Νέα γνωμοδότηση για το δημοτικό φόρο

Δια­φω­τι­στι­κή, για το πού βρί­σκε­ται σή­με­ρα η έν­δι­κη δια­φο­ρά με­τα­ξύ του Δήμου Ρόδου και της κοι­νο­πρα­ξί­ας που κα­τα­σκεύ­α­σε το νο­σο­κο­μείο της Ρόδου, για τη συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τα του ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ., είναι η γνω­μο­δό­τη­ση του προϊ­στα­μέ­νου της Νο­μι­κής Υπη­ρε­σί­ας Δήμου Ρόδου, κ. Θεοδ. Πα­πα­γε­ωρ­γί­ου, ενώ­πιον της Οι­κο­νο­μι­κής Επι­τρο­πής.

Στη γνω­μο­δό­τη­ση ανα­φέ­ρο­νται συ­γκε­κρι­μέ­να τα εξής:

«Ενώ­πιον της Ολο­μέ­λειας του Συμ­βου­λί­ου της Επι­κρα­τεί­ας, εκ­δι­κά­ζο­νται στις 9-5-2014 ύστε­ρα από πα­ρα­πο­μπή του Β’ Τμή­μα­τος του ΣτΕ (αποφ. 3930-3931/2013 Β’ Τμ. ΣτΕ) δύο αι­τή­σεις αναι­ρέ­σε­ως α) αρ. καταθ. 4990/2006 – πρό­σθε­τοι λόγοι αρ. καταθ. 1240/2009 β) αρ. καταθ. 3789/2010, οι οποί­ες ασκή­θη­καν εκ μέ­ρους της Κ/Ξ με την επω­νυ­μία «Κοι­νο­πρα­ξία Νο­σο­κο­μεί­ου Ρόδου «ΤΕΡΝΑ Α.Ε. – ΑΚΤΩ­ΡΑ Τ.Ε. – ΕΜΠΕ­ΔΟΣ Α.Ε. – J.P. ΑΒΑΞ Α.Ε. – IMEC GMBH», ανα­φο­ρι­κά με την αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τα του άρ­θρου 60 του Ν. 2214/1994 περί του Δη­μο­τι­κού Φόρου Δω­δε­κα­νή­σου.

Η κατά πλειο­ψη­φία του Β’ Τμή­μα­τος του ΣτΕ αι­τιο­λο­γία των απο­φά­σε­ων πα­ρα­πο­μπής, έκρι­νε ότι υφί­στα­ται ζή­τη­μα αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τη­τας, επει­δή ο ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. αντί­κει­ται στην αρχή της φο­ρο­λο­γι­κής ισό­τη­τας και της κα­θο­λι­κό­τη­τας του φόρου.

Ει­δι­κό­τε­ρα η ως άνω αι­τιο­λο­γία εκτί­μη­σε και εστιά­ζε­ται στα εξής δύο θέ­μα­τα:

α) «Οι κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες επι­βο­λής του φόρου, 50 πε­ρί­που χρό­νια μετά την ένωση της Δω­δε­κα­νή­σου με την Ελ­λά­δα (ανα­φε­ρό­με­νη και στον προϊ­σχύ­σα­ντα δη­μο­τι­κό φόρο κα­τα­να­λώ­σε­ως Δω­δε­κα­νή­σου), είναι προ­φα­νώς, δια­φο­ρε­τι­κές εκεί­νων που υπήρ­χαν κατά τα αμέ­σως επό­με­να της ένω­σης αυτής έτη και δι­καιο­λο­γού­σαν μια ει­δι­κή ένα­ντι άλλων πε­ριο­χών της χώρας, με τα αυτά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, με­τα­χεί­ρι­ση. Τούτο προ­κύ­πτει άλ­λω­στε και από τη δια­φαι­νό­με­νη σε σειρά νε­ό­τε­ρων φο­ρο­λο­γι­κών ρυθ­μί­σε­ων με­τα­βο­λή της ου­σια­στι­κής εκτί­μη­σης του νο­μο­θέ­τη, σύμ­φω­να με την οποία η Δω­δε­κά­νη­σος δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται με­μο­νω­μέ­να, αλλά μαζί με άλλες πε­ριο­χές με τα αυτά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά».

Για την τεκ­μη­ρί­ω­ση της πα­ρα­πά­νω άπο­ψης γί­νε­ται στην αι­τιο­λο­γία επί­κλη­ση δια­τά­ξε­ων: α) Των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών Φ.Π.Α. οι οποί­οι πλέον δεν ισχύ­ουν μόνο για τα Δω­δε­κά­νη­σα αλλά και για τα άλλα νησιά του Αι­γαί­ου Πε­λά­γους.

