Κρεμαστινός για Παπανδρέου: Αυτό ήταν το πραγματικό πρόβλημα υγείας του Ανδρέα

Στο βιβλίο αφιέ­ρωμα στον Ανδρέα Παπαν­δρέου «100 χρόνια από τη γέννησή του– ανα­ζη­τώ­ντας τον Ανδρέα» που κυκλο­φο­ρεί με την εφη­με­ρίδα «Τα Νέα», ο καθη­γη­τής Ιατρι­κής και Αντι­πρό­ε­δρος της Βουλής Δημή­τρης Κρε­μα­στι­νός μιλά για πρώτη φορά για το πρό­βλημα υγείας που αντι­με­τώ­πιζε ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός και αρχηγός του ΠΑΣΟΚ καθώς, όπως σημειώ­νει, έχει καθήκον να συμ­βάλ­λει «στην ορθή κατα­γραφή της Ιστο­ρίας».

Ο καθη­γη­τής κ. Κρε­μα­στι­νός ανα­φέ­ρει τα εξής:

«Σεβό­με­νος το ιατρικό απόρ­ρητο απέφυγα να μιλήσω όλα αυτά τα χρόνια για το ιατρικό πρό­βλημα του Ανδρέα Παπαν­δρέου, που αναμ­φι­σβή­τητα επη­ρέ­ασε την πολι­τική ζωή της χώρας. Όμως, επειδή έχουν γραφεί πάμπολλα και, εν πολλοίς, ανεύ­θυνα κατά τη διάρ­κεια των τελευ­ταίων 22 χρόνων, πιστεύω ότι έχω καθήκον να συμ­βάλλω στην ορθή κατα­γραφή της Ιστο­ρίας.

Τέλη Αυγού­στου του 1988, κλήθηκα από την ομάδα των ιατρών που παρα­κο­λου­θούσε τον Ανδρέα Παπαν­δρέου να τον εξετάσω καρ­διο­λο­γικά. Το ιατρικό του πρό­βλημα εθε­ω­ρείτο από τους θερά­πο­ντες για­τρούς του κατά βάση παθο­λο­γικό πρό­βλημα και για τον λόγο αυτό υπο­βάλ­λετο μυστικά σε διά­φο­ρες εργα­στη­ρια­κές εξε­τά­σεις. Όταν μου εζητήθη να τον επι­σκε­φθώ στο σπίτι του, αντι­πρό­τεινα ότι θα πρέπει ο ίδιος να έλθει στο Καρ­διο­λο­γικό Τμήμα του Γενικού Κρα­τι­κού Νοσο­κο­μείου Αθηνών, στο οποίο ήμουν Διευ­θυ­ντής και τούτο γιατί πίστευα ότι χρεια­ζό­ταν η απα­ραί­τητη εργα­στη­ριακή υποδομή προ­κει­μέ­νου να τεθεί η σωστή διά­γνωση.

Παρά τις αντί­θε­τες συστά­σεις του περι­βάλ­λο­ντός του, ο Πρω­θυ­πουρ­γός απο­φά­σισε να έρθει και να εξε­τα­στεί νύχτα στο νοσο­κο­μείο. Μετά την ολο­κλή­ρωση της εξέ­τα­σης είχα εξο­μο­λο­γη­θεί στους συνερ­γά­τες μου ότι δεν είχα δει πλέον παρα­με­λη­μένο καρ­διο­λο­γικό άρρωστο σε όλη μου τη στα­διο­δρο­μία.

Πριν από μερι­κούς μήνες ο Πρω­θυ­πουρ­γός είχε επι­σκε­φθεί και εξε­τα­στεί στο Πανε­πι­στη­μιακό Κέντρο του Βισμπά­ντεν στην Γερ­μα­νία, όπου ετέθη η διά­γνωση της περιο­ρι­στι­κής μυο­καρ­διο­πά­θειας, δηλαδή μια διά­γνωση που δεν άφηνε περι­θώ­ρια για καμία ουσια­στική θερα­πεία, με προσ­δό­κιμο επι­βί­ω­σης λίγων μηνών. Η διά­γνωση αυτή κρα­τή­θηκε ιατρικά απόρ­ρητη γεγονός το οποίο άφησε ανοιχτά διάφορα σενάρια συνω­μο­σιο­λο­γίας. Δεν την εγνώ­ριζε ούτε ο ίδιος. Όμως η πραγ­μα­τική διά­γνωση ήταν σοβαρού βαθμού στένωση της αορτής με ελάτ­τωση της ελα­στι­κό­τη­τας(δια­τα­σι­μό­τη­τας) του μυο­καρ­δίου και καρ­διακή κάμψη.

