Δέσποινα Σπανού: Η Ροδίτισσα που συνοδεύει με το τσέλο της τους θρύλους του τραγουδιού στη μυσταγωγία του Θείου Δράματος

• Μια δια­δρο­μή που ξε­κί­νη­σε από το Μου­σι­κό Σχο­λείο Ρόδου και φτά­νει έως την κο­ρυ­φαία πα­σχα­λι­νή μυ­στα­γω­γία της χρο­νιάς • Η Δέ­σποι­να Σπα­νού μιλά για τη  δύ­να­μη της τέ­χνης, τη συ­νερ­γα­σία με τον Θωμά Κων­στα­ντί­νου και το μή­νυ­μα ελ­πί­δας που φέρ­νει η Ανά­στα­ση • Εξο­μο­λο­γεί­ται τη συ­γκλο­νι­στι­κή εμπει­ρία της ηχο­γρά­φη­σης του Θείου Δρά­μα­τος πλάι στους κο­ρυ­φαί­ους του ελ­λη­νι­κού πε­ντα­γράμ­μου

Μέσα στην κα­τα­νυ­κτι­κή ατμό­σφαι­ρα της Με­γά­λης Εβδο­μά­δας, η βυ­ζα­ντι­νή υμνο­λο­γία συ­να­ντά τη σύγ­χρο­νη μου­σι­κή δη­μιουρ­γία.

Το φε­τι­νό Πάσχα απο­κτά ένα ιδιαί­τε­ρο ηχό­χρω­μα μέσα από το σπου­δαίο έργο του Θωμά Κων­στα­ντί­νου «Αυτός που βρί­σκε­ται πα­ντού» (Omnipresent). Πρό­κει­ται για μια μου­σι­κή μυ­στα­γω­γία που ακο­λου­θεί τα βή­μα­τα του Θείου Δρά­μα­τος, από την Εί­σο­δο στα Ιε­ρο­σό­λυ­μα έως την Ανά­στα­ση, ζω­ντα­νεύ­ο­ντας τους αξε­πέ­ρα­στους ύμνους του Ρω­μα­νού του Με­λω­δού.

Σε αυτή την ιστο­ρι­κή δι­σκο­γρα­φι­κή συ­νά­ντη­ση, ο ήχος του βιο­λον­τσέ­λου της Δέ­σποι­νας Σπα­νού γί­νε­ται ο συν­δε­τι­κός κρί­κος ανά­με­σα σε κο­ρυ­φαί­ες φωνές της ελ­λη­νι­κής μου­σι­κής. Η Ρο­δί­τισ­σα σο­λίστ και ιδρυ­τι­κό μέλος του Ethos Ensemble, συ­μπράτ­τει στα Sierra Studios με μια εμ­βλη­μα­τι­κή ομάδα καλ­λι­τε­χνών, τη Νάνα Μού­σχου­ρη, τον Γιώρ­γο Ντα­λά­ρα, τη Χάρις Αλε­ξί­ου, τη Δή­μη­τρα Γα­λά­νη, την Ελευ­θε­ρία Αρ­βα­νι­τά­κη, την Τάνια Τσα­να­κλί­δου, την Ελένη Τσα­λι­γο­πού­λου και τη Μάρθα Φριν­τζή­λα.

Η δια­δρο­μή της Δέ­σποι­νας Σπα­νού ξε­κί­νη­σε από το Μου­σι­κό Σχο­λείο της Ρόδου και ένα παλιό τσέλο που βρέ­θη­κε σε μια απο­θή­κη του νη­σιού, για να συ­νε­χι­στεί στις ση­μα­ντι­κό­τε­ρες σκη­νές της χώρας, από το Ηρώ­δειο μέχρι το Μέ­γα­ρο Μου­σι­κής αλλά και να ξε­πε­ρά­σει τα σύ­νο­ρα.

