4 Μαϊου 1912, σαν σήμερα ξεκινάει η κατοχή της Ρόδου από τους Ιταλούς – Οι Ροδίτες πίστεψαν ότι ήρθε η στιγμή της Ένωσης, η κατοχή όμως κράτησε 35 ολόκληρα χρόνια

4 Μαϊου 1912: Σαν σήμερα ξεκι­νάει η κατοχή της Ρόδου από τις δυνά­μεις των Ιταλών. Νέα πολι­τική περι­πέ­τεια περί­μενε τα Δωδε­κά­νησα, που κράτησε περισ­σό­τερο από τριάντα χρόνια και ήταν ένα άλλο είδος σκλα­βιάς με δια­φο­ρε­τικό σύστημα. Οι Ιταλοί υπό τον αντι­στρά­τηγο Τζοβάνι Αμέλιο απο­βι­βά­ζο­νται στη Ρόδο!

Γράφει ο Χρήστος Μυστι­λιά­δης – enlefko

Ήταν 4 Μαΐου 1912, όταν νικούν τον τουρ­κικό στρατό και τον αιχ­μα­λω­τί­ζουν.

Ο χρο­νι­κο­γρά­φος της εποχής γράφει χαρα­κτη­ρι­στικά:

Εις τας ζητω­κραυ­γάς και επευ­φη­μίας ταύτας του πλήθους οι Βερ­σα­λιέ­ροι και οι άλλοι Ιταλοί απήντων ενθου­σιω­δώς διά των λέξεων: Viva la Grecia! Viva i Greci!

Oι Ροδίτες αρχικά υπο­δέ­χθη­καν τους Ιταλούς ως ελευ­θε­ρω­τές από τον οθω­μα­νικό ζυγό. Αυτό εξηγεί τις ζητω­κραυ­γές που περι­γρά­φει ο χρο­νι­κο­γρά­φος. Η ιστο­ρική ειρω­νεία εκείνης της ημέρας ήταν η ελπίδα. Οι Ροδίτες πίστε­ψαν πως οι Ιταλοί ήταν το “σκα­λο­πάτι” για την Ένωση με την Ελλάδα, γι’ αυτό και οι δρόμοι γέμισαν λου­λού­δια. Δεν γνώ­ρι­ζαν τότε πως η “προ­σω­ρινή” κατοχή θα κρα­τούσε 35 ολό­κληρα χρόνια. Μετά τα ‘Viva la Grecia’, ήρθαν τα δια­τάγ­ματα. Η απα­γό­ρευση της ελλη­νι­κής γλώσσας στα σχολεία, τα ‘ιταλικά’ κτίρια που στέκουν ακόμα και σήμερα και η προ­σπά­θεια αλλοί­ω­σης της εθνικής μας συνεί­δη­σης. Η Ρόδος όμως άντεξε.

Ο Ρόδιος δικη­γό­ρος, δημο­σιο­γρά­φος και συγ­γρα­φέας Γεώρ­γιος Θ. Γεωρ­γιά­δης, στο παρα­κάτω από­σπα­σμα, περι­γρά­φει πώς οι Ρόδιοι υπο­δέ­χο­νται με ενθου­σια­σμό τον ιταλικό στρατό (Νικο­λάου Ν. και Αγγελή Α., «Η Ρόδος του εικο­στού αιώνα», εκδό­σεις «Δέντρο»).

«… Αφού, ως ανα­φέ­ρε­ται εν τη λεπτο­με­ρε­στάτη εκθέσει τον αντι­στρα­τή­γου Αμέλιο, παρε­δό­θη­σαν οι Τούρκοι ηττη­θέ­ντες καθ’ ολο­κλη­ρίαν, ο ιτα­λι­κός στρατός εξε­κί­νησε διά την πρω­τεύ­ου­σαν συνο­δεύων ολό­κλη­ρον τον αιχ­μα­λω­τι­σθέ­ντα τουρ­κι­κόν στρατόν.

