Στ. Καφούνης: Ευάλωτη σε παρατεταμένη ένταση η ευρωζώνη και το λιανικό εμπόριο

Η στρα­τιω­τική σύγκρουση μεταξύ Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών, Ισραήλ και Ιράν σημα­το­δο­τεί μια νέα περίοδο γεω­πο­λι­τι­κής αστά­θειας στη Μέση Ανατολή, με δυνη­τικά σημα­ντι­κές συνέ­πειες για τις ενερ­γεια­κές αγορές, το διεθνές εμπόριο και τη χρη­μα­το­πι­στω­τική στα­θε­ρό­τητα. Το Τμήμα Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ προ­χώ­ρησε σε ανάλυση με θέμα: «Σύρραξη στη Μέση Ανατολή: Επι­πτώ­σεις στο διεθνές εμπόριο και την παγκό­σμια οικο­νο­μία». Η περιοχή του Περ­σι­κού Κόλπου απο­τε­λεί κομβικό σημείο για το παγκό­σμιο ενερ­γειακό εμπόριο, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ διέρ­χε­ται κατά μέσο όρο περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρε­λαίου/ημέρα και περίπου το 20% του παγκό­σμιου εμπο­ρίου υγρο­ποι­η­μέ­νου φυσικού αερίου (LNG). Ενδε­χό­με­νες δια­τα­ρα­χές στη ναυ­σι­πλοΐα της περιο­χής μπορούν να οδη­γή­σουν σε αύξηση των τιμών ενέρ­γειας, υψη­λό­τερο κόστος μετα­φο­ράς και επι­βρά­δυνση του διε­θνούς εμπο­ρίου.

Ήδη παρα­τη­ρού­νται επι­πτώ­σεις στη ναυ­τι­λία, με περιο­ρι­σμούς στην ασφα­λι­στική κάλυψη πολε­μι­κού κιν­δύ­νου και σημα­ντική αύξηση των ασφα­λί­στρων, σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις έως περίπου στο 3% της αξίας του πλοίου, από περίπου 0,25% προη­γου­μέ­νως. Παράλ­ληλα, κατα­γρά­φο­νται καθυ­στε­ρή­σεις σε δεξα­με­νό­πλοια και πλοία LNG που παρα­μέ­νουν αγκυ­ρο­βο­λη­μένα στην περιοχή, καθώς και εκτρο­πές ή συσ­σω­ρευ­μέ­νες καθυ­στε­ρή­σεις σε μέρος του παγκό­σμιου στόλου πλοίων μετα­φο­ράς εμπο­ρευ­μα­το­κι­βω­τίων. Αν και η παγκό­σμια οικο­νο­μία είναι σήμερα λιγό­τερο εξαρ­τη­μένη από το πετρέ­λαιο σε σχέση με τη δεκα­ε­τία του 1970, η ισχυρή χρη­μα­το­πι­στω­τική δια­σύν­δεση των οικο­νο­μιών και η εξάρ­τηση από τις παγκό­σμιες εφο­δια­στι­κές αλυ­σί­δες δημιουρ­γούν νέες μορφές ευα­λω­τό­τη­τας. Η έκταση των οικο­νο­μι­κών επι­πτώ­σεων θα εξαρ­τη­θεί κυρίως από τη διάρ­κεια της σύγκρου­σης:

Δια­βαθ­μί­ζο­ντας την επι­κιν­δυ­νό­τητα της κατά­στα­σης στη βάση των τριών κύριων σενα­ρίων που επε­ξερ­γά­ζε­ται η διεθνής κοι­νό­τητα, η Ανάλυση παρα­θέ­τει τις εκτι­μώ­με­νες επι­πτώ­σεις:

Σενάριο 1: Σύντομη κρίση και περιο­ρι­σμέ­νες επι­πτώ­σεις: Σε περί­πτωση που οι στρα­τιω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις περιο­ρι­στούν σε λίγες ημέρες ή εβδο­μά­δες, οι επι­πτώ­σεις στις αγορές θα είναι κυρίως βρα­χυ­πρό­θε­σμες. Σε αυτό το σενάριο, η παγκό­σμια οικο­νο­μία θα δεχθεί περιο­ρι­σμένο πλήγμα. Σύμφωνα με εκτι­μή­σεις της Oxford Economics, μια μέτρια δια­τα­ραχή στις ενερ­γεια­κές ροές θα μπο­ρούσε να μειώσει την παγκό­σμια ανά­πτυξη κατά περίπου 0,1 ποσο­στιαία μονάδα και να αυξήσει τον πλη­θω­ρι­σμό στις ΗΠΑ και την Ευρω­ζώνη κατά περίπου 0,3-0,4 ποσο­στιαίες μονάδες (Oxford Economics, 2026). Οι επι­πτώ­σεις στο διεθνές εμπόριο θα είναι μικρές και κυρίως προ­σω­ρι­νές.

