Tα τρικ για «κρυφές» ανατιμήσεις στα τρόφιμα

Μεγάλη ελλη­νική γαλα­κτο­βιο­μη­χα­νία έχει έτοιμα σχέδια προ­κει­μέ­νου η συσκευα­σία του για­ουρ­τιού που παράγει να περιέ­χει 180 γραμ­μά­ρια προ­ϊ­ό­ντος αντί για 200 που περιέ­χει σήμερα. Αλλη ελλη­νική βιο­μη­χα­νία τρο­φί­μων σχε­διά­ζει να μειώσει τις ποσό­τη­τες στις συσκευα­σίες κατε­ψυγ­μέ­νων λαχα­νι­κών έτσι ώστε αντί για ένα κιλό κατε­ψυγ­μέ­νες μπάμιες, αυτές να περιέ­χουν 900 γραμ­μά­ρια. Και φυσικά η ποσό­τητα μπορεί να μειώ­νε­ται, έστω και ανε­παί­σθητα για τους περισ­σό­τε­ρους κατα­να­λω­τές, όμως η τιμή θα παρα­μέ­νει, στην καλύ­τερη περί­πτωση, ίδια. Πρό­κει­ται για το περί­φημο φαι­νό­μενο «shrinkflation» –από τις αγγλι­κές λέξεις shrink που σημαί­νει συρ­ρι­κνώνω και inflation που σημαί­νει πλη­θω­ρι­σμός–, που έχει ήδη κάνει την εμφά­νισή του ευρέως στο εξω­τε­ρικό και πλέον πλη­σιά­ζει και την εγχώρια αγορά.

«Μέσα από αυτή την πρα­κτική οι εται­ρείες επι­διώ­κουν αφενός να δια­τη­ρή­σουν τα περι­θώ­ρια κέρδους και αφε­τέ­ρου να φρε­νά­ρουν νέες ανα­τι­μή­σεις», επι­ση­μαί­νει, μιλώ­ντας στην «Κ», ανα­λυ­τής γνωστής εται­ρείας ερευνών αγοράς. Και προ­σθέ­τει: «Αυτό που περισ­σό­τερο φοβού­νται οι εται­ρείες είναι μήπως δια­τη­ρώ­ντας τις ίδιες ποσό­τη­τες στις συσκευα­σίες υπο­χρε­ω­θούν σε νέες ανα­τι­μή­σεις, διότι αλλιώς θα πιε­στούν περαι­τέρω τα περι­θώ­ρια κέρδους τους και στο τέλος μείνουν εκτός καλα­θιού, χάνο­ντας πωλή­σεις και μερίδια αγοράς».

Μικρό­τε­ρες συσκευα­σίες

Αλλο σενάριο που εξε­τά­ζουν βιο­μη­χα­νίες τρο­φί­μων και εν γένει μη διαρκών κατα­να­λω­τι­κών ειδών είναι η μείωση των συσκευα­σιών, αλλά με δια­τή­ρηση εντός αυτών της ίδιας ποσό­τη­τας με πριν. Σε αυτή την περί­πτωση το κέρδος θα προ­έλ­θει από την εξοι­κο­νό­μηση κόστους συσκευα­σίας. Για παρά­δειγμα, όλοι θα έχουμε προ­σέ­ξει ότι τα πατα­τά­κια κατα­λαμ­βά­νουν περίπου το 1/3 της συσκευα­σίας στην οποία βρί­σκο­νται, ενώ κάτι αντί­στοιχο συμ­βαί­νει και με τα κουτιά δημη­τρια­κών. Ο λόγος που γινόταν αυτό; «Με τις μεγα­λύ­τε­ρες συσκευα­σίες οι εται­ρείες έκαναν εντύ­πωση στο ράφι, κατα­λάμ­βα­ναν μεγα­λύ­τερο χώρο και στόχο είχαν σε τελική ανάλυση να αφήσουν εκτός ραφιού αντα­γω­νί­στριες εται­ρείες και προ­ϊ­ό­ντα», επι­ση­μαί­νει στέ­λε­χος του κλάδου των σούπερ μάρκετ.

Βιο­μη­χα­νία τρο­φί­μων σχε­διά­ζει να μειώσει κατά 100 γραμ­μά­ρια την ποσό­τητα στις συσκευα­σίες κατε­ψυγ­μέ­νων λαχα­νι­κών.

