Αμεση ανάγκη επενδύσεων 5 – 7 δισ. € στον τουρισμό

Της Στε­φα­νίας Σούκη

Εχοντας ξεπε­ρά­σει προ πολλού τους στόχους του… 2021 ως προς τις αφίξεις που έκαναν λόγο για 24 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες και μπροστά στη συζή­τηση που ανοίγει πανευ­ρω­παϊκά για τις συνέ­πειες του υπερ­του­ρι­σμού, οι εγχώ­ριοι του­ρι­στι­κοί φορείς προ­τάσ­σουν τώρα περισ­σό­τερο από ποτέ την ανάγκη για επεν­δύ­σεις από 5 έως 7 δισ. ευρώ μέσα στην επερ­χό­μενη πεντα­ε­τία. Με άμεσο στόχο την κατα­σκευή νέων κατα­λυ­μά­των 4 και 5 αστέρων, αλλά και την ανα­βάθ­μιση υπαρ­χου­σών υπο­δο­μών ώστε να είναι σε θέση ο κλάδος να σταθεί στον ευρω­παϊκό αντα­γω­νι­σμό, να προ­σελ­κύ­σει επι­σκέ­πτες υψηλής κατα­να­λω­τι­κής δυνα­τό­τη­τας και να αυξήσει τα έσοδα ανά επι­σκέ­πτη.

Τα νούμερα, όπως παρου­σιά­στη­καν κατά τη Διά­σκεψη Υψηλού Επι­πέ­δου για τον Του­ρι­σμό στις Βρυ­ξέλ­λες, με αφορμή την Παγκό­σμια Ημέρα Του­ρι­σμού στις 27 Σεπτεμ­βρίου, δεί­χνουν τον δρόμο που πρέπει να ακο­λου­θή­σει και η Ελλάδα κατά τα επόμενα 10 έτη ώστε να δημιουρ­γη­θούν στην Ευρω­παϊκή Ενωση πάνω από 5 εκα­τομ­μύ­ρια νέες θέσεις εργα­σίας που συν­δέ­ο­νται με τον του­ρι­σμό. Το 20% των εν λόγω θέσεων αφορά νέους κάτω των 25 ετών. Ως εκ τούτου, ο του­ρι­σμός απο­τε­λεί το κύριο μέσο για την κατα­πο­λέ­μηση της ανερ­γίας των νέων, ιδίως σε διά­φο­ρες περι­φέ­ρειες του Νότου -μεταξύ αυτών και η Ελλάδα- όπου ο ένας στους δύο νέους είναι άνεργος.

Οι πρω­το­βου­λίες σε επίπεδο Ε.Ε.

Από πλευράς Ε.Ε., πάντως, η δεδη­λω­μένη πρόθεση, με βάση τα όσα ειπώ­θη­καν την περα­σμένη Τετάρτη στις Βρυ­ξέλ­λες, είναι να αυξη­θούν τα κον­δύ­λια του ευρω­παϊ­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού για τον κλάδο, με τον πρόεδρο του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου Αντόνιο Ταγιάνι να δηλώνει, στο πλαίσιο της διά­σκε­ψης της 27ης Σεπτεμ­βρίου, ότι «είναι εφικτός στόχος να φτάσει η Ευρώπη τα 700 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες το 2020, ωστόσο θα πρέπει να ανα­λη­φθούν πρω­το­βου­λίες και να κινη­θούμε άμεσα γιατί ο αντα­γω­νι­σμός πλέον δεν είναι σε επίπεδο ευρω­παϊ­κών χωρών αλλά ηπείρων. Ο νέος προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός της Ε.Ε. θα πρέπει να λάβει υπόψη τις ανάγκες των πολιτών για μείωση της ανερ­γίας και θα πρέπει να σκε­φτούμε για τον λόγο αυτό μία ιδιαί­τερη “προι­κο­δό­τηση” για τον του­ρι­σμό».

Η Ευρώπη λοιπόν προ­τί­θε­ται, όπως λένε οι επι­τε­λείς της, να δια­θέ­σει περισ­σό­τερα κον­δύ­λια από τον ευρω­παϊκό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό -από το επόμενο έτος- σε τέσ­σε­ρις βασι­κούς πυλώνες με στόχο να αυξήσει τον αριθμό των εισερ­χό­με­νων του­ρι­στών έως το 2025 στο διπλά­σιο, ξεπερ­νώ­ντας το 1 δισε­κα­τομ­μύ­ριο αφίξεις, με επί­κε­ντρο την αγορά της Ασίας: «Καταρ­χάς o πρώτος άξονας έχει να κάνει με το κομμάτι των επεν­δύ­σεων, αυξά­νο­ντας τη χρήση των κοι­νο­τι­κών πόρων και δημιουρ­γώ­ντας καλύ­τερο πλαίσιο για τις επι­χει­ρή­σεις. Επι­πλέον, πρέπει να ενθαρ­ρύ­νει την κατάρ­τιση των νέων με δια­συ­νο­ρια­κές προ­σπά­θειες ενι­σχύ­ο­ντας τη μαθη­τεία έως τα 25 έτη. Μείζον ζήτημα για την Ε.Ε. είναι και οι ψηφια­κές πλατ­φόρ­μες. Δεν μπο­ρούμε να δεχθούμε ότι υπάρ­χουν δια­φο­ρε­τι­κοί κανόνες γι’ αυτούς που κινού­νται εντός και εκτός του Δια­δι­κτύου. Οι μεγάλες πλατ­φόρ­μες έχουν απο­κτή­σει δεσπό­ζουσα θέση στην ευρω­παϊκή αγορά και δεν πλη­ρώ­νουν φόρους ή μετα­φέ­ρουν έσοδα σε άλλες χώρες. Πρέπει να κατα­λή­ξουμε σε μια φορο­λο­γική εναρ­μό­νιση για να υπε­ρα­σπι­στούμε ταυ­τό­χρονα και την πολι­τι­στική ταυ­τό­τητα της Ευρώπης. Eδώ εμπί­πτει και η οικο­νο­μία του δια­μοι­ρα­σμού (σ.σ.: για παρά­δειγμα, το θέμα των βρα­χυ­χρό­νιων μισθώ­σεων του­ρι­στι­κών κατοι­κιών). Θα πρέπει να υπάρχει ισο­τι­μία όσον αφορά τις συν­θή­κες που ισχύουν για όλους. Ο τέταρ­τος άξονας έχει να κάνει με τις συμπρά­ξεις: ξεκι­νώ­ντας από τη μεγάλη αγορά της Κίνας (το 2018 είναι Ευρω­παϊκό Ετος Πολι­τι­σμι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς και Ετος της Κίνας), στόχος είναι να έρθουν περισ­σό­τε­ροι Κινέζοι, οι οποίοι όταν επι­λέ­γουν Ευρώπη επι­σκέ­πτο­νται 4-5 κράτη-μέλη. Οι Κινέζοι επι­λέ­γουν την ήπειρο, άρα οι αντα­γω­νι­στές μας δεν είναι οι χώρες των κρατών-μελών αλλά οι άλλες ήπειροι», ανέφερε ο κ. Ταγιάνι.

Στη διά­σκεψη της περα­σμέ­νης Τετάρ­της τόσο ο πρό­ε­δρος του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου όσο και ο Γίρκι Κατάι­νεν, αντι­πρό­ε­δρος της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής αρμό­διος για την απα­σχό­ληση, την ανά­πτυξη, τις επεν­δύ­σεις και την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα, έθεσαν το γεγονός ότι ο κλάδος θα πρέπει να ξεπε­ρά­σει σε πανευ­ρω­παϊκό επίπεδο μεγάλα εμπόδια, τα οποία προ­βάλ­λουν, από την πλευρά τους, ως οι πλέον ανα­σταλ­τι­κούς παρά­γο­ντες για την του­ρι­στική ανά­πτυξη και οι του­ρι­στι­κοί φορείς στην Ελλάδα. «Οι πολι­τι­κοί θα πρέπει να λύσουν γόρ­διους δεσμούς όπως η υψηλή φορο­λό­γηση, το μετα­φο­ρικό και ενερ­γειακό κόστος, η ευρυ­ζω­νική παροχή υπη­ρε­σιών στην ύπαιθρο και η βελ­τί­ωση των τοπικών μετα­φο­ρών, η καλύ­τερη πρό­σβαση στις πιστώ­σεις για τις μικρο­με­σαίες επι­χει­ρή­σεις», ανέφερε ο κ. Ταγιάνι, δίνο­ντας παράλ­ληλα μια μικρή γεύση για το τι θα μπο­ρούσε να γίνει σε πρώτη φάση για την ενί­σχυση του ευρω­παϊ­κού του­ρι­σμού: «Θα πρέπει να υιο­θε­τη­θούν και­νο­τό­μες πηγές ενέρ­γειας, να γίνει καλύ­τερη χρήση των περι­φε­ρεια­κών πόρων σε συνερ­γα­σία με την Ευρω­παϊκή Τράπεζα, να προ­χω­ρή­σει η ψηφιο­ποί­ηση εμβλη­μα­τι­κών μου­σείων και προ­ο­ρι­σμών κ.ά.».

Συνο­λικά, με βάση τις εκτι­μή­σεις από διε­θνείς έρευνες, ο αριθμός των διεθνών του­ρι­στών ανα­μέ­νε­ται να διπλα­σια­στεί, από 1,1 δισε­κα­τομ­μύ­ριο σε περισ­σό­τε­ρους από 2 δισε­κα­τομ­μύ­ρια, έως το 2030. Πολλοί από αυτούς θα προ­έρ­χο­νται από μια ανα­δυό­μενη νέα τάξη με υψηλή αγο­ρα­στική δύναμη, το ήμισυ δε αυτών θα είναι από την Ασία. Η Ευρώπη έχει τη δυνα­τό­τητα να προ­σελ­κύ­σει σημα­ντικό μέρος της νέας αυτής ζήτησης, ωστόσο φαί­νε­ται πλέον ότι δεν έχει τα περι­θώ­ρια να ανα­μέ­νει παθη­τικά αυτή τη νέα ανά­πτυξη ως μάννα εξ ουρανού. Εως τα τέλη της δεκα­ε­τίας του ’90 η Ευρώπη φιλο­ξέ­νησε πάνω από το ήμισυ των παγκό­σμιων του­ρι­στών. Σήμερα, μολο­νότι εξα­κο­λου­θεί να είναι ο πρώτος προ­ο­ρι­σμός παγκο­σμίως, το ποσοστό αυτό έχει μειωθεί στο 42%, και προ­βλέ­πε­ται να μειωθεί περαι­τέρω στο 30% ως το 2030, την ίδια στιγμή που ο αντα­γω­νι­σμός από νέους του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς αυξά­νε­ται.

Βρυ­ξέλ­λες και Ελλάδα

Για την Ελλάδα σημα­ντικό βήμα από πλευράς της Ε.Ε. ειδικά στο κομμάτι του του­ρι­σμού είναι η παροχή χρη­μα­το­δό­τη­σης από την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων (ΕΤΕπ) για τη στήριξη έργων όπως η ανα­βάθ­μιση των 14 περι­φε­ρεια­κών αερο­δρο­μίων, μια επέν­δυση για την οποία έγινε ιδιαί­τερη μνεία και από τον κ. Κατάι­νεν κατά τη διάρ­κεια της διά­σκε­ψης την περα­σμένη Τετάρτη, ως περαι­τέρω ώθηση σε έναν κλάδο που έχει στη­ρί­ξει τα μάλα την οικο­νο­μία της χώρας κατά τη διάρ­κεια της κρίσης. Η Ε.Ε. πάντως (σ.σ.: όπως και οι του­ρι­στι­κοί φορείς στην Ελλάδα) θεωρεί ότι ειδικά στη χώρα μας ένα από τα μεγα­λύ­τερα προ­βλή­ματα είναι η πρό­σβαση των ελλη­νι­κών μικρο­με­σαίων επι­χει­ρή­σεων στη χρη­μα­το­δό­τηση, με ποσοστό άνω του 25% αυτών να το θεωρεί ως το πλέον σημα­ντικό πρό­βλημα.

Από την πλευρά των του­ρι­στι­κών φορέων, και δη του Συν­δέ­σμου Ελλη­νι­κών Του­ρι­στι­κών Επι­χει­ρή­σεων (ΣΕΤΕ), το επόμενο βήμα με ορί­ζο­ντα πιθα­νό­τατα μέσα στο 2018, ώστε να έχουν ωρι­μά­σει περισ­σό­τερο και οι συν­θή­κες, είναι η δημιουρ­γία μιας βάσης στο κέντρο απο­φά­σεων της Ε.Ε. όπως έχει κάνει ήδη ο ΣΕΒ. Η αρχή γίνεται με τις επαφές που ξεκι­νούν άμεσα -πριν από την εκπνοή του 2017- με στόχο η Ελλάδα να κάνει πιο ισχυρή την παρου­σία της στο κομμάτι του του­ρι­σμού στις Βρυ­ξέλ­λες, να είναι πιο ενεργή όχι μόνο στα κέντρα επιρ­ροής και λήψης απο­φά­σεων, αλλά και ενη­μέ­ρω­σης, «γιατί υπάρ­χουν πολλά ζητή­ματα που αφορούν τον του­ρι­σμό όλης της Ευρώπης», όπως ανα­φέ­ρουν χαρα­κτη­ρι­στικά οι του­ρι­στι­κοί φορείς.

Ο ΣΕΤΕ θεωρεί ότι η χώρα μας έως το 2021 μπορεί να προ­σελ­κύ­σει 35 εκα­τομ­μύ­ρια επι­σκέ­πτες και να πλη­σιά­σει τα 20 δισ. έσοδα, από 13,6 δισ. ευρώ το 2016 και μία εκτί­μηση για 14-14,5 δισ. ευρώ το 2017, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν οι ανα­γκαίες επεν­δύ­σεις ύψους 5-7 δισ. ευρώ σε ένα ευρύ πλέγμα τομέων και κυρίως: α) σε υψηλής στάθμης κλίνες, β) σε υπο­δο­μές, όπως τα αερο­δρό­μια και οι υπό­λοι­πες πύλες εισόδου, γ) στην εντο­νό­τερη δια­σύν­δεση του του­ρι­σμού με άλλους κλάδους της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, όπως είναι π.χ. ο αγρο­δια­τρο­φι­κός τομέας, δ) στη δημιουρ­γία πολι­τι­στι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος και ε) σε soft ενέρ­γειες, όπως ημε­ρο­λό­γιο δρα­στη­ριο­τή­των σε Αθήνα και Θεσ­σα­λο­νίκη για περαι­τέρω ανά­πτυξή τους ως προ­ο­ρι­σμών citybreak, προ­ώ­θηση συνε­δρια­κών υπο­δο­μών κ.λπ., ενώ εξίσου απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση απο­τε­λεί και η δημιουρ­γία ενός Ειδικού Χωρο­τα­ξι­κού Πλαι­σίου για τον του­ρι­σμό.

Οι του­ρι­στι­κοί φορείς, είτε πρό­κει­ται για τους μεγα­λύ­τε­ρους ξενο­δό­χους είτε για τους ιδιο­κτή­τες μικρό­τε­ρων κατα­λυ­μά­των, θέτουν πλέον οι ίδιοι μετ’ επι­τά­σεως ένα ακόμη ζήτημα: αυτό της… άλλης όψης της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης. «Επειτα από 40 και πλέον χρόνια οργα­νω­μέ­νου του­ρι­σμού στη χώρα μας, παρα­τη­ρού­νται φαι­νό­μενα άναρχης οικι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, ανε­ξέ­λεγ­κτης δόμησης, θαλάσ­σιας ρύπαν­σης, κατα­πά­τη­σης και κατα­στρο­φής βιο­τό­πων, που επι­φέ­ρουν σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στην ποιό­τητα του φυσικού και δομη­μέ­νου περι­βάλ­λο­ντος», ανα­φέ­ρει χαρα­κτη­ρι­στικά η Συνο­μο­σπον­δία Επι­χει­ρη­μα­τιών Του­ρι­στι­κών Κατα­λυ­μά­των Ελλάδος (ΣΕΤΚΕ). Με δεδο­μένο, λοιπόν, ότι η του­ρι­στική δρα­στη­ριό­τητα, του­λά­χι­στον με τη σημε­ρινή μορφή της, δεν έχει τα προσ­δο­κώ­μενα απο­τε­λέ­σματα, ενώ παράλ­ληλα θα έχει αρνη­τι­κές επι­δρά­σεις στη φύση και στο περι­βάλ­λον, καθί­στα­ται πλέον επι­βε­βλη­μένο η Πολι­τεία να επα­να­κα­θο­ρί­σει την του­ρι­στική πολι­τική της, υιο­θε­τώ­ντας ένα νέο μοντέλο που θα προ­σα­να­το­λί­ζε­ται σε έναν ποιο­τικό του­ρι­σμό και θα απευ­θύ­νε­ται σε κοινό με υψη­λό­τε­ρες απαι­τή­σεις πέραν του ήλιου και της θάλασ­σας. Στο πλαίσιο αυτό, είναι άμεση ανάγκη να υιο­θε­τη­θούν επαρκή συστή­ματα δια­χεί­ρι­σης και δια­τή­ρη­σης των φυσικών πόρων και να δημιουρ­γη­θούν οι κατάλ­λη­λες δομές, οι οποίες θα μπορούν να αντέ­ξουν τις πιέσεις που ασκού­νται από τη μεγάλη πλη­θυ­σμιακή συγκέ­ντρωση, όπως η δια­χεί­ριση των απορ­ριμ­μά­των, η εξοι­κο­νό­μηση νερού και ενέρ­γειας κ.ά.

newmoney.gr