Σενάριο 2: Μέτρια δια­τα­ραχή των ενερ­γεια­κών ροών: Ένα πιο πιθανό σενάριο είναι η παρα­τε­τα­μένη ένταση χωρίς πλήρη απο­κλει­σμό των Στενών του Ορμούζ. Σε αυτή την περί­πτωση, οι επι­θέ­σεις σε πλοία ή ενερ­γεια­κές υπο­δο­μές θα αυξή­σουν τα ασφά­λι­στρα μετα­φο­ράς και θα προ­κα­λέ­σουν δια­τα­ρα­χές στις θαλάσ­σιες μετα­φο­ρές. Οι τιμές πετρε­λαίου θα μπο­ρού­σαν να κινη­θούν στα 80 δολάρια ανά βαρέλι κατά τη διάρ­κεια του β’ τρι­μή­νου πριν υπο­χω­ρή­σουν στα­διακά (Oxford Economics, 2026). Οι συνέ­πειες για το διεθνές εμπόριο θα είναι πιο αισθη­τές.

Σενάριο 3: Παρα­τε­τα­μένη σύγκρουση και σοβαρό ενερ­γειακό σοκ: Το πιο ακραίο σενάριο αφορά μια παρα­τε­τα­μένη περι­φε­ρειακή σύγκρουση που θα επη­ρε­ά­σει ουσια­στικά τη ναυ­σι­πλοΐα στα Στενά του Ορμούζ. Σε αυτή την περί­πτωση, οι τιμές πετρε­λαίου θα μπο­ρού­σαν να ξεπε­ρά­σουν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, προ­κα­λώ­ντας σημα­ντι­κές ανα­τα­ρά­ξεις στις αγορές και επι­βρά­δυνση της παγκό­σμιας οικο­νο­μίας (ING Think, 2026). Σημα­ντική επι­βρά­δυνση όλης της παγκό­σμιας οικο­νο­μίας, αυξη­μέ­νος πλη­θω­ρι­σμός και πιθανές ανα­τα­ρά­ξεις σε όλες τις χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγορές.

• Οι επι­πτώ­σεις της κρίσης στο Λιανικό Εμπόριο: ενερ­γειακό σοκ, πλη­θω­ρι­σμός και συγκε­ντρο­ποί­ηση της αγοράς

Οι γεω­πο­λι­τι­κές εντά­σεις στη Μέση Ανατολή μπορούν να μετα­φερ­θούν στο λιανικό εμπόριο κυρίως μέσω ενός νέου ενερ­γεια­κού σοκ, της αύξησης του κόστους μετα­φο­ρών και των δια­τα­ρα­χών στις διε­θνείς εφο­δια­στι­κές αλυ­σί­δες. Η άνοδος των τιμών ενέρ­γειας και ναύλων ενι­σχύει τις πλη­θω­ρι­στι­κές πιέσεις, αυξά­νο­ντας το κόστος παρα­γω­γής, μετα­φο­ράς και διά­θε­σης προ­ϊ­ό­ντων, ενώ ταυ­τό­χρονα περιο­ρί­ζει το δια­θέ­σιμο εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών και τη ζήτηση για μη βασικά αγαθά. Σε ένα τέτοιο περι­βάλ­λον, οι επι­χει­ρή­σεις λια­νι­κού εμπο­ρίου αντι­με­τω­πί­ζουν συμπί­εση των περι­θω­ρίων κέρδους και αυξη­μέ­νες ανάγκες κεφα­λαίου κίνησης. Οι πιέσεις αυτές δεν κατα­νέ­μο­νται ισόρ­ροπα, καθώς οι μεγα­λύ­τε­ρες αλυ­σί­δες δια­θέ­τουν μεγα­λύ­τερη δυνα­τό­τητα απορ­ρό­φη­σης του κόστους και πρό­σβαση σε ανθε­κτι­κό­τερα δίκτυα προ­μη­θειών, ενώ οι μικρό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις είναι πιο εκτε­θει­μέ­νες στις δια­κυ­μάν­σεις των τιμών και της ζήτησης. Ως απο­τέ­λε­σμα, τέτοιου τύπου κρίσεις τείνουν να επι­τα­χύ­νουν δια­δι­κα­σίες συγκε­ντρο­ποί­η­σης της αγοράς, ενι­σχύ­ο­ντας τη θέση των ισχυ­ρό­τε­ρων παικτών του κλάδου, υπο­γραμ­μί­ζε­ται στην Ανάλυση.

