Οι επικίνδυνοι εισβολείς στο Αιγαίο- Η απειλή των ξενιστών

Οι ξε­νι­στές ει­σβά­λουν στο Αι­γαίο με πιο πρό­σφα­το από όλους το δη­λη­τη­ριώ­δες ψάρι με τα κο­φτε­ρά αγκά­θια το οποίο μπο­ρεί να επι­φέ­ρει ακόμη και το θά­να­το στον άν­θρω­πο.

Η απει­λή των ξε­νι­στών στο Αι­γαίο και στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες είναι διαρ­κείς και εξε­λίσ­σε­ται στα­δια­κά στο πέ­ρα­σμα των ετών. Από τον επι­κίν­δυ­νο λα­γο­κέ­φα­λο μέχρι το πε­ρί­ερ­γο λε­ο­ντό­ψα­ρο οι θά­λασ­σες γε­μί­ζουν με νέα είδη, ενώ ορι­σμέ­να από αυτά, όπως το πε­ρί­φη­μο μπλε κα­βού­ρι έχουν μπει στη δια­τρο­φή μας και πω­λού­νται σε ακρι­βά εστια­τό­ρια.

Ξε­νι­κά είδη ονο­μά­ζο­νται τα είδη που εμ­φα­νί­ζο­νται πέρα από τη πε­ριο­χή εξά­πλω­σης με την οποία έχουν συν­δε­θεί ιστο­ρι­κά έως σή­με­ρα. Τα είδη αυτά μπο­ρεί να ανή­κουν σε όλες τις τα­ξι­νο­μι­κές ομά­δες, όπως ψάρια, καρ­κι­νοει­δή, μα­κρο­φύ­κη έως και βα­κτή­ρια. Ο κύ­ριος όγκος ξε­νι­κών ειδών που φτά­νουν στα Ελ­λη­νι­κά χω­ρι­κά ύδατα προ­έρ­χε­ται από την Ερυ­θρά Θά­λασ­σα και ονο­μά­ζο­νται λεσ­σε­ψια­νοί με­τα­νά­στες προς τιμήν του Φερ­ντι­νάρντ ντε Λεσ­σέψ, υπεύ­θυ­νου της διά­νοι­ξης της διώ­ρυ­γας του Σουέζ το 1869, από όπου και κα­τα­φέρ­νουν να ει­σέρ­χο­νται. Από τη στιγ­μή που θα ει­σέλ­θουν στα νερά της Με­σο­γεί­ου πολλά από τα ξε­νι­κά είδη δεν κα­τα­φέρ­νουν να επι­βιώ­σουν στο νέο πε­ρι­βάλ­λον.

Ωστό­σο, η αύ­ξη­ση της επι­φα­νεια­κής θερ­μο­κρα­σί­ας των υδά­των, ως απο­τέ­λε­σμα της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής, βοηθά στον εγκλι­μα­τι­σμό τους και στην επι­τυ­χή εξά­πλω­ση ορι­σμέ­νων ευ­προ­σάρ­μο­στων ειδών. Σε αρ­κε­τές πε­ρι­πτώ­σεις συμ­βιώ­νουν αρ­μο­νι­κά με τα αυ­τό­χθο­να είδη, ωστό­σο ορι­σμέ­να προ­σαρ­μό­ζο­νται απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρα στις νέες συν­θή­κες από τα αυ­τό­χθο­να είδη με συ­νέ­πεια τη ρα­γδαία εξά­πλω­σή τους και την τα­χύ­τα­τη αύ­ξη­ση του πλη­θυ­σμού τους. Τα τε­λευ­ταία ονο­μά­ζο­νται ει­σβο­λι­κά είδη και μπο­ρούν να προ­κα­λέ­σουν οι­κο­λο­γι­κή και οι­κο­νο­μι­κή υπο­βάθ­μι­ση ακόμα και να θέ­σουν σε κίν­δυ­νο την υγεία του αν­θρώ­που.

