Βουλιάζει η οικονομία – Φόβοι για 250.000 νέους ανέργους

Του Θανάση Παπαδή

Βρα­δυ­φλεγή «βόμβα» στα θεμέλια της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, απο­τε­λεί η έλλειψη ρευ­στό­τη­τας για την αγορά. Η πιστω­τική ασφυξία απειλεί πολλές μεγάλες και μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις με «λουκέτο», ενώ επα­νέρ­χε­ται το φάντα­σμα της ανερ­γίας ως απειλή για χιλιά­δες εργα­ζο­μέ­νους.

Οι τρά­πε­ζες λόγω της εξαι­ρε­τικά μειω­μέ­νης ρευ­στό­τη­τας, έχουν ουσια­στικά κατε­βά­σει ρολά και αδυ­να­τούν να εξυ­πη­ρε­τή­σουν ακόμη και τυπικά αιτή­ματα για άνοιγμα πιστω­τι­κής γραμμής για «υγιείς» επι­χει­ρή­σεις.

ΣΗΜΑ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Οι τρα­πε­ζί­τες εκπέ­μπουν σήμα κιν­δύ­νου και ζητούν μετ΄ επι­τά­σεως από την κυβέρ­νηση και τους δανει­στές να επι­σπεύ­σουν τη δια­δι­κα­σία των συνο­μι­λιών και να κατα­λή­ξουν ή δυνατόν… χθες.

Προ­κει­μέ­νου να κατα­λά­βει ο καθένας πόσο δύσκολα είναι τα πράγ­ματα στην αγορά, αρκεί να ανα­φερ­θεί δήλωση κορυ­φαίου τρα­πε­ζίτη ότι «η πιστω­τική ασφυξία οδηγεί σε χιλιά­δες λουκέτα μικρών και μεγάλων επι­χει­ρή­σεων». Πηγαί­νει μάλιστα και ένα βήμα πιο πέρα και ανα­φέ­ρει ότι «αν η κατά­σταση αυτή συνε­χι­στεί για δύο τρεις ακόμη μήνες, τότε ο μακρύς κατά­λο­γος των ανέργων θα «εμπλου­τι­στεί» με 250.000 άνερ­γους».

Άλλοι τρα­πε­ζί­τες, αλλά και επι­χει­ρη­μα­τίες ανα­φέ­ρουν ότι η δυσκο­λία της κατά­στα­σης δεν μοιάζει με καμία προη­γού­μενη χρονική περίοδο, ούτε καν αυτή του 2011, που η Ελλάδα βρέθηκε σε παρό­μοια κατά­σταση. Όπως σημειώ­νουν, τότε, υπήρχε η στήριξη από τους εταί­ρους, οι οποίοι φρό­ντι­ζαν το τρα­πε­ζικό σύστημα να έχει «αερό­σακο» ασφα­λείας. Σήμερα, σημειώ­νουν χαρα­κτη­ρι­στικά, η ΕΚΤ χορηγεί ρευ­στό­τητα, σε τέτοιο ύψος που να μην «πεθάνει» ο ασθενής και όχι να έχει μία «φυσιο­λο­γική ζωή».

Το γεγονός έχει εκνευ­ρί­σει την κυβέρ­νηση η οποία δια­πι­στώ­νει αλλαγή συμπε­ρι­φο­ράς από την ΕΚΤ. Τα πρώτα σημάδια επι­δεί­νω­σης της κατά­στα­σης άρχισαν να δια­φαί­νο­νται στις αρχές του Δεκεμ­βρίου, όταν ανα­κοι­νώ­θηκε η επί­σπευση της εκλογής Προ­έ­δρου της Δημο­κρα­τίας και φάνηκε ξεκά­θαρα πως η χώρα θα οδη­γη­θεί σε εκλογές.

