Γιώργος Σπανός – Ειρήνη Σπανού: «Πλούτος μας οι άνθρωποί μας»

Την προη­γού­μενη άνοιξη η εται­ρεία σας εγκαι­νί­ασε την ακτο­πλοϊκή σύνδεση των Δωδε­κα­νή­σων με τη Σάμο, την Ικαρία και τους Φούρ­νους, ανοί­γο­ντας μια ακόμη γέφυρα με το υπό­λοιπο Αιγαίο.  Πώς αξιο­λο­γείτε σήμερα αυτή την πρω­το­βου­λία και ποιες επό­με­νες κινή­σεις να περι­μέ­νουμε σ’ αυτή την κατεύ­θυνση;

Γ.Σ.: «Η σύνδεση αυτή υπήρξε κοινό αίτημα των τοπικών κοι­νω­νιών, που εδώ και αρκετά χρόνια διέ­βλε­παν αμοι­βαία οφέλη στον του­ρι­σμό, την οικο­νο­μία, τον πολι­τι­σμό και σε άλλους τομείς. Για μας. υπήρξε ένα ακόμα βήμα για την ανά­πτυξη της εται­ρείας μας. Τα πλοία μας έγιναν πραγ­μα­τική “γέφυρα” του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου. Από τα απο­τε­λέ­σματα της πρώτης χρονιάς είμαι αρκετά αισιό­δο­ξος για το μέλλον της σύν­δε­σης».

Ε.Σ.: «Η νέα σύνδεση παρου­σιά­ζει εξαι­ρε­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα. Τόσο η Ρόδος και η Κως όσο και η Σάμος έχουν διεθνή αερο­δρό­μια, με χιλιά­δες πτήσεις τσάρτερ εξω­τε­ρι­κού κατά τη θερινή περίοδο. Με σωστό προ­γραμ­μα­τι­σμό δρο­μο­λο­γίων και επαρκή ενη­μέ­ρωση των του­ρι­στι­κών παρα­γό­ντων των νησιών μας αλλά και των μεγάλων tour operators της Ευρώπης, είναι δυνατή η δια­μόρ­φωση πακέτων δια­κο­πών σε δύο και τρία νησιά ή η διάχυση του του­ρι­στι­κού ρεύ­μα­τος με ημε­ρή­σιες εκδρο­μές από τα μεγα­λύ­τερα προς τα μικρό­τερα και απο­μο­νω­μένα νησιά, όπως είναι οι Φούρνοι, το Αγα­θο­νήσι, οι Λειψοί. Η προ­έ­κταση της γραμμής προς το Βόρειο Αιγαίο αναμ­φί­βολα απο­τε­λεί ενδια­φέ­ρουσα προ­ο­πτική, όμως η γενι­κό­τερη πολι­τική και οικο­νο­μική κατά­σταση της χώρας αυτή την περίοδο δρα ανα­σταλ­τικά».

Είστε μια οικο­γέ­νεια γέννημα-θρέμμα Δωδε­κα­νή­σιοι, και μια εται­ρεία στε­λε­χω­μένη κατά κύριο λόγο με Δωδε­κα­νή­σιους ναυ­τι­κούς. Πόσο επη­ρε­ά­ζει τις επι­δό­σεις της Dodekanisos Seaways η κατα­γωγή και η αγάπη για τον τόπο; Ποια είναι η ενδε­δειγ­μένη δοσο­λο­γία ανάμεσα στην επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και τη διάθεση για προ­σφορά και πώς μπο­λιά­ζε­ται η μία στην άλλη;

Ε.Σ.: «Ο πλούτος κάθε τόπου είναι οι άνθρω­ποί του. Η Δωδε­κά­νη­σος έχει υπέ­ρο­χους ανθρώ­πους σε όλα τα νησιά, όσο κι αν η οικο­νο­μική ευμά­ρεια λόγω της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης δια­βρώ­νει συνει­δή­σεις και αλλάζει συμπε­ρι­φο­ρές. Ο πλούτος της Dodekanisos Seaways είναι ακριβώς οι άνθρω­ποί της. Στελέχη, πλη­ρώ­ματα, εργα­ζό­με­νοι, συνερ­γά­τες, είμαστε μια μεγάλη οικο­γέ­νεια με κοι­νω­νι­κές ευαι­σθη­σίες. Και πιστεύω στον ηθικό κανόνα που λέει ότι, όταν μια κοι­νω­νία σού προ­σφέ­ρει απλό­χερα την αγάπη και την εμπι­στο­σύνη της, έχεις χρέος να της επι­στρέ­φεις ένα μέρος αυτού που κερ­δί­ζεις».

