Την βιομηχανική κληρονομιά της Δωδεκανήσου καταγράφει η Περιφέρεια

Στην συστη­μα­τική κατα­γραφή της βιο­μη­χα­νι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Δωδε­κα­νή­σου προχωρά η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, σε συνερ­γα­σία με την Περι­φε­ρειακή Ένωση Δήμων Νοτίου Αιγαίου και το ΤΕΕ – Τμήμα Δωδε­κα­νή­σου.

Η πρω­το­βου­λία της Περι­φέ­ρειας να κατα­γρά­ψει με τρόπο ολο­κλη­ρω­μένο ένα σημα­ντικό κομμάτι της ιστο­ρίας της Δωδε­κα­νή­σου, θα υλο­ποι­η­θεί μέσω Προ­γραμ­μα­τι­κής Σύμ­βα­σης συνο­λι­κού ύψους 100.000 ευρώ, την οποίαν υπέ­γραψε ο Περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου κ. Γιώργος Χατζη­μάρ­κος και συνυ­πο­γρά­φουν ο Πρό­ε­δρος της ΠΕΔ και δήμαρ­χος Ρόδου κ. Φώτης Χατζη­διά­κος και ο Πρό­ε­δρος του ΤΕΕ – Τμήμα Δωδε­κα­νή­σου κ. Ιάκωβος Γρύλλης.

Το έργο χρη­μα­το­δο­τεί­ται σχεδόν εξ ολο­κλή­ρου από την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου η οποία, με απόφαση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου θα δια­θέ­σει το ποσό των 95.000 ευρώ, από το Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων.

Ο «σπόρος» αυτής της ιδέας έπεσε πριν από χρόνια, στο τρι­ή­μερο συνέ­δριο με τίτλο «H Βιο­μη­χα­νική Κλη­ρο­νο­μιά της Δωδε­κα­νή­σου» που συν­διορ­γά­νω­σαν το ΤΕΕ τμ. Δωδ/σου, το Επι­με­λη­τή­ριο Δωδ/σου και η ΤΕΔΚ Δωδ/σου, τον Σεπτέμ­βριο του 2008 στη Ρόδο.

Εκεί παρου­σιά­σθηκε το ιστο­ρικό πλαίσιο στο οποίο ανα­πτύ­χθηκε η βιο­μη­χα­νία στη Ρόδο και στα Δωδε­κά­νησα, καθώς και το κτη­ριακό δυνα­μικό που απαρ­τί­ζει τη βιο­μη­χα­νική κλη­ρο­νο­μιά των χρόνων της Ιτα­λο­κρα­τίας. Ιδιαί­τερη αναφορά έγινε στην βιο­μη­χα­νική ζώνη «Κόβα» της πόλεως Ρόδου και στο πολι­τι­στικό περιε­χό­μενο της περιο­χής αυτής, παρου­σιά­ζο­ντας μνημεία και αρχι­τε­κτο­νικά σύνολα από όλες τις χρο­νι­κές περιό­δους.

Έμφαση δόθηκε στα βιο­μη­χα­νικά συγκρο­τή­ματα. Ανα­κλή­θη­καν μνήμες από βιο­μη­χα­νίες που σήμερα τα κτήρια τους δεν υφί­στα­νται πλέον, αλλά και παρα­δο­σιακά επαγ­γέλ­ματα που συρ­ρι­κνώ­νο­νται και απο­μα­κρύ­νο­νται από τη συγκε­κρι­μένη περιοχή, όπως οι τεχνί­τες καρα­βο­μα­ρα­γκοί.

Παρου­σιά­σθη­καν επίσης βιο­μη­χα­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις που βρί­σκο­νται στα υπό­λοιπα Δωδε­κά­νησα, με ιδιαί­τε­ρες ανα­φο­ρές στην Κω, Κάλυμνο, Λέρο, Σύμη καθώς και οι προ­ο­πτι­κές απο­κα­τά­στα­σης και ανά­δει­ξής τους.

Η εποχή της απο­βιο­μη­χά­νι­σης άρχισε κυρίως από τα τέλη της δεκα­ε­τίας του ’70 και ολο­κλη­ρώ­θηκε στις δεκα­ε­τίες του ’80 και ’90, οπότε και ανοί­χθηκε ο δημό­σιος διά­λο­γος για την επα­νά­χρηση του αντί­στοι­χου κτι­ρια­κού πλούτου και η ένταξή τους στις νέες συν­θή­κες.

Για το νομό Δωδε­κα­νή­σου, το συνέ­δριο αυτό απε­τέ­λεσε την απαρχή του δια­λό­γου αυτού, καθώς προ­κά­λεσε γόνιμες αντι­δρά­σεις και διεκ­δί­κησε άμεσες δράσεις. Μέσα από αυτό ανα­δύ­θη­καν τα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει τόσο το κτη­ριακό δυνα­μικό, όσο και οι εμπλε­κό­με­νοι με αυτό φορείς. Όλα τα παρα­πάνω, καθώς και αντί­στοι­χες εμπει­ρίες από όλη τη χώρα, συμπε­ριε­λή­φθη­σαν σε ένα τόμο 335 σελίδων που εκδό­θηκε από το ΤΕΕ τμ. Δωδ/σου, το Επι­με­λη­τή­ριο Δωδ/σου και την ΤΕΔΚ Δωδ/σου, το Νοέμ­βριο του 2009.

