Τι φέρνει για τα θέματα της εθνικής μας κυριαρχίας η Ευρωπαϊκή Ακτοφυλακή

Με ικα­νο­ποί­ηση αλλά παράλ­ληλα και με επι­φυ­λά­ξεις αντι­με­τω­πί­ζει η Αθήνα το σχέδιο της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για την ανα­βάθ­μιση του Frontex και τη δημιουρ­γία μίας ισχυρής ευρω­παϊ­κής συνο­ριο­φυ­λα­κής και ακτο­φυ­λα­κής. Στην πρόταση της Κομι­σιόν την οποία θα παρου­σιά­σει στο Κολέγιο των Επι­τρό­πων την Τρίτη, 15 Δεκεμ­βρίου, ο Δημή­τρης Αβρα­μό­που­λος προ­βλέ­πε­ται ότι η νέα δύναμη θα μπορεί να επεμ­βαί­νει στα εξω­τε­ρικά σύνορα της ΕΕ ακόμη και υπερ­βαί­νο­ντας το βέτο ενός ή περισ­σο­τέ­ρων κρατών – μελών.

Το όλο θέμα θίγει εμφανώς ζητή­ματα εθνικής κυριαρ­χίας και στην περί­πτωση της Ελλάδος, η οποία αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­ματα με δύο γει­το­νι­κές χώρες που έχουν ανα­δει­χθεί σε κομ­βι­κές στην προ­σφυ­γική κρίση (την Τουρκία στα ανα­το­λικά σύνορα και την πρώην Γιου­γκο­σλα­βική Δημο­κρα­τία στα βόρεια σύνορα), δεν μπορεί να αγνοη­θεί. Ανά­λο­γες επι­φυ­λά­ξεις φέρο­νται να έχουν εκφρά­σει και άλλες χώρες όπως η Ιταλία, η Μάλτα και η Ιταλία.

Ωστόσο, καθώς το πρό­βλημα στην Ελλάδα είναι αυτή τη στιγμή μεγα­λύ­τερο, το θέμα αποκτά βαρύ­νουσα σημασία. Η Αθήνα έχει επι­ση­μά­νει εδώ και πολλά χρόνια την ανάγκη να δημιουρ­γη­θεί κοινή ευρω­παϊκή ακτο­φυ­λακή η οποία θα επι­τη­ρεί και θα προ­στα­τεύει τα εξω­τε­ρικά σύνορα της ΕΕ που είναι και ελλη­νικά σύνορα. Έφθασε όμως πλέον η ώρα της αλή­θειας και οι λεπτο­μέ­ρειες για τον τρόπο δράσης είναι κρί­σι­μες.

Οι βασικές παρά­με­τροι του «Σχεδίου Αβρα­μό­που­λου», το οποίο προ­ε­τοι­μά­στηκε στο γραφείο του έλληνα επι­τρό­που ο οποίος έχει και την αρμο­διό­τητα σε θέματα μετα­νά­στευ­σης και εσω­τε­ρι­κής ασφα­λείας, έχουν σε αδρές γραμμές περι­γρα­φεί. Και το πνεύμα της πρό­τα­σης είχε επίσης περι­γρα­φεί στην κοινή επι­στολή των υπουρ­γών Εσω­τε­ρι­κών Γερ­μα­νίας και Γαλλίας, Τόμας ντε Μεζιέρ και Μπερνάρ Καζνέβ αντι­στοί­χως, οι οποίοι ζήτησαν την άμεση ενί­σχυση και ανα­βάθ­μιση του Frontex με σκοπό τον καλύ­τερο έλεγχο των εξω­τε­ρι­κών συνόρων ώστε να δια­σφα­λι­στεί και η ακε­ραιό­τητα της Ζώνης Σένγκεν.

Οι λεπτο­μέ­ρειες όμως παρου­σιά­ζουν έντονο ενδια­φέ­ρον. Σύμφωνα με την πρόταση, η νέα Ευρω­παϊκή Υπη­ρε­σία Συνο­ριο­φυ­λα­κής και Ακτο­φυ­λα­κής θα μπορεί να επεμ­βαί­νει παρα­κάμ­πτο­ντας τα εθνικά βέτο. «Η Κομι­σιόν», ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά σε σημείο της πρό­τα­σης, «θα έχει τη δυνα­τό­τητα να υιο­θε­τεί μία εφαρ­μο­στική απόφαση που θα καθο­ρί­ζει ότι η κατά­σταση σε ένα συγκε­κρι­μένο κομμάτι των εξω­τε­ρι­κών συνόρων απαιτεί επεί­γουσα δράση και θα ανα­θέ­τει στην υπη­ρε­σία το έργο της εκτέ­λε­σης των ανα­γκαίων επι­χει­ρη­σια­κών μέτρων».