Γ.Σ.: «Η Dodekanisos Seaways είναι αυτό ακριβώς που είπατε μια μεγάλη οικο­γέ­νεια στε­λε­χω­μένη κυρίως με Δωδε­κα­νή­σιους ναυ­τι­κούς, που έχουν τη ναυ­το­σύνη στο αίμα τους. Αυτό που κάνουν τα πλοία και οι ναυ­τι­κοί μας δεν θα το συνα­ντή­σετε πουθενά, ούτε στην Ελλάδα ούτε στο εξω­τε­ρικό: σε 10 ώρες προ­σεγ­γί­ζουν σε 12-13 λιμάνια, με δεκά­λε­πτη παρα­μονή στο καθένα. Πολύ σπάνια παρα­τη­ρού­νται απο­κλί­σεις στις ώρες άφιξης και ανα­χώ­ρη­σης, ακόμα και σε περιό­δους του­ρι­στι­κής αιχμής, όταν σε κάθε λιμάνι απο­ε­πι­βι­βά­ζο­νται εκα­το­ντά­δες επι­βά­τες, αυτο­κί­νητα, δίκυκλα και εμπο­ρεύ­ματα. Αυτή η συνέ­πεια στα δρο­μο­λό­για είναι επί­τευγμα της ικα­νό­τη­τας των ναυ­τι­κών μας, και χάρη σ’ αυτό τα πλοία μας έχουν χαρα­κτη­ρι­στεί ως το “θαλάσ­σιο μετρό της Δωδε­κα­νή­σου”. Επο­μέ­νως, η κατα­γωγή και η αγάπη όλων μας για τον τόπο είναι το συγκρι­τικό μας πλε­ο­νέ­κτημα. Μην ξεχνάτε ότι στα Δωδε­κά­νησα όλοι γνω­ρι­ζό­μα­στε, και όλοι κρι­νό­μα­στε αυστηρά για την όποια προ­σφορά μας. Εμείς δεν θα είχαμε την πορεία που έχουμε αν φτιά­χναμε μια εται­ρεία χωρίς κοι­νω­νικό πρόσωπο. Η δοσο­λο­γία επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας και κοι­νω­νι­κής προ­σφο­ράς δεν προ­κα­θο­ρί­ζε­ται. Ωστόσο, πάγια αρχή μας είναι να συμ­βάλ­λουμε κοι­νω­νικά, όποτε χρειά­ζε­ται και όσο μπο­ρούμε. Προ­σω­πικά, έζησα την απόλυτη φτώχεια, έζησα παιδί δέκα χρόνων το πεζο­δρό­μιο, που­λώ­ντας με το κασε­λάκι μου πασα­τέ­μπο και τσίχλες στο λιμάνι, με τους Αμε­ρι­κα­νούς του COURIER, στα σινεμά, στα γήπεδα. Γνωρίζω τους καημούς και τις αγωνίες των ανθρώ­πων των λαϊκών στρω­μά­των, αλλά δεν θέλω να μιλώ για την κοι­νω­νική προ­σφορά μας».

Η Dodekanisos Seaways εισήλθε στα ακτο­πλοϊκά τεκται­νό­μενα της χώρας με τη ναυ­πή­γηση δύο σύγ­χρο­νων κατα­μα­ράν, σε μια κίνηση με ρίσκο που ωστόσο δικαιώ­θηκε. Εχετε μετα­νιώ­σει ή ανα­θε­ω­ρή­σει για κάποια από τις πρω­το­βου­λίες του παρελ­θό­ντος;

Γ.Σ.: «Όταν το 2000 απο­φά­σισα να εγκα­τα­λείψω το σούπερ μάρκετ που είχαμε ιδρύσει με τον αδελφό μου Γιάννη Σπανό, το πρώτο και μεγα­λύ­τερο στη Ρόδο, για να ασχο­ληθώ απο­κλει­στικά με τη ναυ­τι­λία, ήξερα πολύ καλά ότι έπαιρνα ένα πολύ μεγάλο επι­χει­ρη­μα­τικό ρίσκο. Και δεν σας κρύβω ότι πέρασα πολύ δύσκο­λες μέρες και νύχτες τα δύο πρώτα χρόνια. Δεν είχα ιδέα τι πάει να πει θάλασσα και ναυ­τι­λιακή εται­ρεία. Η ίδρυση της “Δωδε­κά­νη­σος Ναυ­τι­λιακή” έγινε πριν ακόμα κοπάσει ο σάλος από το σκάν­δαλο της ΔΑΝΕ, που εντέλει την οδήγησε και στο ορι­στικό “ναυάγιο”. Και ήταν φυσικό ώρες ώρες να νιώθω αβε­βαιό­τητα και να έχω αμφι­βο­λίες, υπό την πίεση και δικών μου ανθρώ­πων που μου έλεγαν “τι πας να κάνεις, θα τα χάσεις όλα”. Κάποιες στιγμές, είναι αλήθεια, με κυρίευε ο πανικός. Αλλά τελικά εμπι­στεύ­τηκα το ένστι­κτό μου, έκλεισα τ’ αυτιά μου στις σει­ρή­νες της κατα­στρο­φο­λο­γίας, και φυσικά δεν έχω μετα­νιώ­σει ποτέ για την επιλογή μου.