Οι ξένοι επεν­δυ­τές που είχαν συμ­φω­νίες repos με τις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες, άρχισαν να τις ρευ­στο­ποιούν και να απο­χω­ρούν, ενώ ταυ­τό­χρονα ξεκί­νη­σαν μαζικές εκροές κεφα­λαίων που έφτασαν συνο­λικά μέχρι τα τέλη Φεβρουα­ρίου περί τα 25 ? 28 δισ. ευρώ. Την ίδια ώρα η ΕΚΤ έκλεισε τη στρό­φιγγα χρη­μα­το­δό­τη­σης προς τις ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες, στέλ­νο­ντάς τες στον ELA. Ένας μηχα­νι­σμός που εκτός του ότι είναι πιο ακριβός, παρέχει ρευ­στό­τητα με το στα­γο­νό­με­τρο.

ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ

Υπό τις συν­θή­κες αυτές, οι τρά­πε­ζες σήμερα εμφα­νί­ζο­ντας εντελώς ανί­σχυ­ρες να ικα­νο­ποι­ή­σουν το πιο μικρό αίτημα χρη­μα­το­δό­τη­σης. Αυτό έχει ως απο­τέ­λε­σμα να ανα­στέλ­λο­νται επεν­δυ­τικά σχέδια που είχαν δρο­μο­λο­γη­θεί και παράλ­ληλα εξαι­τίας της μείωσης της κατα­νά­λω­σης, οι επι­χει­ρή­σεις να επι­στρέ­φουν ξανά σε σχέδια μείωσης του κόστους λει­τουρ­γίας τους, κάτι που σημαί­νει εκτός των άλλων και απο­λύ­σεις.

Όμως οι δυσμε­νείς επι­πτώ­σεις από την πιστω­τική ασφυξία δεν επη­ρε­ά­ζουν μόνο τις μικρές και μεσαίες επι­χει­ρή­σεις, αλλά και τις μεγάλες. Πολλές εξ αυτών είχαν ξεκι­νή­σει από τις αρχές του 2014 την έξοδό τους στις αγορές, εξα­σφα­λί­ζο­ντας ρευ­στό­τητα είτε για τη μείωση του δανει­σμού τους είτε για τη χρη­μα­το­δό­τηση των επεν­δυ­τι­κών τους σχεδίων. Αυτά πλέον ανήκουν στο παρελ­θόν και καμία ελλη­νική επι­χεί­ρηση δεν έχει σήμερα πρό­σβαση σε ξένα κεφά­λαια.

Επι­πτώ­σεις όμως υπάρ­χουν και στις τρά­πε­ζες, αφού ανα­γκά­ζο­νται να ματαιώ­σουν τα σχέδια αύξησης των χορη­γή­σεων προς την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία, που από την μία πλευρά θα στή­ρι­ζαν την ανά­πτυξη και από την άλλη θα μπο­ρού­σαν να επι­στρέ­ψουν στην κερ­δο­φο­ρία.

Ποια είναι η κατά­σταση σήμερα

Οι συνέ­πειες της πιστω­τι­κής ασφυ­ξίας περι­γρά­φο­νται στους παρα­κάτω άξονες:

• Παρά το γεγονός πως έχει ανα­κο­πεί το κομμάτι των μαζικών ανα­λή­ψεων, οι κατα­θέ­σεις συνε­χί­ζουν να κατα­τρώ­γο­νται από πραγ­μα­τι­κές ανάγκες νοι­κο­κυ­ριών και επι­χει­ρή­σεων που λόγω της προ­α­να­φε­ρό­με­νης έλλει­ψης ρευ­στό­τη­τας δεν μπορούν να απο­πλη­ρώ­σουν τις υπο­χρε­ώ­σεις τους.

• Οι τρά­πε­ζες με δυσκο­λία κρατούν ανοι­χτές τις γραμμές χρη­μα­το­δό­τη­σης των επι­χει­ρή­σεων, με απο­τέ­λε­σμα να παρα­τη­ρεί­ται όλο και εντο­νό­τερα το φαι­νό­μενο μη αντι­με­τώ­πι­σης από την πλευρά των εται­ρειών, ακόμη και τρε­χου­σών αναγκών. Πολλές ιδιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις καθυ­στε­ρούν τις πλη­ρω­μές μισθών, φορο­λο­γι­κών και ασφα­λι­στι­κών υπο­χρε­ώ­σεων, δυσκο­λεύ­ο­νται να προ­μη­θευ­τούν πρώτες ύλες και ασφαλώς να απο­πλη­ρώ­σουν τους προ­μη­θευ­τές τους. Το πρό­βλημα γίνεται σχεδόν τοξικό, αφού μετα­δί­δε­ται από τη μία εται­ρεία στην άλλη.