Κατά την διά­βα­σιν δε της λαμπράς ταύτης στρα­τιάς των Ιταλών εκ των χωριών Μαριτσά, Κρε­μα­στή και Τριάντα, οι κάτοι­κοι αυτών εν ακρα­τήτω ενθου­σια­σμώ και διά ζητω­κραυ­γών και επευ­φη­μιών υπε­δέ­χο­ντο τους απαλ­λά­ξα­ντας αυτούς εκ του φοβε­ρω­τά­του τουρ­κι­κού ζυγού αδελ­φούς αυτών Ιταλούς.

Ενώ δε ταύτα συνέ­βαι­νον εν τοις χωρίοις, δι’ ων τρο­παιού­χος διήρ­χετο ο Ιτα­λι­κός στρατός συνο­δεύων τους αιχ­μα­λώ­τους Τούρ­κους, εν τη πρω­τευούση, ευθύς ως εγνώσθη η ολο­σχε­ρής ήττα του τουρ­κι­κού στρατού και η συνο­δεία απάντων των αιχ­μα­λω­τι­σθέ­ντων παλι­κα­ρά­δων (οι οποίοι είχον την αυθά­δειαν και μετά την ήτταν των πρώτων μαχών να προ­κα­λώσι τους Ιταλούς εις Ψίνθον όπου ήλπιζον, ως φαί­νε­ται, να δια­πε­ρά­σωσι διά μαχαί­ρας ολό­κλη­ρον τον ιτα­λι­κόν στρατόν), κόσμος πολύς συνε­πυ­κνούτο εις την πλα­τείαν Μαν­δρα­κίου, εις τας δια­φό­ρους παρό­δους αυτής και ιδία ενώπιον του Διοι­κη­τη­ρίου οπόθεν αφεύ­κτως θα διήρ­χο­ντο οι Ιταλοί μετά των αιχ­μα­λώ­των Τούρκων.

Τοσού­τος δε ήτο ο συνω­στι­σμός τον ενα­γω­νίως προσ­δο­κώ­ντων, ώστε πολ­λά­κις διε­σπάτο εκ τούτου η ισχυ­ρό­τατη στρα­τιω­τική ζώνη, η οποία ετο­πο­θε­τήθη προς τήρησιν της τάξεως. Η αγωνία του πλήθους επί πολλάς ώρας περι­μέ­νο­ντος είχε φθάσει εις το κατα­κό­ρυ­φον, ότε περί την 3ην μ.μ. ώραν από­σπα­σμα ιππέων εφάνη μακρό­θεν ερχό­με­νον. Εν τω μέσω του απο­σπά­σμα­τος τούτου ήτο ο αντι­στρά­τη­γος Αμέλιο, παρα­πλεύ­ρως του οποίου ευρί­σκετο ο αιχ­μα­λω­τι­σθείς διοι­κη­τής του τουρ­κι­κού στρατού. Μόλις το πλήθος αντε­λή­φθη τον αντι­στρά­τη­γον συνο­δεύ­ο­ντα τον χιλί­αρ­χον αιχ­μά­λω­τον εξέ­σπα­σεν εις ουρα­νο­μή­κεις ζητω­κραυ­γάς και παρα­τε­τα­μένα χει­ρο­κρο­τή­ματα, εκδη­λού­ντα βεβαίως τον ενθου­σια­σμόν του ελλη­νι­κού στοι­χείου διά την ένδοξον νίκην των Ιτα­λι­κών όπλων, αλλά κυρίως και την αγα­νά­κτη­σίν του κατά των μυσαρών και απο­τρό­παιων τυράν­νων αυτού, των οποίων η τυραν­νία και ο δεσπο­τι­σμός επί της ελλη­νι­κό­τα­της Ρόδου, κατε­λύ­ετο τοσού­τον εξευ­τε­λι­στι­κώς και αισχρώς.

