Γ. Παπαδόπουλος: «Δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ισχυρότερους σεισμούς από αυτούς που έχουν σημειωθεί»

Κύριε Παπα­δό­πουλε θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε τη συζή­τησή μας ζητώ­ντας από εσάς να μας δώσετε γενι­κό­τερα μια εικόνα της σει­σμι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας που παρα­τη­ρεί­ται σε περιο­χές της χώρας μας, όπως η Αττική, η Θήβα, η Κρήτη, η Ρόδος αλλά και η Νίσυρος τους τελευ­ταί­ους μήνες. Τι σημαί­νει αυτό;

Τους τελευ­ταί­ους δύο με τρεις μήνες, παρα­τη­ρεί­ται έντονη σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα, σε τρεις κυρίως περιο­χές της χώρας μας: στην Θήβα, όπου έχουμε μια σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα η οποία επι­μέ­νει το τελευ­ταίο δίμηνο με τον μεγα­λύ­τερο σεισμό που έφτασε στους 4,4 βαθμούς της Κλί­μα­κας Ρίχτερ. Ακο­λου­θεί το Αρκα­λο­χώρι Κρήτης στα νότια του Ηρα­κλείου, όπου η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα έχει ξεκι­νή­σει από τις αρχές Ιουνίου επίσης με χαμηλά μεγέθη έως και 4,8 Ρίχτερ και η τρίτη περιοχή εντο­πί­ζε­ται στα Δωδε­κά­νησα. Εκεί είχαμε πιο έντονη σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα στην θαλάσ­σια περιοχή στα νοτιο­δυ­τικά της Νισύρου και της Τήλου με μεγα­λύ­τερο κατα­γε­γραμ­μένο μέγεθος το 5,7 Ρίχτερ αλλά και συνε­χείς σει­σμούς που κυμαί­νο­νται από 5 έως 5,4 Ρίχτερ. Άρα είναι μια έντονη σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα που ξεκί­νησε στις αρχές Απρι­λίου και συνε­χί­ζε­ται πολύ έντονα μέχρι τώρα.

Συνεπώς, έχουμε αρκε­τούς μήνες που είναι σε εξέλιξη και φυσικά την παρα­κο­λου­θούμε. Εδώ πρέπει να τονίσω ότι αυτή η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα βρί­σκε­ται κοντά, αλλά εκτός ηφαι­στεια­κού πεδίου της Νισύρου.

Αυτό σημαί­νει ότι οι σεισμοί δεν έχουν σχέση με το ηφαί­στειο, είναι τεκτο­νι­κοί σεισμοί. Αυτή είναι η εικόνα που υπάρχει.

Στις 21 Ιουλίου συνε­δρί­ασε εκτά­κτως η Ειδική Επι­στη­μο­νική Επι­τροπή για την εκτί­μηση του σει­σμι­κού κιν­δύ­νου στην οποία είμαι μέλος όπου εξε­τά­σαμε την εξέλιξη της σει­σμι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στις δύο περιο­χές -στην Θήβα και στο Αρκα­λο­χώρι Κρήτης. Ανα­φέρ­θηκε η περί­πτωση της Νισύρου κι αυτό επειδή στις δύο προ­α­να­φερ­θεί­σες περιο­χές απει­λού­νται άμεσα, μεγάλα αστικά κέντρα -κάτι που δεν συμ­βαί­νει στο νησί της Δωδε­κα­νή­σου (αφού η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα εξε­λίσ­σε­ται καθαρά, στον θαλάσ­σιο χώρο).

Και στις τρεις περι­πτώ­σεις όμως, εξα­κο­λου­θεί να βρί­σκε­ται σε εξέλιξη η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα ιδιαί­τερα στην περιοχή ανάμεσα στη Νίσυρο και στην Τήλο.

Κι αυτό το αναφέρω γιατί εμφα­νί­ζο­νται και μεγα­λύ­τερα μεγέθη, πράγμα που είναι πολύ πιο σπάνιο από ό,τι στις δύο προη­γού­με­νες περι­πτώ­σεις.

