Απαλλοτριώσεις: Ιδιοκτήτες όμηροι των δήμων

Το πα­ρά­λο­γο φαί­νε­ται να είναι… ανα­παλ­λο­τρί­ω­το και κυ­ρί­ως να μην έχει τα­βά­νι στις υπο­θέ­σεις απαλ­λο­τριώ­σε­ων. Οι ιδιο­κτή­τες ακι­νή­των, δε­σμευ­μέ­νων προς απαλ­λο­τρί­ω­ση από δή­μους, υπο­χρε­ού­νται να κα­τα­βάλ­λουν Τέλος Ακί­νη­της Πε­ριου­σί­ας (ΤΑΠ) στην Το­πι­κή Αυ­το­διοί­κη­ση! Δεν απαλ­λάσ­σο­νται από αυτή την επι­βά­ρυν­ση, αν και θα έπρε­πε, εφό­σον δεν έχουν απο­ζη­μιω­θεί και με δε­δο­μέ­νο ότι δεν μπο­ρούν να αξιο­ποι­ή­σουν το ακί­νη­τό τους, ούτε να έχουν οποιο­δή­πο­τε οι­κο­νο­μι­κό όφε­λος. Μά­λι­στα, πα­ρό­τι και το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών πα­ρα­δέ­χε­ται ότι κάτι τέ­τοιο είναι ανορ­θο­λο­γι­κό δεν έχει προ­χω­ρή­σει μέχρι τώρα σε αλ­λα­γή της νο­μο­θε­σί­ας για άρση της αδι­κί­ας (έστω κι αν είναι στα­γό­να στον ωκε­α­νό των αδι­κιών της εφαρ­μο­ζό­με­νης αντι­λαϊ­κής πο­λι­τι­κής από νυν και πρώην κυ­βερ­νή­σεις της λι­τό­τη­τας).

Το μπα­λά­κι πη­γαι­νο­έρ­χε­ται από το υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών και τού­μπα­λιν. Ωστό­σο έχει εν­δια­φέ­ρον η θέση του υπουρ­γού Εσω­τε­ρι­κών κ. Πάνου Σκουρ­λέ­τη, όπως εκ­φρά­ζε­ται σε απά­ντη­ση που δό­θη­κε σε σχε­τι­κή ερώ­τη­ση 32 βου­λευ­τών του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ με θέμα «απαλ­λα­γή από το ΤΑΠ των δε­σμευ­μέ­νων από τους ΟΤΑ ακι­νή­των».

Οι βου­λευ­τές ζη­τούν να μην πλη­ρώ­νουν ΤΑΠ δε­σμευ­μέ­να ακί­νη­τα από τους ΟΤΑ προς απαλ­λο­τρί­ω­ση, «κατά τον τρόπο που τα ακί­νη­τα απαλ­λάσ­σο­νται από τον ΕΝΦΙΑ όταν δε­σμεύ­ο­νται για τους ίδιους λό­γους». Οι  αρ­μό­διες αρχές με βάση δια­τά­ξεις του άρ­θρου 78 του Συ­ντάγ­μα­τος με τις οποί­ες οριο­θε­τεί­ται η έν­νοια του φόρου υπο­χρε­ού­νται σε στενή ερ­μη­νεία των φο­ρο­α­παλ­λα­κτι­κών δια­τά­ξε­ων απο­κλειο­μέ­νης της δια­σταλ­τι­κής ή ανα­λο­γι­κής με­θό­δου. Υπό το πρί­σμα αυτό, σύμ­φω­να με τον κ. Σκουρ­λέ­τη, ακί­νη­τα τα οποία υφί­στα­νται ου­σια­στι­κό πε­ριο­ρι­σμό στα εμπράγ­μα­τα δι­καιώ­μα­τα του κυ­ρί­ου αυτών, όπως ρυ­μο­το­μι­κό βάρος, δέ­σμευ­ση για κοι­νω­φε­λή χρήση ή αρ­χαιο­λο­γι­κή δέ­σμευ­ση, αλλά δια­τη­ρεί­ται η κυ­ριό­τη­τα υπό­κει­νται σε ΤΑΠ, χωρίς να εξε­τά­ζο­νται πε­ραι­τέ­ρω τα ζη­τή­μα­τα. «Ως εκ τού­του», ανα­φέ­ρει ο υπουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών στο απα­ντη­τι­κό έγ­γρα­φο στη Βουλή (αριθμ. Πρωτ. 3081/30.12.2016), «πράγ­μα­τι απαι­τεί­ται νο­μο­θε­τι­κή ρύθ­μι­ση, προ­κει­μέ­νου να προ­βλε­φθούν ρητά οι πε­ρι­πτώ­σεις των ακι­νή­των που δεν θα υπό­κει­νται σε ΤΑΠ λόγω πε­ριο­ρι­σμού των ου­σια­στι­κών δι­καιω­μά­των των προ­σώ­πων που έχουν την κυ­ριό­τη­τά τους». Και πα­ρα­πέ­μπει στο υπουρ­γείο Οι­κο­νο­μι­κών…