Με τα νέα δεδο­μένα που έχουν πια δια­μορ­φω­θεί, εξα­κο­λου­θούν τα ταχύ­πλοα να απο­τε­λούν πλοία του μέλ­λο­ντος; Σε ποιους τύπους σκαφών ανα­μέ­νε­ται να δώσει έμφαση η εται­ρεία στο μέλλον;

Ε.Σ.: «Όλες οι μεγάλες ναυ­τι­λια­κές έχουν επεν­δύ­σει σε νεό­τευ­κτα ταχύ­πλοα την τελευ­ταία δεκα­ε­τία στη χώρα μας και διεθνώς, στην προ­σπά­θειά τους να κερ­δί­σουν τη μάχη του αντα­γω­νι­σμού. Το επέ­βα­λαν οι συν­θή­κες. Εμείς ξεκι­νή­σαμε με δύο νεό­τευ­κτα ταχύ­πλοα που ναυ­πη­γή­θη­καν στη Νορ­βη­γία το 2000 και το 2005, κάτι που χαρα­κτη­ρί­στηκε επα­να­στα­τικό για τις θαλάσ­σιες συγκοι­νω­νίες της Δωδε­κα­νή­σου. Με ταχύ­τητα 30 μιλίων την ώρα, με τους πλέον αυστη­ρούς όρους ασφα­λείας, με υψηλού επι­πέ­δου υπη­ρε­σίες από τα πλη­ρώ­ματά μας, τα κατα­μα­ράν DODEKANISOS EXPRESS και DODEKANISOS PRIDE κέρ­δι­σαν την εμπι­στο­σύνη των νησιω­τών μας, ανα­βαθ­μί­ζο­ντας την έννοια “θαλάσ­σιο ταξίδι”. Είναι πολύ σημα­ντικό για τους κατοί­κους των μικρών Δωδε­κα­νή­σων να μετα­βαί­νουν στα μεγα­λύ­τερα νησιά για τη διεκ­πε­ραί­ωση των ατο­μι­κών τους υπο­θέ­σεων, ή για λόγους υγείας, και να επι­στρέ­φουν αυθη­με­ρόν στα σπίτια τους. Τα ταχύ­πλοα έφεραν πιο κοντά τα νησιά, το ένα με το άλλο, και απο­δεί­χτη­καν τα κατάλ­ληλα “εργα­λεία” του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης. Επο­μέ­νως, η εμπει­ρία μας προ­ε­ξο­φλεί και τις κατευ­θύν­σεις μας για το μέλλον».

Γ.Σ.: «Εγώ από την αρχή είχα πιστέ­ψει ότι η ταχύ­τητα των κατα­μα­ράν ήταν το κλειδί της επι­τυ­χίας του εγχει­ρή­μα­τός μου. Έτσι, εξα­κο­λουθώ να πιστεύω ότι είναι τα πλοία και του σήμερα και του αύριο, χωρίς αυτό να μειώνει την αξία των συμ­βα­τι­κών πλοίων».

Η δρα­στη­ριο­ποί­ηση της εται­ρείας συνέ­πεσε -όχι τυχαία- με τη μεγάλη αύξηση της του­ρι­στι­κής και επι­βα­τι­κής κίνησης στα μικρά Δωδε­κά­νησα. Πώς ορα­μα­τί­ζε­στε το μέλλον των μικρών νησιών, τόσο συγκοι­νω­νιακά όσο και σε σχέση με το γενικό μοντέλο ανά­πτυ­ξής τους;

Γ.Σ.: «Η αλμα­τώ­δης του­ρι­στική ανά­πτυξη της Ρόδου και Κω, των δύο μητρο­πο­λι­τι­κών οικο­νο­μι­κών και   διοι­κη­τι­κών κέντρων του νομού, έφερε στο προ­σκή­νιο και τα μικρό­τερα νησιά, τα οποία πριν από μια δεκα­ε­τία ζούσαν ακόμα τις συνέ­πειες της απο­μό­νω­σης. Τώρα, με την πύκνωση των συν­δέ­σεων μεταξύ τους, το μέλλον τους δια­γρά­φε­ται ασφαλώς καλύ­τερο, ωστόσο υπό ορι­σμέ­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Αρκεί το κράτος να προ­χω­ρή­σει στον ανα­γκαίο εξορ­θο­λο­γι­σμό του εθνικού θαλάσ­σιου δικτύου, με έμφαση στην ενί­σχυση των δρο­μο­λο­γίων προς τα νησιά της άγονης γραμμής. Μέχρι τώρα το κεντρικό κράτος δεν έκανε όσα όφειλε για τα νησιά της τρίτης ταχύ­τη­τας, όπως τα απο­κα­λούν οι ίδιοι οι δήμαρ­χοί τους, οι οποίοι -οφείλω να το επισημάνω- αγω­νί­ζο­νται με πάθος και πείσμα για την επίλυση των καθη­με­ρι­νών προ­βλη­μά­των του μικρού τόπου τους».