• Οι εισα­γω­γές διε­νερ­γού­νται με φειδώ, καθώς οι προ­μη­θευ­τές του εξω­τε­ρι­κού σε πολλές περι­πτώ­σεις δεν δέχο­νται τις εγγυ­η­τι­κές των ελλη­νι­κών εται­ρειών και ζητούν κατα­βολή μετρη­τών και μάλιστα προ­πλη­ρωμή πριν από την απο­στολή εμπο­ρευ­μά­των.

Σε ορι­σμένα λοιπόν είδη παρου­σιά­ζο­νται σχε­τι­κές ελλεί­ψεις. Πολλές από τις επι­χει­ρή­σεις προ­χω­ρούν λόγω των νέων συν­θη­κών και της υπάρ­χου­σας αβε­βαιό­τη­τας σε απο­λύ­σεις. Αυτό εξάλλου αντι­κα­το­πτρί­ζουν και τα πρό­σφατα στοι­χεία για άνοδο της ανερ­γίας.

• Οι πλη­ρω­μές του ιδιω­τι­κού τομέα πραγ­μα­το­ποιού­νται με μετα­χρο­νο­λο­γη­μέ­νες επι­τα­γές που εκ νέου ξεπερ­νούν το ένα έτος.

Τα προ­γράμ­ματα εξυ­γί­αν­σης των επι­χει­ρή­σεων ακόμη και όσα είχαν επι­τύ­χει ακυ­ρώ­νο­νται στην πράξη, ενώ οι τρά­πε­ζες, αν δεν ξεκα­θα­ρί­σει η κατά­σταση, δεν μπορούν να προ­χω­ρή­σουν σε ανα­διαρ­θρώ­σεις επι­χει­ρη­μα­τι­κών δανείων.

• Προ­γράμ­ματα ΕΣΠΑ που χρειά­ζο­νται κεφά­λαια από την πλευρά των εται­ρειών δεν μπορούν να εκτα­μιευ­τούν, γιατί αυτές δεν έχουν πρα­κτικά πρό­σβαση στο τρα­πε­ζικό σύστημα.

• Η έλλειψη ρευ­στό­τη­τας δυσκο­λεύει την απο­πλη­ρωμή δανείων ιδιωτών και επι­χει­ρή­σεων.

Τρά­πε­ζες

• Η περιου­σία των τρα­πε­ζών απο­μειώ­νε­ται καθη­με­ρινά, καθώς οι τιμές στο Χρη­μα­τι­στή­ριο υπο­χω­ρούν εντεί­νο­ντας την απο­γο­ή­τευση των διεθνών επεν­δυ­τών, οι οποίοι εισήλ­θαν σε υψη­λό­τε­ρες τιμές σε σχέση με τις τρέ­χου­σες. Τα πιστω­τικά ιδρύ­ματα με ακριβό και λίγο πλέον δανει­σμό από τον ELA, περίπου αδυ­να­τούν να συν­δρά­μουν ουσια­στικά την πραγ­μα­τική οικο­νο­μία και επι­δί­δο­νται κυρίως στο να δια­τη­ρή­σουν την κατα­θε­τική τους βάση και να απο­πλη­ρώ­νουν τις τρέ­χου­σες υπο­χρε­ώ­σεις τους (τίτλους που λήγουν κ.λπ.). Καθώς οι τρά­πε­ζες δεν προ­χω­ρούν σε πραγ­μα­τι­κές τρα­πε­ζι­κές εργα­σίες, εκτι­μά­ται πως τα σχέδια για την επί­τευξη κερ­δο­φο­ρίας μέσα στο 2015 κιν­δυ­νεύ­ουν να καταρ­ρεύ­σουν.