Με βάση έρευ­νες και του Ελ­λη­νι­κού Ιν­στι­τού­του Θα­λασ­σί­ων Ερευ­νών στη Με­σό­γειο έχουν κα­τα­γρα­φεί πε­ρισ­σό­τε­ρα από 986 θα­λάσ­σια ξε­νι­κά είδη εκ των οποί­ων τα 237 εμ­φα­νί­ζο­νται στην χώρα μας.

Ας δούμε τα ξε­νι­κά είδη που έχουν ει­σβά­λει στις θά­λασ­σες…

Το ψάρι με το θα­να­τη­φό­ρο άγ­γιγ­μα

Πιο πρό­σφα­τος ει­σβο­λέ­ας είναι το ψάρι Plotosus lineatus, που μοιά­ζει με χέλι, είναι ένα από τα πιο δη­λη­τη­ριώ­δη πα­γκο­σμί­ως και έχει κα­τα­κλύ­σει τις θά­λασ­σες στο Ισ­ρα­ήλ και στη γει­το­νι­κή Τουρ­κία. Μπο­ρεί να μην έχει ακόμη εντο­πι­στεί στην Ελ­λά­δα αλλά τα κο­πά­δια ανα­μέ­νε­ται να κά­νουν σύ­ντο­μα την εμ­φά­νι­σή τους.

Προ­έρ­χε­ται από τον Ιν­δι­κό Ωκε­α­νό και έχει εξα­πλω­θεί στη Με­σό­γειο μέσα από τη διώ­ρυ­γα του Σουέζ. Μοιά­ζει με χέλι αλλά ξε­χω­ρί­ζει ση­μα­ντι­κά από τις κί­τρι­νες ορι­ζό­ντιες γραμ­μές που έχει στο σώμα του. Χρειά­ζε­ται με­γά­λη προ­σο­χή καθώς τα δύο θω­ρα­κι­κά πτε­ρύ­για έχουν δη­λη­τή­ριο. Δεν το τρώνε που­θε­νά στον κόσμο, σύμ­φω­να με όσα έγρα­ψε το iSea στο facebook.

Ο επι­κίν­δυ­νος λα­γο­κέ­φα­λος

Οι λα­γο­κέ­φα­λοι βρί­σκο­νται στο Αι­γαίο τα τε­λευ­ταία χρό­νια και η αλή­θεια είναι ότι πολ­λές φορές τρο­μο­κρα­τούν τους λουό­με­νους γιατί έχουν κο­φτε­ρά και με­γά­λα δό­ντια. Γε­νι­κά δεν κά­νουν επι­θέ­σεις σε αν­θρώ­πους. Ωστό­σο δεν τρώ­γο­νται.

Τον τε­λευ­ταίο καιρό αλιεύ­ο­νται λα­γο­κέ­φα­λοι που φθά­νουν ακόµη και τα πέντε κιλά βάρος και το ένα µέτρο µήκος. Σύµφωνα µε τους επι­στήµονες, το γε­γο­νός αυτό απο­τε­λεί από­δει­ξη της τα­χύ­τα­της εξά­πλω­σής τους και της κυ­ριαρ­χί­ας τους ένα­ντι άλλων ειδών στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες.

Πρό­κει­ται για επι­κίν­δυ­να το­ξι­κά ψάρια που, περ­νώ­ντας από τη διώ­ρυ­γα του Σουέζ, έχουν κα­τα­κλύ­σει το Αι­γαίο.

Ο πλη­θυ­σμός τους εκτο­ξεύ­τη­κε το 2007 εξαι­τί­ας των υψη­λό­τε­ρων θερ­μο­κρα­σιών στα νερά του Αι­γαί­ου Πε­λά­γους.

Ο λα­γο­κέ­φα­λος πε­ριέ­χει τη δη­λη­τη­ριώ­δη το­ξί­νη Τε­τρα­δο­το­ξί­νη (ΤΤΧ), η οποία προ­κα­λεί στον άν­θρω­πο που θα κα­τα­να­λώ­σει το ψάρι, ανα­πνευ­στι­κές δια­τα­ρα­χές, ανε­πάρ­κεια του κυ­κλο­φο­ρι­κού συ­στή­μα­τος, μυϊκή πα­ρά­λυ­ση ακόμη και θά­να­το. Μά­λι­στα δεν υπάρ­χει αντί­δο­το για την το­ξί­νη.

