Η Κρήτη αποχαιρετά τον Μίκης Θεοδωράκης – Σε λαϊκό προσκύνημα στα Χανιά η σορός

Κρα­τώ­ντας ένα λου­λούδι στο χέρι και εμφανώς συγκι­νη­μέ­νοι εκα­το­ντά­δες πολίτες συρ­ρέ­ουν από το πρωί στον μητρο­πο­λι­τικό ναό των Εισο­δίων της Θεο­τό­κου στα Χανιά, για να απο­τί­σουν φόρο τιμής στον Μίκη Θεο­δω­ράκη. Μεταξύ αυτών και πολλοί ξένοι του­ρί­στες που με τα κινητά τους τηλέ­φωνα κατα­γρά­φουν εικόνες από το σημείο. Αντίο Μίκη

Την στιγμή που η σορός έφτασε στον ναό, υπό τους ήχους της φιλαρ­μο­νι­κής του δήμου, οι συγκε­ντρω­μέ­νοι πολίτες ξέσπα­σαν σε χει­ρο­κρο­τή­ματα και φώναζαν «αθά­να­τος». Στον χώρο μπροστά από τον ναό είχαν παρα­τα­χθεί -φορώντας παρα­δο­σια­κές στολές της Κρήτης- μέλη πολι­τι­στι­κών και παρα­δο­σια­κών συλ­λό­γων, ενώ κατά την πορεία προς τον ναό φοι­τη­τές τρα­γου­δού­σαν τρα­γού­δια του Μίκη Θεο­δω­ράκη. Η είσοδος στον ναό, παρά τον πολύ κόσμο, γίνεται με τάξη και με τήρηση των μέτρων κατά της παν­δη­μίας.

Η σημε­ρινή ημέρα είναι ημέρα πένθους για τα Χανιά, καθώς νωρίς το μεση­μέρι η γη της Κρήτης που τόσο αγάπησε ο κορυ­φαίος συν­θέ­της θα τον δεχθεί για πάντα στην «αγκαλιά» της.

«Περι­μένω από νωρίς το πρωί, για να απο­χαι­ρε­τήσω τον Μίκη, τον δικό μας Μίκη, που μας δίδαξε πολλά με τη στάση ζωής του και τη μουσική του που έφτασε σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου», δήλωσε στο ΑΠΕ -ΜΠΕ ο κ. Γιώργος που κατά­γε­ται, όπως και ο Μίκης Θεο­δω­ρά­κης, από τον Γαλατά.

«Ο Μίκης Θεο­δω­ρά­κης απο­τε­λεί για τη γενιά μας φάρο έμπνευ­σης, διδα­χθή­καμε από αυτόν, τον Ουρανό -Μίκη, όπως τον είχε χαρα­κτη­ρί­σει ο αεί­μνη­στος ιεράρ­χης μας Ειρη­ναίος Γαλα­νά­κης», μας είπε ο κ. Χάρης.

Η σορός, με βάση το πρό­γραμμα που έχει ανα­κοι­νω­θεί, θα ανα­χω­ρή­σει από τον μητρο­πο­λι­τικό ναό στις 12 το μεση­μέρι, με πομπή αυτο­κι­νή­των, και με κατεύ­θυνση τον Ιερό Ναό του Αγίου Νικο­λάου στον Γαλατά, όπου θα ψαλεί η εξόδιος ακο­λου­θία.

