Σε πεδίο έντονης αντιπαράθεσης εξελίσσεται το νέο πλαίσιο για τις περιοχές Natura, καθώς η δημόσια διαβούλευση για το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ έκλεισε με αιχμές τόσο για τη διαδικασία όσο και για την ουσία των προωθούμενων ρυθμίσεων. Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρόβλεψη που ανοίγει – υπό προϋποθέσεις – τη δυνατότητα πολεοδόμησης στη Ζώνη Δ, τη λιγότερο αυστηρά προστατευόμενη κατηγορία των προστατευόμενων περιοχών.
Το σχέδιο νόμου προβλέπει ότι επεκτάσεις σχεδίων πόλης μπορούν να εξετάζονται εφόσον προβλέπονται ρητά στις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) και ενσωματώνονται στα Τοπικά ή Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, με βασικό όρο να μην διαταράσσεται η οικολογική ισορροπία και να τηρούνται συγκεκριμένα όρια χρήσεων και δόμησης. Το ΥΠΕΝ επιχειρεί να δώσει απαντήσεις σε πιέσεις για οργανωμένη χωρική ανάπτυξη, ωστόσο η διαβούλευση ανέδειξε ισχυρές επιφυλάξεις για το κατά πόσο οι νέες δυνατότητες μπορούν να συμβαδίσουν με το υφιστάμενο καθεστώς προστασίας.
«Ανεπαρκής χρόνος» και «χωρίς στοιχεία» – Aιχμές από περιβαλλοντικές οργανώσεις και νομικούς κύκλους
Το πιο έντονο νήμα που διατρέχει τη διαβούλευση αφορά την ίδια τη διαδικασία, με πλήθος σχολίων να συγκλίνουν στο ότι δεν υπήρξε επαρκής χρόνος και τεκμηρίωση για ουσιαστική συμμετοχή. Όπως καταγράφεται χαρακτηριστικά: «ο χρόνος διαβούλευσης είναι απολύτως ανεπαρκής…», ενώ σε ακόμη πιο αιχμηρή διατύπωση σημειώνεται ότι η διαδικασία «ευτελίζει την όλη διαδικασία και την καθιστά εντελώς προσχηματική». Η χρονική συγκυρία επισημαίνεται επίσης ως προβληματική, καθώς – όπως αναφέρεται – η διαβούλευση έλαβε χώρα «εντός δύο εβδομάδων… στις οποίες περιλαμβάνεται η Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα», γεγονός που, σύμφωνα με τους σχολιαστές, περιόρισε τη δυνατότητα ουσιαστικής συμμετοχής φορέων και πολιτών.
Ιδιαίτερα έντονη είναι και η κριτική για τον όγκο και την πολυπλοκότητα του υλικού, με αναφορές ότι οι πολίτες καλούνται να αξιολογήσουν «300 περίπου σελίδες» και να «κατανοήσουν και να ελέγξουν σε βάθος ένα μεγάλο αριθμό πολύπλοκων ρυθμίσεων», χωρίς να υπάρχει επαρκής υποστήριξη. Το σημείο που επανέρχεται σε πολλές παρεμβάσεις αφορά την έλλειψη συνοδευτικών δεδομένων, καθώς – όπως σημειώνεται – πρόκειται για ρυθμίσεις «χωρίς μάλιστα να έχουν πρόσβαση σε κανένα από τα στοιχεία που αιτιολογούν» τις προβλέψεις του νομοσχεδίου, στοιχείο που κατά τους συμμετέχοντες ακυρώνει στην πράξη τον σκοπό της διαβούλευσης.
Παράλληλα, σε αρκετά σχόλια – ιδίως από νομικούς κύκλους – διατυπώνονται ευθείες αιχμές για τη συμβατότητα της διαδικασίας με το Σύνταγμα και τις αρχές της καλής νομοθέτησης. Ενδεικτικά γίνεται λόγος για «χαρακτηριστική περίπτωση παραβίασης του άρθρου 74 παρ. 5 του Συντάγματος», ενώ άλλες παρεμβάσεις επισημαίνουν ότι η απουσία επαρκούς αιτιολόγησης και συνοδευτικών μελετών δυσχεραίνει τον έλεγχο της συνταγματικότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, καταγράφονται και επιφυλάξεις για πιθανή ασυμβατότητα με το ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό κεκτημένο, με αναφορές ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις ενδέχεται να αντίκεινται στις απαιτήσεις των ευρωπαϊκών οδηγιών για την προστασία των περιοχών Natura, ιδίως ως προς τη δέουσα εκτίμηση επιπτώσεων και την διασφάλιση της οικολογικής ακεραιότητας.
Στο ίδιο πλαίσιο, περιβαλλοντικοί κύκλοι υπογραμμίζουν ότι η αξιολόγηση επιπτώσεων δεν μπορεί να γίνει χωρίς πλήρη πρόσβαση στα δεδομένα που στηρίζουν τις προτεινόμενες αλλαγές, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο μελλοντικών νομικών αμφισβητήσεων. Το σύνολο αυτών των παρεμβάσεων συγκροτεί μια εικόνα έντονης δυσπιστίας απέναντι τόσο στη διαδικασία όσο και στη θεμελίωση των ρυθμίσεων, με κοινό παρονομαστή ότι η διαβούλευση δεν επέτρεψε ουσιαστική και τεκμηριωμένη συμμετοχή.
Τα επόμενα βήματα
Μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης, το ΥΠΕΝ αναμένεται να επεξεργαστεί τα σχόλια και να προχωρήσει σε πιθανές βελτιώσεις του νομοσχεδίου πριν από την κατάθεσή του στη Βουλή. Ακολουθεί η συζήτηση στην αρμόδια επιτροπή, όπου θα κληθούν και φορείς να τοποθετηθούν, και στη συνέχεια η ψήφιση από την Ολομέλεια. Ωστόσο, το βάρος αναμένεται να μεταφερθεί στην επόμενη φάση, δηλαδή στην εφαρμογή μέσω πολεοδομικών σχεδίων και κανονιστικών πράξεων, όπου θα εξειδικευτούν οι όροι για τη Ζώνη Δ.
Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται και ο βασικός κίνδυνος «εμπλοκών», όπως έχει ήδη επισημανθεί σε πρόσφατα ρεπορτάζ του Insider.gr, καθώς ακόμη και αν το νομοσχέδιο ψηφιστεί, η πραγματική δοκιμασία μετατίθεται στο στάδιο εφαρμογής. Οι ρυθμίσεις για τις περιοχές Natura – ιδίως όταν αγγίζουν ζητήματα χρήσεων γης και οικιστικής επέκτασης – αποτελούν διαχρονικά πεδίο έντονων προσφυγών στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο έχει επανειλημμένα ακυρώσει κανονιστικές πράξεις όταν δεν τεκμηριώνεται επαρκώς η περιβαλλοντική προστασία. Η αλυσίδα εφαρμογής – από τις ΕΠΜ και τα πολεοδομικά σχέδια έως τα Προεδρικά Διατάγματα – δημιουργεί πολλαπλά σημεία πιθανής νομικής εμπλοκής, γεγονός που σημαίνει ότι η τελική εικόνα για τη Ζώνη Δ δεν θα κριθεί μόνο στη Βουλή, αλλά και στη δικαστική αξιολόγηση που ενδέχεται να ακολουθήσει.
Πηγή: insider.gr