Πρό­σφα­τα αλιεύ­ο­νται λα­γο­κέ­φα­λοι που φθά­νουν ακόµη και τα πέντε κιλά βάρος και το ένα µέτρο µήκος. Εχει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό σχήμα σαν τορ­πί­λη, δύο αση­μέ­νιες λω­ρί­δες στις πλευ­ρές του σώ­μα­τός του, ενώ στη ράχη είναι γκρι­ζω­πό με έντο­να σκού­ρα στίγ­μα­τα και δεν έχει λέπια. Τα μάτια του είναι με­γά­λα, ανοι­χτό­χρω­μα, με μαύρη κόρη και μπρο­στά τους υπάρ­χει μία κη­λί­δα χρώ­μα­τος ασημί. Δια­θέ­τει τέσ­σε­ρα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά δό­ντια (σαν ράμ­φος), δύο στην πάνω σια­γό­να και δύο στην κάτω, που θυ­μί­ζουν λαγό.

Το πάνω μέρος του σώ­μα­τος έχει πρά­σι­νο-λαδί-καφέ χρώμα με πολ­λές καφέ σκού­ρες ή μαύ­ρες κη­λί­δες και δεν έχει λέπια. Στα πλευ­ρά έχει μία αση­μέ­νια ται­νία και η κοι­λιά του είναι ασπρι­δε­ρή και λεία χωρίς αγκά­θια και εξο­γκώ­μα­τα, η οποία μπο­ρεί να φου­σκώ­σει σαν μπα­λό­νι.

Εχει πολύ κο­φτε­ρά δό­ντια και σκί­ζει τα δί­χτυα των ψα­ρά­δων για να κλέ­ψει την ψαριά

Η μέ­δου­σα Rhopilema nomadica

Η τε­ρά­στια μέ­δου­σα Rhopilema nomadica εμ­φα­νί­στη­κε πρό­σφα­τα στο Λα­κω­νι­κό Κόλπο. Είναι η γνω­στή τσού­χτρα με χρώμα ανοι­κτό μοβ, κα­φε­τί, η οποία εμ­φα­νί­ζε­ται κατά και­ρούς και στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες και έχει πλο­κά­μια που μπο­ρεί να ξε­περ­νούν σε μέ­γε­θος τα δύο μέτρα.

Είναι δη­λη­τη­ριώ­δης μέ­δου­σα που προ­κα­λεί επώ­δυ­να τσι­μπή­μα­τα. Ει­σέ­βα­λε στη Με­σό­γειο τη δε­κα­ε­τία του 1970 από την Ερυ­θρά Θά­λασ­σα. Εμ­φα­νί­ζε­ται σε με­γά­λους αριθ­μούς στις ακτές του Ισ­ρα­ήλ επη­ρε­ά­ζο­ντας τον του­ρι­σμό, την αλιεία και τα συ­στή­μα­τα άντλη­σης νερού. Το 2006 επι­στή­μο­νες του ΕΛ­ΚΕ­ΘΕ Αθή­νας το εντό­πι­σαν για πρώτη φορά στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες.

Το επι­θε­τι­κό και δυ­νη­τι­κά θα­να­τη­φό­ρο λε­ο­ντό­ψα­ρο

Το δυ­νη­τι­κά θα­να­τη­φό­ρο και άκρως επε­κτα­τι­κό λε­ο­ντό­ψα­ρο έχει πε­ρά­σει από τη Διώ­ρυ­γα του Σουέζ στη Με­σό­γειο και απει­λεί με σο­βα­ρές επι­πτώ­σεις στα οι­κο­συ­στή­μα­τα αλλά και την αλιεία.

Το νέο της έλευ­σης του λε­ο­ντό­ψα­ρου στη «γει­το­νιά» μας δεν μπο­ρεί παρά να προ­κα­λέ­σει ανη­συ­χία σε κο­λυμ­βη­τές και ψα­ρά­δες καθώς τα αγκά­θια του είναι εξαι­ρε­τι­κά δη­λη­τη­ριώ­δη και μπο­ρούν να προ­κα­λέ­σουν ακόμα και τον θά­να­το.