Η παρα­με­λη­μένη αντι­με­τώ­πιση της στέ­νω­σης της αορτής είχε οδη­γή­σει σε καρ­διακή ανε­πάρ­κεια σχεδόν τελικού σταδίου, η οποία συγκά­λυ­πτε την εικόνα της βαρύ­τη­τας της στέ­νω­σης της αορτής. Το γεγονός αυτό είχε οδη­γή­σει σε δια­γνω­στικό λάθος τους συνα­δέλ­φους στην Γερ­μα­νία, οι οποίοι υπο­ε­κτί­μη­σαν την στένωση της αορτής. Η περαι­τέρω διε­ρεύ­νηση του ασθε­νούς με στε­φα­νιο­γρα­φία, έδειξε την συνύ­παρξη σιω­πη­ρής στε­φα­νιαίας νόσου, με πιθανό σιωπηρό έμφραγμα της δεξιάς κοιλίας, το οποίο ουδέ­ποτε είχε αντι­λη­φθεί ούτε ο ίδιος ο ασθενής. Η κάμψη της δεξιάς κοιλίας ήταν η πρό­σθετη παρά­με­τρος που είχε παρα­πλα­νή­σει τους για­τρούς της Γερ­μα­νίας, οι οποίοι έθεσαν τη διά­γνωση της μυο­καρ­διο­πά­θειας.

Επα­κο­λού­θησε άμεση μετά­βαση στην Αγγλία, στην αρχή στο νοσο­κο­μείο St. Thomas και εν συνε­χεία στο Harefield όπου χει­ρουρ­γή­θηκε από τον Magdi Yacoub με αντι­κα­τά­σταση της βαλ­βί­δας της αορτής με ανθρώ­πινη βαλβίδα και παράλ­ληλα bypass.

Η προ­ο­δευ­τική απο­κα­τά­σταση της υγείας του Ανδρέα Παπαν­δρέου, υπήρξε μετεγ­χει­ρη­τικά εντυ­πω­σιακή. Όμως το πρό­βλημα της διά­τα­σης και κάμψης της δεξιάς κοιλίας παρέ­μεινε μέχρι το τέλος.

Όταν επα­νει­λημ­μένα τόνιζα στον Πρω­θυ­πουργό ότι η απο­μά­κρυνση από την πολι­τικήθα του προ­σέ­φερε επι­πλέον χρόνια ζωής, το απέρ­ρι­πτε αμέσως, λέγο­ντας ότι προ­τι­μούσε να είναι ενεργός έναντι οποιου­δή­ποτε τιμή­μα­τος. Την ίδια απά­ντηση έδωσε και όταν του επα­να­λάμ­βανα ότι ο δρόμος για την Προ­ε­δρία της Δημο­κρα­τίας θα ήταν προ­τι­μό­τε­ρος για την υγεία και την ζωή του.

Τα αλλε­πάλ­ληλα stress και η καθη­με­ρι­νό­τητα της πολι­τι­κής ζωής με απο­κο­ρύ­φωμα το Ειδικό Δικα­στή­ριο, ήταν οι κυριό­τε­ροι λόγοι που οδή­γη­σαν τον Ανδρέα Παπαν­δρέου 3 φορές στην Εντα­τική Μονάδα, με κυριό­τερη αιτία τις λοι­μώ­ξεις του ανα­πνευ­στι­κού συστή­μα­τος και όχι την καρ­διακή λει­τουρ­γία η οποία υπο­στη­ρι­ζό­ταν με βημα­το­δότη. Βημα­το­δότη ο οποίος είχε τοπο­θε­τη­θεί μυστικά κατά τη διάρ­κεια ενός ταξι­διού στην Αγγλία.

Ήταν τέλη Νοεμ­βρίου του 1995. Ο Πρω­θυ­πουρ­γός Ανδρέας Παπαν­δρέου εισήχθη αιφ­νι­δίως στο Ωνάσειο Καρ­διο­χει­ρουρ­γικό Κέντρο. Η σοβα­ρό­τητα της κατά­στα­σής του επέ­βαλλε να δια­σω­λη­νω­θεί άμεσα. Δηλαδή δεν είχε καμία επαφή με το περι­βάλ­λον καθώς ευρί­σκετο υπό νάρκωση.

Ως γνωστόν, όταν ο Πρω­θυ­πουρ­γός αδυ­να­τεί να εκτε­λέ­σει τα καθή­κο­ντά του τον ανα­πλη­ροί ο πρώτος τη τάξει υπουρ­γός. Όμως, ο πρώτος τη τάξει υπουρ­γός αδυ­να­τούσε στην πράξη να απο­φα­σί­σει για μεγάλα εθνικά θέματα που προ­έ­κυ­ψαν αιφ­νί­δια και έθεσαν τη χώρα ακόμα και σε κίνδυνο πολέμου.

Ο τότε Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας Κωστής Στε­φα­νό­που­λος επι­σκε­πτό­με­νος επα­νει­λημ­μέ­νως τον Πρω­θυ­πουργό στο νοσο­κο­μείο προ­κει­μέ­νου να επι­κοι­νω­νή­σει μαζί του για σοβαρά θέματα, δια­πί­στωνε ότι αυτό ήταν αδύ­να­τον. Εζήτησε λοιπόν επι­μό­νως να γνω­μα­τεύ­σουν οι ιατροί ότι ο Πρω­θυ­πουρ­γός εξέλιπε προ­κει­μέ­νου να μπο­ρέ­σει να εφαρ­μό­σει το Σύνταγμα όταν ο Πρω­θυ­πουρ­γός εκλεί­πει. Δηλαδή, να μπο­ρέ­σει να ακο­λου­θή­σει τη δια­δι­κα­σία που προ­βλέ­πε­ται για εκλι­πό­ντα πρω­θυ­πουργό. Οι γιατροί δήλωσαν εν σώματι ότι ήταν αδύ­να­τον να δώσουν τέτοια γνω­μά­τευση αλλά και ότι ούτε καν μπορούν να γνω­μα­τεύ­σουν για προ­σω­ρινή αδυ­να­μία διότι ισχυ­ρί­ζο­νταν ότι δεν μπο­ρού­σαν να ανα­λά­βουν τέτοια ευθύνη. Ότι, δηλαδή, σε περί­πτωση που ο Πρω­θυ­πουρ­γός επα­νέλ­θει πλήρως θα είχε παυθεί από πρω­θυ­πουρ­γός, ουσια­στικά, με την γνω­μά­τευσή τους. Ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας ζητούσε επίμονα την γνω­μά­τευση υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι ο, ανα­πλη­ρω­τής, πρώτος τη τάξει υπουρ­γός δεν είναι συνταγ­μα­τι­κός πρω­θυ­πουρ­γός και ότι ο ίδιος ο υπουρ­γός δεν είναι δια­τε­θει­μέ­νος να ανα­λά­βει τόσο μεγάλες ευθύνες, κατά συνέ­πεια αδυ­να­τούσε να προ­χω­ρή­σει την δια­δι­κα­σία.

Τα εθνικά θέματα χει­ρο­τέ­ρευαν από μέρα σε μέρα. Ο αρχηγός της Αξιω­μα­τι­κής Αντι­πο­λί­τευ­σης ζητούσε επι­μό­νως από τους για­τρούς και από τον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας να προ­χω­ρή­σουν σε κάποια δια­δι­κα­σία προ­κει­μέ­νου να αντι­κα­τα­στα­θεί ο Πρω­θυ­πουρ­γός. Ο Μιλ­τιά­δης Έβερτ μου απεύ­θυνε προ­σω­πικά επι­στολή – έκκληση να αναλάβω εγώ την πρω­το­βου­λία ή οποία θα πρέπει να ευρί­σκε­ται στο αρχείο της Νέας Δημο­κρα­τίας.

Τελικώς, μετά από έναν περίπου μήνα, πριν από την Πρω­το­χρο­νιά του 1996, ο Πρω­θυ­πουρ­γός απο­σω­λη­νώ­θηκε και βγήκε από τη μονάδα. Είχε χάσει τελείως τον χρόνο και την επαφή με τα γεγο­νότα που είχαν συμβεί όλο αυτό το διά­στημα. Επι­πλέον, δεν είχε ούτε τη διαύ­γεια αλλά ούτε τη φυσική ικα­νό­τητα να αντα­πο­κρι­θεί στοι­χειω­δώς στον ρόλο του. Ευρί­σκετο υπό τεχνητό νεφρό, τεχνητή αναπνοή, εξω­τε­ρική παρε­ντε­ρική σίτιση πέραν του κύριου μεγάλου καρ­διο­λο­γι­κού προ­βλή­μα­τος του.

