Σοφία Ζαχαράκη: Εθνικό απολυτήριο από το 2027 με ειδικούς αξιολογητές

Eιδικό σώμα αξιο­λο­γη­τών, που θα απο­τε­λεί­ται από έμπει­ρους καθη­γη­τές λυκείου, θα διορ­θώ­νει τα γραπτά των εξε­τά­σεων για την από­κτηση του εθνικού απο­λυ­τη­ρίου, το οποίο θα αρχίσει να εφαρ­μό­ζε­ται από τους μαθητές της Α΄ Λυκείου το σχολικό έτος 2027-2028. «Το σημε­ρινό εξε­τα­στικό σύστημα έχει ένα ισχυρό χαρα­κτη­ρι­στικό: την αξιο­πι­στία. Θέλουμε να είμαστε απο­λύ­τως βέβαιοι ότι αυτό που θα το δια­δε­χθεί είναι εξίσου δια­φα­νές και αξιό­πι­στο», λέει στη συνέ­ντευξή της στην «Κ» η υπουρ­γός Παι­δείας, Σοφία Ζαχα­ράκη.

– Πότε θα αρχίσει ο εθνικός διά­λο­γος για το εθνικό απο­λυ­τή­ριο;

– Ο εθνικός διά­λο­γος ξεκι­νάει τώρα, μέσα στον Φεβρουά­ριο, για να έχουμε τον χρόνο που απαι­τεί­ται και με σοβα­ρό­τητα να φθά­σουμε στην ορθή νομο­θέ­τηση. Ξεκι­νάμε με ανοιχτή πρό­σκληση προς την εκπαι­δευ­τική κοι­νό­τητα, τα κόμματα, την κοι­νω­νία – τα παιδιά και τις οικο­γέ­νειές τους. Ηδη έχουμε συγκρο­τή­σει νομο­πα­ρα­σκευα­στική επι­τροπή, η οποία δου­λεύει πάνω σε κρί­σι­μες θεσμι­κές τομές: τη δημιουρ­γία της Εθνικής Αρχής Εξε­τά­σεων, του Εθνικού Σώματος Αξιο­λο­γη­τών και τη νέα Τράπεζα Θεμάτων. Θέλουμε ανθρώ­πους με επάρ­κεια και κύρος, που μπορούν να δια­μορ­φώ­νουν θέματα και να αξιο­λο­γούν με αξιο­πι­στία.

– Από ποιους θα απο­τε­λεί­ται το Εθνικό Σώμα Αξιο­λο­γη­τών;

– Από καθη­γη­τές με πολυετή εμπει­ρία σε λύκεια και εξε­τά­σεις, οι οποίοι έχουν και βαθιά γνώση της δυνα­μι­κής των παιδιών και του «τρόπου» που μαθαί­νουν στο σχολείο. Θα απο­τε­λεί­ται από ανθρώ­πους με εμπει­ρία στο υπάρχον σύστημα εξε­τά­σεων. Το σημε­ρινό εξε­τα­στικό σύστημα έχει ένα ισχυρό χαρα­κτη­ρι­στικό: την αξιο­πι­στία. Θέλουμε να είμαστε απο­λύ­τως βέβαιοι ότι αυτό που θα το δια­δε­χθεί είναι εξίσου δια­φα­νές και αξιό­πι­στο. Αυτό είναι θεμέλιο για κάθε επόμενο βήμα.

Τα σχολεία χάνουν μαθητές

– Τι άλλο θα συμπε­ρι­λά­βει ο εθνικός διά­λο­γος; Οι πλη­ρο­φο­ρίες μιλούν για θεσμο­θέ­τηση του νέου σχο­λείου.