• Εκείνο που επίσης ανα­βάλ­λε­ται είναι τα προ­γράμ­ματα που εκπό­νη­σαν πέρσι οι τρά­πε­ζες για τη χρη­μα­το­δό­τηση της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, προ­γράμ­ματα που στη­ρί­ζο­νταν στην αύξηση ρευ­στό­τη­τας, την οποία ανέ­με­ναν οι τρά­πε­ζες μέσω της προ­βλε­πό­με­νης ανά­πτυ­ξης.

Τέλος, ανη­συ­χίες εκφρά­ζο­νται και για τον τρόπο με τον οποίο οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες θα μπο­ρέ­σουν να εκπλη­ρώ­σουν τις υπο­χρε­ώ­σεις που έχουν ανα­λά­βει απέ­να­ντι στην DG Comp ως προς κάποια σκέλη που αφορούν τα προ­γράμ­ματα ανα­διάρ­θρω­σης και κυρίως τα «υπε­σχη­μένα» για πωλή­σεις περιου­σια­κών στοι­χείων.

• Την ίδια στιγμή η αξιο­λό­γηση τόσο της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας όσο και εκείνη των τρα­πε­ζών υπο­χω­ρεί σε σαφώς χαμη­λό­τερα επίπεδα, γεγονός που υπο­βαθ­μί­ζει τα ενέχυρα που δια­θέ­τουν οι τρά­πε­ζες και τώρα και μετα­γε­νέ­στερα, ενέχυρα που χρη­σι­μο­ποιού­νται σε δανει­σμό.

Κατα­νά­λωση

«Χάθηκε» 1,4 δισ.

Συν­θή­κες οικο­νο­μι­κής ασφυ­ξίας έχουν επα­νεμ­φα­νι­στεί στην αγορά λόγω της παρα­τε­τα­μέ­νης αβε­βαιό­τη­τας που κυριαρ­χεί από τον Δεκέμ­βριο έως σήμερα. Επι­χει­ρη­μα­τίες εκτι­μούν ότι του­λά­χι­στον 1,4 δισ. ευρώ έχει χαθεί από την κατα­νά­λωση, αφού τα νοι­κο­κυ­ριά λόγω της προ­ε­κλο­γι­κής περιό­δου τον Δεκέμ­βριο και τον Ιανουά­ριο, καθώς και εξαι­τίας των τετα­μέ­νων σχέσεων ανάμεσα στην κυβέρ­νηση και τους Ευρω­παί­ους εταί­ρους, έχουν περιο­ρι­στεί στις άκρως απα­ραί­τη­τες για τη δια­βί­ωσή τους προ­μή­θειες. Την ίδια στιγμή οι επι­χει­ρη­μα­τίες, όπως και οι κατα­να­λω­τές, έπρεπε να αντα­πο­κρι­θούν στις αυξη­μέ­νες φορο­λο­γι­κές υπο­χρε­ώ­σεις, ενώ η τρα­πε­ζική χρη­μα­το­δό­τηση παρα­μέ­νει ερμη­τικά κλειστή.

Σύμφωνα με εκτι­μή­σεις των εμπόρων, οι πωλή­σεις των εμπο­ρι­κών κατα­στη­μά­των τα Χρι­στού­γεννα και την Πρω­το­χρο­νιά μειώ­θη­καν κατά 400 με 500 εκατ. ευρώ. Πιο συγκε­κρι­μένα ο τζίρος αυτήν την περίοδο κινή­θηκε στα 6,3 με 6,4 δισ. ευρώ από 6,8 δισ. ευρώ την αντί­στοιχη περίοδο του 2013. Σε ό,τι αφορά το δίμηνο (Ιανουα­ρίου – Φεβρουα­ρίου) των εκπτώ­σεων, όπως προ­κύ­πτει πάλι, από έρευνα της συνο­μο­σπον­δίας των εμπόρων ο τζίρος των κατα­στη­μά­των υπο­χώ­ρησε κατά 930 εκατ. ευρώ σε σχέση με το αντί­στοιχο χρονικό διά­στημα του 2014. Για την ακρί­βεια πέρυσι οι πωλή­σεις είχαν κινηθεί σε 5,37 δισ. ευρώ και φέτος, σπά­ζο­ντας το «φράγμα» των 5 δισ. ευρώ κατρα­κύ­λη­σαν στα 4,4 δισ.

imerisia.gr