β) Των μειω­μέ­νων συ­ντε­λε­στών φο­ρο­λο­γί­ας ει­σο­δή­μα­τος και της από­δο­σης πο­σο­στού 20% υπέρ των Ο.Τ.Α Δω­δε­κα­νή­σου, που πλέον ανα­φέ­ρο­νται και σε άλλες πα­ρα­με­θό­ριες πε­ριο­χές της Θρά­κης, του Βο­ρεί­ου Αι­γαί­ου, της Ηπεί­ρου και της Μα­κε­δο­νί­ας και γ) των φο­ρο­λο­γι­κών απαλ­λα­γών και μειώ­σε­ων φο­ρο­λο­γί­ας ει­σο­δή­μα­τος και λοι­πές φο­ρο­λο­γί­ες για ανα­πτυ­ξια­κούς και εθνι­κούς λό­γους (συ­γκρά­τη­ση και αύ­ξη­ση πλη­θυ­σμού) και σε άλλες πε­ριο­χές που κα­θό­ρι­σε με γε­νι­κό και αντι­κει­με­νι­κό τρόπο (νησιά με πλη­θυ­σμό κάτω των 3.100 κα­τοί­κων).

Ούτε από τη φύση του ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. ούτε προ­πα­ρα­σκευα­στι­κά της θέ­σπι­σης του άρ­θρου 60 του Ν. 2214/1994 δεν τεκ­μη­ριώ­θη­καν λόγοι που με πάγιο τρόπο δι­καιο­λο­γούν την επι­βο­λή του ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. υπέρ μόνο των Ο.Τ.Α. Δω­δε­κα­νή­σου σε βάρος των ασκού­ντων οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα στη Δω­δε­κά­νη­σο. Ει­δι­κό­τε­ρα, κατά την αι­τιο­λο­γία, θα έπρε­πε να γίνει επί­κλη­ση, με συ­γκε­κρι­μέ­νο τρόπο και με συ­γκε­κρι­μέ­νη εξει­δί­κευ­ση των λόγων που επι­βάλ­λουν το φόρο, συν­θη­κών που θα δι­καιο­λο­γού­σαν μια τέ­τοια δια­φο­ρο­ποί­η­ση, χωρίς αυτές οι συν­θή­κες να προ­σι­διά­ζουν και σε άλλες πε­ριο­χές της χώρας.

Έτσι παρά την επί­κλη­ση στις από 1-10-1995 και 21-8-2012 γνω­μο­δο­τή­σεις των Κα­θη­γη­τών Σπ. Φλο­γαϊ­τη και Ελ. Θε­ο­χα­ρο­πού­λου, αντι­στοί­χως, και στο προ­σκο­μι­σθέν 3153/2012 έγ­γρα­φο της Διεύ­θυν­σης Οι­κο­νο­μι­κών του Υπουρ­γεί­ου Εσω­τε­ρι­κών, εκ­φρά­σε­ων και συν­θη­κών, όπως η ιδιαι­τε­ρό­τη­τα της πα­ρα­με­θο­ρί­ου και του νη­σιω­τι­κού συ­μπλέγ­μα­τος και των απο­μο­νω­μέ­νων νη­σιών, η αύ­ξη­ση εσό­δων προς εκ­πλή­ρω­ση απο­στο­λής Ο.Τ.Α, ο του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός κ.λ.π. της Δω­δε­κα­νή­σου, αυτές, κατά την πα­ρα­πεμ­πτι­κή αι­τιο­λο­γία, προ­σι­διά­ζουν και σε άλλες πε­ριο­χές, έτσι ώστε τε­λι­κά θα δι­καιο­λο­γού­νταν όχι όμως μόνον για τη Δω­δε­κά­νη­σο.

Για τον λόγο αυτό, χωρίς δη­λα­δή συ­γκε­κρι­μέ­νη εξει­δί­κευ­ση των λόγων που επι­βά­λουν τον ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ μόνο στη Δω­δε­κά­νη­σο, δεν αρκεί η επί­κλη­ση των δια­τά­ξε­ων των άρ­θρων του Συ­ντάγ­μα­τος 102 παρ. 6, της ερ­μη­νευ­τι­κής δή­λω­σης του άρ­θρου 101, του άρ­θρου 106 παρ. 1 αλλά και του άρ­θρου 9 του Ν. 1850/1989 (Ευ­ρω­παϊ­κός Χάρ­της Το­πι­κής Αυ­το­νο­μί­ας), περί των ιδιαί­τε­ρων συν­θη­κών των νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών, την ανά­πτυ­ξη των πα­ρα­με­θό­ριων νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών, και του δι­καιώ­μα­τος των Ο.Τ.Α., στα πλαί­σια της εθνι­κής οι­κο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής, σε επαρ­κείς ίδιους πό­ρους, τους οποί­ους μπο­ρούν να δια­θέ­τουν ελεύ­θε­ρα κατά την άσκη­ση των αρ­μο­διο­τή­των τους, του­λά­χι­στον δε ένα μέρος αυτών πρέ­πει να προ­έρ­χε­ται από το­πι­κούς φό­ρους και τέλη των οποί­ων το ύψος έχουν δι­καί­ω­μα να ορί­ζουν μέσα στα όρια του νόμου.