Πα­ράλ­λη­λα, του­λά­χι­στον κατά την τε­λευ­ταία εξα­ε­τία, με συ­νε­χι­ζό­με­νη τη μνη­μο­νια­κή πο­λι­τι­κή προ­κύ­πτουν και νέα δε­δο­μέ­να. Αρ­χί­ζει να δια­μορ­φώ­νε­ται ένας νέος τύπος ιδιο­κτή­τη που λόγω της οι­κο­νο­μι­κής κρί­σης – και των χα­μη­λών πραγ­μα­τι­κών αξιών της τιμής των ακι­νή­των σε σχέση με τις αντι­κει­με­νι­κές – λέει: «Απαλ­λο­τριώ­στε το ακί­νη­το, μπας και πάρω ρευ­στό». Το επι­ση­μαί­νει στο «Βήμα της Κυ­ρια­κής» ο αρ­χι­τέ­κτο­νας μη­χα­νι­κός, επί­κου­ρος κα­θη­γη­τής του Δη­μο­κρί­τειου Πα­νε­πι­στη­μί­ου Θρά­κης και πρό­ε­δρος του διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λί­ου του Πρά­σι­νου Τα­μεί­ου κ. Γιώρ­γος Πα­τρί­κιος. Κρί­νει ότι θα μπο­ρού­σε να δο­θούν πρά­σι­νες ανά­σες στις τσι­με­ντου­πό­λεις με επι­τά­χυν­ση των δια­δι­κα­σιών απαλ­λο­τριώ­σε­ων για κοι­νό­χρη­στους χώ­ρους αλλά και πάλι λεί­πουν τα χρή­μα­τα από τον κρα­τι­κό κορ­βα­νά για απο­ζη­μιώ­σεις.

Η υλο­ποί­η­ση των απαλ­λο­τριώ­σε­ων «πάνε σαν τον κά­βου­ρα» κυ­ρί­ως λόγω υπο­χρη­μα­το­δό­τη­σης αλλά όχι μόνο. «Η τρα­γω­δία είναι» όπως λέει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά ο ανα­πλη­ρω­τής κα­θη­γη­τής ΕΜΠ (αστι­κός και πε­ρι­φε­ρεια­κός σχε­δια­σμός) και βοη­θός Συ­νή­γο­ρος του Πο­λί­τη κ. Ιων Σα­γιάς ότι «πολ­λές φορές τα λεφτά υπάρ­χουν στους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς φο­ρέ­ων, υπουρ­γεί­ων και ΟΤΑ, αλλά δεν φθά­νουν στους απο­δέ­κτες τους διότι τί­θε­νται άλλες, ίσως πιο πιε­στι­κές, προ­τε­ραιό­τη­τες». Ση­μειώ­νει επί­σης ότι «συ­νι­στά σο­βα­ρή πα­ρά­βα­ση της νο­μι­μό­τη­τας ότι σε ορι­σμέ­νες πε­ρι­πτώ­σεις η διοί­κη­ση δεν εφαρ­μό­ζει δι­κα­στι­κές απο­φά­σεις για άρση της απαλ­λο­τρί­ω­σης λόγω υπέρ­βα­σης των χρο­νι­κών ορίων που θέτει για την απαλ­λο­τρί­ω­ση η νο­μο­θε­σία». Πολ­λά­κις, αί­ρε­ται η απαλ­λο­τρί­ω­ση και επα­νε­πι­βάλ­λε­ται, «με απο­τέ­λε­σμα να υπάρ­χουν πε­ρι­πτώ­σεις δε­σμεύ­σε­ων ιδιο­κτη­σί­ας ακόμα και για 50 χρό­νια!» ανα­φέ­ρει εν­δει­κτι­κά ο κ. Σα­γιάς.