Όπως χαρα­κτη­ρι­στικά προ­στί­θε­ται, «σε επεί­γου­σες κατα­στά­σεις, η υπη­ρε­σία θα πρέπει να έχει τη δυνα­τό­τητα να παρεμ­βαί­νει για να δια­σφα­λί­ζει ότι θα ανα­λαμ­βά­νε­ται δράση επί του εδάφους ακόμη και όπου δεν υπάρχει αίτημα για βοήθεια από το ενδια­φε­ρό­μενο κράτος – μέλος ή όπου αυτό το κράτος – μέλος θεωρεί ότι δεν υπάρχει ανάγκη για επι­πρό­σθετη επέμ­βαση».

Για να απο­φευ­χθεί μάλιστα η εμπλοκή στην ανάληψη δράσης από τη νέα δύναμη, η Κομι­σιόν προ­τεί­νει ότι για να ανα­τρα­πεί η απόφαση θα πρέπει το ενδια­φε­ρό­μενο κράτος να συγκε­ντρώ­σει ενι­σχυ­μένη πλειο­ψη­φία ενα­ντίον αυτής (reverse qualified majority) στο Συμ­βού­λιο της ΕΕ. Θα πρό­κει­ται για τιτάνιο, αν όχι αδύνατο, έργο, καθώς θα προ­ϋ­πο­θέ­τει τη συγκέ­ντρωση ποσο­στού ψήφων περίπου 75%.

Στην Αθήνα, κυβερ­νη­τι­κές και διπλω­μα­τι­κές πηγές παρα­κο­λου­θούν με προσοχή τις εξε­λί­ξεις. Η πρόταση της Κομι­σιόν θα συζη­τη­θεί προ­φα­νώς και στη Σύνοδο Κορυφής του Ευρω­παϊ­κού Συμ­βου­λίου την προσεχή Πέμπτη και Παρα­σκευή, 17-18 Δεκεμ­βρίου, στις Βρυ­ξέλ­λες. Λογικά, οι ηγέτες θα την καλω­σο­ρί­σουν και από εκεί και πέρα θα φανεί πως η πρόταση αυτή θα μετα­τρα­πεί σε πρα­κτική πολι­τική. Είναι σαφές όμως ότι ο γαλ­λο­γερ­μα­νι­κός άξονας και κράτη της βόρειας, κεντρι­κής και ανα­το­λι­κής Ευρώπης τη στη­ρί­ζουν.

Άλλο ένα ζήτημα που θα συζη­τη­θεί από την ελλη­νική πλευρά στις Βρυ­ξέλ­λες είναι η πολυ­δια­φη­μι­σμένη πλέον τρι­με­ρής συνά­ντηση Ελλάδος – Γερ­μα­νίας – Τουρ­κίας, πιθα­νό­τατα εντός του Ιανουα­ρίου και ίσως στη Χίο. Το ραντε­βού (θα συμ­με­τά­σχουν ο Αλέξης Τσίπρας, η Άνγκελα Μέρκελ και μάλλον ο τούρκος Πρω­θυ­πουρ­γός Αχμέτ Ντα­βού­το­γλου, που θα βρεθεί επίσης στις Βρυ­ξέλ­λες την Πέμπτη) δεν έχει ακόμη ορι­στι­κο­ποι­η­θεί, καθώς πρέπει να πλη­ρού­νται και οι κανόνες ασφα­λείας στο νησί.

Η ελλη­νική κυβέρ­νηση πάντως, αν και κύκλοι της παρα­δέ­χο­νται ότι υπήρξαν καθυ­στε­ρή­σεις στο ζήτημα της δημιουρ­γίας των hotspots, χαρα­κτη­ρί­ζει άδικη την κριτική που της ασκεί­ται ότι δεν κάνει όσα της ανα­λο­γού. Οι ίδιοι κύκλοι μιλούν για αδυ­να­μία του Frontex να αντα­πο­κρι­θεί σε αιτή­ματα για μηχα­νή­ματα EURODAC ή για επι­χει­ρή­σεις RABIT στα νησιά, που η Αθήνα φέρεται να μην είχε πρό­βλημα να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν, αλλά η ευρω­παϊκή υπη­ρε­σία επέμενε στην επι­χεί­ρηση «Ποσει­δών».

Πέραν της Τουρ­κίας πάντως (σσ. στην Ευρώπη υπάρ­χουν αντι­δρά­σεις στη χορή­γηση μεγάλων χρη­μα­τι­κών ποσών στη γείτονα από τα κράτη – μέλη), η Αθήνα κινεί­ται σε μία τροχιά συνεν­νό­η­σης και με τα Σκόπια όπου μετέβη τις τελευ­ταίες ημέρες ο Πολι­τι­κός Διευ­θυ­ντής του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών για πολι­τι­κές δια­βου­λεύ­σεις με έμφαση, όπως ανα­φέ­ρουν ορι­σμέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες, στη δια­χεί­ριση του προ­σφυ­γι­κού.

Το ΒΗΜΑ