– Oταν μιλάμε για το νέο λύκειο και για το νέο σχολείο συνο­λικά, μιλάμε για συνοχή και συνέ­χεια από το νηπια­γω­γείο μέχρι το λύκειο. Μιλάμε για αξιο­λό­γηση με παι­δα­γω­γικό σκοπό, όχι απλώς για εξε­τά­σεις. Σκε­φτό­μα­στε ένα λύκειο με λιγό­τε­ρες εξε­τά­σεις και περισ­σό­τερο χώρο για ουσια­στική μάθηση. Αυτό, όμως, θέλει πολλή δουλειά: θέλει να εξη­γή­σουμε καθαρά τι αλλάζει και γιατί. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσ­σε­ται και η ενί­σχυση του Εθνικού Απο­λυ­τη­ρίου με κρατικά πιστο­ποι­η­τικά δεξιο­τή­των. Το κρατικό πιστο­ποι­η­τικό γλωσ­σο­μά­θειας και το κρατικό πιστο­ποι­η­τικό ψηφια­κών δεξιο­τή­των εντάσ­σο­νται στον σχε­δια­σμό μας, ώστε από το 2027 να μπορούν να παρέ­χο­νται δωρεάν μέσα από το δημόσιο σχολείο. Ηδη έχουμε εξα­σφα­λί­σει τη χρη­μα­το­δό­τηση μέσω ΕΣΠΑ.

– Ως υπουρ­γείο θα κατα­θέ­σετε πρόταση για το εθνικό απο­λυ­τή­ριο;

– Βεβαίως θα κατα­θέ­σουμε συγκε­κρι­μένη και τεκ­μη­ριω­μένη πρόταση, αλλά ταυ­τό­χρονα και ένα πλαίσιο αρχών, ερω­τη­μά­των και επι­λο­γών. Η πρόταση στη­ρί­ζε­ται σε πέντε πυλώνες, που αφορούν όλο το εκπαι­δευ­τικό σύστημα και όχι μόνο τις εξε­τά­σεις: Το εκπαι­δευ­τικό περιε­χό­μενο, ώστε όλα τα παιδιά να έχουν πρό­σβαση σε έναν ισχυρό, κοινό κορμό γνώσεων και δεξιο­τή­των. Τη σχολική ζωή, γιατί το σχολείο δεν είναι μόνο ύλη και εξε­τά­σεις, αλλά μια κοι­νό­τητα όπου το κάθε παιδί δικαιού­ται να συμ­με­τέ­χει ισότιμα, να μαθαί­νει και να ολο­κλη­ρώ­νε­ται ως προ­σω­πι­κό­τητα. Την επι­μόρ­φωση των εκπαι­δευ­τι­κών, με ενιαία, συνεχή και ουσια­στική στήριξη στο έργο τους. Τις υπο­δο­μές, σχο­λι­κές και ψηφια­κές, που δια­σφα­λί­ζουν ίσες ευκαι­ρίες όπου και αν ζει ένα παιδί. Τη δια­κυ­βέρ­νηση του συστή­μα­τος, με καθα­ρούς ρόλους, λογο­δο­σία και θεσμική συνέ­χεια. Επι­πλέον έχουμε και ένα ολο­κλη­ρω­μένο σχέδιο πολυ­με­σι­κής επι­κοι­νω­νίας και συμ­βου­λευ­τι­κής προς τους γονείς, ώστε να κατα­νο­ούν τις αλλαγές και να στη­ρί­ζουν ουσια­στικά τα παιδιά τους.

– Με δεδο­μένο ότι το εθνικό απο­λυ­τή­ριο θα εφαρ­μο­στεί από το 2027, και άρα από μια νέα κυβέρ­νηση, εάν δεν υπάρξει συναί­νεση στη Βουλή, η Ν.Δ. θα προ­χω­ρή­σει στην ψήφισή του μόνη;

– Αυτή η μεταρ­ρύθ­μιση αφορά το σύνολο της κοι­νω­νίας, το αύριο της χώρας, δεν επι­τρέ­πε­ται να αντι­με­τω­πι­στεί ως μέρος ενός πολι­τι­κού κύκλου. Αλλά η κυβέρ­νησή μας έχει απο­δεί­ξει ότι δεν θα αποστεί της ευθύνης της να προ­χω­ρή­σει μια μεταρ­ρύθ­μιση που θεωρεί ότι δημιουρ­γεί μια ισχυρή αλυσίδα γνώσης και δεξιο­τή­των που θα ξεκι­νάει από το νηπια­γω­γείο, μέχρι το πανε­πι­στή­μιο.

– Προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται η πιλο­τική υλο­ποί­ηση του προ­γράμ­μα­τος ΙΒ σε Πρότυπα και Μουσικά Σχολεία από τον Σεπτέμ­βριο; Με δεδο­μένο ότι ο κάτοχος IB απο­κλεί­ε­ται από τα δημόσια ελλη­νικά ΑΕΙ, αν δεν έχει την οικο­νο­μική επι­φά­νεια να στείλει το παιδί σε ξένο ΑΕΙ, γιατί να το επι­λέ­ξει ένας γονιός για το παιδί του;

– Η πιλο­τική εφαρ­μογή του προ­γράμ­μα­τος IB σε δημόσια σχολεία έρχεται να προ­σθέ­σει ακόμη μία επιλογή μέσα στο δημόσιο σύστημα. Το γεγονός ότι ήδη βλέ­πουμε ενδια­φέ­ρον από οικο­γέ­νειες, ακόμη και μέσα σε αυτό το περιο­ρι­στικό πλαίσιο, δείχνει η ελλη­νική οικο­γέ­νεια θέλει να έχει το παιδί της επι­λο­γές και εναλ­λα­κτικά μονο­πά­τια. Και η κυβέρ­νησή μας κι εγώ προ­σω­πικά πιστεύ­ουμε στις δια­φο­ρε­τι­κές επι­λο­γές. Το τελικό απο­τύ­πωμα θα φανεί βεβαίως από τις εγγρα­φές. Πάντως είναι σαφές: το IB δεν καθί­στα­ται μονό­δρο­μος. Είναι μια πρό­σθετη δια­δρομή, που δοκι­μά­ζε­ται πιλο­τικά.

«Λόουερ» από το Δημόσιο – Στόχος να παρέ­χο­νται δωρεάν μέσα από το δημόσιο σχολείο κρατικό πιστο­ποι­η­τικό γλωσ­σο­μά­θειας και κρατικό πιστο­ποι­η­τικό ψηφια­κών δεξιο­τή­των.

– Θα υλο­ποι­η­θεί το πολ­λα­πλό βιβλίο, καθώς δίνο­νται συνε­χείς παρα­τά­σεις;

– Hδη έχουν εγκρι­θεί από το ΙΕΠ 181 διδα­κτικά πακέτα για 146 γνω­στικά αντι­κεί­μενα, από το νηπια­γω­γείο έως και την Α΄ Λυκείου. Τα βιβλία θα αναρ­τη­θούν ψηφιακά, ώστε οι εκπαι­δευ­τι­κοί να τα αξιο­λο­γή­σουν και να επι­λέ­ξουν, για να γίνει η διανομή τους στα σχολεία από το 2027.

Ψυχο­λο­γικά τεστ θα περνούν οι εκπαι­δευ­τι­κοί – Εκτός αίθου­σας βρί­σκο­νται περί τους 2.500

– Μόνο έξι νεο­διό­ρι­στοι εκπαι­δευ­τι­κοί από τις 22.000 κατά την ατομική αξιο­λό­γησή τους κρί­θη­καν «μη ικα­νο­ποι­η­τι­κοί». Πώς το κρίνετε;