«Είναι τιμή που επι­στρέ­φει ο συγ­χω­ρια­νός μας»

Οι κάτοι­κοι του Γαλατά λένε πως μέχρι τον θάνατό του, ο αδελφός του Μίκη παρα­θέ­ριζε συνέ­χεια σε αυτό το σπίτι. Και τον ίδιο όμως τον είχαν δει αρκετές φορές στο χωριό. Οι περισ­σό­τε­ροι κάτοι­κοι θυμού­νται να τον βλέπουν ίσως πρώτη φορά στη συναυ­λία που έδωσε στον Γαλατά όταν πέθανε ο πατέρας του, και μετά στα 80στά του γενέ­θλια, όταν ο δήμος οργά­νωσε γιορτή στο χωριό. Θυμού­νται να τον ακούν κρυφά και περή­φανα επί χούντας, μετά να τον ψηφί­ζουν βου­λευτή. Τώρα, όλοι τους νιώθουν περή­φα­νοι που ο Μίκης Θεο­δω­ρά­κης επέλεξε να ταφεί στον Γαλατά, απο­δει­κνύ­ο­ντας περί­τρανα τον ρόλο που εκείνοι εδώ και δεκα­ε­τίες του έχουν ανα­θέ­σει: χωρια­νός.

«Χωρια­νός μας ήταν, είναι τιμή για το χωριό, ήταν ένας άνθρω­πος παγκό­σμιας εμβέ­λειας, ασχέτως της κομ­μα­τι­κής ταυ­τό­τη­τας», λέει στην «Κ» ο Μανώλης Καλαϊ­τζά­κης. «Δεν είναι μικρό πράγμα, πάντα τον Μίκη τον θεω­ρού­σαμε χωριανό», ανα­φέ­ρει ο 66χρονος Πανα­γιώ­της Αρώνης. «Είναι καλό να μην ξεχνάμε τις ρίζες μας», δηλώνει ο 44χρονος Στέ­φα­νος, τονί­ζο­ντας πως ολό­κληρο το χωριό αντι­λαμ­βά­νε­ται τη σημασία του να γίνει η κηδεία του Μίκη Θεο­δω­ράκη στον Γαλατά, ένα χωριό αρκετά άγνωστο εκτός Κρήτης που θα γίνει διεθνώς γνωστό έστω και για λίγο, έστω και για την Πέμπτη, την ημέρα της ταφής, και θα μείνει για πάντα στην ιστορία ως το μέρος της τελευ­ταίας και αιώνιας κατοι­κίας ενός αιώνιου ανθρώ­που. «Ανα­γνω­ρί­ζε­ται το χωριό μας», συμπλη­ρώ­νει ο Στέ­φα­νος, «είμαστε περή­φα­νοι που ήταν από εδώ», λέει η 68χρονη Στέλλα.

Ο ίδιος στιγ­μά­τισε όχι μόνο το χωριό της, αλλά και τα παιδικά της χρόνια, όταν απα­γο­ρευό­ταν να παίζουν τα τρα­γού­δια του, αλλά επειδή αντι­στε­κό­ταν εκείνος, ο σπου­δαίος συγ­χω­ρια­νός τους, αντι­στέ­κο­νταν κι αυτοί. «Σε έκανε να τον αγαπάς ακόμα περισ­σό­τερο», σημειώ­νει, «επειδή αντι­στε­κό­ταν». Αλλοι πάλι, δεν άκουγαν μόνο τα τρα­γού­δια του. «Στη δεκα­ε­τία του ’60 ήμουν κι εγώ ένας “Λαμπρά­κης”», δηλώνει στην «Κ» ο 77χρονος Μανώλης Γιάγκος, ανα­φε­ρό­με­νος στη «Δημο­κρα­τική Νεολαία Λαμπράκη», η οποία δημιουρ­γή­θηκε μετά τη δολο­φο­νία του Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963. Πρό­ε­δρός της ήταν ο Μίκης. Πέραν του ότι ήταν γεί­το­νες, ο κ. Γιάγκος γνώρισε τον Μίκη προ­σω­πικά καθώς ο θείος του ήταν συνα­γω­νι­στής του στη Μακρό­νησο. «Μετά από το ’49 που ήρθε από τη Μακρό­νησο, έγινε πανη­γύρι στο σπίτι του», λέει, ενώ αργό­τερα τον έζησε περισ­σό­τερο. «Πολλά βράδια καθό­μα­σταν και μιλά­γαμε, πίναμε τσι­κου­διές, αγα­πούσε εμάς τα παιδιά», δηλώνει. Θυμάται μια φορά να είναι στο σπίτι του και να θαυ­μά­ζει το χρυσό Ζ που φορούσε στο πέτο του. «Το έβγαλε έτσι και μου το έδωσε», ανα­φέ­ρει ο κ. Γιάγκος. «Εγώ δεν πιστεύω πως έχει πεθάνει, στη μνήμη μου είναι συνέ­χεια, και θα είναι», τονίζει, «για αυτό υπάρχει η λέξη αθά­να­τος».

