Μπλέξαν τις γραμμές τους για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου ο ΑΔΜΗΕ και η κυπριακή κυβέρνηση

Κίν­δυ­νος εκτρο­χια­σμού ενός στρα­τη­γι­κής ση­μα­σί­ας έργου, της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης Ελ­λά­δας – Κύ­πρου και μελ­λο­ντι­κά με το Ισ­ρα­ήλ, προ­κύ­πτει και πάλι όχι μόνο λόγω των αντι­δρά­σε­ων της Τουρ­κί­ας, που εμπο­δί­ζουν μέχρι στιγ­μής τις έρευ­νες, αλλά κυ­ρί­ως λόγω της σύ­γκρου­σης του ΑΔΜΗΕ με τη Ρυθ­μι­στι­κή Αρχή της Κύ­πρου σε ό,τι αφορά την οι­κο­νο­μι­κή πτυχή της υλο­ποί­η­σης του έργου.

Αν και πριν από μία εβδο­μά­δα ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυρ. Μη­τσο­τά­κης και ο πρό­ε­δρος της Κύ­πρου Ν. Χρι­στο­δου­λί­δης συ­να­ντή­θη­καν στη Νέα Υόρκη και έστει­λαν θε­τι­κό μή­νυ­μα για τη συ­νέ­χι­ση του έργου GSI, δια­λύ­ο­ντας τα όποια σύν­νε­φα είχαν δη­μιουρ­γη­θεί, τώρα προ­κύ­πτει νέα κρίση, με τον Πρό­ε­δρο της Κύ­πρου να εξα­πο­λύ­ει σφο­δρή επί­θε­ση στον πρό­ε­δρο του ΑΔΜΗΕ, κά­νο­ντας λόγο για «εκ­βια­σμό της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας».

Πρό­κει­ται για κρίση που πρέ­πει να επι­λυ­θεί άμεσα, προ­κει­μέ­νου να μην υπο­νο­μευ­θεί πλή­ρως το ση­μα­ντι­κό έργο της δια­σύν­δε­σης, αλλά και για να προ­στα­τευ­θούν οι σχέ­σεις Αθή­νας – Λευ­κω­σί­ας.

Ο Πρό­ε­δρος της Κύ­πρου, κλη­θείς να σχο­λιά­σει δη­μο­σί­ευ­μα του «Φι­λε­λεύ­θε­ρου» για επι­στο­λή του ΑΔΜΗΕ προς τη ΡΑΕΚ, με την οποία ζητά να ανα­τρα­πεί η από­φα­ση που του ενέ­κρι­νε ανά­κτη­ση εξό­δων 82 εκατ. ευρώ, με δι­καί­ω­μα εί­σπρα­ξης μόνο 25 εκατ. για την πε­ρί­ο­δο Ια­νουα­ρί­ου – Δε­κεμ­βρί­ου 2025, και να διεκ­δι­κή­σει την ανα­γνώ­ρι­ση δι­καιώ­μα­τος ανά­κτη­σης ποσού 251 εκατ. ευρώ για δα­πά­νες που έχει ήδη πραγ­μα­το­ποι­ή­σει πριν την ολο­κλή­ρω­ση του έργου, επέ­λε­ξε ιδιαι­τέ­ρως υψη­λούς τό­νους: «Αν ο επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ νο­μί­ζει ότι με τέ­τοιες επι­στο­λές ή με πλη­ρω­μέ­νες κα­τα­χω­ρή­σεις εκ­βιά­ζε­ται η Κυ­πρια­κή Κυ­βέρ­νη­ση, προ­φα­νώς δεν ξέρει με ποιους έχει να κάνει. Η Κυ­πρια­κή Κυ­βέρ­νη­ση δεν εκ­βιά­ζε­ται από κα­νέ­ναν επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ και είναι εδώ για να στη­ρί­ξει μόνο τα συμ­φέ­ρο­ντα του κυ­πρια­κού λαού. Αυτό είναι το ξε­κά­θα­ρο μή­νυ­μα προς τον επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ».

