Μονομελές Εφετείο Δωδεκανήσου: Η πρόταση της Eισαγγελέως για την υπόθεση εικονικών συμφώνων συμβίωσης στη Ρόδο

• Δεκα­ε­πτά κατη­γο­ρού­με­νοι, έντεκα αλλο­δα­ποί και έξι ημε­δα­ποί, με πυρήνα δράσης από το 2019 και στόχο την εξα­σφά­λιση αδειών δια­μο­νής σε μη δικαιού­χους αλλο­δα­πούς μέσω εικο­νι­κών ενώσεων συμ­βί­ω­σης

Η υπόθεση που εκδι­κά­ζε­ται στο Β’ Μονο­με­λές Εφετείο Δωδε­κα­νή­σου φωτίζει ένα πολύ­μορφο σχήμα εικο­νι­κών συμ­φώ­νων συμ­βί­ω­σης που φέρεται να έδρασε συστη­μα­τικά στη Ρόδο.

Στο εδώλιο κάθισαν δεκα­ε­πτά κατη­γο­ρού­με­νοι, έντεκα αλλο­δα­ποί και έξι ημε­δα­ποί, λόγω ειδικής δωσι­δι­κίας μιας εκ των κατη­γο­ρου­μέ­νων.

Η δικο­γρα­φία συγκρο­τή­θηκε την 31η Οκτω­βρίου 2022, μετά από πολυ­ή­μερη έρευνα και προ­α­νά­κριση της Υπο­διεύ­θυν­σης Ασφα­λείας Ρόδου, με αφε­τη­ρία πλη­ρο­φο­ρίες για δίκτυο που λει­τουρ­γεί από το 2019 και υπό­σχε­ται σε αλλο­δα­πούς άνδρες εικο­νικά σύμφωνα συμ­βί­ω­σης με Ελλη­νί­δες, έναντι αμοιβής, ώστε να λάβουν άδεια δια­μο­νής. Το σχήμα εστίαζε κυρίως σε Αιγύ­πτιους αλιερ­γά­τες, που απο­κτού­σαν με την πολυ­πό­θητη άδεια πρό­σβαση σε εργασία και παροχές, ενώ ελάμ­βα­ναν ωφέ­λειες ακόμη και από επι­δό­ματα, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων επι­δο­μά­των γάμου.

Παράλ­ληλα, ανα­φέρ­θη­καν του­λά­χι­στον τέσ­σε­ρις περι­πτώ­σεις σύναψης συμ­φώ­νων σε συμ­βο­λαιο­γρά­φους, ενώ σε επίπεδο Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου απορ­ρί­φθη­καν πέντε φακέλοι λόγω εικο­νι­κό­τη­τας, με τις αρχές να εντο­πί­ζουν συνο­λικά έξι σχετικά δικαιο­λο­γη­τικά.

Το ιστο­ρικό της έρευνας και η στό­χευση του κυκλώ­μα­τος

Σύμφωνα με τα στοι­χεία, κεντρι­κοί χει­ρι­στές προ­σέγ­γι­ζαν ημε­δα­πές σε ορατή οικο­νο­μική δυσχέ­ρεια, επι­κα­λού­με­νοι τα ανθρω­πι­στικά τους αισθή­ματα και προ­σφέ­ρο­ντας χρη­μα­τικά ανταλ­λάγ­ματα.

Η δια­δι­κα­σία φέρεται να ολο­κλη­ρω­νό­ταν όταν οι γυναί­κες υπέ­γρα­φαν τα σύμφωνα και περ­νού­σαν τη συνέ­ντευξη στην Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση, οπότε κατα­βαλ­λό­ταν σε δόσεις η συμ­φω­νη­θείσα αμοιβή. Κατά τις κατα­θέ­σεις, ποσά που ανα­φέ­ρο­νται κυμαί­νο­νται από μερικές εκα­το­ντά­δες έως και χιλιά­δες ευρώ, ανά περί­πτωση, ανάλογα με τη δυσκο­λία και τα προσ­δο­κώ­μενα οφέλη για τον αλλο­δαπό αιτού­ντα. Η συνο­λική εικόνα που προ­κύ­πτει από τη δικο­γρα­φία ανα­δει­κνύει την εμπο­ρευ­μα­το­ποί­ηση ενός θεσμού που θεσπί­στηκε για την προ­στα­σία πραγ­μα­τι­κών δεσμών και τη δια­σφά­λιση οικο­γε­νεια­κής ζωής, με την πράξη να στρέ­φε­ται ευθέως κατά του μετα­να­στευ­τι­κού πλαι­σίου και της αξιο­πι­στίας της διοί­κη­σης.

Η πρόταση της εισαγ­γε­λέως και οι επι­μέ­ρους κρί­σι­μες απο­τι­μή­σεις

Η εισαγ­γε­λική πρόταση, όπως εκφω­νή­θηκε στην έδρα, είναι ιδιαί­τερα αυστηρή για την πλειο­νό­τητα των κατη­γο­ρου­μέ­νων. Για πολλούς εξ αυτών προ­τά­θηκε ενοχή όπως κατη­γο­ρού­νται, για δύο κατη­γο­ρού­με­νους προ­τά­θηκε αθώωση και για έναν κατη­γο­ρού­μενο προ­τά­θηκε αθώωση λόγω αμφι­βο­λιών, απο­τυ­πώ­νο­ντας δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις που συν­δέ­ο­νται με τα επι­μέ­ρους απο­δει­κτικά δεδο­μένα, τα πραγ­μα­τικά περι­στα­τικά, το εύρος ανά­μι­ξης και την ένταση του δόλου.