Ε.Σ.: «Νομίζω ότι το μοντέλο που ται­ριά­ζει στα μικρά νησιά είναι αυτό της ήπιας του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, με απόλυτο σεβασμό στην αρχι­τε­κτο­νική, στην προ­στα­σία του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος, στη δια­τή­ρηση των παρα­δό­σεων, στην ενί­σχυση του πρω­το­γενή τομέα. Τι λείπει; Πρώτα απ’όλα λείπουν γιατροί, για να αισθά­νο­νται ασφά­λεια κάτοι­κοι και επι­σκέ­πτες, λείπουν δάσκα­λοι και πολλά άλλα. Δυστυ­χώς, το κράτος δεν έχει αξιο­ποι­ή­σει τις δυνα­τό­τη­τες που προ­σφέ­ρει η τηλεϊ­α­τρική και το δια­δί­κτυο. Επίσης, δεν ενι­σχύει όσο πρέπει τη θαλάσ­σια επι­κοι­νω­νία, ιδιαί­τερα κατά τους δύσκο­λους μήνες του χειμώνα. Ομο­λο­γου­μέ­νως είναι πολύ δύσκολη η ζωή στα μικρά νησιά, αλλά πολύ φοβάμαι ότι αυτό δεν θα το αντι­λη­φθούν ποτέ αυτοί που τα “ανα­κα­λύ­πτουν” κάθε καλο­καίρι για τις δια­κο­πές τους».

Θα μπο­ρούσε η επι­τυ­χη­μένη πορεία της εται­ρείας να απο­τε­λέ­σει μοχλό πίεσης για τη βελ­τί­ωση των λιμε­νι­κών υπο­δο­μών στα νησιά, που σε πολλές περι­πτώ­σεις είναι προ­βλη­μα­τι­κές;

Γ.Σ.: «Αν κρίνω από τα νησιά που προ­σεγ­γί­ζουν τα πλοία μας, έχουμε τις χει­ρό­τε­ρες λιμε­νι­κές υπο­δο­μές στην Ευρώπη. Κάθε χρόνο οι καπε­τά­νιοι των πλοίων της ελλη­νι­κής ακτο­πλο­ΐας δια­μαρ­τύ­ρο­νται για την αθλιό­τητα των λιμα­νιών και επι­ση­μαί­νουν τους μεγά­λους κιν­δύ­νους που δια­τρέ­χουν κάθε φορά που προ­σεγ­γί­ζουν σ’ αυτά κάτω από αντί­ξοες και­ρι­κές συν­θή­κες. Αλλά, δυστυ­χώς, το κράτος δεν έχει εκπο­νή­σει ένα έστω μακρο­πρό­θε­σμο πρό­γραμμα για τη βελ­τί­ωση της κατά­στα­σης. Όμως, ούτε και τα λιμε­νικά ταμεία αντα­πο­κρί­νο­νται στις απαι­τή­σεις των καιρών, παρόλο που εισπράτ­τουν σημα­ντικά ποσά από τα λιμε­νικά τέλη. Τα πλοία είναι σύγ­χρονα και πανά­κριβα, αλλά τα λιμάνια μας παρα­μέ­νουν τρι­το­κο­σμικά παρά την του­ρι­στική ανά­πτυξη των νησιών».

Ποια σχέση πρέπει να δια­μορ­φω­θεί ανάμεσα στις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρείες και το κράτος, ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται το συμ­φέ­ρον όλων των μερών;

Γ.Σ.: «Σε όλες τις σχέσεις, για να είναι στέρεες, πρέπει να επι­κρα­τεί αμοι­βαίος σεβα­σμός και εμπι­στο­σύνη. Δυστυ­χώς, η πολι­τεία δια­χρο­νικά δεν έχει δώσει την απαι­τού­μενη σημασία στην ακτο­πλοΐα, μολο­νότι είναι ένας οικο­νο­μι­κός τομέας ζωτικός, με έντονα κοι­νω­νικά χαρα­κτη­ρι­στικά. Απο­τε­λεί το συν­δε­τικό κρίκο για τη συνοχή της νησιω­τι­κής με την ηπει­ρω­τική χώρα και πρέπει πάντοτε να αντι­με­τω­πί­ζε­ται υπ’ αυτό το πρίσμα. Χωρίς τις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρείες, τα νησιά δεν θα είχαν την όποια οικο­νο­μική, κοι­νω­νική και πολι­τι­σμική ανά­πτυξη έχουν σήμερα. Κι όμως, οι εται­ρείες μας αντι­με­τω­πί­ζο­νται ως ο παρίας της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, αν και συνει­σφέ­ρουν σημα­ντικά στο ΑΕΠ χωρίς το κράτος να ξοδεύει δεκάρα -κάτι που συμ­βαί­νει με άλλους κλάδους, όπως ο του­ρι­σμός και η βιο­μη­χα­νία, μέσα από τους ανα­πτυ­ξια­κούς νόμους και την παροχή γεν­ναίων επι­δο­τή­σεων και κινή­τρων.

