Τέλενδος και Ψέριμος: Οι κρυφοί παράδεισοι του Αιγαίου

Η Τέ­λεν­δος είναι μικρό νησί αφού η έκτα­σή της είναι μι­κρό­τε­ρη από 5 τ. χλμ. Πα­ρό­λο, όμως, το μι­κρο­σκο­πι­κό μέ­γε­θός της, το έδα­φος είναι ορει­νό, τραχύ και άγονο, με ψη­λό­τε­ρη κορφή τη Ράχη (υψόμ. 459 μ.).

Γύρω από το λι­μα­νά­κι που υπο­δέ­χε­ται τους επι­σκέ­πτες ανα­πτύσ­σε­ται και το μο­να­δι­κό χωριό του νη­σιού όπου δια­μέ­νουν πε­ρί­που 30 με 50 μό­νι­μοι κά­τοι­κοι, που ασχο­λού­νται κυ­ρί­ως με το ψά­ρε­μα, την κτη­νο­τρο­φία και τε­λευ­ταία με τον του­ρι­σμό.

Το ιδιαί­τε­ρο χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό της Τε­λέν­δου είναι ότι εδώ δεν κυ­κλο­φο­ρούν αυ­το­κί­νη­τα και δεν υπάρ­χουν δρό­μοι! Ετσι το νη­σά­κι, πα­ρό­τι το κα­λο­καί­ρι δέ­χε­ται αρ­κε­τούς επι­σκέ­πτες, απο­λαμ­βά­νει μια ιδιό­τυ­πη ησυ­χία που δεν τη συ­να­ντάς εύ­κο­λα στα υπό­λοι­πα νησιά του Αι­γαί­ου.

Οι υπο­δο­μές κα­λύ­πτουν τις βα­σι­κές ανά­γκες, καθώς υπάρ­χουν κά­ποια ποιο­τι­κά ενοι­κια­ζό­με­να δω­μά­τια και θαυ­μά­σιες τα­βέρ­νες που ανα­πτύσ­σο­νται κυ­ρί­ως κατά μήκος της πα­ρα­λί­ας.

Στα συ­γκρι­τι­κά πλε­ο­νε­κτή­μα­τα της Τε­λέν­δου είναι οι εξαι­ρε­τι­κές πα­ρα­λί­ες, αλλά και αρ­χαιο­λο­γι­κά ευ­ρή­μα­τα υστε­ρο­ρω­μαϊ­κής και πρω­το­βυ­ζα­ντι­νής κα­τοί­κη­σης που έχουν εντο­πι­σθεί στο νησί. Επί­σης, εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζουν αρ­κε­τοί πα­λαιο­χρι­στια­νι­κοί ναοί και θο­λω­τοί τάφοι που απο­δει­κνύ­ουν πως, αν και μι­κρού­λα, η άγνω­στη σή­με­ρα Τέ­λεν­δος υπήρ­ξε ση­μα­ντι­κό χρι­στια­νι­κό κέ­ντρο.

Μά­λι­στα τέ­τοια ήταν η φήμη του νη­σιού, που τον 15ο αιώνα ο Φλω­ρε­ντι­νός μο­να­χός-γε­ω­γρά­φος Christoforo Buondelmonti έμει­νε εδώ φι­λο­ξε­νού­με­νος από τους Ιω­αν­νί­τες Ιπ­πό­τες της Ρόδου και κα­τέ­γρα­ψε τα σπου­δαία χρι­στια­νι­κά του μνη­μεία.

Ευ­χά­ρι­στα αλλά έντο­να ανη­φο­ρι­κά μο­νο­πά­τια θα σας φέ­ρουν σε διά­φο­ρα ση­μεία που προ­σφέ­ρουν θαυ­μά­σια θέα ή κα­τα­λή­γουν σε από­με­ρες ακρο­για­λιές. Μια δύ­σκο­λη αλλά δη­μο­φι­λής πε­ζο­πο­ρι­κή δια­δρο­μή είναι αυτή που οδη­γεί στην εκ­κλη­σία του Αγίου Κων­στα­ντί­νου, που δια­κρί­νε­ται σκαρ­φα­λω­μέ­νη στα ψη­λό­τε­ρα πρανή του βου­νού Ράχη, ενώ σε μικρή από­στα­ση ξε­χω­ρί­ζουν υπο­λείμ­μα­τα οχυ­ρω­μέ­νου βυ­ζα­ντι­νού οι­κι­σμού.

Αν λοι­πόν απο­λαμ­βά­νε­τε τις ήσυ­χες δια­κο­πές πλάι στη θά­λασ­σα με ατέ­λειω­τες ου­ζο­κα­τα­νύ­ξεις, χα­λα­ρούς πε­ρι­πά­τους στη νη­σιώ­τι­κη εν­δο­χώ­ρα, βου­τιές σε νερά διά­φα­να, έντο­νες συ­γκι­νή­σεις με δρα­στη­ριό­τη­τες όπως η αναρ­ρί­χη­ση και η πε­ζο­πο­ρία, τότε η Τέ­λεν­δος είναι σί­γου­ρο ότι θα σας χα­ρί­σει με­ρι­κές αξέ­χα­στες στιγ­μές, από αυτές που θα θυ­μά­στε με νο­σταλ­γία τις κρύες μέρες του χει­μώ­να.

Τον Δε­κα­πε­νταύ­γου­στο το νη­σά­κι κυ­ριο­λε­κτι­κά πνί­γε­ται στον κόσμο, καθώς κα­τα­φθά­νουν εδώ για το πα­νη­γύ­ρι της Πα­να­γί­ας εκα­το­ντά­δες προ­σκυ­νη­τές από την Κά­λυ­μνο και τα γει­το­νι­κά νησιά. Ακο­λου­θεί δι­ή­με­ρο γλέ­ντι με πα­ρα­δο­σια­κούς ορ­γα­νο­παί­κτες, συ­νο­δεία με­ζέ­δων και το­πι­κού κρα­σιού, γι’ αυτό, αν επι­λέ­ξε­τε την Τέ­λεν­δο για την ησυ­χία της, απο­φύ­γε­τε αυτές τις ημέ­ρες.

Αν πάλι, για οποιον­δή­πο­τε λόγο, βα­ρε­θεί­τε την πλου­σιο­πά­ρο­χη γα­λή­νη της ή αι­σθαν­θεί­τε ότι σας έλει­ψε η έντα­ση και η κο­σμο­συρ­ροή, οι ακτές της Κα­λύ­μνου βρί­σκο­νται μόλις δέκα λεπτά μα­κριά και σί­γου­ρα θα ικα­νο­ποι­ή­σουν κάθε σας διά­θε­ση. Τα δρο­μο­λό­για με το καΐκι είναι κα­θη­με­ρι­νά και αρ­κε­τά πυκνά, ενώ συ­νε­χί­ζο­νται έως τις 12 τα με­σά­νυ­χτα.

Τα εκ­δρο­μι­κά κα­ΐ­κια που ανα­χω­ρούν από την Κω με­τα­φέ­ρουν κα­θη­με­ρι­νά δε­κά­δες επι­σκέ­πτες στην Ψέ­ρι­μο. Φω­το­γρα­φία: Θο­δω­ρής Αθα­να­σιά­δης, www.viewsofgreece.gr

Τα εκ­δρο­μι­κά κα­ΐ­κια που ανα­χω­ρούν από την Κω με­τα­φέ­ρουν κα­θη­με­ρι­νά δε­κά­δες επι­σκέ­πτες στην Ψέ­ρι­μο. Φω­το­γρα­φία: Θο­δω­ρής Αθα­να­σιά­δης, www.viewsofgreece.gr

Πα­ρα­λί­ες και πα­λαιο­χρι­στια­νι­κά μνη­μεία

Κοντά στο λι­μά­νι της Τε­λέν­δου απλώ­νε­ται μια αμ­μου­διά που δια­θέ­τει φυ­σι­κή σκιά από αλ­μυ­ρί­κια και ρηχά νερά. Λόγω εύ­κο­λης πρό­σβα­σης έχει γίνει η αγα­πη­μέ­νη των ντό­πιων, αλλά και των πι­τσι­ρι­κά­δων που θα τους δείτε να πλα­τσου­ρί­ζουν στα ρηχά, απά­νε­μα και ασφα­λή νερά της.

Ακο­λου­θώ­ντας χα­λα­ρά το πλατύ μο­νο­πά­τι που φεύ­γει δυ­τι­κά του μι­κρού ψα­ρά­δι­κου οι­κι­σμού, δια­σχί­ζου­με το ξε­ρο­τρά­χα­λο τοπίο που δια­κό­πτε­ται από τα μι­κρο­σκο­πι­κά αλλά ευ­χά­ρι­στα -κα­θό­τι φρο­ντι­σμέ­να- πε­ρι­βό­λια των νη­σιω­τών και κα­τευ­θυ­νό­μα­στε προς την το­πο­θε­σία Θο­λά­ρια, όπου φτά­νου­με έπει­τα από 15 λεπτά, αφού πρώτα πε­ρά­σου­με από την πα­λαιο­χρι­στια­νι­κή βα­σι­λι­κή της Αγίας Τριά­δας με τις τρεις ημι­κυ­κλι­κές αψί­δες.

Στην το­πο­θε­σία που σή­με­ρα όλοι γνω­ρί­ζουν ως Θο­λά­ρια δια­κρί­νου­με σε αρ­κε­τά καλή κα­τά­στα­ση εννέα θο­λω­τά οι­κο­δο­μή­μα­τα που ήταν τάφοι κατά τους χρι­στια­νι­κούς χρό­νους, την εποχή που η Τέ­λεν­δος ήταν κέ­ντρο λα­τρεί­ας. Στο δά­πε­δό τους δια­κρί­νο­νται και σή­με­ρα οι χτι­στοί ορ­θο­γώ­νιοι τάφοι. Από τα Θο­λά­ρια θα έχετε εύ­κο­λη πρό­σβα­ση στις βο­τσα­λω­τές πα­ρα­λί­ες Χο­χλα­κάς και Τρα­βί­λια, που δια­θέ­τουν ομπρέ­λες και ξα­πλώ­στρες για τους επι­σκέ­πτες. Τα νερά είναι πε­ντα­κά­θα­ρα, όμως έχετε στον νου σας ότι βα­θαί­νουν σχε­τι­κά από­το­μα.

Σαφώς πιο από­με­ρη είναι η αμ­μου­διά Πνιγ­μέ­νος, που πα­ρα­μέ­νει ανορ­γά­νω­τη ενώ δυο θε­ό­ρα­τα αλ­μυ­ρί­κια προ­σφέ­ρουν δω­ρε­άν την πο­λύ­τι­μη σκιά τους.

Η πα­ρα­λία προ­σεγ­γί­ζε­ται με μο­νο­πά­τι -πε­ρί­που 20 λεπτά από το λι­μά­νι.

Σε αυτήν την πλευ­ρά του νη­σιού, ένα αγα­πη­μέ­νο για ντό­πιους και επι­σκέ­πτες ση­μείο είναι το γρα­φι­κό εκ­κλη­σά­κι του Αγίου Γε­ωρ­γί­ου, που θαρ­ρείς και έχει κουρ­νιά­σει μέσα στα από­κρη­μνα βρά­χια της ακτής. Από εδώ θα αγνα­ντέ­ψε­τε το ανοι­χτό πέ­λα­γος, ενώ το ση­μείο είναι πα­σί­γνω­στο για το μα­γευ­τι­κό του δει­λι­νό. Μια πολύ ευ­χά­ρι­στη, αλλά και εύ­κο­λη δια­δρο­μή είναι αυτή που ακο­λου­θεί το πε­ρί­γραμ­μα των ακτών με κα­τεύ­θυν­ση βό­ρεια από το λι­μά­νι.

Αξιό­λο­γη είναι η πα­λαιο­χρι­στια­νι­κή βα­σι­λι­κή του Αγίου Βα­σι­λεί­ου, που απέ­χει ελά­χι­στα από την ακτο­γραμ­μή. Μά­λι­στα ο ναός του Αγίου Βα­σι­λεί­ου, καθώς έχει υπο­λο­γι­στεί ότι κτί­στη­κε τον 5ο αιώνα, θε­ω­ρεί­ται ο πα­λιό­τε­ρος και κα­λύ­τε­ρα δια­τη­ρη­μέ­νος της Κα­λύ­μνου και ένας από τους ση­μα­ντι­κό­τε­ρους των Δω­δε­κα­νή­σων.

Σε μικρή από­στα­ση ξε­προ­βάλ­λει ανά­με­σα στα βρά­χια η θαυ­μά­σια πα­ρα­λία Πόθα που ξε­χω­ρί­ζει για τα διαυ­γή νερά της. Σε ελά­χι­στη από­στα­ση, το ακρο­γιά­λι Πα­ρά­δει­σος, απο­μο­νω­μέ­νο καθώς είναι από κά­θε­τα βρά­χια, γί­νε­ται κατά και­ρούς ένα από τα πιο δη­μο­φι­λή στις προ­τι­μή­σεις των γυ­μνι­στών. Η Πόθα και ο Πα­ρά­δει­σος βρί­σκο­νται στον δί­αυ­λο που χω­ρί­ζει την Τέ­λεν­δο από την Κά­λυ­μνο κι έτσι προ­στα­τεύ­ο­νται από το μελ­τέ­μι.

Από την άκρη της πα­ρα­λί­ας Πα­ρά­δει­σος ξε­κι­νά ένα πολύ εν­δια­φέ­ρον αλλά αρ­κε­τά από­το­μο και κου­ρα­στι­κό μο­νο­πά­τι που ανη­φο­ρί­ζει για το εκ­κλη­σά­κι του Αγίου Κων­στα­ντί­νου, που είναι κτι­σμέ­νο στη θέση όπου ανα­πτυσ­σό­ταν ο άλ­λο­τε κρα­ταιός, οχυ­ρω­μέ­νος βυ­ζα­ντι­νός οι­κι­σμός της Τε­λέν­δου. Το τει­χι­σμέ­νο πό­λι­σμα κτί­στη­κε τον 7ο αιώνα από κα­τοί­κους που ζού­σαν κοντά στα πα­ρά­λια και πι­θα­νόν κα­τέ­φυ­γαν εδώ, στον φυ­σι­κά οχυ­ρω­μέ­νο τόπο, από φόβο για τις πει­ρα­τι­κές επι­δρο­μές.

Η θέα από τον Αγιο Κων­στα­ντί­νο, αλλά και από την κορφή του βου­νού Ράχη που δε­σπό­ζει λίγο ψη­λό­τε­ρα, τόσο προς την Κά­λυ­μνο όσο και προς το θα­λάσ­σιο πέ­ρα­σμα που χω­ρί­ζει τα δυο νησιά, είναι πέραν κάθε πε­ρι­γρα­φής. Και μόνο γι’ αυτήν αξί­ζει τον κόπο η όποια κού­ρα­ση της ανά­βα­σης…

Νη­σιω­τι­κή απλό­τη­τα στην ακρι­τι­κή και γα­λή­νια Ψέ­ρι­μο

Θα πρέ­πει να σας έχουν πει κάτι γι’ αυτό το σχε­δόν ασή­μα­ντο νη­σά­κι της Δω­δε­κα­νή­σου, αφού είναι αλή­θεια ότι μόνος δεν ξε­κι­νά­ει κα­νείς εύ­κο­λα για την Ψέ­ρι­μο.

Ανοί­γο­ντας έναν καλό χάρτη του Αι­γαί­ου θα δια­πι­στώ­σε­τε πως η Ψέ­ρι­μος, που πα­λιό­τε­ρα ονο­μα­ζό­ταν Κάπ­πα­ρη, βρί­σκε­ται ανά­με­σα στην Κά­λυ­μνο και την Κω, ενώ ταυ­τό­χρο­να απέ­χει μόλις λίγα μίλια από τα μι­κρα­σια­τι­κά πα­ρά­λια. Σε αυτό τον βράχο του Αι­γαί­ου των 15 τ. χλμ. ζουν μό­νι­μα, στον έναν και μο­να­δι­κό οι­κι­σμό, 50 με 80 άν­θρω­ποι. Η επαφή της Ψε­ρί­μου με τον «έξω κόσμο» γί­νε­ται μέσω της Κα­λύ­μνου, καθώς τα δυο νησιά συν­δέ­ο­νται ακτο­πλοϊ­κώς με πλοιά­ρια.

Το κα­λο­καί­ρι, εκ­δρο­μι­κά κα­ΐ­κια που ανα­χω­ρούν κα­θη­με­ρι­νά από την Κω απο­βι­βά­ζουν στην Ψέ­ρι­μο εκα­το­ντά­δες του­ρί­στες, που απο­λαμ­βά­νουν με τον τρόπο αυτόν μια μο­νο­ή­με­ρη εκ­δρο­μή.

Ετσι, για δύο μήνες τον χρόνο το νη­σά­κι βγαί­νει από τη σιωπή της απο­μό­νω­σης και έστω προ­σω­ρι­νά γε­μί­ζει κόσμο.

Οσο για τους υπό­λοι­πους 10 μήνες, οι νη­σιώ­τες βιώ­νουν μια σκλη­ρή πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που κα­θο­ρί­ζε­ται από τις δια­θέ­σεις του και­ρού, τις οι­κο­νο­μι­κές συ­γκυ­ρί­ες, τη γρα­φειο­κρα­τία και την ανύ­παρ­κτη ου­σια­στι­κά, εδώ και πολλά χρό­νια, νη­σιω­τι­κή πο­λι­τι­κή.

Οι ακρί­τες νη­σιώ­τες απο­δει­κνύ­ο­νται ηρω­ι­κοί και πο­λυ­πράγ­μο­νες, αφού για να πα­ρα­μεί­νουν στον τόπο τους και να επι­βιώ­σουν ασχο­λού­νται με την αλιεία, τη σπογ­γα­λιεία, τη γε­ωρ­γία, την κτη­νο­τρο­φία και σχε­δόν όλοι το κα­λο­καί­ρι με τον του­ρι­σμό.

Ομως σκο­πός του άρ­θρου δεν είναι να σας απα­ριθ­μή­σου­με τα σω­ρευ­μέ­να προ­βλή­μα­τα των πα­ρα­με­θό­ριων νη­σιω­τι­κών μας πε­ριο­χών, μα να σας προ­τρέ­ψου­με να δο­κι­μά­σε­τε κάτι δια­φο­ρε­τι­κό στις φε­τι­νές σας δια­κο­πές. Μπο­ρεί να υπάρ­χουν πολ­λοί λόγοι που μέχρι τώρα δεν σκε­φτή­κα­τε να συ­μπε­ρι­λά­βε­τε την Ψέ­ρι­μο στη λίστα των υπο­ψή­φιων κα­λο­και­ρι­νών προ­ο­ρι­σμών που αξί­ζει να επι­σκε­φθεί­τε…

Στα­θε­ρές αξίες σε πα­ρό­μοιους μι­κρούς νη­σιω­τι­κούς τό­πους πα­ρα­μέ­νουν, ακόμη και σή­με­ρα, η άδολη φι­λο­ξε­νία των ντό­πιων, η από­λυ­τη ησυ­χία, οι πε­ντα­κά­θα­ρες θά­λασ­σες, η λυ­τρω­τι­κή γα­λή­νη, τα μα­γευ­τι­κά δει­λι­νά, τα λου­σμέ­να στον εξα­γνι­στι­κό ήλιο πρω­ι­νά, τα ει­δυλ­λια­κά βρά­δια υπό το φως του φεγ­γα­ριού.

Ανέ­με­λοι ρυθ­μοί, κα­τα­δύ­σεις και ψά­ρε­μα

Φτά­νο­ντας στην Ψέ­ρι­μο θα σας υπο­δε­χθούν τα Αυ­λά­κια. Στον μυχό αυτού του κα­λο­γραμ­μέ­νου όρμου που προ­στα­τεύ­ε­ται από βρά­χια θα δείτε το μικρό λι­μά­νι, το μο­να­δι­κό χωριό του νη­σιού, που ει­κά­ζε­ται ότι είναι κτι­σμέ­νο στη θέση αρ­χαί­ου οι­κι­σμού. Ακόμη και σή­με­ρα δια­κρί­νο­νται υπο­λείμ­μα­τα αρ­χαί­ων κα­τοι­κιών, ενώ συχνά βρί­σκο­νται μέσα στην άμμο τμή­μα­τα αγ­γεί­ων που πι­θα­νόν χρο­νο­λο­γού­νται από τους ελ­λη­νι­στι­κούς χρό­νους.

Επί­σης, εδώ ανα­πτύσ­σε­ται η κα­λύ­τε­ρη πα­ρα­λία του νη­σιού, που είναι στρω­μέ­νη με ολό­λευ­κη άμμο, δια­θέ­τει ρηχά νερά και είναι προ­στα­τευ­μέ­νη από τους ανέ­μους.

