Ανακοίνωση του Συλλόγου Προστασίας Περιβάλλοντος Ρόδου για την απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου για δημιουργία ελεγχόμενου χώρου για τα ελάφια

Ο Σύλ­λο­γος Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος Ρόδου θα ήθελε να επι­ση­μά­νει μερικά στοι­χεία τα οποία προ­φα­νώς διέ­φυ­γαν της προ­σο­χής της περι­φε­ρεια­κής αρχής και του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου το οποίο στην πιο πρό­σφατη συνε­δρί­ασή του απο­φά­σισε να δημιουρ­γη­θεί ένα πάρκο ελαφιών στο οποίο θα φιλο­ξε­νη­θούν όλα τα ελάφια της Ρόδου!!!

1. Τα ελάφια της Ρόδου δεν είναι οικό­σιτα αλλά άγρια ζώα και μάλιστα πολύ ξεχω­ρι­στά από παρό­μοιους πλη­θυ­σμούς. Συγκρι­τι­κές ανα­λύ­σεις mtDNA, που έγιναν σε διά­φο­ρους πλη­θυ­σμούς πλα­το­νιού απει­κο­νί­ζουν ξεκά­θαρα τη δια­φο­ρο­ποί­ηση του πλη­θυ­σμού της Ρόδου, από τους άλλους Ευρω­παϊ­κούς πλη­θυ­σμούς (Massetti. 2002). Tο συγκε­κρι­μένο είδος δεν δια­φέ­ρει δηλαδή μόνο από τα ελάφια του γένους Cervus και από το υπο­εί­δος πλα­το­νιού Dama dama mesopotamicα, αλλά έχει και σαφείς μορ­φο­λο­γι­κές και γενε­τι­κές δια­φο­ρές ακόμη και από τους πλη­θυ­σμούς του κοινού Ευρω­παϊ­κού πλα­το­νιού Dama dama (Θεο­δω­ρί­δης, Βούλ­γα­ρης, Παπα­στερ­γίου). Συνεπώς δεν είναι δυνατόν να τα «μαντρώ­σουμε» σε ένα σημείο του νησιού σαν να ήταν οικό­σιτα ζώα.

2. Απο­τε­λεί αναμ­φί­βολα ένα πολύ εντυ­πω­σιακό στοι­χείο, ενδει­κτικό της μονα­δι­κό­τη­τας του πλη­θυ­σμού του νησιού της Ρόδου, σύμφωνα με τους Vernesi et al.(2001) ανα­φε­ρό­με­νοι στους Massetti (2002) και Massetti et al. (2006).

3. Το πλατόνι απο­τε­λεί μέρος του φυσικού πλούτου και της ιστο­ρι­κής και πολι­τι­σμι­κής κλη­ρο­νο­μιάς του νησιού της Ρόδου. Ένα τόσο σημα­ντικό ζώο θα πρέπει να τύχει ιδιαί­τε­ρης προ­σο­χής, μελέτης και προ­στα­σίας (Θεο­δω­ρί­δης, Βούλ­γα­ρης, Παπα­στερ­γίου). Το ενδιαί­τημα του ελαφιού επη­ρε­ά­στηκε τα τελευ­ταία χρόνια από τις μεγάλες σε έκταση και ένταση κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές των τελευ­ταίων 40 ετών. Απο­τέ­λε­σμα αυτού είναι η παρου­σία του πλα­το­νιού κοντά σε οικι­σμούς ή/και καλ­λιερ­γού­με­νες εκτά­σεις.

4. Η περιοχή που προ­τεί­νε­ται στο Φράγμα Γαδουρά δεν επαρκεί για τον πλη­θυ­σμό τους, καθώς η άριστη πυκνό­τητα πλη­θυ­σμού στις ελεγ­χό­με­νες περιο­χές είναι 20-30 άτομα ελαφιών ανά 100 εκτάρια, δηλαδή 1000 στρέμ­ματα (Massetti 2002) ενώ ο ζωτικός χώρος που απαι­τεί­ται για τη σωστή δια­τή­ρηση των πλα­το­νιών στο φυσικό περι­βάλ­λον είναι 35 με 50 στρέμ­ματα για κάθε ζώο (Παπα­γε­ωρ­γίου 1990). Αυτό σημαί­νει ότι με τις καλύ­τε­ρες συν­θή­κες η περιοχή θα επαρ­κούσε για 270 ελάφια μόλις.