Ακόμα, η ακτο­πλοΐα αντι­με­τω­πί­ζε­ται όχι απλώς μειο­νε­κτικά, αλλά θα έλεγα εχθρικά και σε σχέση με τις χερ­σαίες μετα­φο­ρές. Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο αναμ­φί­βολα χρειά­ζε­ται ανα­θε­ώ­ρηση και ανα­προ­σαρ­μογή σύμφωνα με την ευρω­παϊκή νομο­θε­σία. Πρέπει επι­τέ­λους να στα­μα­τή­σει ο κρα­τι­κός παρεμ­βα­τι­σμός, που προ­σθέ­τει οικο­νο­μικά βάρη στις εται­ρείες και νοθεύει τον υγιή αντα­γω­νι­σμό. Και πρέπει ο κάθε υπουρ­γός, με τις όποιες ιδε­ο­λη­ψίες του, να αντι­λη­φθεί ότι χωρίς τις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρείες τα εκα­το­ντά­δες διά­σπαρτα νησιά δεν θα γνώ­ρι­ζαν τι σημαί­νει του­ρι­σμός».

Ε.Σ.: «Το κράτος δεν αντι­με­τω­πί­ζει τις ακτο­πλοϊ­κές επι­χει­ρή­σεις ισότιμα με τους άλλους κλάδους. Όλες οι μελέτες που έχουν γίνει κατά καιρούς για την προ­σφορά της ακτο­πλο­ΐας απο­τυ­πώ­νουν τις θετικές, πολ­λα­πλα­σια­στι­κές επι­δρά­σεις της στη δια­μόρ­φωση του ΑΕΠ, στην απα­σχό­ληση, στην αύξηση του του­ρι­σμού, άρα στη δημιουρ­γία εισο­δή­μα­τος για τους νησιώ­τες επαγ­γελ­μα­τίες του του­ρι­σμού, τους εμπό­ρους και τους ασχο­λού­με­νους στον πρω­το­γενή τομέα. Όμως, το κράτος φαί­νε­ται να τις αγνοεί. Όπως και αγνοεί το ότι οι ακτο­πλοϊ­κές επι­χει­ρή­σεις είναι υψηλού κόστους και ρίσκου. Για να γίνω σαφής, αν τα κεφά­λαια που επεν­δύ­σαμε στα δύο ταχύ­πλοα τα επεν­δύ­αμε στον του­ρι­σμό, με την επι­δό­τηση του ανα­πτυ­ξια­κού νόμου θα είχαμε μια πολυ­τελή ξενο­δο­χειακή μονάδα 1.500 κλινών του­λά­χι­στον. Φυσικά, δεν μετα­νιώ­νουμε για το ρίσκο της επέν­δυ­σής μας, αλλά δεν μπορεί να αγνο­εί­ται από τους κρα­τι­κούς φορείς ο ανα­πτυ­ξια­κός και κοι­νω­νι­κός χαρα­κτή­ρας αυτής της επέν­δυ­σης. Πολύ περισ­σό­τερο σήμερα, που σχεδόν στο σύνολό τους οι ακτο­πλοϊ­κές εται­ρείες είναι υπερ­χρε­ω­μέ­νες».

Κύριε Σπανέ, στον «Ε» Ιουνίου 2000, λίγο μετά την παρα­λαβή του πρώτου ταχυ­πλόου της εται­ρείας, του DODEKANISOS EXPRESS, είχατε δια­τυ­πώ­σει το στόχο «τα Δωδε­κά­νησα να γίνουν ένα, με αφε­ντικό τον ίδιο τον επιβάτη». Θεω­ρείτε ότι επι­τεύ­χθηκε ο στόχος; Είναι η Dodekanisos Seaways μια «βορειο­ευ­ρω­παϊκή όαση» σ’ ένα άνυδρο ακτο­πλοϊκό τοπίο του νότου; Ποια μηνύ­ματα στέλνει η τοπική κοι­νω­νία;