Τα προ­βλε­πό­με­να από τις πα­ρα­πά­νω δια­τά­ξεις του Συ­ντάγ­μα­τος και του Ευ­ρω­παϊ­κού Χάρτη Το­πι­κής Αυ­το­νο­μί­ας μέτρα, οφεί­λουν να κι­νού­νται εντός των ορίων που τάσ­σουν οι λοι­πές συ­νταγ­μα­τι­κές δια­τά­ξεις και αρχές, και επί του προ­κει­μέ­νου επί των ορίων που τάσ­σουν η αρχή της φο­ρο­λο­γι­κής ισό­τη­τας και της κα­θο­λι­κό­τη­τας του φόρου, οι οποί­ες κατά την πα­ρα­πεμ­πτι­κή από­φα­ση πα­ρα­βιά­ζο­νται επει­δή ο ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ επι­βάλ­λε­ται και μά­λι­στα πάγια, μόνο στους ασκού­ντες οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα στη Δω­δε­κά­νη­σο υπέρ των ΟΤΑ αυτής.

Αντί­θε­τα η κατά τη μειο­ψη­φία του Β’ Τμή­μα­τος του ΣτΕ αι­τιο­λο­γία των απο­φά­σε­ων πα­ρα­πο­μπής, έκρι­νε ότι η επι­βο­λή του ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ., ως εκ του εί­δους και του σκο­πού του, δεν είναι αυ­θαί­ρε­τη, ούτε συ­νταγ­μα­τι­κώς ανε­πί­τρε­πτη.

Ει­δι­κό­τε­ρα η ως άνω αι­τιο­λο­γία εκτί­μη­σε και εστιά­ζε­ται στα εξής επί­σης δύο θέ­μα­τα:

α) Ο ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. στη­ρί­ζε­ται σε γε­νι­κά και αντι­κει­με­νι­κά κρι­τή­ρια, αντα­πο­κρι­νό­με­να προ­δή­λως στις κρα­τού­σες το­πι­κές συν­θή­κες στο με γε­ω­γρα­φι­κές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες πα­ρα­με­θό­ριο νη­σιώ­τι­κο σύ­μπλεγ­μα της Δω­δε­κα­νή­σου, κυ­ρί­ως, λόγω του κατά τα κοι­νώς γνω­στά χα­ρα­κτή­ρα αυτού ως κατ’ εξο­χήν του­ρι­στι­κού προ­ο­ρι­σμού πρώ­της προ­τε­ραιό­τη­τας και δη με­γά­λου αριθ­μού αλ­λο­δα­πών του­ρι­στών, συ­νε­πα­γό­με­νου επί πλέον έξοδα για την εκτέ­λε­ση κα­τάλ­λη­λων έργων υπο­δο­μής και την αντι­με­τώ­πι­ση της αυ­ξη­μέ­νης του­ρι­στι­κής κί­νη­σης.

β) Ο ΔΗ.ΦΟ.ΔΩ. απο­βλέ­πει στην εξα­σφά­λι­ση πόρων κρι­νό­με­νων από το νο­μο­θέ­τη απα­ραι­τή­των για την αντι­με­τώ­πι­ση των προ­α­να­φε­ρό­με­νων το­πι­κών ανα­γκών και συ­να­κό­λου­θα την αρ­τιό­τε­ρη εκ­πλή­ρω­ση των σκο­πών της το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης και την επι­βε­βλη­μέ­νη, λόγω του χα­ρα­κτή­ρα της πε­ριο­χής, εν­δυ­νά­μω­ση και διεύ­ρυν­ση του ρόλου της πρώ­της προς όφε­λος των δη­μο­τών, χωρίς ανε­πί­τρε­πτες δια­κρί­σεις.

Ως εκ τού­του, η ως άνω φο­ρο­λο­γι­κή με­τα­χεί­ρι­ση δι­καιο­λο­γη­μέ­νη, ενό­ψει των προ­ε­κτε­θέ­ντων, εκ της δια­φο­ράς συν­θη­κών και κι­νού­με­νη εντός του δια­γρα­φό­με­νου κυ­ρί­ως από το άρθρο 102 παρ. 5 του Συ­ντάγ­μα­τος πλαι­σί­ου, είναι συ­νταγ­μα­τι­κώς ανε­κτή και δεν αντί­κει­ται στις αρχές της ισό­τη­τας και της κα­θο­λι­κό­τη­τας (πρβλ. ΣτΕ 2626/1980, 3990/1987, 1475, 1754, 3620, 4646/1990)».