Το πρό­βλη­μα ανα­δει­κνύ­ε­ται και από τα πο­σο­στά υπο­θέ­σε­ων που χει­ρί­ζε­ται ο Συ­νή­γο­ρος του Πο­λί­τη καθώς ετη­σί­ως το 5% των υπο­θέ­σε­ων του Κύ­κλου Ποιό­τη­τας Ζωής αφο­ρούν στις απαλ­λο­τριώ­σεις, κυ­ρί­ως στις πο­λε­ο­δο­μι­κές αλλά και συχνά σε αυτές που σχε­τί­ζο­νται με την προ­στα­σία της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς (ανα­σκα­φές, ανά­δει­ξη αρ­χαιο­λο­γι­κών χώρων).

Μάχη για την απο­ζη­μί­ω­ση

Πλή­θος είναι οι ιδιο­κτή­τες που υφί­στα­νται τε­ρά­στια τα­λαι­πω­ρία μέχρι να απο­ζη­μιω­θούν. Μια χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή πε­ρί­πτω­ση αφορά σε πο­λί­τες που επί σειρά ετών ζη­τού­σαν εγ­γρά­φως να πλη­ρο­φο­ρη­θούν με σα­φή­νεια και δε­σμευ­τι­κό­τη­τα το χρο­νο­διά­γραμ­μα κα­τα­βο­λής των σχε­τι­κών απο­ζη­μιώ­σε­ων για απαλ­λο­τρί­ω­ση λόγω ρυ­μο­τό­μη­σης των ακι­νή­των τους κατά την εφαρ­μο­γή του σχε­δί­ου πό­λε­ως του Δήμου Αχαρ­νών. Κα­τέ­φυ­γαν στον Συ­νή­γο­ρο του Πο­λί­τη που δια­πί­στω­σε ότι εντό­πι­σε ότι οι υπη­ρε­σί­ες του Δήμου Αχαρ­νών τούς έδι­ναν συ­νε­χώς ασα­φείς και ανα­κρι­βείς απα­ντή­σεις, ασκού­σαν πα­ρελ­κυ­στι­κή τα­κτι­κή, η οποία ισο­δυ­να­μού­σε με άρ­νη­ση συ­νερ­γα­σί­ας με την Ανε­ξάρ­τη­τη Αρχή, με συ­νέ­πεια να ζη­τη­θεί από την Απο­κε­ντρω­μέ­νη Διοί­κη­ση Ατ­τι­κής η άσκη­ση πει­θαρ­χι­κού ελέγ­χου, κάτι που έγινε. Μόλις πριν από λίγες ημέ­ρες (Μάρ­τιος 2017), η Αρχή ενη­με­ρώ­θη­κε για την εγ­γρα­φή πί­στω­σης στο Σχέ­διο Οι­κο­νο­μι­κής Εξυ­γί­αν­σης του Δήμου προ­κει­μέ­νου να κα­τα­βλη­θούν στους δι­καιού­χους τα απαι­τού­με­να ποσά…

«Κό­φτης» στη χρη­μα­το­δό­τη­ση

Την αδρά­νεια των υπη­ρε­σιών και την πε­ραι­τέ­ρω επι­βά­ρυν­ση των ιδιο­κτη­τών επι­τεί­νει ο μνη­μο­νια­κός «κό­φτης» που επε­βλή­θη στο Πρά­σι­νο Τα­μείο το οποίο χρη­μα­το­δο­τεί πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κές δρά­σεις και με­τα­ξύ άλλων την από­κτη­ση κοι­νό­χρη­στων χώρων. Με το πρώτο με­σο­πρό­θε­σμο (το 2010) ορί­στη­κε πε­ριο­ρι­σμός της συ­νο­λι­κής ετή­σιας απορ­ρό­φη­σης των απο­θε­μα­τι­κών του Πρά­σι­νου Τα­μεί­ου στο 5% και στη συ­νέ­χεια το 2013 έπεσε στο 2,5%, με ανα­δρο­μι­κή μά­λι­στα ισχύ από το 2011. Ετσι, ει­δι­κά για τις απαλ­λο­τριώ­σεις υπάρ­χει μεί­ζον ζή­τη­μα.

Τα χρή­μα­τα για μια απαλ­λο­τρί­ω­ση (συ­νή­θως ύψους από 500.000 έως 3 εκατ. ευρώ ανά­λο­γα με τον χώρο) δεν μπο­ρούν να απορ­ρο­φη­θούν εντός έτους αλλά μετά από τρία έως τέσ­σε­ρα χρό­νια (χρο­νο­βό­ρες οι δια­δι­κα­σί­ες, πρά­ξεις ανα­λο­γι­σμού, ανα­γνώ­ρι­ση δι­καιού­χων κ.ά.). Επο­μέ­νως, το διά­στη­μα αυτό το Πρά­σι­νο Τα­μείο θα έπρε­πε να επα­νεγ­γρά­φει συ­νε­χώς στον ετή­σιο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό τα ποσά για απαλ­λο­τριώ­σεις και να μην τα δια­θέ­τει, άρα να είναι «νεκρά» για πολλά χρό­νια, εξη­γεί στο «Βήμα της Κυ­ρια­κής» ο κ. Πα­τρί­κιος. Ετσι, από το 2013 δεν έχει βγει πρό­σκλη­ση για να υπο­βά­λουν οι δήμοι αί­τη­ση προς το Πρά­σι­νο Τα­μείο για χρη­μα­το­δό­τη­ση ανα­φο­ρι­κά με απαλ­λο­τρί­ω­ση ακι­νή­των με σκοπό την από­κτη­ση κοι­νό­χρη­στων χώρων (πλα­τεί­ες, πάρκα κ.λπ.). Τα χρή­μα­τα που θα μπο­ρού­σε να δο­θούν για απαλ­λο­τριώ­σεις διο­χε­τεύ­ο­νται για άλλες πρά­σι­νες δρά­σεις.

Πά­ντως, αυτή την πε­ρί­ο­δο γί­νε­ται επε­ξερ­γα­σία πρό­τα­σης του Πρά­σι­νου Τα­μεί­ου ώστε να ανοί­ξουν οι δια­δι­κα­σί­ες χρη­μα­το­δό­τη­σης στους δή­μους για την επα­νεκ­κί­νη­ση των απαλ­λο­τριώ­σε­ων. Στη βάση αυτή, εξε­τά­ζε­ται από την κυ­βέρ­νη­ση νο­μο­θε­τι­κή ρύθ­μι­ση με την οποία μέσω σύ­να­ψης δα­νεί­ου του Πρά­σι­νου Τα­μεί­ου με το Τα­μείο Πα­ρα­κα­τα­θη­κών και Δα­νεί­ων να δη­μιουρ­γεί­ται χρη­μα­το­δο­τι­κή γέ­φυ­ρα (Βridge Financing) έτσι ώστε το Πρά­σι­νο Τα­μείο να εγ­γρά­φει μεν σή­με­ρα κά­ποιον δήμο ως δι­καιού­χο του ποσού της απαλ­λο­τρί­ω­σης, αυτό δε να εκτα­μιεύ­ε­ται με τη συ­ντέ­λε­ση της απαλ­λο­τρί­ω­σης, επι­βα­ρύ­νο­ντας τότε τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του Τα­μεί­ου και όχι σή­με­ρα.