Γ.Σ.: «Ναι, πιστεύω ότι το κατα­φέ­ραμε και αισθά­νο­μαι απόλυτη ικα­νο­ποί­ηση γι’ αυτό. Φέραμε πιο κοντά τα νησιά μας, και η Dodekanisos Seaways είναι πια όπως το λέτε: “βορειο­ευ­ρω­παϊκή όαση” στο ακτο­πλοϊκό τοπίο του νότου. Το μοντέλο της εται­ρείας μας παραλ­λη­λί­ζε­ται με το νορ­βη­γικό. Αν επι­σκε­φθεί κανείς τα νορ­βη­γικά φιόρδ, θα δει ταχύ­πλοα κατα­μα­ράν όμοια με τα δικά μας, με γκαράζ και ψυκτι­κούς θαλά­μους, δηλαδή θαλάσ­σια λεω­φο­ρεία, να οργώ­νουν την απέ­ρα­ντη έκταση μέχρι και τον τελευ­ταίο οικισμό. Είναι ένα μοντέλο που έχουν αγκα­λιά­σει και στη­ρί­ζουν οι νησιω­τι­κές κοι­νω­νίες μας. Όταν ξεκι­νή­σαμε, είχα πει πως αυτή η εται­ρεία δεν είναι δική μου, αλλά “δική μας”, εννο­ώ­ντας ότι ανήκει στους νησιώ­τες που υπη­ρε­τεί. Δεκα­πέ­ντε χρόνια μετά, εξα­κο­λου­θεί να ισχύει αυτό. Δεν είναι άνευ σημα­σίας ότι η Νομαρ­χία Δωδε­κα­νή­σου και τρεις νησιω­τι­κοί Δήμοι -της Πάτμου, της Χάλκης και των Λειψών- τίμησαν την Dodekanisos Seaways για τη συμβολή της στην ανά­πτυξή τους».

Κυρία Σπανού, n εμφά­νιση σας στα Greek Shipping Awards σάς ανέ­δειξε και δημο­σίως ως το νέο πρόσωπο της σύγ­χρο­νης ελλη­νι­κής ακτο­πλο­ΐας. Ανέρ­χε­στε στο υψη­λό­τερο σκαλί του βάθρου, κάτι που συνε­πά­γε­ται κι ένα βαρύ φορτίο στις πλάτες σας. Ποιες είναι οι προσ­δο­κίες σας για το μέλλον, ποιες δυσκο­λίες φοβάστε ότι θα αντι­με­τω­πί­σετε, ποια συναι­σθή­ματα κυριαρ­χούν; Πώς μπο­ρείτε να δείτε την ακτο­πλοΐα του αύριο;

Ε.Σ.: «Είναι υπερ­βολή να χαρα­κτη­ρί­ζο­μαι ως το νέο πρόσωπο της σύγ­χρο­νης ελλη­νι­κής ακτο­πλο­ΐας. Ο χώρος έχει πολλά νέα πρόσωπα, με σημα­ντική παρά­δοση και ρίζες θαλασ­σι­νές. Νιώθω όμως, όπως και τα αδέλφια μου, ο Χρήστος και ο Νικήτας, τις ευθύνες που έχουμε ανα­λά­βει για να πάμε την εται­ρεία που ίδρυσε ο πατέρας μας ένα βήμα παρα­πέρα, ένα σκαλί πιο πάνω.

Στην Dodekanisos Seaways έπιασα δουλειά μόλις τέλειωσα τις σπουδές μου στο Οικο­νο­μικό Πανε­πι­στή­μιο Πειραιά, το καλο­καίρι του 2008. Σ’ αυτό το διά­στημα έχω γνω­ρί­σει τις δυσκο­λίες που αντι­με­τω­πί­ζει μια ακτο­πλοϊκή εται­ρεία, τους ενδο­γε­νείς και εξω­γε­νείς παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τη λει­τουρ­γία της, αλλά και τις προ­ο­πτι­κές εξέ­λι­ξης που σου προ­σφέ­ρο­νται αν πραγ­μα­τικά αγαπάς αυτό που κάνεις, και όχι μόνο από χρέος να συνε­χί­σεις αυτό που βρήκες. Δυσκο­λίες υπάρ­χουν, ιδιαί­τερα σ’ αυτή την κρίσιμη συγκυ­ρία, όμως από τη φύση μου είμαι αισιό­δοξη και ελπίζω ότι θα ξεπε­ρα­στούν. Τρέφω μεγάλη εκτί­μηση και εμπι­στο­σύνη στις ικα­νό­τη­τες και την ευθυ­κρι­σία των στε­λε­χών της εται­ρείας, στο φιλό­τιμο και την εργα­σιακή συνεί­δηση όλων των εργα­ζο­μέ­νων μας, στα πλοία και τη διοί­κηση. Όλοι μαζί απο­τε­λούμε μια μεγάλη οικο­γέ­νεια, χωρίς εντά­σεις και τριβές, κι αυτό με κάνει ακόμα πιο αισιό­δοξη για το μέλλον. Σε ό,τι αφορά την ακτο­πλοΐα τού αύριο, μπορώ να τη δω μόνο αισιό­δοξα, αν -όπως όλα δείχνουν- συνε­χί­σει την ανοδική πορεία του ο του­ρι­σμός, αν δια­τη­ρη­θεί σε χαμηλά επίπεδα η τιμή του πετρε­λαίου, και αν το κράτος επι­δεί­ξει την απαι­τού­μενη ευαι­σθη­σία ως προς το ρόλο και τη συμβολή των ακτο­πλοϊ­κών επι­χει­ρή­σεων στην εθνική υπόθεση που λέγεται εδαφική συνοχή και νησιω­τική πολι­τική».