Έτσι τέθηκαν οι βάσεις για τη συνερ­γα­σία των τριών φορέων για την σύναψη προ­γραμ­μα­τι­κής σύμ­βα­σης για την συστη­μα­τική κατα­γραφή της Βιο­μη­χα­νι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς της Δωδε­κα­νή­σου.

Το έργο θα εξε­λι­χθεί σε δυο φάσεις:

Η Α’ Φάση περι­λαμ­βά­νει την ανάλυση και τεκ­μη­ρί­ωση των ιδιαί­τε­ρων χαρα­κτη­ρι­στι­κών του κάθε θέματος, μέσω έρευνας σε αρχεια­κές πήγες (Γενικά αρχεία Κράτους, Αρχείο Υπουρ­γείου Βιο­μη­χα­νίας (Ελλάδα), Υπη­ρε­σία Νεο­τέ­ρων Μνη­μείων Δωδ/σου, Αρχείο Υπουρ­γείου Βιο­μη­χα­νίας, τοπικές βιβλιο­θή­κες, Βιβλιο­θήκη της Ιτα­λι­κής Αρχαιο­λο­γι­κής Σχολής, Τοπικές εφη­με­ρί­δες, προ­φο­ρι­κές μαρ­τυ­ρίες κλπ).

Η κατα­γραφή θα εμπλου­τι­στεί με την φωτο­γρα­φική τεκ­μη­ρί­ωση των κτιρίων, με τη συλλογή υλικού μέσω έρευνας στα αρχεία του Κράτους και ιδιω­τι­κών συλ­λο­γών.

Η Β’ φάση αφορά στην κωδι­κο­ποί­ηση όλων των στοι­χείων που θα συλ­λε­χθούν με σκοπό την αξιο­λό­γηση και τον βαθμό προ­στα­σίας καθώς και η επι­λε­κτική ανα­λυ­τική τεκ­μη­ρί­ωση των κτηρίων που είναι μνημεία μεί­ζο­νος σημα­σίας.

Τα απο­τε­λέ­σματα αυτής της εργα­σίας θα απο­τυ­πω­θούν σε ένα αρχείο που θα παρα­δο­θεί και σε ηλε­κτρο­νική μορφή και θα αφορά στη βιο­μη­χα­νική κλη­ρο­νο­μιά της Δωδε­κα­νή­σου ως συμβολή στην διε­πι­στη­μο­νική έρευνα. Η ηλε­κτρο­νική μορφή θα περι­λαμ­βά­νει εμπλου­τι­σμένη φωτο­θήκη, σχε­διο­θήκη και αρχειακό υλικό (βιντε­ο­σκο­πή­σεις, σχε­δια­στι­κές απο­τυ­πώ­σεις, φωτο­γρα­φίες συλ­λε­κτών, απο­δελ­τιώ­σεις τοπικών εφη­με­ρί­δων).

Προ­βλέ­πε­ται επίσης η δημιουρ­γία ψηφια­κής βάσης δεδο­μέ­νων.

Ένας μετα­γε­νέ­στε­ρος στόχος που δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στην παρούσα προ­γραμ­μα­τική σύμβαση, απο­τε­λεί η έκδοση αντί­στοι­χου λευ­κώ­μα­τος, η ενη­μέ­ρωση – ευαι­σθη­το­ποί­ηση της κοινής γνώμης σε θέματα που αφορούν τη βιο­μη­χα­νική κλη­ρο­νο­μιά και η πραγ­μα­το­ποί­ηση κύκλων δια­λέ­ξεων με την παρου­σί­αση της έρευνας της ομάδας εργα­σίας.

Για την υλο­ποί­ηση των παρα­πάνω δράσεων, θα συγκρο­τη­θεί Διε­πι­στη­μο­νική Ομάδα Εργα­σίας που θα απαρ­τί­ζε­ται από επι­στή­μο­νες δια­φό­ρων ειδι­κο­τή­των (Αρχαιο­λό­γους – Ιστο­ρι­κούς, Αρχι­τέ­κτο­νες Μηχα­νι­κούς, Πολι­τι­κούς Μηχα­νι­κούς, Τοπο­γρά­φους Μηχα­νι­κούς, Μηχα­νο­λό­γους Μηχα­νι­κούς, Ηλε­κτρολ.Μηχ., Οικο­νο­μο­λό­γους κλπ) και άλλα στελέχη, έπειτα από αντί­στοιχη πρό­σκληση εκδή­λω­σης ενδια­φέ­ρο­ντος.

Η ομάδα αυτή μπορεί επίσης να έλθει σε συνερ­γα­σία με Εκπαι­δευ­τικά Ιδρύ­ματα (Εθνικό Μετσό­βιο Πολυ­τε­χνείο, Αρι­στο­τέ­λειο Πανε­πι­στή­μιο Θεσ­σα­λο­νί­κης, Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου κλπ) για την οργά­νωση ερευ­νη­τι­κών προ­γραμ­μά­των σχε­τι­κών με τη Βιο­μη­χα­νική Κλη­ρο­νο­μιά της Δωδ/σου, καθώς και με τα Υπουρ­γεία Πολι­τι­σμού και Παι­δείας (Γενικά Αρχεία Κράτους) και το TICCIH (Διεθνής Επι­τροπή για τη Δια­τή­ρηση της Βιο­μη­χα­νι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς).