«To Ολοκαύτωμα των βιβλίων»

Ήταν σαν σήμερα. Το βράδυ της 10ης Μαΐου του 1933, 70.000 άνθρω­ποι μαζεύ­τη­καν στην πλατεία της Όπερας του Βερο­λί­νου. Μπροστά στα έκπλη­κτα μάτια τους, φοι­τη­τές με κάρα και φορτηγά κου­βα­λού­σαν χιλιά­δες βιβλία, μεταξύ αυτών έργα επι­φα­νών γερ­μα­νών συγ­γρα­φέων, ποιητών και φιλο­σό­φων για να τα κάψουν.

Ο ναζι­στής φοι­τη­τής Χέρ­μπερτ Γκούτ­γιαρ, μόλις 23 χρονών, έβγαλε μια σύντομη ομιλία γεμάτη μίσος. «Παρα­δίδω στη πυρά ότι είναι αντι­γερ­μα­νικό» είπε κατα­χει­ρο­κρο­τού­με­νος.

Μπρο­στά­ρη­δες οι φοι­τη­τές

Το κάψιμο των βιβλίων οργα­νώ­θηκε από το ναζι­στικό καθε­στώς που ήθελε να «καθα­ρί­σει» την πνευ­μα­τική ζωή της ναζι­στι­κής Γερ­μα­νίας από την «αντε­θνική» ιδε­ο­λο­γία. 20.000 βιβλία συγ­γρα­φέων, όπως ο Χάινριχ Μαν, ο Έριχ Μαρία Ρεμάρκ ή ο Γιόαχιμ Τίν­γκελ­νατς παρα­δό­θη­καν στην πυρά.

Η ίδια εικόνα επα­να­λή­φθηκε και σε άλλες γερ­μα­νι­κές πόλεις, κυρίως σε πόλεις με πανε­πι­στή­μια. Εκεί οι φοι­τη­τές είχαν «καθα­ρί­σει» από καιρό τις δημό­σιες βιβλιο­θή­κες από βιβλία συγ­γρα­φέων και δημο­σιο­γρά­φων με «εχθρική» προς το εθνι­κο­σο­σια­λι­στικό καθε­στώς ιδε­ο­λο­γία. Ανάμεσά τους ειρη­νι­στές, σοσια­λι­στές και εβραίοι συγ­γρα­φείς.

Οι εργα­ζό­με­νοι στις βιβλιο­θή­κες, οι καθη­γη­τές αλλά και ο φοι­τη­τι­κός κόσμος δεν αντέ­δρα­σαν, ακόμη κι αν δεν συμ­με­τεί­χαν ενεργά, σε αυτό που ο ξένος τύπος ονόμασε «Ολο­καύ­τωμα των Βιβλίων».

Από την πυρά δεν γλύ­τω­σαν ούτε τα βιβλία για παιδιά του Έριχ Κέστνερ, ο οποίος μάλιστα ήταν και αυτό­πτης μάρ­τυ­ρας της πυράς εκείνο το βράδυ στην πλατεία της Όπερας. «Βρι­σκό­μουν μπροστά από το Πανε­πι­στή­μιο, ανάμεσα σε φοι­τη­τές, το άνθος του έθνους μας, με ναζι­στι­κές στολές, και έβλεπα τα βιβλία μας να γίνο­νται παρα­νά­λωμα του πυρός» έγραφε αργό­τερα.

Έξοδος ή «γύψος»

Οι αντι­δρά­σεις στο εξω­τε­ρικό ήταν έντονες. Ο συγ­γρα­φέας Χάινριχ Χάινε, βιβλία του οποίου κάηκαν, έγραφε κάτι που απο­δεί­χθηκε προ­φη­τικό: «Όπου καίνε βιβλία, στο τέλος θα κάψουν και ανθρώ­πους».

Οι άνθρω­ποι του πνεύ­μα­τος δεν μπο­ρού­σαν να μείνουν άλλο στη χώρα και έτσι άρχισε η έξοδος. Ο Τόμας Μαν, ο Έριχ Μαρία Ρεμάρκ και ο Λίον Φοϊ­χτ­βάν­κερ γύρισαν τα νώτα τους στη ναζι­στική Γερ­μα­νία. Στις χώρες της νέας εγκα­τά­στα­σής τους άρχισαν να πολε­μούν τους εθνι­κο­σο­σια­λι­στές.

Από το 1940 ο Τόμας Μαν, κάτοχος του βρα­βείου Νόμπελ, κατήγ­γειλε το ναζι­στικό καθε­στώς από το BBC. «Είναι μια φωνή προει­δο­ποί­η­σης. Το να σας προει­δο­ποιώ είναι μια μονα­δική απο­στολή που μπορεί να ανα­λά­βει απέ­να­ντί σας ένας Γερ­μα­νός» είπε από τις συχνό­τη­τες του βρε­τα­νι­κού σταθμού.

Όποιος δεν μπόρεσε να φύγει, όπως ο Έριχ Κέστνερ, μπήκε στο γύψο. Λογο­κρι­σία και απα­γό­ρευση έκδοσης των έργων του. Η πλειο­ψη­φία των Γερ­μα­νών, ανθρώ­πων του πνεύ­μα­τος και καθη­γη­τών απο­δέ­χθηκε σιωπηλά χωρίς καμιά αντί­δραση την πυρά των βιβλίων, ορι­σμέ­νοι μάλιστα την επι­δο­κί­μα­σαν.

Το πιο πικρό ήταν ότι στο κάψιμο της γερ­μα­νι­κής πνευ­μα­τι­κής προ­σφο­ράς στην ανθρω­πό­τητα συνέ­βα­λαν με μεγάλο ενθου­σια­σμό φοι­τη­τές.

Πηγή: Deutsche Welle