Η Dodekanisos Seaways κυριαρ­χεί στην ενδο­δω­δε­κα­νη­σιακή συγκοι­νω­νία, αλλά επίσης δρα­στη­ριο­ποιεί­ται στη σύνδεση με την τουρ­κική ακτή και στις μονο­ή­με­ρες εκδρο­μές. Ποιες είναι οι σχέσεις σας με τους αντα­γω­νι­στές; Ποιες είναι οι παθο­γέ­νειες σε κάθε περί­πτωση;

Γ.Σ.: «Είναι κρίσιμα τα ερω­τή­ματα που θέτετε. Προ­σω­πικά, σε ανθρώ­πινο επίπεδο, δεν έχω κάτι με τους αντα­γω­νι­στές. Αν καμιά φορά δια­μαρ­τύ­ρο­μαι και ξεσπα­θώνω για όσα συμ­βαί­νουν στα Δωδε­κά­νησα, αυτό έχει να κάνει απο­κλει­στικά με το “αντα­γω­νι­στικό περι­βάλ­λον” που δια­μορ­φώ­νουν ανε­ξή­γη­τες απο­φά­σεις, παρα­λεί­ψεις και παρεμ­βά­σεις των εκά­στοτε υπουρ­γών Ναυ­τι­λίας. Ενέρ­γειες που στρε­βλώ­νουν τους κανόνες αντα­γω­νι­σμού, σε βάρος υγιών επι­χει­ρή­σεων που τηρούν τη νομι­μό­τητα ως κόρη οφθαλ­μού. Θα γίνω συγκε­κρι­μέ­νος με δύο παρα­δείγ­ματα. Το πρώτο αφορά την ελλη­νο­τουρ­κική συμ­φω­νία για τις θαλάσ­σιες συν­δέ­σεις των νησιών του Ανα­το­λι­κού Αιγαίου με τις απέ­να­ντι τουρ­κι­κές ακτές. Με αλλε­πάλ­ληλα υπο­μνή­ματά μας έχουμε επι­ση­μά­νει ότι η συμ­φω­νία είναι ετε­ρο­βα­ρής και εξο­ντώ­νει τα πλοία με ελλη­νική σημαία. Αλλά ουδείς συγκι­νεί­ται. Σήμερα, τα πλοία με τουρ­κική σημαία αλω­νί­ζουν στο Αιγαίο, από τη Μυτι­λήνη, τη Χίο, τη Σάμο, την Κω και τη Ρόδο μέχρι το ακρι­τικό Καστε­λό­ριζο. Γιατί; Διότι απλού­στατα τα ελλη­νικά πλοία δεν μπορούν να αντα­γω­νι­στούν τα τουρ­κικά, όταν αυτά έρχο­νται με πλήρωμα 4-5 ατόμων, όταν πλη­ρώ­νουν τέλη ελλι­με­νι­σμού στην Ελλάδα το 1/7 αυτών που κατα­βάλ­λουν τα ελλη­νικά πλοία στην Τουρκία, όταν οι μισθοί των Τούρκων ναυ­τι­κών είναι στο 1/4 των δικών μας, όταν μπορούν να παίρ­νουν από τα ελλη­νικά λιμάνια οργα­νω­μένα γκρουπ του­ρι­στών για μονο­ή­με­ρες εκδρο­μές, όταν εμένα το ελλη­νικό κράτος στη δια­δρομή Ρόδος-Μαρμαρίς μού επι­βάλ­λει πλήρωμα 10 ατόμων.

Το δεύτερο παρά­δειγμα έχει σχέση με τα λεγό­μενα του­ρι­στικά επαγ­γελ­μα­τικά πλοία που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στη γραμμή Ρόδος-Πανορμίτης-Σύμη με επι­στροφή. Το Υπουρ­γείο αρνεί­ται πει­σμα­τικά να εφαρ­μό­σει την έκδοση ηλε­κτρο­νι­κού εισι­τη­ρίου γι’ αυτά, στο πρότυπο του ΗΣΚΘΕΕΑ που ισχύει για τις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρείες. Παρα­βιά­ζει έτσι τους ευρω­παϊ­κούς κανόνες για την ασφά­λεια της ζωής στη θάλασσα και διευ­κο­λύ­νει -ουσιαστικά επιτρέπει-τη φορο­α­πο­φυγή, καθώς δεν είναι εφικτό να ελεγ­χθούν οι επι­βά­τες, δηλαδή πόσοι ταξι­δεύ­ουν και με ποιο ναύλο. Με αυτό τον τρόπο, δημιουρ­γού­νται συν­θή­κες αθέ­μι­του αντα­γω­νι­σμού στις ακτο­πλοϊ­κές εται­ρείες που δρα­στη­ριο­ποιού­νται στην ίδια γραμμή. Αυτά και πολλά άλλα μάς κάνουν τη ζωή δύσκολη, γι’ αυτό και εξορ­γί­ζο­μαι».