Χρη­μα­το­δό­τη­ση από το Πρά­σι­νο Τα­μείο

Στο Τα­μείο Πα­ρα­κα­τα­θη­κών και Δα­νεί­ων έχουν συ­στα­θεί από το Πρά­σι­νο Τα­μείο για λο­γα­ρια­σμό των δι­καιού­χων δήμων τέσ­σε­ρις πα­ρα­κα­τα­θή­κες συ­νο­λι­κού ποσού 78 εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ, τα οποία εκτα­μιεύ­ο­νται στα­δια­κά με την ωρί­μα­ση της απαλ­λο­τρί­ω­σης για κάθε πε­ρί­πτω­ση κοι­νό­χρη­στου χώρου. Από το ποσό αυτό έχουν εκτα­μιευ­θεί 44,9 εκατ. ευρώ και υπάρ­χει αδιά­θε­το πε­ρί­που 33,10 εκατ. ευρώ. Οπως εξη­γεί στο «Βήμα της Κυ­ρια­κής» η υπεύ­θυ­νη του προ­γράμ­μα­τος για τις απαλ­λο­τριώ­σεις στο Πρά­σι­νο Τα­μείο κυρία Πόπη Φου­σκο­κο­λά­κη: «Μέχρι σή­με­ρα έχουν χρη­μα­το­δο­τη­θεί 27 δήμοι, για 47 πε­ρι­πτώ­σεις κοι­νό­χρη­στων χώρων. Η επι­φά­νεια που έχει αφε­θεί ελεύ­θε­ρη εκτι­μά­ται σε 100 στρέμ­μα­τα ελεύ­θε­ρων χώρων (χώροι πρα­σί­νου, πλα­τειών, χώρων στάθ­μευ­σης και παι­δι­κών χαρών) πε­ρί­που». Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κές πε­ρι­πτώ­σεις για τις οποί­ες έχει ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία χρη­μα­το­δό­τη­σης αφο­ρούν σε κοι­νό­χρη­στους χώ­ρους στους δή­μους: Αγρι­νί­ου (οδοί Βλα­χερ­νών και Κα­ζαν­τζά­κη), Γα­λα­τσί­ου (λόφος Παι­δού), Αθη­ναί­ων (Ελαιώ­νας), Ηρα­κλεί­ου Κρή­της (Αγ. Ιω­άν­νης – Με­σα­μπε­λιές – Φορ­τέ­τσα και πε­ριο­χή Δει­λι­νά – Κο­ρώ­νη – Μα­στα­μπάς), Θεσ­σα­λο­νί­κης (Ν. Ελ­βε­τία, Πλα­τεία Μου­σχού­ντη, κοι­νό­χρη­στοι χώροι στην οδό Σα­χτού­ρη και στα Βυ­ζα­ντι­νά τείχη), Καλ­λι­θέ­ας (λόφος Σι­κε­λί­ας), Με­σο­λογ­γί­ου (εί­σο­δος πόλης), Ν. Ιω­νί­ας (πε­ριο­χή Αν­θρα­κω­ρυ­χεία και πλα­τεία Πα­πα­φλέσ­σα), Νε­ά­πο­λης Συ­κε­ών (τέσ­σε­ρις κοι­νό­χρη­στοι χώροι), Πε­ρι­στε­ρί­ου (οδοί Λάρ­να­κος και Ανα­παύ­σε­ως), Χα­νί­ων Κρή­της (πε­ριο­χή Κου­μπέ), Ωραιο­κά­στρου (πε­ριο­χή Γα­λή­νη), Χα­λαν­δρί­ου (πλα­τεία Κιοσέ).

Πηγή: BHMA