύ­ματα αντι­στοι­χούν στο 72,9% του συνο­λι­κού αριθμού των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων Ελλήνων ταξι­διω­τών.

Για τα προ­σω­πικά ταξίδια µε διαμονή σε ενοι­κια­ζό­μενα κατα­λύ­ματα (44,5% του συνόλου), κύριος τύπος κατα­λύ­μα­τος που επι­λέ­χθηκε σε ποσοστό 62,2% ήταν τα ξενο­δο­χεία. Κατά το ίδιο έτος, τα περισ­σό­τερα προ­σω­πικά ταξίδια πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν με χερσαία μέσα μετα­φο­ράς (4,7 εκατ. ταξίδια) και δευ­τε­ρευό­ντως με θαλάσ­σια μέσα (1 εκατ. ταξίδια). Ως προς τη διάρ­κεια, η πλειο­νό­τητα (41,2%) παρέ­μεινε στον προ­ο­ρι­σμό για τέσ­σε­ρις έως επτά ημέρες, ενώ το ουδόλως ευκα­τα­φρό­νητο 24,2% για μόλις μία έως τρεις ημέρες.

Οπως προ­κύ­πτει, τέλος, από πρό­σφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ για το προφίλ των ελλήνων του­ρι­στών, ταξίδια εσω­τε­ρι­κού πραγ­μα­το­ποιού­νται πρω­τί­στως για δια­κο­πές στη θάλασσα (45%) και δευ­τε­ρευό­ντως για περι­ή­γηση (32%). Η δημο­φι­λέ­στερη δρα­στη­ριό­τητα στα ταξίδια εσω­τε­ρι­κού είναι το φαγητό και ποτό (64%) και ακο­λου­θεί η χαλά­ρωση (62%). Με αρκετά μεγάλη διαφορά ακο­λου­θούν η από­λαυση της φύσης και του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος (36%), το κολύμπι και η ηλιο­θε­ρα­πεία (25%).

Συντο­νι­σμός: Αγγελος Σκορδάς

Γράφει: Γιώργος Μουρ­μού­ρης

Επι­μέ­λεια: Πανα­γιώ­της Σωτήρης

Πηγή: tovima.gr