Αμφό­τε­ρες, βεβαίως, αυτές οι πρα­κτι­κές δεν είναι εύκολο να εφαρ­μο­στούν και κυρίως έχουν κάποιο κόστος. Και αυτό διότι απαι­τού­νται μετα­τρο­πές στις γραμμές παρα­γω­γής, καθώς και παραγ­γε­λία νέων υλικών συσκευα­σίας και αλλαγές στις μήτρες εκτύ­πω­σης των στοι­χείων που φέρουν πάνω τους οι συσκευα­σίες των προ­ϊ­ό­ντων.

Η μείωση των ποσο­τή­των με δια­τή­ρηση της ίδιας τιμής με πριν δεν συνα­ντά­ται πλέον μόνο στα τυπο­ποι­η­μένα προ­ϊ­ό­ντα. Σε μείωση των μερίδων τους –κυρίως αν πρό­κει­ται για ορε­κτικά, όπως πατάτες τηγα­νη­τές και σαλάτες– προ­χω­ρούν αρκετά εστια­τό­ρια, ενώ δεν είναι λίγα τα ψητο­πω­λεία που πλέον πωλούν λιγό­τερο «πλούσια» σου­βλά­κια και μάλιστα σε υψη­λό­τερη τιμή.

Στο εξω­τε­ρικό εδώ και αρκε­τούς μήνες έχουν κατα­γρα­φεί πολλά παρα­δείγ­ματα «shrinkflation» σε προ­ϊ­ό­ντα πολύ γνωστών εται­ρειών. Γνωστή εται­ρεία παρα­γω­γής αλμυρών σνακ μείωσε την ποσό­τητα κατά 15 γραμ­μά­ρια. Αλλη εται­ρεία που παράγει γνωστό ενερ­γειακό ποτό άλλαξε τη συσκευα­σία έτσι ώστε να περιέ­χει ποσό­τητα λιγό­τερη κατά 14%, ενώ διεθνής αλυσίδα γρή­γο­ρου φαγητού μείωσε τις μερίδες σε ένα δημο­φι­λές πιάτο της, τις τηγα­νη­τές φτε­ρού­γες κοτό­που­λου, από 10 σε 8. Επίσης, πολυ­ε­θνι­κός κολοσ­σός μείωσε το βάρος στις μπάρες δημη­τρια­κών, ενώ πολύ γνωστή αλυσίδα σούπερ μάρκετ στο Ηνωμένο Βασί­λειο μείωσε κατά 55 γραμ­μά­ρια το βάρος των έτοιμων γευ­μά­των. Αξίζει να σημειω­θεί ότι ανάλογη πρα­κτική χρη­σι­μο­ποιεί­ται όχι μόνο για τα τρόφιμα που κατα­να­λώ­νουν οι άνθρω­ποι, αλλά, όπως δια­πι­στώ­θηκε, και σε συσκευα­σίες τροφών για γάτες.

Λιγό­τε­ρες προ­σφο­ρές

Ο «εφιάλ­της» της απώ­λειας κερδών, μάλιστα, σε έναν κλάδο που δου­λεύει με χαμηλό περι­θώ­ριο κέρδους, όπως είναι ο κλάδος του οργα­νω­μέ­νου λια­νε­μπο­ρίου τρο­φί­μων, έχει ως συνέ­πεια και τη σημα­ντική μείωση των προ­σφο­ρών τόσο από πλευράς προ­μη­θευ­τών όσο και από πλευράς αλυ­σί­δων σούπερ μάρκετ. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της εται­ρείας ερευνών αγοράς IRI, στο διά­στημα Ιανουα­ρίου – Ιουλίου 2022 υπό κάποιο είδος προ­ω­θη­τι­κής ενέρ­γειας έγινε το 24,5% του συνόλου των πωλή­σεων των σούπερ μάρκετ, από 25,9% το αντί­στοιχο διά­στημα του 2021. Ειδικά στα τρόφιμα το αντί­στοιχο ποσοστό φέτος είναι 23,8%, από 24,8% πέρυσι, στα είδη νοι­κο­κυ­ριού 23,1%, από 26,4% πέρυσι, και στα είδη ατο­μι­κής υγιει­νής και ομορ­φιάς 32,1%, από 34,2% το επτά­μηνο Ιανουα­ρίου – Ιουλίου 2021.