Ο Πρό­ε­δρος της ΕΣΕΕ κ. Σταύρος Καφού­νης δήλωσε:

«Οι τελευ­ταίες εκτι­μή­σεις για πολε­μι­κές επι­χει­ρή­σεις που θα διαρ­κέ­σουν πάνω από ένα μήνα στη Μέση Ανατολή, οι αυξή­σεις στην τιμή του πετρε­λαίου και οι αντι­δρά­σεις των διεθνών αγορών υπο­δει­κνύ­ουν ότι η παγκό­σμια οικο­νο­μία και το εμπόριο υφί­στα­νται ήδη τις επι­πτώ­σεις μιας παρα­τε­τα­μέ­νης έντασης στη Μέση Ανατολή, όπως περι­γρά­φο­νται στην πλη­ρέ­στατη Ανάλυση του Τμή­μα­τος Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ, και όχι μίας σύντο­μης κρίσης όπως ελπί­ζαμε. Οι εξε­λί­ξεις μπορούν να επη­ρε­ά­σουν άμεσα και σημα­ντικά το κόστος ενέρ­γειας και μετα­φο­ρών, να συμπιέ­σουν τα περι­θώ­ρια κέρδους των εμπο­ρι­κών επι­χει­ρή­σεων και να επι­βα­ρύ­νουν τις τελικές τιμές για τον κατα­να­λωτή. Ήδη κατα­γρά­φο­νται οι πρώτες αυξή­σεις στην τιμή των καυ­σί­μων και των μετα­φο­ρών. Η ΕΣΕΕ παρα­κο­λου­θεί στενά τα δεδο­μένα της αγοράς και σε συνεν­νό­ηση με την Κυβέρ­νηση θα στη­ρί­ξουμε κάθε πρω­το­βου­λία που ενι­σχύει την ανθε­κτι­κό­τητα της οικο­νο­μίας, δια­σφα­λί­ζει ομαλές ροές τρο­φο­δο­σίας και προ­στα­τεύει την αγο­ρα­στική δύναμη των νοι­κο­κυ­ριών. Απαι­τεί­ται εγρή­γορση, συντο­νι­σμός και ετοι­μό­τητα για μέτρα ρευ­στό­τη­τας όταν και όπου χρεια­στεί, ιδιαί­τερα για τις μικρο­με­σαίες εμπο­ρι­κές επι­χει­ρή­σεις που είναι, και κατά την Ανάλυσή μας, οι πλέον ευά­λω­τες».

Ο Επι­κε­φα­λής Διεθνών Σχέσεων της ΕΣΕΕ κ. Κωστής Μου­σου­ρού­λης δήλωσε:

«Η κρίση στη Μέση Ανατολή μας υπεν­θυ­μί­ζει ότι από την εφο­δια­στική αλυσίδα και την ενερ­γειακή ασφά­λεια κρί­νε­ται σε μεγάλο βαθμό η βιω­σι­μό­τητα της μικρο­με­σαίας επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας. Όταν αυξά­νε­ται η αβε­βαιό­τητα στις διε­θνείς ροές, οι πρώτοι που δοκι­μά­ζο­νται είναι οι μικροί και μεσαίοι της αγοράς, καθώς μειώ­νο­νται τα απο­θέ­ματα, αυξά­νο­νται οι ανάγκες για κεφά­λαιο κίνησης, η τήρηση χρόνων παρά­δο­σης καθί­στα­ται δυσχε­ρής, με απο­τέ­λε­σμα η καθη­με­ρινή λει­τουρ­γία μιας εμπο­ρι­κής επι­χεί­ρη­σης να γίνεται πιο δύσκολη και πιο ακριβή. Στο προ­σε­χές Διοι­κη­τικό Συμ­βού­λιο της SMEunited, που έχει προ­γραμ­μα­τι­στεί στις Βρυ­ξέλ­λες για τις 12 Μαρτίου, θα ζητήσω εκ μέρους του Προ­έ­δρου της ΕΣΕΕ κ. Σταύρου Καφούνη συντο­νι­σμό των ευρω­παϊ­κών οργα­νώ­σεων των ΜμΕ, ώστε να δια­μορ­φώ­σουμε κοινή γραμμή και συγκε­κρι­μέ­νες παρεμ­βά­σεις προς τα ευρω­παϊκά θεσμικά όργανα, με στόχο να προ­στα­τευ­θεί η ρευ­στό­τητα και η ομαλή λει­τουρ­γία της αγοράς σε όλα τα κράτη-μέλη».