Αστεροσκοπείο για πυρκαγιές: Εφικτή η πρόγνωση της εξάπλωσης – Τι παίζει ρόλο στις φωτιές

Είναι πια δυνατή η πρό­γνωση της εξά­πλω­σης μιας ενεργής δασικής πυρ­κα­γιάς, αν είναι γνωστό το ακριβές σημείο και η ώρα έναρξής της. Οι και­ρι­κές συν­θή­κες και η κατά­σταση της καύ­σι­μης ύλης παίζουν τον πιο σημα­ντικό ρόλο στην εκδή­λωση και στην εξά­πλωση των δασικών πυρ­κα­γιών. Για το λόγο αυτό, κρί­νε­ται ανα­γκαία η περαι­τέρω επέ­κταση του δικτύου των μετε­ω­ρο­λο­γι­κών σταθμών στη χώρα μας.

Αυτά, μεταξύ άλλων, ανα­φέ­ρουν οι ερευ­νη­τές και επι­στη­μο­νι­κοί συνερ­γά­τες του Εθνικού Αστε­ρο­σκο­πείου Αθηνών-meteo Θόδωρος Γιάν­να­ρος, Κων­στα­ντί­νος Λαγου­βάρ­δος, Σταύρος Ντάφης, Βασι­λική Κοτρώνη και Σάκης Καρα­γιαν­νί­δης σε τέσ­σε­ρις ερω­τα­πα­ντή­σεις τους σχετικά με την αντι­με­τώ­πιση των δασικών πυρ­κα­γιών.

ΕΡ: Πώς γίνεται η εκτί­μηση του κιν­δύ­νου εκδή­λω­σης και εξά­πλω­σης των πυρ­κα­γιών;

ΑΠ: Οι και­ρι­κές συν­θή­κες και η κατά­σταση της καύ­σι­μης ύλης παίζουν τον πιο σημα­ντικό ρόλο στην εκδή­λωση και στην εξά­πλωση των δασικών πυρ­κα­γιών. Τόσο προ­γνω­στικά όσο και σε πραγ­μα­τικό χρόνο χρεια­ζό­μα­στε πλη­ρο­φο­ρίες για τις επι­κρα­τού­σες και­ρι­κές συν­θή­κες (θερ­μο­κρα­σία, άνεμο, υγρασία, βρο­χό­πτωση). Για το σκοπό αυτό, στο Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών χρη­σι­μο­ποιούμε προ­γνω­στικά μετε­ω­ρο­λο­γικά μοντέλα και το πυκνό δίκτυο επί­γειων μετε­ω­ρο­λο­γι­κών σταθμών. Για τον υπο­λο­γι­σμό των πυρο-μετεωρολογικών δεικτών, μέσω των οποίων γίνεται η εκτί­μηση της επι­κιν­δυ­νό­τη­τας εκδή­λω­σης και εξά­πλω­σης μιας πυρ­κα­γιάς, χρη­σι­μο­ποιού­νται δεδο­μένα θερ­μο­κρα­σίας, σχε­τι­κής υγρα­σίας, ταχύ­τη­τας του ανέμου και ύψους βρο­χό­πτω­σης. Επι­προ­σθέ­τως, υψηλής ανά­λυ­σης γεω­χω­ρικά δεδο­μένα για τον τύπο βλά­στη­σης μάς δίνουν πλη­ρο­φο­ρίες για το είδος της καύ­σι­μης ύλης (π.χ. πεύκα, θάμνοι), η κατά­σταση της οποίας (πόσο ξηρή είναι) μετα­βάλ­λε­ται ανάλογα με τις επι­κρα­τού­σες και­ρι­κές συν­θή­κες.

ΕΡ: Είναι δυνατή η πρό­γνωση της εξά­πλω­σης των πυρ­κα­γιών σε πραγ­μα­τικό χρόνο;