Ο κ. Χρι­στο­δου­λί­δης επα­νέ­λα­βε πά­ντως ότι στη συ­νά­ντη­σή του με τον Κυρ. Μη­τσο­τά­κη υπήρ­ξε πλή­ρης κα­τα­νό­η­ση και συμ­φω­νία για το πώς θα προ­χω­ρή­σει το έργο, διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι οι επι­λο­γές ανή­κουν στον ΑΔΜΗΕ και όχι στην Ελ­λη­νι­κή Κυ­βέρ­νη­ση:«Δεν είναι η Ελ­λη­νι­κή Κυ­βέρ­νη­ση που απο­φα­σί­ζει για τις επι­στο­λές που στέλ­νει ο ΑΔΜΗΕ, γιατί με την Ελ­λη­νι­κή Κυ­βέρ­νη­ση υπάρ­χει πλαί­σιο για το πώς προ­χω­ρά το έργο, για τις υπο­χρε­ώ­σεις του κα­θε­νός, και υπάρ­χει και η πρό­σφα­τη κοινή ανα­κοί­νω­ση του Έλ­λη­να Πρω­θυ­πουρ­γού και εμένα, μετά τη συ­νά­ντη­σή μας στη Νέα Υόρκη».

Οι εξε­λί­ξεις αυτές κα­θι­στούν ανα­γκαία τη συ­νεν­νό­η­ση και σε τε­χνο­κρα­τι­κό επί­πε­δο με­τα­ξύ ΑΔΜΗΕ και ΡΑΕΚ, καθώς και, βε­βαί­ως, την άμεση δρο­μο­λό­γη­ση της επα­νά­λη­ψης των ερευ­νών για την πό­ντι­ση του κα­λω­δί­ου της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης, τις οποί­ες διέ­κο­ψε πέ­ρυ­σι τον Ιού­λιο η Τουρ­κία με την απο­στο­λή πο­λε­μι­κών σκα­φών ανα­το­λι­κά της Κάσου.

Το δη­μο­σί­ευ­μα του Φι­λε­λεύ­θε­ρου ανα­φέ­ρει τα εξής:

Από ανα­τρο­πή σε ανα­τρο­πή -και σε πολύ επι­κίν­δυ­να μο­νο­πά­τια για τις σχέ­σεις Κύ­πρου και Ελ­λά­δας- οδη­γεί­ται το έργο της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης, με τον ΑΔΜΗΕ να αντι­δρά στην κα­θυ­στέ­ρη­ση της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας να πλη­ρώ­σει τη συμ­φω­νη­θεί­σα πρώτη δόση των 25 εκατ., ζη­τώ­ντας από τη ΡΑΕΚ… πολ­λα­πλά­σια!

Ο Φι­λε­λεύ­θε­ρος πλη­ρο­φο­ρεί­ται ότι ο φο­ρέ­ας υλο­ποί­η­σης του έργου υπέ­βα­λε έν­στα­ση στη ΡΑΕΚ ενα­ντί­ον της από­φα­σης της ρυθ­μι­στι­κής αρχής, ημε­ρο­μη­νί­ας 31 Ιου­λί­ου 2024, να του εγκρί­νει ανά­κτη­ση εξό­δων 82 εκατ. ευρώ, με δι­καί­ω­μα εί­σπρα­ξης μόνο 25 εκατ. για την πε­ρί­ο­δο Ια­νουα­ρί­ου – Δε­κεμ­βρί­ου 2025. Πλη­ρο­φο­ρί­ες φέ­ρουν τον ΑΔΜΗΕ να διεκ­δι­κεί να του ανα­γνω­ρι­στεί δι­καί­ω­μα ανά­κτη­σης ποσού 251 εκατ. ευρώ για δα­πά­νες που έκανε μέχρι τώρα, πριν ολο­κλη­ρω­θεί το έργο.

Με την έν­στα­ση ο ΑΔΜΗΕ ζητά την ακύ­ρω­ση της από­φα­σης του Ιου­λί­ου -για τη λήψη της οποί­ας είχε πιέ­σει έντο­να για μακρά πε­ρί­ο­δο- και την αντι­κα­τά­στα­σή της από άλλη, μέσω της οποί­ας θα εγκρι­θεί η ανά­κτη­ση όλων των εξό­δων του για το κα­λώ­διο, καθώς θα γί­νο­νται και θα δι­καιο­λο­γού­νται μέσω της ΡΑΕΚ με τι­μο­λό­για.

Επί της ου­σί­ας, ο ΑΔΜΗΕ επι­χει­ρεί να ανα­τρέ­ψει το Πλαί­σιο Συμ­φω­νί­ας που είχε υπο­γρα­φεί από τις κυ­βερ­νή­σεις Κύ­πρου και Ελ­λά­δας τον Ιού­λιο του 2024, το οποίο προ­βλέ­πει πως η Κύ­προς δεν θα πλη­ρώ­νει στο στά­διο της κα­τα­σκευ­ής του έργου όλα τα έξοδα που γί­νο­νται (κάτι που θα κάνει η Ελ­λά­δα), αλλά μόνο 25 εκατ. τον χρόνο, για την πε­ρί­ο­δο 2025-2029. Όλες οι υπό­λοι­πες δα­πά­νες θα πλη­ρω­θούν στα­δια­κά από τους κα­τα­να­λω­τές ηλε­κτρι­σμού στην Κύπρο (με ανα­λο­γία 63-37%), μετά τη λει­τουρ­γία της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης.

Το κυ­ριό­τε­ρο, όμως, είναι ότι ο φο­ρέ­ας υλο­ποί­η­σης αμ­φι­σβη­τεί και επι­χει­ρεί να ανα­τρέ­ψει το ρυθ­μι­στι­κό πλαί­σιο που ενέ­κρι­ναν ΡΑΕΚ και ΡΑΑΕΥ τον Ιού­λιο του ’24, αφού πρώτα εν­σω­μά­τω­σαν σε αυτό το Πλαί­σιο Συμ­φω­νί­ας των κυ­βερ­νή­σε­ων για τα 125 εκατ. μέχρι και το 2029 από πλευ­ράς Κύ­πρου.

Ο ΑΔΜΗΕ θε­ω­ρεί -μετά πα­ρέ­λευ­ση 14 μηνών- λαν­θα­σμέ­νη ή και πα­ρά­νο­μη τη ρυθ­μι­στι­κή πρα­κτι­κή που επέ­λε­ξε η ΡΑΕΚ (οι δύο κυ­βερ­νή­σεις, για την ακρί­βεια), δη­λα­δή να του πλη­ρώ­νει μόνο ένα μικρό πο­σο­στό από τα συ­νο­λι­κά του έξοδα και τα υπό­λοι­πα να τα ει­σπρά­ξει μετά τη λει­τουρ­γία της δια­σύν­δε­σης.

Ωστό­σο, η πρα­κτι­κή αυτή (να απο­πλη­ρώ­νο­νται τα υπό ρύθ­μι­ση έργα μετά τη λει­τουρ­γία τους) εφαρ­μό­ζε­ται από τη ΡΑΕΚ (και από ρυθ­μι­στι­κές αρχές άλλων κρα­τών της ΕΕ) και σε όλα τα έργα που εκτε­λεί η ΑΗΚ. Η από­φα­ση να δί­νο­νται στον ΑΔΜΗΕ 25 εκατ. τον χρόνο μέχρι και το 2029, πριν λει­τουρ­γή­σει η δια­σύν­δε­ση, απο­τε­λεί πα­ρέκ­κλι­ση της ΡΑΕΚ (μετά από το Πλαί­σιο Συμ­φω­νί­ας των δύο κυ­βερ­νή­σε­ων) από τη συ­νή­θη πρα­κτι­κή της.

Από την στιγ­μή που η κυ­πρια­κή Κυ­βέρ­νη­ση ανα­γνω­ρί­ζει μεν την οφει­λή των 25 εκατ. για τις δα­πά­νες του 2025 αλλά επι­φυ­λάσ­σε­ται να την πλη­ρώ­σει «αφού ικα­νο­ποι­η­θούν και οι δε­σμεύ­σεις του ΑΔΜΗΕ» (κάτι που πα­ρα­πέ­μπει στην πραγ­μα­το­ποί­η­ση των θα­λασ­σί­ων ερευ­νών με­τα­ξύ Κρή­της και Κύ­πρου), θε­ω­ρεί­ται βέ­βαιο πως ούτε η ΡΑΕΚ, ούτε πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο η κυ­πρια­κή Κυ­βέρ­νη­ση θα απο­δε­χθούν το αί­τη­μα του ΑΔΜΗΕ να ανα­τρα­πεί η από­φα­ση του Ιου­λί­ου και να αρ­χί­σει η πλη­ρω­μή του ελ­λη­νι­κού ορ­γα­νι­σμού με πολύ με­γα­λύ­τε­ρα ποσά, όπως θα προ­χω­ρούν οι ερ­γα­σί­ες κα­τα­σκευ­ής του κα­λω­δί­ου. Κα­ταρ­γώ­ντας, δη­λα­δή, τη συμ­φω­νία για πλη­ρω­μή μόνο 25 εκατ. τον χρόνο, εντός μίας πε­ντα­ε­τί­ας.

Όμως, σύμ­φω­να με τη νο­μο­θε­σία, αν η έν­στα­ση του ΑΔΜΗΕ απορ­ρι­φθεί, τότε ο φο­ρέ­ας υλο­ποί­η­σης απο­κτά δι­καί­ω­μα να κα­τα­θέ­σει προ­σφυ­γή στο Διοι­κη­τι­κό Δι­κα­στή­ριο της Κύ­πρου, ζη­τώ­ντας από αυτό την ακύ­ρω­ση της ρυθ­μι­στι­κής από­φα­σης του Ιου­λί­ου. Και θα είναι μάλ­λον η 3η φορά που ο ΑΔΜΗΕ προ­σφεύ­γει στη Δι­καιο­σύ­νη ενα­ντί­ον απο­φά­σε­ων της ΡΑΕΚ, με ορατό πλέον τον κίν­δυ­νο το πο­λυ­δια­φημ­σι­μέ­νο έργο της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης να εξε­λι­χθεί σε μία τε­ρα­στί­ων δια­στά­σε­ων νο­μι­κή σύ­γκρου­ση των δύο κρα­τών, αφού το πλειο­ψη­φι­κό πα­κέ­το των με­το­χών του ΑΔΜΗΕ δια­τη­ρεί η Ελ­λη­νι­κή Δη­μο­κρα­τία.

Αυτό το εν­δε­χό­με­νο ίσως επι­τρέ­ψει στον ΑΔΜΗΕ να εμ­φα­νί­σει τη ΡΑΕΚ και την Κυ­πρια­κή Δη­μο­κρα­τία σαν τους απο­κλει­στι­κούς υπεύ­θυ­νους ενός ναυα­γί­ου του έργου, επι­κα­λού­με­νος τα «ρυθ­μι­στι­κά κενά» ή τις «κακές ρυθ­μι­στι­κές πρα­κτι­κές της ΡΑΕΚ» ή και των δύο ρυθ­μι­στών, απο­σιω­πώ­ντας το με­γα­λύ­τε­ρο πρό­βλη­μα: Τις κα­τα­χρη­στι­κές διεκ­δι­κή­σεις της Τουρ­κί­ας στη θα­λάσ­σια πε­ριο­χή νο­τιο­α­να­το­λι­κά της Κρή­της και τις συ­νε­χείς ανα­βο­λές της ελ­λη­νι­κής Κυ­βέρ­νη­σης να εκ­δώ­σει navtex για την πραγ­μα­το­ποί­η­ση των απα­ραί­τη­των βυ­θο­με­τρή­σε­ων, ώστε να μπο­ρέ­σει να προ­χω­ρή­σει η πό­ντι­ση του κα­λω­δί­ου που κα­τα­σκευά­ζει η Nexans στη Νορ­βη­γία.