Αν κανείς δεν γνω­ρί­ζει πως η κατα­γωγή του Μίκη Θεο­δω­ράκη είναι από τον Γαλατά Χανίων, σε από­σταση 6 χιλιο­μέ­τρων από τα Χανιά, δεν θα το κατα­λά­βαινε με μια επί­σκεψη, του­λά­χι­στον όχι στην πλατεία. Δεν υπάρ­χουν προ­το­μές ή αγάλ­ματα, μεγάλες πινα­κί­δες προς το σπίτι του, από τα παρά­θυρα και τα ραδιό­φωνα δεν ακού­γε­ται «Το περι­γιάλι το κρυφό» ή το «Στρώσε το στρώμα σου για δυο» ή «Της δικαιο­σύ­νης ήλιε νοητέ» – στο μικρό σούπερ μάρκετ/καφέ στην κεντρική πλατεία, το ραδιό­φωνο παίζει Βέρτη και Ρέμο. Ο κ. Γιάγκος λέει πως θα βάλουν πινα­κί­δες, όχι αυτο­σχέ­διες, για το σπίτι του και θα ονο­μά­σουν τον δρόμο που οδηγεί εκεί «Μίκη Θεο­δω­ράκη», προς τιμήν του. Μόλις όμως ακο­λου­θή­σει κανείς τις υπάρ­χου­σες πινα­κί­δες και φτάσει στο σπίτι με την ελλη­νική σημαία που αγνα­ντεύει το κρητικό πράσινο, βλέπει πως εκεί έχουν ήδη βρεθεί και άλλοι. Η εξω­τε­ρική πόρτα του κήπου είναι γεμάτη λου­λού­δια –κόκκινα τρια­ντά­φυλλα, λευκά γαρί­φαλα, πορ­το­κα­λιές καλέ­ντου­λες– και σημειώ­ματα.

Κάποια είναι γραμ­μένα στα αγγλικά και οι συγ­γρα­φείς υπο­γρά­φουν από χώρες όπως η Νορ­βη­γία ή το Βέλγιο, κάνο­ντάς με να ανα­ρω­τιέ­μαι πώς βρέ­θη­καν εδώ, ενώ δεν έχουν περάσει ούτε πέντε μέρες από τον θάνατο του Μίκη, άφησαν λου­λού­δια και μηνύ­ματα. Στα περισ­σό­τερα ελλη­νικά σημειώ­ματα, μια κοινή λέξη φιγου­ρά­ρει: αθά­να­τος. Κάποια είναι υπο­γε­γραμ­μένα από «τους αγα­πη­μέ­νους σου γεί­το­νες», σε ένα άλλο γραμ­μέ­νες είναι απλά δυο λέξεις «Σε ευχα­ρι­στώ». Δεν χρειά­ζο­νται προ­το­μές, ούτε καν τρα­γού­δια – είναι ξεκά­θαρο. Ο Μίκης είναι ήδη εδώ, ζει μέσα από τους ανθρώ­πους. «Λυπού­μα­στε πολύ» για τον θάνατό του, λέει η Αγωνία Παγώνη στο καφε­νείο του Γαλατά, «αλλά χαί­ρο­μαι» που θα ταφεί εδώ. «Γιατί θα τον δω», τονίζει, «για τελευ­ταία φορά».