Μετά το πρώτο κα­λω­σό­ρι­σμα και με μια σύ­ντο­μη, ολι­γό­λε­πτη βόλτα, η Ψέ­ρι­μος θα σας έχει ξε­κλει­δώ­σει όλα τα μυ­στι­κά της και θα σας έχει πα­ρα­σύ­ρει στους δι­κούς της ανέ­με­λους ρυθ­μούς. Η του­ρι­στι­κή υπο­δο­μή του νη­σιού εξα­ντλεί­ται στα 4-5 πα­ρα­λια­κά μα­γα­ζιά (τα­βέρ­νες, καφέ, mini market) και στα ελά­χι­στα ενοι­κια­ζό­με­να δω­μά­τια. Βέ­βαια το πρωί, όταν κα­τα­φθά­νουν τα εκ­δρο­μι­κά κα­ΐ­κια από την Κω, η γα­λή­νια ατμό­σφαι­ρα του αυ­θε­ντι­κού ψα­ρά­δι­κου οι­κι­σμού ανα­τα­ράσ­σε­ται πρό­σκαι­ρα, μια ανα­στά­τω­ση που ευ­τυ­χώς διαρ­κεί μόλις λίγες ώρες.

Για να πε­ρά­σε­τε καλά στην Ψέ­ρι­μο, έχετε στο μυαλό σας ότι τα μυ­στι­κά της κρύ­βο­νται σε απλά πράγ­μα­τα, στα μα­κρο­βού­τια από τον μόλο, στις κα­τα­δύ­σεις με τη μάσκα από τα βρά­χια, στις δι­η­γή­σεις των νη­σιω­τών για ψάρια και ψα­ρέ­μα­τα, στο νω­χε­λι­κό άραγ­μα στη λια­κά­δα με τα πόδια χω­μέ­να στην άμμο, σε μια πα­γω­μέ­νη μπίρα, σε με­ρι­κούς λα­χτα­ρι­στούς ψα­ρο­με­ζέ­δες στο πιάτο.

Οπως λένε και οι ντό­πιοι, με­τα­φο­ρι­κά και κυ­ριο­λε­κτι­κά, αφού ολό­κλη­ρο το χω­ριου­δά­κι είναι κτι­σμέ­νο πάνω στην άμμο, «στα Αυ­λά­κια δεν χρειά­ζε­σαι πα­πού­τσια, παρά μόνο για να φύ­γεις…».

Από το λι­μα­νά­κι της Ψε­ρί­μου ξε­κι­νά το ανη­φο­ρι­κό μο­νο­πά­τι που οδη­γεί ύστε­ρα από ευ­χά­ρι­στη αλλά σύ­ντο­μη πο­ρεία στην πα­νέ­μορ­φη πα­ρα­λία της Πα­να­γιάς Γρα­φιώ­τισ­σας, όπου πάνω στο κύμα δε­σπό­ζει το μικρό λευκό ξω­κλή­σι, κτι­σμέ­νο στη θέση προ­γε­νέ­στε­ρου χρι­στια­νι­κού ναού.

Από το βό­ρειο άκρο της Ψε­ρί­μου που ονο­μά­ζε­ται Ακρα Βα­σι­λι­κή έως το νο­τιό­τε­ρο που λέ­γε­ται Ακρα Ρούσ­σα, κρύ­βο­νται και άλλες πα­ρα­λί­ες, που όμως προ­σεγ­γί­ζο­νται με τα πόδια, καθώς στο νησί δεν κυ­κλο­φο­ρούν αυ­το­κί­νη­τα.

Ετσι, με την κα­θο­δή­γη­ση των ντό­πιων μπο­ρεί­τε ν’ ανα­κα­λύ­ψε­τε τις από­λυ­τα ερη­μι­κές ακρο­για­λιές Κο­ρα­κιά, Τρε­βά­θια, Γλί­στρα, Ρούσ­σα, Μα­ρα­θώ­ντα, Τάφος, Βαθύς, Γου­λια­σμέ­νο Σπή­λιο, Κρε­βά­τια. Μά­λι­στα, ίσως, να είναι η τε­λευ­ταία φορά που βλέ­πε­τε τον κόλπο Βαθύ (απέ­χει πε­ρί­που εί­κο­σι λεπτά με τα πόδια από τα Αυ­λά­κια) στην από­λυ­τα φυ­σι­κή του κα­τά­στα­ση, καθώς εδώ υπάρ­χουν σχέ­δια για τη δη­μιουρ­γία με­γά­λης ξε­νο­δο­χεια­κής μο­νά­δας.