Ωστόσο, αυτή η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα διαρκεί αρκετό καιρό. Άρα, θα πρέπει να περι­μέ­νουμε κι άλλους σει­σμούς;

Όπως σας προ­α­νέ­φερα είναι σε εξέλιξη η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα στα τρία μέρη (Θήβα, Αρκα­λο­χώρι Κρήτης και Νίσυρος). Ούτως ή άλλως έχει δει τη δημο­σιό­τητα και το πόρισμα στης Ειδικής Επι­στη­μο­νι­κής Επι­τρο­πής Εκτί­μη­σης Σει­σμι­κού Κιν­δύ­νου το οποίο παρα­δό­θηκε και στη Γενική Γραμ­μα­τεία Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας κι από εκεί και πέρα, εστάλη στις τοπικές αρχές.

Πρό­κει­ται για το Γενικό Σχέδιο Αντι­με­τώ­πι­σης Εκτά­κτων Αναγκών και Άμεσης/Βρα­χείας Δια­χεί­ρι­σης των Συνε­πειών από την Εκδή­λωση Σεισμών με την κωδική ονο­μα­σία «ΕΓΚΕΛΑΔΟΣ».

Σκοπός του Σχεδίου είναι η άμεση και συντο­νι­σμένη από­κριση των εμπλε­κο­μέ­νων σε Κεντρικό, Περι­φε­ρειακό και Τοπικό Επίπεδο, για την απο­τε­λε­σμα­τική αντι­με­τώ­πιση εκτά­κτων αναγκών από την εκδή­λωση σεισμών και την άμεση δια­χεί­ριση των συνε­πειών τους, δράσεις που απο­βλέ­πουν στην προ­στα­σία της ζωής, της υγείας και της περιου­σίας των πολιτών, καθώς και στην προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος, των πλου­το­πα­ρα­γω­γι­κών πηγών και των υπο­δο­μών της χώρας.

Στο πόρισμά μας, έχουμε κατα­λή­ξει ότι σε κάποιες περιο­χές, ενδέ­χε­ται να σημειω­θούν ισχυ­ρό­τε­ροι σεισμοί -κάτι που επι­βε­βαιώ­θηκε στο Αρκα­λο­χώρι λίγες μέρες μετά το πόρισμά μας.

Πάντως, κατά την εκτί­μησή μου δεν μπο­ρούμε να απο­κλεί­σουμε ισχυ­ρό­τε­ρους σει­σμούς από αυτούς που έχουν σημειω­θεί – πάντοτε στον θαλάσ­σιο χώρο. Κι αυτό το τονίζω, διότι όταν ένας σεισμός σημειώ­νε­ται μέσα στον θαλάσ­σιο χώρο, δημιουρ­γεί μια ‘ασπίδα’ ασφα­λείας από τους κοντι­νό­τε­ρους οικι­σμούς που είναι η Νίσυρος και η Τήλος στα Δωδε­κά­νησα.

Να μεί­νουμε σε αυτές τις περι­πτώ­σεις. Π.χ. στη Νίσυρο, όπως και στη Σαντο­ρίνη, υπάρχει πάντα μια ανη­συ­χία αφού υπάρ­χουν τα ηφαί­στεια. Όσον αφορά στα υπό­λοιπα Δωδε­κά­νησα, όπως η Ρόδος π.χ. έχουμε… συνη­θί­σει να ζούμε με τους σει­σμούς εδώ και πάρα πολλά χρόνα.

Η περί­πτωση της Νισύρου είναι ιδιαί­τερη, στη θαλάσ­σια περιοχή της οποίας εκδη­λώ­θη­καν σε διά­στημα σχεδόν διμήνου δύο σεισμοί ισχυ­ρό­τε­ροι των 5 ρίχτερ και δεκάδες άλλοι μικρό­τε­ροι.

Η δρα­στη­ριό­τητα ξεκί­νησε στις 13 Απρι­λίου 2021 με 5,2 βαθμούς, ενώ στις 21 Ιουνίου ο Εγκέ­λα­δος έκανε και πάλι την εμφά­νισή του με 5,7 Ρίχτερ. Η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα, που συνε­χί­ζε­ται, προ­κά­λεσε μεγάλη ανη­συ­χία λόγω και της ύπαρξης υπο­θα­λάσ­σιου ηφαι­στείου στη Νίσυρο.

Τελικά οι συγκε­κρι­μέ­νοι σεισμοί είναι τεκτο­νι­κοί και θεω­ρούμε ότι το φαι­νό­μενο διέρ­χε­ται μάλλον τη φάση των μετα­σει­σμών.

Η Σαντο­ρίνη βρί­σκε­ται υπό στενή επι­τή­ρηση. Η Νίσυρος είναι από τα πιο γνωστά στον ελλα­δικό χώρο που θεω­ρεί­ται ενεργό ηφαί­στειο, καθώς έχει δώσει εκρή­ξεις στο παρελ­θόν. Το πιο πιθανό όμως είναι να έχει μικρό­τερο ηφαι­στειακό δυνα­μικό από τη Σαντο­ρίνη.

Οι ηφαι­στεια­κές περιο­χές, είναι πιο ευαί­σθη­τες θα έλεγα με την έννοια ότι τα ηφαί­στεια μπορεί να ‘κοιμούνται’ αλλά είναι ενεργά. Πάντα σε τέτοιες περιο­χές κατα­γρά­φε­ται έντονη σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα. Δεν το παρα­με­λούμε, υπάρχει παρα­κο­λού­θηση.

Στον Ελλα­δικό χώρο υπάρ­χουν, τέλος, και άλλα ηφαί­στεια, που όμως είναι σβη­σμένα και δεν απο­τε­λούν κίνδυνο. Στην συγκε­κρι­μένη περιοχή, η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα βρί­σκε­ται έξω από το ηφαι­στειακό τοπίο και δεν παρα­τη­ρούμε κάποια τάση μετα­κί­νη­σης – μετα­νά­στευ­σης της δρα­στη­ριό­τη­τας προς το ηφαί­στειο. Αυτό μας κάνει αισιό­δο­ξους.

Βέβαια, η περιοχή των Δωδε­κα­νή­σων -όπως σωστά είπατε- έχει υψηλό επίπεδο σει­σμι­κό­τη­τας όπως απο­δεί­χτηκε από τον πολύ ισχυρό σεισμό 6,6 στην Κω πριν από τέσσερα χρόνια προ­κα­λώ­ντας σημα­ντι­κές βλάβες σε υπο­δο­μές και σε δομές.

Όσον αφορά στη Ρόδο, ο τελευ­ταίος ισχυρός σεισμός που κατα­γρά­ψαμε ήταν το 2008, μεγέ­θους 6,5 Ρίχτερ στον θαλάσ­σιο χώρο νότια του νησιού. Όλα αυτά δεί­χνουν ότι τα Δωδε­κά­νησα είναι μια περιοχή, με πολύ υψηλή σει­σμική δρα­ση­τριό­τητα.

Αυτό όμως, πρέπει να μας ανη­συ­χεί έντονα; Μπορούν να ληφθούν κάποια μέτρα από τις αρχές και τους φορείς;

Σε όλη την χώρα, υπάρ­χουν μέτρα και εφαρ­μό­ζο­νται. Η Ελλάδα βρί­σκε­ται σε πολύ καλύ­τερο επίπεδο αντι­σει­σμι­κής προ­στα­σίας από ό,τι ήταν για παρά­δειγμα το 1978 (η πρώτη φορά που χτυ­πή­θηκε μια σύγ­χρονη μεγάλη πόλη, η Θεσ­σα­λο­νίκη) και το 1981(η πρώτη φορά που απει­λή­θηκε άμεσα από σεισμό η Αθήνα) που είχαμε και μεγά­λους σει­σμούς.