Κύμα αυξή­σεων σε βασικά είδη δια­τρο­φής

Ανα­τι­μή­σεις έως 16% σε τρόφιμα και άλλα είδη σούπερ μάρκετ ανα­μέ­νο­νται το επόμενο διά­στημα, καθώς συνεχώς κατα­φθά­νουν στους λια­νε­μπό­ρους νέοι τιμο­κα­τά­λο­γοι με τις αυξή­σεις τιμών. Το γεγονός ότι οι αυξή­σεις στις τιμές των τρο­φί­μων δεν απο­κλι­μα­κώ­νο­νται, αλλά ακριβώς το αντί­θετο, φάνηκε άλλωστε και από τα στοι­χεία για την εξέλιξη του δείκτη τιμών κατα­να­λωτή τον Αύγου­στο του 2022. Στοι­χεία που δεί­χνουν νέα αύξηση τιμών στην ομάδα «Δια­τροφή», με το φαι­νό­μενο αυτό να κατα­γρά­φε­ται επίσης σε ολό­κληρη την Ε.Ε. και στις ΗΠΑ. Ενδε­χό­μενη, δε, δια­τα­ραχή στη ροή του φυσικού αερίου θα προ­κα­λέ­σει πολύ μεγα­λύ­τε­ρες ανα­τι­μή­σεις, αλλά ίσως ακόμη και ελλεί­ψεις στην αγορά, δεδο­μέ­νου ότι πολύ μεγάλο μέρος της βιο­μη­χα­νίας χρη­σι­μο­ποιεί φυσικό αέριο για τη λει­τουρ­γία των εργο­στα­σίων.

Σύμφωνα με στελέχη του κλάδου των σούπερ μάρκετ, οι νέοι τιμο­κα­τά­λο­γοι που έχουν φθάσει από προ­μη­θευ­τές περι­λαμ­βά­νουν τις ακό­λου­θες ανα­τι­μή­σεις: 16% στους φρέ­σκους χυμούς, 15% στα ψάρια, 13% στα τυριά, 6%-12% στα μπι­σκότα, 12% στα χαρτικά, έως 12% στις σοκο­λά­τες, 9% στα ζυμα­ρικά, 8% στο για­ούρτι, 6% στα αλλα­ντικά, 5% στο φρέσκο γάλα, 5% στο ελαιό­λαδο, 6% στα όσπρια, 9% στα είδη προ­σω­πι­κής υγιει­νής. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι τον Αύγου­στο του 2022, σύμφωνα με τα στοι­χεία της ΕΛΣΤΑΤ, η ομάδα «Δια­τροφή και μη αλκο­ο­λούχα ποτά» κατέ­γραψε ετήσια αύξηση τιμών 13,2%, από 1,3% σε μηνιαία βάση. Σε επίπεδο Ευρω­ζώ­νης οι τιμές των τρο­φί­μων σε ετήσια βάση αυξή­θη­καν κατά 10,6%, από 9,8% τον Ιούλιο. Αντι­στοί­χως, στις ΗΠΑ παρά την υπο­χώ­ρηση του δείκτη τιμών κατα­να­λωτή τον Αύγου­στο, κυρίως λόγω της μείωσης της τιμής της βεν­ζί­νης, ο πλη­θω­ρι­σμός των τρο­φί­μων έφθασε στο 11,4%.

Στην αιχμή των ανα­τι­μή­σεων το επόμενο διά­στημα ανα­μέ­νε­ται να βρεθούν τόσο τα λαχα­νικά όσο κυρίως τα κρέατα και εν γένει τα τρόφιμα ζωικής προ­έ­λευ­σης, γαλα­κτο­κο­μικά και τυρο­κο­μικά.

Με τις τιμές των λιπα­σμά­των να παρα­μέ­νουν στα ύψη και με τον κίνδυνο για ελλεί­ψεις να είναι ορατός, δεδο­μέ­νου του γεγο­νό­τος ότι για την παρα­γωγή τους απαι­τεί­ται η χρήση φυσικού αερίου, κιν­δυ­νεύ­ουν με αφα­νι­σμό μεγάλες καλ­λιέρ­γειες σε Ελλάδα και Ευρώπη.

Στην Ε.Ε. ανα­μέ­νε­ται φέτος η παρα­γωγή δημη­τρια­κών να υπο­χω­ρή­σει κατά 6%-8% σε σύγκριση με πέρυσι, κάτι που σημαί­νει πρό­βλημα για σχεδόν όλη τη βιο­μη­χα­νία τρο­φί­μων, λόγω αλεύρων, αλλά και για την κτη­νο­τρο­φία, καθώς τα δημη­τριακά χρη­σι­μο­ποιού­νται στην παρα­σκευή ζωο­τρο­φών. Η παρα­γωγή καλα­μπο­κιού, λόγω και της ξηρα­σίας που έπληξε φέτος το καλο­καίρι την Ευρώπη, ανα­μέ­νε­ται να είναι μειω­μένη κατά 20%, του σκληρού σιτα­ριού κατά 7,4% (χρη­σι­μο­ποιεί­ται για την παρα­σκευή ζυμα­ρι­κών) και του μαλακού σιτα­ριού κατά 2,5%.