5. Ακόμα και αν κατορ­θώ­ναμε να πετύ­χουμε το εν λόγω εγχεί­ρημα, της κατα­σκευής δηλαδή του πάρκου, που έχει πολλές πρα­κτι­κές δυσκο­λίες (σύλληψη ελαφιών, κόστος περί­φρα­ξης, κλπ) αυτό θα ήταν κατα­στρο­φικό για την χλωρίδα της περιο­χής λόγω υπερ­βό­σκη­σης. Η δαπάνη για το εν λόγω εγχεί­ρημα θα μπο­ρούσε να δια­τε­θεί για μια άλλη πιο αει­φο­ρική αλλά και απο­τε­λε­σμα­τική προ­σέγ­γιση του προ­βλή­μα­τος.

Για όλους τους παρα­πάνω λόγους θεω­ρούμε ότι η απόφαση του Περι­φε­ρεια­κού Συμ­βου­λίου δεν συνάδει με τις σωστές πρα­κτι­κές που θα πρέπει να ακο­λου­θή­σουμε για την αει­φο­ρική δια­χεί­ριση των πλη­θυ­σμών του ελαφιού της Ρόδου. Θα πρέπει να εξε­τα­σθούν εναλ­λα­κτι­κές προ­τά­σεις που θα προ­στα­τεύ­ουν τα ζώα, το αγρο­τικό κεφά­λαιο και τις καλ­λιέρ­γειες αλλά κυρίως δεν θα αλλοιώ­σουν το χαρα­κτήρα της χλω­ρί­δας και της άγριας πανίδας του νησιού.

Ενδει­κτικά θα μπο­ρού­σαμε να προ­τεί­νουμε:

ü την οργά­νωση σημείων με νερό και αρχικά και με κατάλ­ληλη τροφή (ψυχανθή, όπως μηδική, τρι­φύλλι, τσαϊ­ρό­χορτο κλπ.) που θα μπο­ρού­σαν να προ­σελ­κύ­σουν πλη­θυ­σμούς ελαφιών σε δασω­μέ­νες περιο­χές μακριά από οικι­σμούς και καλ­λιέρ­γειες.

ü να συνε­χι­στεί η ενί­σχυση των αγροτών για περί­φραξη των καλ­λιερ­γειών τους

ü να δοθεί λύση στο πρό­βλημα των απο­ζη­μιώ­σεων από τον ΕΛΓΑ.

ü να καλ­λιερ­γη­θούν άμεσα με ψυχανθή επι­λεγ­μέ­νες μη δασικές εκτά­σεις στις καμένες περιο­χές, επι­δο­τώ­ντας τους γεωρ­γούς / κτη­νο­τρό­φους που υπέ­στη­σαν ζημιές από την κατα­στρο­φική πυρ­κα­γιά, με στόχο να βρουν σύντομα τροφή τα ελάφια.

Τα περισ­σό­τερα από τα παρα­πάνω απο­τέ­λε­σαν έτσι κι αλλιώς απο­φά­σεις μετά από την επί­σκεψη του τότε Υφυ­πουρ­γού Περι­βάλ­λο­ντος, κ. Γιώργου Αμυρά και του Προ­έ­δρου του ΕΛΓΑ, κ. Ανδρέα Λυκου­ρέν­τζου στη Ρόδο τον Δεκέμ­βριο του 2021. Προ­τά­σεις επίσης έχουν κατα­τε­θεί και από άλλους επι­στη­μο­νι­κούς και περι­βαλ­λο­ντι­κούς φορείς (βλ. πχ την «Οικο­λο­γική απο­τί­μηση των πυρ­κα­γιών στη Ρόδο» από την WWF).

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ Massetti, M. (ed) 2002. Island of deer. Natural history of the fallow deer of Rhodes and of the vertebrates of the Dodecanese. Environment Organization of City of Rhodes (Greece), Rhodes, 224p

Massetti M., A. Cavallaro, E. Pecchioli, and V. Cristiano 2006. Artificial Occurrance of the Fallow Deer, Dama dama dama (L., 1785), on the Island of Rhodes (Grece): Insight from mtDNA Analysis. Human Evolution. 21:167-175.

Παπα­γε­ωρ­γίου, Ν. 1990. Βιο­λο­γία άγριας πανίδας. University Studio Press, Θεσ­σα­λο­νίκη.

Από το ΔΣ του Συλ­λό­γου Προ­στα­σίας Περι­βάλ­λο­ντος Ρόδου