ΑΠ: Πλέον είναι δυνατή η πρό­γνωση της εξά­πλω­σης μιας ενεργής δασικής πυρ­κα­γιάς γνω­ρί­ζο­ντας το ακριβές σημείο και την ώρα έναρξής της. Το Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών ανέ­πτυξε και εφαρ­μό­ζει επι­χει­ρη­σιακά το προ­γνω­στικό σύστημα IRIS, το οποίο βασί­ζε­ται στην προ­σο­μοί­ωση και στην παρα­με­τρο­ποί­ηση των τριών βασικών στοι­χείων που καθο­ρί­ζουν τη συμπε­ρι­φορά κάθε δασικής πυρ­κα­γιάς: (1) του καιρού, (2) της τοπο­γρα­φίας και (3) της καύ­σι­μης ύλης. Το IRIS είναι ένα σύστημα ταχείας από­κρι­σης, το οποίο λαμ­βά­νει υπόψη την αμφί­δρομη αλλη­λε­πί­δραση καιρού-φωτιάς («η φωτιά δημιουρ­γεί το δικό της καιρό») και το οποίο μέσα σε λιγό­τερο από μία ώρα μπορεί να παρά­σχει στις αρμό­διες αρχές προ­γνώ­σεις εξά­πλω­σης πυρ­κα­γιάς για τις επό­με­νες 24 ώρες. Θα πρέπει να σημειω­θεί ότι στην πρό­γνωση της εξά­πλω­σης από το αριθ­μη­τικό μοντέλο “IRIS” δεν λαμ­βά­νο­νται υπόψη οι προ­σπά­θειες πυρό­σβε­σης, δίνο­ντας έτσι στις αρμό­διες αρχές το χει­ρό­τερο σενάριο εξά­πλω­σης της πυρ­κα­γιάς με σκοπό την βέλ­τι­στη προ­ε­τοι­μα­σία.

ΕΡ: Πώς εντο­πί­ζουμε έγκαιρα τις δασικές πυρ­κα­γιές;

ΑΠ: Ο εντο­πι­σμός των πυρ­κα­γιών είναι δυνατός είτε μέσω επί­γειων μέσων (κάμερες, περι­πο­λίες), είτε από δορυ­φο­ρικά δεδο­μένα υψηλής ανά­λυ­σης. Σήμερα, οι δορυ­φό­ροι μάς δίνουν πλη­ρο­φο­ρίες για το θερμικό πεδίο μιας δασικής πυρ­κα­γιάς σε ικα­νο­ποι­η­τική χωρική και χρονική ανάλυση. Το Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών, σε συνερ­γα­σία με το Πανε­πι­στή­μιο Αθηνών, έχουν ανα­πτύ­ξει ειδι­κούς αλγό­ριθ­μους για τον έγκαιρο εντο­πι­σμό πυρ­κα­γιών από γεω­στα­τι­κούς και πολικής τροχιάς δορυ­φό­ρους, δεδο­μένα τα οποία είναι δημόσια στο κοινό και κυρίως παρέ­χο­νται επι­χει­ρη­σιακά στην αρμό­διες αρχές.

ΕΡ: Τι πρέπει να γίνει ακόμη για περαι­τέρω θωρά­κιση της χώρας μας απέ­να­ντι στις δασικές πυρ­κα­γιές;

ΑΠ: Αρχικά, τα προ­γνω­στικά μοντέλα εξά­πλω­σης πυρ­κα­γιών μπορούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για προ­σο­μοιώ­σεις υπο­θε­τι­κών σενα­ρίων εκδή­λω­σης πυρ­κα­γιών με σκοπό την καλύ­τερη προ­ε­τοι­μα­σία των αρμό­διων αρχών. Επι­προ­σθέ­τως, η περαι­τέρω επέ­κταση του δικτύου των μετε­ω­ρο­λο­γι­κών σταθμών κρί­νε­ται απα­ραί­τητη για τη μάχη κατά των πυρ­κα­γιών, ώστε να γνω­ρί­ζουμε εγκαί­ρως τις επι­κίν­δυ­νες συν­θή­κες που δια­μορ­φώ­νο­νται πριν ακόμη ξεκι­νή­σει μια δασική πυρ­κα­γιά, αλλά και κατά τη διάρ­κεια της πυρό­σβε­σης και ανα­χαί­τι­σης των μετώπων της φωτιάς.

Στο πλαίσιο του δια­κρα­τι­κού ερευ­νη­τι­κού έργου INTERREG-BALKAN-MEDITERRANEAN 2014-2020-DISARM (Drought and fIreobServatory and eArly waRning systeM) το Εθνικό Αστε­ρο­σκο­πείο Αθηνών/meteo.gr ανέ­πτυξε την τελευ­ταία διετία εργα­λεία πρό­γνω­σης εκδή­λω­σης και εξά­πλω­σης πυρ­κα­γιών. Στο έργο συμ­με­τέ­χει η Ελλάδα ως συντο­νι­στής, η Κύπρος και η Βουλ­γα­ρία. Το έργο συγ­χρη­μα­το­δο­τεί­ται από την Ευρω­παϊκή Ένωση και εθνι­κούς πόρους των συμ­με­τε­χό­ντων κρατών.|

πηγή topontiki.gr