Προ­έρ­χε­ται από τον Ιν­δι­κό Ωκε­α­νό και στη Με­σό­γειο για πρώτη φορά εθε­ά­θη το 1991 στον Κόλπο της Χάι­φας στο Ισ­ρα­ήλ.

Πρό­κει­ται για ένα σαρ­κο­φά­γο και άκρως επι­θε­τι­κό ψάρι που δυ­νη­τι­κά μπο­ρεί να ανα­τρέ­ψει την ισορ­ρο­πία των οι­κο­συ­στη­μά­των εκτο­πί­ζο­ντας τους ρο­φούς και άλ­λους θη­ρευ­τές που βρί­σκο­νται στην κο­ρυ­φή της τρο­φι­κής αλυ­σί­δας.

Μπο­ρεί επί­σης να μειώ­σει τους πλη­θυ­σμούς φυ­το­φά­γων ψα­ριών και να αυ­ξή­σει έτσι σε υπερ­βο­λι­κό βαθμό την ανά­πτυ­ξη των φυ­κιών.

Το λε­ο­ντό­ψα­ρο, με 13 αγκά­θια στη ράχη και τέσ­σε­ρα στην κοι­λιά μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει αλ­λερ­γι­κές αντι­δρά­σεις συχνά θα­να­τη­φό­ρες.

Η τε­χνι­κή που χρη­σι­μο­ποιεί για να πιά­σει τα θη­ρά­μα­τά είναι εντυ­πω­σια­κή. Ανοί­γει τα θω­ρα­κι­κά του πτε­ρύ­για και δη­μιουρ­γεί μια δίνη που πα­ρα­σέρ­νει τα θη­ρά­μα­τά του απευ­θεί­ας στο τε­ρά­στιο στόμα του. Φτά­νει σε μήκος τα 50 εκα­το­στά μπο­ρεί να φτά­σει στην κο­ρυ­φή της τρο­φι­κής αλυ­σί­δας αφού το απο­φεύ­γουν ακόμα και οι καρ­χα­ρί­ες.

Στις ΗΠΑ, η Εθνι­κή Υπη­ρε­σία Ωκε­α­νών και Ατμό­σφαι­ρας (NOAA) εν­θαρ­ρύ­νει το κυ­νή­γι και την κα­τα­νά­λω­ση του λε­ο­ντό­ψα­ρου ως εδώ­δι­μου εμπο­ρι­κού αλιεύ­μα­τος, κάτι που θα μπο­ρού­σε δυ­νη­τι­κά να πε­ριο­ρί­σει την εξά­πλω­σή του.

Λέ­γε­ται ότι το κρέας του είναι νό­στι­μο σαν του ροφού, αρκεί να έχει κα­θα­ρι­στεί κα­τάλ­λη­λα ώστε να μην υπάρ­χει κίν­δυ­νος δη­λη­τη­ρί­α­σης.

Μπλε κα­βού­ρι

Το πε­ρι­βό­η­το μπλε κα­βού­ροι έχει γε­μί­σει τις θά­λασ­σες και είναι νι­κη­τής. Εκα­το­ντά­δες τόνοι από τον νό­στι­μο ει­σβο­λέα αλιεύ­ο­νται κάθε χρόνο στο Θρα­κι­κό Πέ­λα­γος, στον Στρυ­μο­νι­κό Κόλπο, στον Θερ­μαϊ­κό, μέχρι και στον Κόλπο της Καλ­λο­νής στη Μυ­τι­λή­νη.

Ελ­λη­νες ψα­ρά­δες τα βγά­ζουν με δί­χτυα -έως και 200 κιλά την ημέρα τους θε­ρι­νούς μήνες- και τα εξά­γουν ή πω­λού­νται σε ελ­λη­νι­κά εστια­τό­ρια.

Το μπλε κα­βού­ρι τις δε­κα­ε­τί­ες του ’50 και του ’60 εμ­φα­νι­ζό­ταν στις ελ­λη­νι­κές θά­λασ­σες αλλά εξα­φα­νί­στη­κε. Επέ­στρε­ψε το 2009 και από τότε πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται στα νερά του Αι­γαί­ου.

Πηγή newsbeast.gr