Σε μια ημεδαπή η εισαγ­γε­λέας πρό­τεινε ενοχή με εξαι­ρέ­σεις σε δύο πράξεις και μετα­τροπή ορι­σμέ­νων κατη­γο­ριών.

Η δίκη θα συνε­χί­ζει την 1η Δεκεμ­βρίου 2025 με τις αγο­ρεύ­σεις και την ετυ­μη­γο­ρία του δικα­στη­ρίου.

Παρα­δείγ­ματα πράξεων που περι­γρά­φο­νται στη δικο­γρα­φία

Στο απο­δει­κτικό υλικό περι­λαμ­βά­νο­νται επι­μέ­ρους επει­σό­δια σε συγκε­κρι­μέ­νες ημε­ρο­μη­νίες, όπου περι­γρά­φε­ται ότι ημε­δα­πές πεί­στη­καν να υπο­γρά­ψουν σύμφωνο συμ­βί­ω­σης με αλλο­δα­πούς, κυρίως Αιγυ­πτί­ους, με συμ­φω­νη­μένα ποσά όπως 1.500 ευρώ, 800 ευρώ, 600 ευρώ και 500 ευρώ, ανάλογα με την υπόθεση. Ενδει­κτικά, ανα­φέ­ρο­νται πράξεις την 20 Μαρτίου 2020, την 23 Σεπτεμ­βρίου 2019, την 29 Νοεμ­βρίου 2019, την 12 Ιανουα­ρίου 2021, την 2 Ιουνίου 2021 και την 17 Ιουνίου 2021, με την εισαγ­γε­λική πρόταση να δέχεται για τις περισ­σό­τε­ρες από αυτές την τέλεση διευ­κό­λυν­σης παρά­νο­μης δια­μο­νής εκ κερ­δο­σκο­πίας. Σε μία περί­πτωση το ανα­φε­ρό­μενο αντί­τιμο για την ολο­κλή­ρωση δια­δι­κα­σίας νομι­μο­ποί­η­σης ανήλθε σε χιλιά­δες ευρώ, γεγονός που ενι­σχύει την εικόνα οργα­νω­μέ­νης πρα­κτι­κής, με ροή χρη­μά­των και επα­να­λαμ­βα­νό­μενη μεθο­δο­λο­γία. Επι­πλέον, για του­λά­χι­στον τρία από τα σύμφωνα που τέθηκαν στο μικρο­σκό­πιο επι­τρο­πών μετα­νά­στευ­σης δια­τυ­πώ­θηκε ρητή κρίση περί εικο­νι­κό­τη­τας, στοι­χείο που αντλεί­ται από σχετικά πρα­κτικά και ενσω­μα­τώ­νε­ται στη δικο­γρα­φία.

Το νομικό πλαίσιο και οι αιτιά­σεις  περί εικο­νι­κό­τη­τας

Οι κατη­γο­ρίες εδρά­ζο­νται σε δια­τά­ξεις του Κώδικα Μετα­νά­στευ­σης και σε ρυθ­μί­σεις του θεσμού του συμ­φώ­νου συμ­βί­ω­σης. Η εισαγ­γε­λική αξιο­λό­γηση επι­κε­ντρώ­νε­ται στη διευ­κό­λυνση παρά­νο­μης δια­μο­νής, στην υφαρ­παγή ψευδούς βεβαί­ω­σης και σε από­πει­ρες απάτης. Κατά την κρίση της έδρας, η χρήση του συμ­φώ­νου ως εργα­λείου για κατα­στρα­τή­γηση του νόμου και για παρα­πλά­νηση της διοί­κη­σης φέρεται να στοι­χειο­θε­τεί το αξιό­ποινο, ειδικά όταν τελεί­ται εκ κερ­δο­σκο­πίας και με προ­συ­νεν­νό­ηση. Οι ανα­φο­ρές σε ληγ­μέ­νες θεω­ρή­σεις εισόδου, σε ραντε­βού με διοι­κη­τι­κές αρχές και σε πρα­κτικά επι­τρο­πών μετα­νά­στευ­σης ενι­σχύ­ουν την εισαγ­γε­λική θέση ότι το δίκτυο επι­δί­ωκε να προσ­δώ­σει τυπικά χαρα­κτη­ρι­στικά νομι­μό­τη­τας σε ανύ­παρ­κτες οικο­γε­νεια­κές σχέσεις.

Στην ακρο­α­μα­τική δια­δι­κα­σία παρέ­στη­σαν ως συνή­γο­ροι υπε­ρά­σπι­σης οι κκ. Στέλιος Κιουρ­τζής, Δήμος Μου­τά­φης, Πολυ­ξένη Χατζη­γιάννη, Πόπη Οικο­νό­μου, Γιώργος Κακα­κιός, Ν. Μου­τσά­κης, Κώστας Αβδελής, Ανα­στα­σία Χρι­στο­φο­ράκη και άλλοι.