Ποια είναι τα σοβα­ρό­τερα προ­βλή­ματα που αντι­με­τω­πί­ζει σήμερα η ακρι­τική δωδε­κα­νη­σιακή κοι­νω­νία;

Γ.Σ.: «Όπως είναι φυσικό, η κρίση έχει αλλάξει τη συμπε­ρι­φορά και των νησιω­τών. Η αύξηση του ΦΠΑ στους ναύλους, σε συν­δυα­σμό με την κατάρ­γηση των μειω­μέ­νων συντε­λε­στών, έχει κάνει ακρι­βό­τερη τη ζωή τους. Σ’ αυτό το νέο τοπίο, η Dodekanisos Seaways κάνει ό,τι μπορεί για να διευ­κο­λύ­νει του­λά­χι­στον τις μετα­κι­νή­σεις φορέων, αθλη­τι­κών σωμα­τείων και μεμο­νω­μέ­νων επι­βα­τών, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας πως αυτός ο χει­μώ­νας είναι εξαι­ρε­τικά δύσκο­λος για όλους».

Πώς βλέπουν την κρίση και γενι­κό­τερα το μέλλον ένας κατα­ξιω­μέ­νος πλοιο­κτή­της της ακτο­πλο­ΐας και μια νέα γυναίκα-επιχειρηματίας του κλάδου;

Ε.Σ.: «Η κρίση είναι πρώ­τι­στα ηθική και δευ­τε­ρευό­ντως οικο­νο­μική. Ελπίζω στο μέλλον ο πολι­τι­κός κόσμος, αλλά κι εμείς, ως απλοί πολίτες, να επι­δεί­ξουμε μηδε­νική ανοχή στα φαι­νό­μενα σήψης και δια­φθο­ράς. Η οικο­νο­μία θα ανα­κάμ­ψει κάποια στιγμή -τουλάχιστον αυτό μας διδά­σκει η οικο­νο­μική ιστορία. Αν κάτι με θλίβει έντονα σήμερα, είναι που βλέπω φίλους και φίλες, που σπου­δά­σαμε μαζί, να είναι άνεργοι και να παίρ­νουν το δρόμο του ξενι­τε­μού για μια θέση εργα­σίας κι ένα μισθό αξιο­πρέ­πειας».

Γ.Σ.: «Κρίση είναι και θα περάσει. Είναι επώδυνη βέβαια για τον επι­χει­ρη­μα­τικό κόσμο, για τους εργα­ζό­με­νους, για τους άνερ­γους, γενι­κό­τερα για τα λαϊκά στρώ­ματα. Ελπίζω αυτή η βαθιά κρίση να μας διδάξει όλους, και σύντομα η Ελλάδα να γίνει πρώτα απ’ όλα κράτος δικαίου. Διότι μόνο με αρχές και αξίες σεβα­στές απ’ όλους πάει ένας λαός μπροστά. Όσον αφορά την ελλη­νική ακτο­πλοΐα, πιστεύω ότι έχει συγκρο­τη­μέ­νες εται­ρείες, μικρές και μεγάλες, με στελέχη ικανά που γνω­ρί­ζουν τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες του κλάδου. Το μέλλον τους προ­μη­νύ­ε­ται εξαι­ρε­τικό, αρκεί η κυβέρ­νηση να αντα­πο­κρι­θεί θετικά στις τεκ­μη­ριω­μέ­νες ειση­γή­σεις και προ­τά­σεις του Συν­δέ­σμου Επι­χει­ρή­σεων Επι­βα­τη­γού Ναυ­τι­λίας».

Πώς επη­ρέ­α­σαν τη ζωή στα νησιά αλλά και τη λει­τουρ­γία των τοπικών ακτο­πλοϊ­κών γραμμών οι αυξη­μέ­νες ροές προ­σφύ­γων και μετα­να­στών φέτος;

Γ.Σ.: «Γνώμη μου είναι ότι το προ­σφυ­γικό ζήτημα απο­τε­λεί μια σύγ­χρονη ανθρώ­πινη τρα­γω­δία που προ­κα­λεί ανά­μει­κτα συναι­σθή­ματα στις μικρές κοι­νω­νίες των νησιών μας. Από τη μια η συμπό­νια, η συμπά­θεια για τους ταλαι­πω­ρη­μέ­νους ανθρώ­πους, ο πόνος για τον πνιγμό εκα­το­ντά­δων παιδιών. Κι από την άλλη ο φόβος μήπως η μαζική ροή προ­σφύ­γων επη­ρε­ά­σει αρνη­τικά τον του­ρι­σμό των νησιών, άρα και τη ζωή των ίδιων των νησιω­τών. Μακάρι το ζήτημα να επι­λυ­θεί σύντομα».