Εκείνα τα χρόνια, φάνηκε ξεκά­θαρα ότι η χώρα δεν ήταν προ­ε­τοι­μα­σμένη για τέτοιους ισχυ­ρούς σει­σμούς. Στα­διακά δημιουρ­γή­θη­καν οργα­νι­σμοί όπως ο Οργα­νι­σμός Αντι­σει­σμι­κού Σχε­δια­σμού και Προ­στα­σίας (ΟΑΣΠ) στον οποίο εντάσ­σε­ται και η Ειδική Επι­στη­μο­νική Επι­τροπή Εκτί­μη­σης Σει­σμι­κού Κιν­δύ­νου. Υπάρ­χουν σχέδια όπως το σχέδιο ‘Εγκελαδος’ από την Γενική Γραμ­μα­τεία Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας που προ­βλέ­πει όλες τις απα­ραί­τη­τες ενέρ­γειες σε συντο­νι­σμό με τις τοπικές αρχές, προ­κει­μέ­νου να μειώ­νουν τις συνέ­πειες μελ­λο­ντι­κών σει­σμι­κών κιν­δύ­νων ανά περιοχή. Αυτό ισχύει και για τα Δωδε­κά­νησα.

Τυγ­χά­νει να έχω συνερ­γα­σία και γνώση του τι γίνεται στη Ρόδο.

Υπάρχει Γραφείο Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας στον Δήμο Ρόδου με συνε­χείς προ­σπά­θειες, ασκή­σεις ετοι­μό­τη­τας, σεμι­νά­ρια, ενερ­γο­ποί­ηση εθε­λο­ντών κ.λπ. Βέβαια, η δική μου αντί­ληψη ως ειδικού εδώ και χρόνια, είναι η εξής: όσο κι αν έχουμε κάνει προ­ε­τοι­μα­σία σε αυτά τα θέματα, ποτέ δεν πρέπει να είμαστε ευχα­ρι­στη­μέ­νοι και κυρίως, ποτέ να μην επα­να­παυό­μα­στε!

Πρέπει να εντεί­νουμε τις προ­σπά­θειές μας γιατί –όπως είδαμε και με τις τελευ­ταίες πυρκαγιές- τα φυσικά φαι­νό­μενα και τα γεγο­νότα, είναι πάντα μπροστά δημιουρ­γώ­ντας νέα προ­βλή­ματα στον τομέα της Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας.

Οι περιο­χές μας, που παρου­σιά­ζουν την σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα έχουν σχέση και με την ευρύ­τερη περιοχή της Μεσο­γείου ή της Τουρ­κίας π.χ. στην οποία βρι­σκό­μα­στε;

Θα σας απα­ντήσω πολύ απλά. Το βασικό γεω­δυ­να­μικό πεδίο στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο που προ­κα­λεί τα έντονα σει­σμικά φαι­νό­μενα οφεί­λε­ται στο γεγονός πως η αφρι­κα­νική εξω­τε­ρική πλάκα βυθί­ζε­ται κάτω από την ευρύ­τερη περιοχή του Αιγαίου που ξεκι­νάει από την νοτιο­δυ­τική Πελο­πόν­νησο, τα Ιόνια Νησιά, περνάει από την Κρήτη και κατα­λή­γει στα Δωδε­κά­νησα. Αυτή η τοξοει­δής τομή σημα­το­δο­τεί τον χώρο κάτω από τον οποίο ανα­πτύσ­σε­ται η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα.

Αυτή είναι η βασική αιτία.

Δευ­τε­ρευό­ντως θα έλεγα ότι υπάρχει μια επί­δραση από σημα­ντικά ρήγματα στην περιοχή της δυτικής Τουρ­κίας -ένα σύστημα ρηγ­μά­των όπως αυτό που έδωσε έναν μεγάλο σεισμό στην Σάμο, πριν μερι­κούς μήνες.