Εκτι­μά­ται από πα­ρά­γο­ντες που πα­ρα­κο­λου­θούν τις εξε­λί­ξεις ότι η επι­στο­λή – επί­θε­ση του ΑΔΜΗΕ συ­νι­στά επι­ση­μο­ποί­η­ση της από­φα­σης του ορ­γα­νι­σμού -πι­θα­νό και της ελ­λη­νι­κής Κυ­βέρ­νη­σης- να εμ­φα­νί­σουν την Κύπρο ότι πα­ρε­μπο­δί­ζει την υλο­ποί­η­ση του έργου. Φορ­τώ­νο­ντάς της τις ευ­θύ­νες για τα θέ­μα­τα απο­ζη­μιώ­σε­ων που θα εγερ­θούν αν όντως το έργο μα­ταιω­θεί.

Η δή­λω­ση Χρι­στο­δου­λί­δη

Κλη­θείς να σχο­λιά­σει νέες απαι­τή­σεις του ΑΔΜΗΕ σε σχέση με το έργο της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης, όπως ανα­φέ­ρε­ται σε δη­μο­σί­ευ­μα του Φιε­λεύ­θε­ρου, ο Πρό­ε­δρος της Δη­μο­κρα­τί­ας είπε «να ανα­φέ­ρω πρώτα ότι έχω ενη­με­ρω­θεί από το πρω­το­σέ­λι­δο που έχετε ανα­φέ­ρει. Να ση­μειώ­σω ότι για το συ­γκε­κρι­μέ­νο έργο υπάρ­χει πλή­ρης κα­τα­νό­η­ση και συμ­φω­νία πλαί­σιο ανά­με­σα στην Ελ­λη­νι­κή και στην Κυ­πρια­κή Κυ­βέρ­νη­ση. Πρό­σφα­τα στη Νέα Υόρκη συμ­φω­νή­σα­με με τον Έλ­λη­να Πρω­θυ­πουρ­γό για το πώς προ­χω­ρού­με πολύ συ­γκε­κρι­μέ­να και, μά­λι­στα, εκ­δό­θη­κε και μια σχε­τι­κή ανα­κοί­νω­ση.

Από κει και πέρα, θέλω να το ανα­φέ­ρω, αν ο επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ νο­μί­ζει ότι με τέ­τοιες επι­στο­λές ή με πλη­ρω­μέ­νες κα­τα­χω­ρή­σεις εκ­βιά­ζε­ται η Κυ­πρια­κή Κυ­βέρ­νη­ση, προ­φα­νώς δεν ξέρει με ποιους έχει να κάνει. Η Κυ­πρια­κή Κυ­βέρ­νη­ση δεν εκ­βιά­ζε­ται από κα­νέ­ναν επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ και η Κυ­πρια­κή Κυ­βέρ­νη­ση είναι εδώ για να στη­ρί­ξει μόνο τα συμ­φέ­ρο­ντα του κυ­πρια­κού λαού. Αυτό είναι το ξε­κά­θα­ρο μή­νυ­μα προς τον επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ».

Σε πα­ρα­τή­ρη­ση δη­μο­σιο­γρά­φου ότι, ωστό­σο, με­γα­λο­μέ­το­χος του ΑΔΜΗΕ είναι η Ελ­λη­νι­κή Κυ­βέρ­νη­ση, ο Πρό­ε­δρος Χρι­στο­δου­λί­δης είπε ότι «δεν είναι η Ελ­λη­νι­κή Κυ­βέρ­νη­ση που απο­φα­σί­ζει για τις επι­στο­λές που στέλ­νει ο ΑΔΜΗΕ, γιατί με την Ελ­λη­νι­κή Κυ­βέρ­νη­ση υπάρ­χει πλαί­σιο για το πώς προ­χω­ρά το έργο, για τις υπο­χρε­ώ­σεις του κα­θε­νός, και υπάρ­χει και η πρό­σφα­τη κοινή ανα­κοί­νω­ση του Έλ­λη­να Πρω­θυ­πουρ­γού και εμένα, μετά τη συ­νά­ντη­ση μας στη Νέα Υόρκη».

Πηγή: protothema.gr