Και ο ενθου­σια­σμός ούτος του παρι­στα­μέ­νου πλήθους εξε­δη­λώθη ζωη­ρό­τε­ρον όταν μετ’ ολίγας στιγμάς ο αντι­στρά­τη­γος Αμέλιο, εξελθών εις τον εξώστην του Διοι­κη­τη­ρίου, ηυχα­ρί­στησε θερμώς το διαρκώς χει­ρο­κρο­τούν και επευ­φη­μούν πλήθος διά την υπο­δο­χήν και διε­βε­βαί­ω­σεν ότι η ιταλική κυβέρ­νη­σις σκοπεί να μετα­φέ­ρει εις Ρόδον τον πολι­τι­σμόν, την δικαιο­σύ­νην και την πρόοδον.

Δύο ώρας μετά ταύτα έφθασεν ο ιτα­λι­κός στρατός, ο οποίος συνώ­δευε τους εξευ­τε­λι­σθέ­ντας Τούρ­κους στρα­τιώ­τας και εθε­λο­ντάς. Μόλις το πλήθος είδε τους πρώτους στοί­χους των ερχο­μέ­νων στρα­τιω­τών εξε­δή­λωσε δι’ ουρα­νο­μή­κων ζητω­κραυ­γών την κατα­πλημ­μυ­ρού­σαν την καρδίαν του αγα­νά­κτη­σιν ενα­ντίον των εξευ­τε­λι­σθέ­ντων αγάδων, οίτινες πλην των κακών, άτινα διά της φαυ­λο­κρα­τίας αυτών επε­σώ­ρευ­σαν επί των κεφαλών των δυστυ­χών Ελλήνων της Ρόδου, ηπεί­λουν, προ της ελεύ­σεως των Ιταλών, ότι θα έσφαζον πάντας τους χρι­στια­νούς της Ρόδου.

Εις τας ζητω­κραυ­γάς και επευ­φη­μίας ταύτας του πλήθους οι Βερ­σα­λιέ­ροι και οι άλλοι Ιταλοί απήντων ενθου­σιω­δώς διά των λέξεων: Viva la Grecia! Viva i Greci! Και το παν­δαι­μό­νιον τούτο των επευ­φη­μιών και των χει­ρο­κρο­τη­μά­των διήρ­κεσε περίπου μίαν ώραν, εφόσον δηλο­νότι παρή­λα­σεν ο τρο­παιού­χος ιτα­λι­κός στρατός μετά των αιχ­μα­λω­τι­σθέ­ντων αγάδων και λοιπών, τους οποίους ωδή­γη­σαν κατά πρώτον εις το Διοι­κη­τή­ριον και εκείθεν εις μετα­γω­γι­κόν ατμό­πλοιον, το οποίον θα μετέ­φε­ρεν αυτούς εις την Ιταλίαν».

Η φωτο­γρα­φία που συνο­δεύει το σημε­ρινό χρονικό είναι συγκλο­νι­στική. Δείχνει την απόβαση των Ιταλών στον κόλπο των Καλυ­θιών (Φαλη­ράκι). Κοι­τάξτε αυτές τις βάρκες στην ακτή. Κάθε στρα­τιώ­της που πατάει στην άμμο κου­βα­λάει μαζί του μια νέα αρχι­τε­κτο­νική, μια νέα γλώσσα και έναν αυταρ­χι­σμό που θα άλλαζε για πάντα το πρόσωπο του νησιού μας.

Σήμερα, 114 χρόνια μετά, κοιτάμε αυτές τις φωτο­γρα­φίες όχι με μίσος, αλλά με μνήμη. Γιατί ένας λαός που ξεχνά την ιστορία του, είναι κατα­δι­κα­σμέ­νος να την ξανα­ζή­σει. Τιμή σε όσους κρά­τη­σαν τη φλόγα της Ελλάδας αναμ­μένη μέσα στα σκο­τεινά χρόνια της Ιτα­λο­κρα­τίας.