Μπλέξαν τις γραμμές τους για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου ο ΑΔΜΗΕ και η κυπριακή κυβέρνηση

Κίν­δυ­νος εκτρο­χια­σμού ενός στρα­τη­γι­κής σημα­σίας έργου, της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης Ελλάδας – Κύπρου και μελ­λο­ντικά με το Ισραήλ, προ­κύ­πτει και πάλι όχι μόνο λόγω των αντι­δρά­σεων της Τουρ­κίας, που εμπο­δί­ζουν μέχρι στιγμής τις έρευνες, αλλά κυρίως λόγω της σύγκρου­σης του ΑΔΜΗΕ με τη Ρυθ­μι­στική Αρχή της Κύπρου σε ό,τι αφορά την οικο­νο­μική πτυχή της υλο­ποί­η­σης του έργου.

Αν και πριν από μία εβδο­μάδα ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυρ. Μητσο­τά­κης και ο πρό­ε­δρος της Κύπρου Ν. Χρι­στο­δου­λί­δης συνα­ντή­θη­καν στη Νέα Υόρκη και έστει­λαν θετικό μήνυμα για τη συνέ­χιση του έργου GSI, δια­λύ­ο­ντας τα όποια σύννεφα είχαν δημιουρ­γη­θεί, τώρα προ­κύ­πτει νέα κρίση, με τον Πρόεδρο της Κύπρου να εξα­πο­λύει σφοδρή επίθεση στον πρόεδρο του ΑΔΜΗΕ, κάνο­ντας λόγο για «εκβια­σμό της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας».

Πρό­κει­ται για κρίση που πρέπει να επι­λυ­θεί άμεσα, προ­κει­μέ­νου να μην υπο­νο­μευ­θεί πλήρως το σημα­ντικό έργο της δια­σύν­δε­σης, αλλά και για να προ­στα­τευ­θούν οι σχέσεις Αθήνας – Λευ­κω­σίας.

Ο Πρό­ε­δρος της Κύπρου, κληθείς να σχο­λιά­σει δημο­σί­ευμα του «Φιλε­λεύ­θε­ρου» για επι­στολή του ΑΔΜΗΕ προς τη ΡΑΕΚ, με την οποία ζητά να ανα­τρα­πεί η απόφαση που του ενέ­κρινε ανά­κτηση εξόδων 82 εκατ. ευρώ, με δικαί­ωμα είσπρα­ξης μόνο 25 εκατ. για την περίοδο Ιανουα­ρίου – Δεκεμ­βρίου 2025, και να διεκ­δι­κή­σει την ανα­γνώ­ριση δικαιώ­μα­τος ανά­κτη­σης ποσού 251 εκατ. ευρώ για δαπάνες που έχει ήδη πραγ­μα­το­ποι­ή­σει πριν την ολο­κλή­ρωση του έργου, επέλεξε ιδιαι­τέ­ρως υψηλούς τόνους: «Αν ο επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ νομίζει ότι με τέτοιες επι­στο­λές ή με πλη­ρω­μέ­νες κατα­χω­ρή­σεις εκβιά­ζε­ται η Κυπριακή Κυβέρ­νηση, προ­φα­νώς δεν ξέρει με ποιους έχει να κάνει. Η Κυπριακή Κυβέρ­νηση δεν εκβιά­ζε­ται από κανέναν επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ και είναι εδώ για να στη­ρί­ξει μόνο τα συμ­φέ­ρο­ντα του κυπρια­κού λαού. Αυτό είναι το ξεκά­θαρο μήνυμα προς τον επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ».

Ο κ. Χρι­στο­δου­λί­δης επα­νέ­λαβε πάντως ότι στη συνά­ντησή του με τον Κυρ. Μητσο­τάκη υπήρξε πλήρης κατα­νό­ηση και συμ­φω­νία για το πώς θα προ­χω­ρή­σει το έργο, διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι οι επι­λο­γές ανήκουν στον ΑΔΜΗΕ και όχι στην Ελλη­νική Κυβέρ­νηση:«Δεν είναι η Ελλη­νική Κυβέρ­νηση που απο­φα­σί­ζει για τις επι­στο­λές που στέλνει ο ΑΔΜΗΕ, γιατί με την Ελλη­νική Κυβέρ­νηση υπάρχει πλαίσιο για το πώς προχωρά το έργο, για τις υπο­χρε­ώ­σεις του καθενός, και υπάρχει και η πρό­σφατη κοινή ανα­κοί­νωση του Έλληνα Πρω­θυ­πουρ­γού και εμένα, μετά τη συνά­ντησή μας στη Νέα Υόρκη».

Οι εξε­λί­ξεις αυτές καθι­στούν ανα­γκαία τη συνεν­νό­ηση και σε τεχνο­κρα­τικό επίπεδο μεταξύ ΑΔΜΗΕ και ΡΑΕΚ, καθώς και, βεβαίως, την άμεση δρο­μο­λό­γηση της επα­νά­λη­ψης των ερευνών για την πόντιση του καλω­δίου της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης, τις οποίες διέκοψε πέρυσι τον Ιούλιο η Τουρκία με την απο­στολή πολε­μι­κών σκαφών ανα­το­λικά της Κάσου.

Το δημο­σί­ευμα του Φιλε­λεύ­θε­ρου ανα­φέ­ρει τα εξής:

Από ανα­τροπή σε ανα­τροπή -και σε πολύ επι­κίν­δυνα μονο­πά­τια για τις σχέσεις Κύπρου και Ελλάδας- οδη­γεί­ται το έργο της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης, με τον ΑΔΜΗΕ να αντιδρά στην καθυ­στέ­ρηση της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας να πλη­ρώ­σει τη συμ­φω­νη­θείσα πρώτη δόση των 25 εκατ., ζητώ­ντας από τη ΡΑΕΚ… πολ­λα­πλά­σια!

Ο Φιλε­λεύ­θε­ρος πλη­ρο­φο­ρεί­ται ότι ο φορέας υλο­ποί­η­σης του έργου υπέβαλε ένσταση στη ΡΑΕΚ ενα­ντίον της από­φα­σης της ρυθ­μι­στι­κής αρχής, ημε­ρο­μη­νίας 31 Ιουλίου 2024, να του εγκρί­νει ανά­κτηση εξόδων 82 εκατ. ευρώ, με δικαί­ωμα είσπρα­ξης μόνο 25 εκατ. για την περίοδο Ιανουα­ρίου – Δεκεμ­βρίου 2025. Πλη­ρο­φο­ρίες φέρουν τον ΑΔΜΗΕ να διεκ­δι­κεί να του ανα­γνω­ρι­στεί δικαί­ωμα ανά­κτη­σης ποσού 251 εκατ. ευρώ για δαπάνες που έκανε μέχρι τώρα, πριν ολο­κλη­ρω­θεί το έργο.

Με την ένσταση ο ΑΔΜΗΕ ζητά την ακύρωση της από­φα­σης του Ιουλίου -για τη λήψη της οποίας είχε πιέσει έντονα για μακρά περίοδο- και την αντι­κα­τά­στασή της από άλλη, μέσω της οποίας θα εγκρι­θεί η ανά­κτηση όλων των εξόδων του για το καλώδιο, καθώς θα γίνο­νται και θα δικαιο­λο­γού­νται μέσω της ΡΑΕΚ με τιμο­λό­για.

Επί της ουσίας, ο ΑΔΜΗΕ επι­χει­ρεί να ανα­τρέ­ψει το Πλαίσιο Συμ­φω­νίας που είχε υπο­γρα­φεί από τις κυβερ­νή­σεις Κύπρου και Ελλάδας τον Ιούλιο του 2024, το οποίο προ­βλέ­πει πως η Κύπρος δεν θα πλη­ρώ­νει στο στάδιο της κατα­σκευής του έργου όλα τα έξοδα που γίνο­νται (κάτι που θα κάνει η Ελλάδα), αλλά μόνο 25 εκατ. τον χρόνο, για την περίοδο 2025-2029. Όλες οι υπό­λοι­πες δαπάνες θα πλη­ρω­θούν στα­διακά από τους κατα­να­λω­τές ηλε­κτρι­σμού στην Κύπρο (με ανα­λο­γία 63-37%), μετά τη λει­τουρ­γία της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης.

Το κυριό­τερο, όμως, είναι ότι ο φορέας υλο­ποί­η­σης αμφι­σβη­τεί και επι­χει­ρεί να ανα­τρέ­ψει το ρυθ­μι­στικό πλαίσιο που ενέ­κρι­ναν ΡΑΕΚ και ΡΑΑΕΥ τον Ιούλιο του ’24, αφού πρώτα ενσω­μά­τω­σαν σε αυτό το Πλαίσιο Συμ­φω­νίας των κυβερ­νή­σεων για τα 125 εκατ. μέχρι και το 2029 από πλευράς Κύπρου.

Ο ΑΔΜΗΕ θεωρεί -μετά παρέ­λευση 14 μηνών- λαν­θα­σμένη ή και παρά­νομη τη ρυθ­μι­στική πρα­κτική που επέλεξε η ΡΑΕΚ (οι δύο κυβερ­νή­σεις, για την ακρί­βεια), δηλαδή να του πλη­ρώ­νει μόνο ένα μικρό ποσοστό από τα συνο­λικά του έξοδα και τα υπό­λοιπα να τα εισπρά­ξει μετά τη λει­τουρ­γία της δια­σύν­δε­σης.

Ωστόσο, η πρα­κτική αυτή (να απο­πλη­ρώ­νο­νται τα υπό ρύθμιση έργα μετά τη λει­τουρ­γία τους) εφαρ­μό­ζε­ται από τη ΡΑΕΚ (και από ρυθ­μι­στι­κές αρχές άλλων κρατών της ΕΕ) και σε όλα τα έργα που εκτελεί η ΑΗΚ. Η απόφαση να δίνο­νται στον ΑΔΜΗΕ 25 εκατ. τον χρόνο μέχρι και το 2029, πριν λει­τουρ­γή­σει η δια­σύν­δεση, απο­τε­λεί παρέκ­κλιση της ΡΑΕΚ (μετά από το Πλαίσιο Συμ­φω­νίας των δύο κυβερ­νή­σεων) από τη συνήθη πρα­κτική της.

Από την στιγμή που η κυπριακή Κυβέρ­νηση ανα­γνω­ρί­ζει μεν την οφειλή των 25 εκατ. για τις δαπάνες του 2025 αλλά επι­φυ­λάσ­σε­ται να την πλη­ρώ­σει «αφού ικα­νο­ποι­η­θούν και οι δεσμεύ­σεις του ΑΔΜΗΕ» (κάτι που παρα­πέ­μπει στην πραγ­μα­το­ποί­ηση των θαλασ­σίων ερευνών μεταξύ Κρήτης και Κύπρου), θεω­ρεί­ται βέβαιο πως ούτε η ΡΑΕΚ, ούτε πολύ περισ­σό­τερο η κυπριακή Κυβέρ­νηση θα απο­δε­χθούν το αίτημα του ΑΔΜΗΕ να ανα­τρα­πεί η απόφαση του Ιουλίου και να αρχίσει η πληρωμή του ελλη­νι­κού οργα­νι­σμού με πολύ μεγα­λύ­τερα ποσά, όπως θα προ­χω­ρούν οι εργα­σίες κατα­σκευής του καλω­δίου. Καταρ­γώ­ντας, δηλαδή, τη συμ­φω­νία για πληρωμή μόνο 25 εκατ. τον χρόνο, εντός μίας πεντα­ε­τίας.

Όμως, σύμφωνα με τη νομο­θε­σία, αν η ένσταση του ΑΔΜΗΕ απορ­ρι­φθεί, τότε ο φορέας υλο­ποί­η­σης αποκτά δικαί­ωμα να κατα­θέ­σει προ­σφυγή στο Διοι­κη­τικό Δικα­στή­ριο της Κύπρου, ζητώ­ντας από αυτό την ακύρωση της ρυθ­μι­στι­κής από­φα­σης του Ιουλίου. Και θα είναι μάλλον η 3η φορά που ο ΑΔΜΗΕ προ­σφεύ­γει στη Δικαιο­σύνη ενα­ντίον απο­φά­σεων της ΡΑΕΚ, με ορατό πλέον τον κίνδυνο το πολυ­δια­φημ­σι­μένο έργο της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης να εξε­λι­χθεί σε μία τερα­στίων δια­στά­σεων νομική σύγκρουση των δύο κρατών, αφού το πλειο­ψη­φικό πακέτο των μετοχών του ΑΔΜΗΕ δια­τη­ρεί η Ελλη­νική Δημο­κρα­τία.

Αυτό το ενδε­χό­μενο ίσως επι­τρέ­ψει στον ΑΔΜΗΕ να εμφα­νί­σει τη ΡΑΕΚ και την Κυπριακή Δημο­κρα­τία σαν τους απο­κλει­στι­κούς υπεύ­θυ­νους ενός ναυα­γίου του έργου, επι­κα­λού­με­νος τα «ρυθ­μι­στικά κενά» ή τις «κακές ρυθ­μι­στι­κές πρα­κτι­κές της ΡΑΕΚ» ή και των δύο ρυθ­μι­στών, απο­σιω­πώ­ντας το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα: Τις κατα­χρη­στι­κές διεκ­δι­κή­σεις της Τουρ­κίας στη θαλάσ­σια περιοχή νοτιο­α­να­το­λικά της Κρήτης και τις συνε­χείς ανα­βο­λές της ελλη­νι­κής Κυβέρ­νη­σης να εκδώσει navtex για την πραγ­μα­το­ποί­ηση των απα­ραί­τη­των βυθο­με­τρή­σεων, ώστε να μπο­ρέ­σει να προ­χω­ρή­σει η πόντιση του καλω­δίου που κατα­σκευά­ζει η Nexans στη Νορ­βη­γία.

Εκτι­μά­ται από παρά­γο­ντες που παρα­κο­λου­θούν τις εξε­λί­ξεις ότι η επι­στολή – επίθεση του ΑΔΜΗΕ συνιστά επι­ση­μο­ποί­ηση της από­φα­σης του οργα­νι­σμού -πιθανό και της ελλη­νι­κής Κυβέρνησης- να εμφα­νί­σουν την Κύπρο ότι παρε­μπο­δί­ζει την υλο­ποί­ηση του έργου. Φορ­τώ­νο­ντάς της τις ευθύνες για τα θέματα απο­ζη­μιώ­σεων που θα εγερ­θούν αν όντως το έργο ματαιω­θεί.

Η δήλωση Χρι­στο­δου­λίδη

Κληθείς να σχο­λιά­σει νέες απαι­τή­σεις του ΑΔΜΗΕ σε σχέση με το έργο της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης, όπως ανα­φέ­ρε­ται σε δημο­σί­ευμα του Φιε­λεύ­θε­ρου, ο Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας είπε «να αναφέρω πρώτα ότι έχω ενη­με­ρω­θεί από το πρω­το­σέ­λιδο που έχετε ανα­φέ­ρει. Να σημειώσω ότι για το συγκε­κρι­μένο έργο υπάρχει πλήρης κατα­νό­ηση και συμ­φω­νία πλαίσιο ανάμεσα στην Ελλη­νική και στην Κυπριακή Κυβέρ­νηση. Πρό­σφατα στη Νέα Υόρκη συμ­φω­νή­σαμε με τον Έλληνα Πρω­θυ­πουργό για το πώς προ­χω­ρούμε πολύ συγκε­κρι­μένα και, μάλιστα, εκδό­θηκε και μια σχετική ανα­κοί­νωση.

Από κει και πέρα, θέλω να το αναφέρω, αν ο επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ νομίζει ότι με τέτοιες επι­στο­λές ή με πλη­ρω­μέ­νες κατα­χω­ρή­σεις εκβιά­ζε­ται η Κυπριακή Κυβέρ­νηση, προ­φα­νώς δεν ξέρει με ποιους έχει να κάνει. Η Κυπριακή Κυβέρ­νηση δεν εκβιά­ζε­ται από κανέναν επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ και η Κυπριακή Κυβέρ­νηση είναι εδώ για να στη­ρί­ξει μόνο τα συμ­φέ­ρο­ντα του κυπρια­κού λαού. Αυτό είναι το ξεκά­θαρο μήνυμα προς τον επι­κε­φα­λής του ΑΔΜΗΕ».

Σε παρα­τή­ρηση δημο­σιο­γρά­φου ότι, ωστόσο, μεγα­λο­μέ­το­χος του ΑΔΜΗΕ είναι η Ελλη­νική Κυβέρ­νηση, ο Πρό­ε­δρος Χρι­στο­δου­λί­δης είπε ότι «δεν είναι η Ελλη­νική Κυβέρ­νηση που απο­φα­σί­ζει για τις επι­στο­λές που στέλνει ο ΑΔΜΗΕ, γιατί με την Ελλη­νική Κυβέρ­νηση υπάρχει πλαίσιο για το πώς προχωρά το έργο, για τις υπο­χρε­ώ­σεις του καθενός, και υπάρχει και η πρό­σφατη κοινή ανα­κοί­νωση του Έλληνα Πρω­θυ­πουρ­γού και εμένα, μετά τη συνά­ντηση μας στη Νέα Υόρκη».

Πηγή: protothema.gr