Στη συ­νέ­ντευ­ξή μας σή­με­ρα στη «δη­μο­κρα­τι­κή» η Δέ­σποι­να Σπα­νού μιλά για την εμπει­ρία της ηχο­γρά­φη­σης δίπλα στους κο­ρυ­φαί­ους του ελ­λη­νι­κού πε­ντα­γράμ­μου, τη συ­νερ­γα­σία της με τον Θωμά Κων­στα­ντί­νου και τη βαθιά πνευ­μα­τι­κό­τη­τα ενός έργου που με­τα­τρέ­πει τη μου­σι­κή σε συλ­λο­γι­κή προ­σευ­χή.

Μια συ­ζή­τη­ση για την τέχνη που ξε­περ­νά το ατο­μι­κό και για τη δύ­να­μη της πί­στης στο «άπια­στο», που απο­τε­λεί την κα­λύ­τε­ρη αφε­τη­ρία για κάθε δη­μιουρ­γι­κό τα­ξί­δι.

• Κυρία Σπα­νού, στο έργο «Αυτός που βρί­σκε­ται πα­ντού» το όνομά σας ανα­γρά­φε­ται δίπλα σε ονό­μα­τα-συμ­βό­λαια της ελ­λη­νι­κής μου­σι­κής ιστο­ρί­ας, όπως η Νάνα Μού­σχου­ρη και ο Γιώρ­γος Ντα­λά­ρας. Πώς δια­χει­ρι­στή­κα­τε το καλ­λι­τε­χνι­κό «εκτό­πι­σμα» τέ­τοιων προ­σω­πι­κο­τή­των την ώρα της ηχο­γρά­φη­σης;

Πα­ρό­τι οι ηχο­γρα­φή­σεις έγι­ναν ξε­χω­ρι­στά, η εμπει­ρία ήταν πολύ έντο­νη για μένα. Θυ­μά­μαι να φοράω τα ακου­στι­κά έτοι­μη να παίξω και να συ­γκι­νού­μαι βαθιά με τις ερ­μη­νεί­ες των μου­σι­κών και των τρα­γου­δι­στών. Εκλει­να τα μάτια και άφηνα τις φωνές τους να με κα­θο­δη­γή­σουν. Κάθε ερ­μη­νεία είχε τόση δύ­να­μη που δη­μιουρ­γού­σε ταυ­τό­χρο­να ένα αί­σθη­μα ευ­θύ­νης αλλά και έμπνευ­σης για το καλ­λι­τε­χνι­κό απο­τέ­λε­σμα.

• Η Χάρις Αλε­ξί­ου συμ­με­τέ­χει ως αφη­γή­τρια αλλά και ερ­μη­νεύ­τρια. Υπήρ­ξε κά­ποια στιγ­μή στο στού­ντιο που ο ήχος του τσέ­λου σας νιώ­σα­τε να «κου­μπώ­νει» με τη δική της ερ­μη­νεία;

Αρ­χι­κά χρειά­ζε­ται να ανα­φέ­ρω πως το έργο πα­ρου­σιά­στη­κε για πρώτη φορά ζω­ντα­νά πριν από ένα χρόνο στο Δη­μο­τι­κό Θέ­α­τρο Λευ­κω­σί­ας, με αφη­γη­τές τη Χάρις Αλε­ξί­ου, τη Δή­μη­τρα Στο­γιάν­νη και τον Ζα­χα­ρία Κα­ρού­νη, σε σκη­νο­θε­σία του Ζα­χα­ρία Κα­ρού­νη, κεί­με­να σε ποι­η­τι­κή από­δο­ση Ανα­νία Κου­στέ­νη και πρω­τό­τυ­πη μου­σι­κή σύν­θε­ση-ενορ­χή­στρω­ση Θωμά Κων­στα­ντί­νου. Έτσι λοι­πόν είχα τη με­γά­λη τύχη και ευ­λο­γία να μοι­ρα­στώ τη σκηνή μαζί με αυτή τη γυ­ναί­κα-θρύλο την οποία θαυ­μά­ζω απε­ριό­ρι­στα.

Η στιγ­μή της πα­ρά­στα­σης που ξε­χω­ρί­ζω και που πραγ­μα­τι­κά ένιω­σα ότι ο ήχος του τσέ­λου μου «κου­μπώ­νει» με τη δική της ερ­μη­νεία βρί­σκε­ται στο κομ­μά­τι «Γυ­ναί­κα αμαρ­τω­λή» ή «Sinful woman», όπου απαγ­γέλ­λει τον στίχο «Δάκρυ, λάδι και μύρο θα σμίξω μες στην κο­λυ­μπή­θρα και θα πλυθώ και θα κα­θα­ρι­στώ και θα γλι­τώ­σω από την ασω­τία μου…».

• Πριν με­ρι­κά χρό­νια ακού­γα­τε αυ­τούς τους σπου­δαί­ους και σή­με­ρα είστε το «χρώμα» του τσέ­λου που ντύ­νει τις φωνές τους. Ποια είναι τα συ­ναι­σθή­μα­τα;

Ευ­γνω­μο­σύ­νη και συ­γκί­νη­ση βαθιά…

• Η συμ­με­το­χή της Νάνας Μού­σχου­ρη δίνει μια ιστο­ρι­κή διά­στα­ση στο έργο. Πώς ήταν η αί­σθη­ση να απο­τε­λείς μέρος ενός Ensemble (Ethos) που συ­νο­δεύ­ει μια πα­γκό­σμια φωνή σε ένα τόσο πνευ­μα­τι­κό έργο;

Ήταν μια συ­γκλο­νι­στι­κή εμπει­ρία. Το να απο­τε­λώ ιδρυ­τι­κό μέλος ενός ensemble που συ­νο­δεύ­ει μια πα­γκό­σμια φωνή σε ένα τόσο πνευ­μα­τι­κό έργο ση­μαί­νει ότι υπήρ­χε έντο­νη αί­σθη­ση τα­πει­νό­τη­τας αλλά και εν­θου­σια­σμού. Οι ηχο­γρα­φή­σεις έγι­ναν ζω­ντα­νά. Εκεί­νες τις στιγ­μές συ­νει­δη­το­ποιείς ότι συμ­με­τέ­χεις σε κάτι που ξε­περ­νά τo ατο­μι­κό και γί­νε­ται συλ­λο­γι­κό. Μια εμπει­ρία ταυ­τό­χρο­να προ­σω­πι­κή και πα­γκό­σμια.

• Για να φτά­σε­τε σή­με­ρα να ηχο­γρα­φεί­τε στα Sierra Studios πλάι στη Νάνα Μού­σχου­ρη, τον Γιώρ­γο Ντα­λά­ρα, τη Χάρις Αλε­ξί­ου, τη Δή­μη­τρα Γα­λά­νη, την Ελευ­θε­ρία Αρ­βα­νι­τά­κη, την Τάνια Τσα­να­κλί­δου, την Ελένη Τσα­λι­γο­πού­λου και τη Μάρθα Φριν­τζή­λα, όλα ξε­κί­νη­σαν από εκεί­νο το μι­σο­σκο­νι­σμέ­νο τσέλο που βγήκε από μια απο­θή­κη στη Ρόδο. Όταν το πρω­το­πιά­σα­τε στα χέρια σας, χωρίς καν κα­θη­γη­τή να σας κα­θο­δη­γή­σει, πι­στέ­ψα­τε έστω και για μια στιγ­μή ότι αυτό το όρ­γα­νο θα γι­νό­ταν το “δια­βα­τή­ριό” σας για μια δια­δρο­μή που ξε­κι­νά από το Μου­σι­κό Σχο­λείο και φτά­νει μέχρι το Μέ­γα­ρο Μου­σι­κής και το Ηρώ­δειο;

Όχι σε καμία πε­ρί­πτω­ση! Η δια­δρο­μή αυτή ξε­κί­νη­σε από την αγάπη μου για τη μου­σι­κή και το πάθος μου να μάθω να παίζω βιο­λον­τσέ­λο. Πάντα έβλε­πα πιο ρο­μα­ντι­κά το τα­ξί­δι αυτό χωρίς να ξέρω που θα με οδη­γή­σει. Όλα τα χρό­νια με­λέ­της και αφο­σί­ω­σης στο πα­νε­πι­στή­μιο αλλά και η με­τέ­πει­τα πο­ρεία μου είναι ένα τα­ξί­δι γε­μά­το δη­μιουρ­γία και έμπνευ­ση. Και να που σή­με­ρα αυτό το τα­ξί­δι με φέρ­νει σε μέρη που δε θα φα­ντα­ζό­μουν ποτέ, με συ­νερ­γα­σί­ες που δε θα τολ­μού­σα να ονει­ρευ­τώ! Νιώθω με­γά­λη ευ­γνω­μο­σύ­νη για όλα…

• Ο Θωμάς Κων­στα­ντί­νου είναι ο άν­θρω­πος που ορα­μα­τί­στη­κε αυτή τη μου­σι­κή συ­νά­ντη­ση. Πόσο ση­μα­ντι­κό είναι για έναν μου­σι­κό να βρί­σκε­ται σε μια ομάδα (Ethos Ensemble) που του επι­τρέ­πει να πει­ρα­μα­τί­ζε­ται ανά­με­σα στο βυ­ζα­ντι­νό ηχό­χρω­μα και τη σύγ­χρο­νη μου­σι­κή;

Ναι, ο Θωμάς Κων­στα­ντί­νου είναι ο εμπνευ­στής αυτού του τόσο σπου­δαί­ου έργου και του Ethos Ensemble. Δε­ξιο­τέ­χνης στο ούτι και το λα­ού­το, που γνω­ρί­ζει σε βάθος το σύ­νο­λο της ελ­λη­νι­κής μου­σι­κής πα­ρά­δο­σης και ιδρυ­τι­κό μέλος των Τakim με πλή­θος ση­μα­ντι­κών συ­νερ­γα­σιών με κα­τα­ξιω­μέ­νους καλ­λι­τέ­χνες. Είχα την τύχη να γνω­ρί­σω τον Θωμά κατά τη διάρ­κεια των με­τα­πτυ­χια­κών μου σπου­δών στο πρό­γραμ­μα «Εθνο­μου­σι­κο­λο­γί­ας και Πο­λι­τι­σμι­κής Αν­θρω­πο­λο­γί­ας». Νο­μί­ζω αυτό από μόνο του φα­νε­ρώ­νει τις κοι­νές καλ­λι­τε­χνι­κές μας ανη­συ­χί­ες για τον μου­σι­κό πει­ρα­μα­τι­σμό. Είναι εξαι­ρε­τι­κά ση­μα­ντι­κό και σπά­νιο να σου δί­νε­ται χώρος να πει­ρα­μα­τί­ζε­σαι με­τα­ξύ του βυ­ζα­ντι­νού ηχο­χρώ­μα­τος και της σύγ­χρο­νης μου­σι­κής μέσα σε τόσο ανα­τρε­πτι­κές με­λο­ποι­ή­σεις και ενορ­χη­στρώ­σεις και σφρα­γί­ζο­ντάς τες με τον προ­σω­πι­κό σου ήχο. Για αυτό και όταν κυ­κλο­φό­ρη­σε το έργο ήμα­σταν όλοι εν­θου­σια­σμέ­νοι και από­λυ­τα ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι με το απο­τέ­λε­σμα.