Για υπο­βρύ­χιο ψά­ρε­μα κα­τευ­θυν­θεί­τε προς τη νη­σί­δα Πλατύ, που απέ­χει ελά­χι­στα από την Ψέ­ρι­μο και είναι γνω­στή για τα βαθιά νερά και τους πλού­σιους ψα­ρό­το­πούς της. Επι­πλέ­ον, στον βυθό του νη­σιού, στο βό­ρειο τμήμα του, βρί­σκο­νται τα ναυά­για δύο γερ­μα­νι­κών πλοί­ων από το 1944.

Για τους λά­τρεις των κα­τα­δύ­σε­ων, στις ανα­το­λι­κές ακτές της Ψε­ρί­μου, σε βάθος 25 μέ­τρων, βρί­σκε­ται το βυ­θι­σμέ­νο κου­φά­ρι ενός ακόμη πλοί­ου. Στην πε­ριο­χή γί­νο­νται ορ­γα­νω­μέ­νες κα­τα­δυ­τι­κές εξορ­μή­σεις (ανα­ζη­τή­στε πλη­ρο­φο­ρί­ες στα www.kalymnosdiving.gr και www.kalymnosdiving.com). Στην Ψέ­ρι­μο έχουν εντο­πι­σθεί αρ­κε­τές πα­λαιο­χρι­στια­νι­κές εκ­κλη­σί­ες. Κά­ποια από τα πιο αξιό­λο­γα κομ­μά­τια τους έχουν συ­γκε­ντρω­θεί στην αυλή του ναού της Κοι­μή­σε­ως της Θε­ο­τό­κου που δε­σπό­ζει στο λι­μά­νι.

Δρα­στη­ριό­τη­τες και στην Τέ­λεν­δο

Στις ορ­θο­πλα­γιές των βου­νών της Τε­λέν­δου, Ελ­βε­τοί αναρ­ρι­χη­τές έχουν ανοί­ξει και ση­μα­δέ­ψει για τους φί­λους του αθλή­μα­τος μια σειρά από εξαι­ρε­τι­κά εν­δια­φέ­ρου­σες δια­δρο­μές. Πα­ρό­λο που αντί­κρυ από την Τέ­λεν­δο βρί­σκε­ται η Κά­λυ­μνος, που είναι πλέον διε­θνώς διά­ση­μη για τις εν­δια­φέ­ρου­σες πί­στες της, πολ­λοί από αυ­τούς που θα την επι­σκε­φθούν θα πά­ρουν το καΐκι και θα συ­νε­χί­σουν τη δρα­στη­ριό­τη­τά τους στα φυ­σι­κά αναρ­ρι­χη­τι­κά πεδία της Τε­λέν­δου (πλη­ρο­φο­ρί­ες Αρης Θε­ο­δω­ρό­που­λος, οδη­γός βου­νού – προ­πο­νη­τής αναρ­ρί­χη­σης, τηλ.: 6944 505279, www.climbkalymnos.com).

Το νησί, λόγω του ορει­νού εδά­φους του, απο­τε­λεί θαυ­μά­σιο βιό­το­πο για πολλά είδη της ορ­νι­θο­πα­νί­δας και έχει χα­ρα­κτη­ρι­σθεί μαζί με με­ρι­κές γει­το­νι­κές νη­σί­δες ως «ση­μα­ντι­κή πε­ριο­χή για τα που­λιά της Ελ­λά­δας».

Με σκοπό να προ­στα­τευ­θούν ο αι­γαιό­γλα­ρος, η αε­το­γε­ρα­κί­να, το κιρ­κι­νέ­ζι, ο μαυ­ρο­πε­τρί­της, ο πε­τρί­της και άλλα ση­μα­ντι­κά και απει­λού­με­να είδη, η Τέ­λεν­δος έχει εντα­χθεί στο κοι­νο­τι­κό δί­κτυο προ­στα­τευ­μέ­νων πε­ριο­χών NATURA 2000.

Κεί­με­νο, φω­το­γρα­φί­ες: Θο­δω­ρής Αθα­να­σιά­δης