Όμως, θα έπρεπε να απο­φα­σί­σει του­λά­χι­στον να παραι­τη­θεί. Αλλά ούτε αυτό ήταν δυνατόν και κανένας δεν τολ­μούσε να του το υπο­δεί­ξει.

Τελικά υπήρξε η γραπτή παραί­τηση από την θέση του Πρω­θυ­πουρ­γού και όχι από την θέση του Προ­έ­δρου του ΠΑ.ΣΟ.Κ. και αργό­τερα το τηλε­γρά­φημα της ψήφου εμπι­στο­σύ­νης στην κυβέρ­νηση Σημίτη.

Η νοση­λεία στο Ωνάσειο υπήρξε ιδιαί­τερο κεφά­λαιο όπου εκρίθη η αξιο­πι­στία και η σοβα­ρό­τητα του πολι­τι­κού κα ιατρι­κού κόσμου της Χώρας καθώς σχεδόν όλοι με τις καθη­με­ρι­νές επαφές τους με δημο­σιο­γρά­φους, δημιούρ­γη­σαν πέραν του μεγάλου πολι­τι­κού προ­βλή­μα­τος, πρό­βλημα επι­τέ­λε­σης ορθής ιατρι­κής που αναμ­φι­σβή­τητα επη­ρέ­ασε την κατά­σταση της υγείας του ασθε­νούς και καθό­ρισε αρνη­τικά την όλη εξέλιξη του.

Βέβαια όλα αυτά που συνέ­βη­σαν στο Ωνάσειο θα μπο­ρού­σαν να απο­τε­λέ­σουν την βάση ενός μυθι­στο­ρή­μα­τος το οποίο όμως εκφεύ­γει από το κεφά­λαιο της αμιγούς ιατρι­κής.

Μετά το Ωνάσειο επα­κο­λού­θησε ένα στάδιο ιατρι­κού Γολγοθά για τον ασθενή όπου οι πνεύ­μο­νες υπο­στη­ρί­ζο­νταν με ανα­πνευ­στήρα, η νεφρική λει­τουρ­γία από τεχνητό νεφρό, η καρ­διακή λει­τουρ­γία από βημα­το­δότη και για μια περίοδο ετρέ­φετο και παρε­ντε­ρικά. Έζησε μετά την έξοδο από το Ωνάσειο περίπου 6 μήνες, αφού προη­γου­μέ­νως είχε παραι­τη­θεί από την πρω­θυ­πουρ­γία. Τις τελευ­ταίες ημέρες της ζωής του και ενόψει του Συνε­δρίου του ΠΑΣΟΚ υφί­στατο ένα διαρκές stress με το δίλημμα εάν θα πρέπει ή όχι να παρα­στεί στο συνέ­δριο. Το γεγονός αυτό πιθανόν να συν­δέ­ε­ται με την καρ­διακή ανακοπή που υπέστη 4 ημέρες προ του συνε­δρίου. Στη στα­διο­δρο­μία μου, ουδέ­ποτε αντι­με­τώ­πισα έναν άλλο άρρωστο με ανάλογα προ­βλή­ματα.

Ο Ανδρέας Παπαν­δρέου πίστευε ότι η παρα­πο­μπή του στο Ειδικό Δικα­στή­ριο είχε στόχο όχι μόνο τον πολι­τικό αλλά και τον βιο­λο­γικό του θάνατο. Γι’ αυτούς άλλωστε τους λόγους υπήρξε η άρνηση του να παραι­τη­θεί της πολι­τι­κής, παρά την πίεση που υφί­στατο ακόμα και από την ίδια του την οικο­γέ­νεια. Ήταν αφά­ντα­στη η θέληση του για ζωή και η δυνα­μική του παρά τα τερά­στια προ­βλή­ματα της υγείας του που αντι­με­τώ­πιζε. Μέχρι τις τελευ­ταίες του στιγμές δεν έδωσε ποτέ εξω­τε­ρικά την εντύ­πωση του φοβι­σμέ­νου αρρώ­στου που τρέμει μπροστά στην πιθα­νό­τητα του θανάτου».

πηγή ethnos.gr