• Πώς προ­σεγ­γί­ζει ο Ρω­μα­νός ο Με­λω­δός το Θείο Δράμα και τι θα ακού­σει ο κό­σμος σε αυτή τη δι­σκο­γρα­φι­κή δου­λειά με τη σύγ­χρο­νη προ­σέγ­γι­ση;

Ο Ρω­μα­νός Με­λω­δός προ­σεγ­γί­ζει το θείο δράμα με τρόπο ποι­η­τι­κό και αφη­γη­μα­τι­κό. Στο άλ­μπουμ «Omnipresent» , «Aυτός που βρί­σκε­ται πα­ντού», ο κό­σμος θα ακού­σει ένα συν­δυα­σμό βυ­ζα­ντι­νής με­λω­δί­ας, ανα­γεν­νη­σια­κού και μπα­ρόκ ήχου, σύγ­χρο­νης μου­σι­κής και αφη­γη­μα­τι­κού λόγου που ζω­ντα­νεύ­ει τα κεί­με­να του Ρω­μα­νού Με­λω­δού μέσα από ανα­τρε­πτι­κές ενορ­χη­στρώ­σεις και με­λο­ποι­ή­σεις.

• Το έργο ξε­δι­πλώ­νε­ται σε επτά πρά­ξεις, ακο­λου­θώ­ντας την πο­ρεία από την Εί­σο­δο στα Ιε­ρο­σό­λυ­μα έως την Ανά­στα­ση. Πώς κα­τα­φέ­ρα­τε να απο­δώ­σε­τε αυτή τη μυ­στα­γω­γία στο στού­ντιο;

Η μυ­στα­γω­γία στο στού­ντιο απο­δί­δε­ται με το συν­δυα­σμό πολ­λών στοι­χεί­ων όπως είναι η χρήση των ορ­γά­νων και των φωνών σε κάθε κομ­μά­τι, η χρο­νι­κή και η θε­μα­τι­κή δομή, όπου ο ακρο­α­τής νιώ­θει ότι συμ­με­τέ­χει στην πνευ­μα­τι­κή πο­ρεία, και οι τε­χνι­κές ηχο­γρά­φη­σης. Επι­πλέ­ον μέσω του συμ­βο­λι­σμού αλλά και της αί­σθη­σης όπως για πα­ρά­δειγ­μα η ανα­πα­ρά­στα­ση της Ανά­στα­σης συμ­βο­λί­ζε­ται μέσω μιας μου­σι­κής κο­ρύ­φω­σης με χο­ρω­δία και όρ­γα­να που κά­νουν δυ­να­μι­κά crescendos.

• Πώς αι­σθά­νε­στε που η πο­ρεία σας απο­τε­λεί πλέον πα­ρά­δειγ­μα για τους ση­με­ρι­νούς μα­θη­τές του Μου­σι­κού Σχο­λεί­ου Ρόδου; Είναι η επαρ­χία τε­λι­κά εμπό­διο ή αφε­τη­ρία για με­γά­λα άλ­μα­τα;

Κάθε άλλο παρά εμπό­διο θα έλεγα. Σί­γου­ρα υπάρ­χουν με­γά­λες ελ­λεί­ψεις σε υπο­δο­μές και κα­θη­γη­τές στα σχο­λεία της επαρ­χί­ας πράγ­μα που οδη­γεί τα παι­διά σε στιγ­μές απο­γο­ή­τευ­σης και μα­ταί­ω­σης. Είναι ση­μα­ντι­κό στο ση­μείο αυτό να ευ­χα­ρι­στή­σω το Ιδρυ­μα Στα­μα­τί­ου για την υπο­τρο­φία που συ­νέ­βα­λε κα­θο­ρι­στι­κά στην πο­ρεία μου. Ωστό­σο, ως κα­θη­γή­τρια βιο­λον­τσέ­λου πλέον σε μου­σι­κά σχο­λεία της χώρας, πα­ρα­τη­ρώ το φαι­νό­με­νο «με­γά­λης πί­στης και θέ­λη­σης». Αυτό ση­μαί­νει ότι τα παι­διά που ζουν στην επαρ­χία θα προ­σπα­θή­σουν διπλά και τρι­πλά για να κά­νουν τα όνει­ρά τους πραγ­μα­τι­κό­τη­τα με όσα μέσα δια­θέ­τουν. Η συμ­βου­λή που έδωσα πρό­σφα­τα σε μια τέ­τοια μα­θή­τρια βιο­λον­τσέ­λου ήταν: «Να πι­στεύ­εις στο άπια­στο!»