– Αναμ­φί­βολα, το σύστημα της αξιο­λό­γη­σης θέλει βελ­τιώ­σεις και αλλαγές, τις οποίες ήδη έχω συζη­τή­σει και με την εκπαι­δευ­τική κοι­νό­τητα. Η αξιο­λό­γηση βέβαια των νεο­διό­ρι­στων δεν έγινε απο­κλει­στικά για να εντο­πί­σουμε τους «μη ικα­νο­ποι­η­τι­κούς». Εγινε για να αξιο­λο­γή­σουμε τις δυνα­τό­τη­τες και κυρίως να ενδυ­να­μώ­σουμε και να στη­ρί­ξουμε τους ανθρώ­πους που μπαί­νουν στις σχο­λι­κές τάξεις. Λησμο­νούμε πολλές φορές στη δημόσια συζή­τηση τις δυσκο­λίες και τις απαι­τή­σεις που έχει η δουλειά ενός εκπαι­δευ­τι­κού. Πάντως υπάρ­χουν και ευοίωνα στοι­χεία σχετικά με την ποιό­τητα των ανθρώ­πων της εκπαί­δευ­σης. Οπως μου ανέφερε ο διευ­θυ­ντής Εκπαί­δευ­σης και Δεξιο­τή­των του ΟΟΣΑ Αντρέα Σλάιχερ –με τον οποίο συνα­ντή­θηκα την Τρίτη–, οι Ελληνες εκπαι­δευ­τι­κοί είναι από τους πιο καταρ­τι­σμέ­νους, με πολλές ακα­δη­μαϊ­κές περ­γα­μη­νές, ένα προφίλ που δεν τον συνα­ντάει συχνά σε άλλες χώρες. Το γεγονός επίσης ότι η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα αντα­πο­κρί­νε­ται με επαγ­γελ­μα­τι­σμό είναι ενθαρ­ρυ­ντικό. Και όσοι δυσκο­λεύ­ο­νται, δεν στιγ­μα­τί­ζο­νται, στη­ρί­ζο­νται.

– Ποιες αλλαγές θα γίνουν στο σύστημα αξιο­λό­γη­σης των εκπαι­δευ­τι­κών;

– Θέλουμε μια αξιο­λό­γηση πιο ουσια­στική και λιγό­τερο γρα­φειο­κρα­τική. Μια αξιο­λό­γηση που οδηγεί σε στο­χευ­μένη επι­μόρ­φωση. Ξεκι­νή­σαμε σε ένα περι­βάλ­λον έντονης άρνησης, σήμερα όμως βλέ­πουμε ότι η παρου­σία του συμ­βού­λου στην τάξη γίνεται στα­διακά απο­δε­κτή ως στήριξη και επαγ­γελ­μα­τική ανα­τρο­φο­δό­τηση – όχι ως έλεγχος. Το κρίσιμο δεν είναι η κατά­ταξη, αλλά η ουσια­στική ανα­τρο­φο­δό­τηση που βοηθάει τον εκπαι­δευ­τικό να βελ­τιώ­σει την παι­δα­γω­γική του πρα­κτική. Γι’ αυτό και η αξιο­λό­γηση πρέπει να γίνει πιο ευέ­λι­κτη, με επί­κε­ντρο τη βελ­τί­ωση της διδα­σκα­λίας και την πραγ­μα­τική υπο­στή­ριξη μέσα στην τάξη. Εχει μάλιστα αρχίσει η αξιο­λό­γηση και των μονίμων εκπαι­δευ­τι­κών σε πολλές περιο­χές ανά την Ελλάδα.

Στόχος είναι να αυξή­σουμε τους σχο­λι­κούς συμ­βού­λους ώστε η αξιο­λό­γηση και υπο­στή­ριξη να είναι πιο ποιο­τική και να επε­κτα­θεί σε όλους τους εκπαι­δευ­τι­κούς.

– Θα υπάρ­ξουν αυξή­σεις στους μισθούς των εκπαι­δευ­τι­κών;

– Η κυβέρ­νηση έχει προ­χω­ρή­σει ήδη, για πρώτη φορά έπειτα από πάρα πολλά χρόνια, σε αυξή­σεις στους μισθούς των δημο­σίων υπαλ­λή­λων και σημα­ντι­κές φορο­λο­γι­κές μειώ­σεις που αυξά­νουν το δια­θέ­σιμο εισό­δημα. Υλο­ποιούμε ταυ­τό­χρονα πολι­τι­κές που μειώ­νουν το πραγ­μα­τικό, «κρυφό» κόστος ζωής για τον εκπαι­δευ­τικό, ιδιαί­τερα για όσους υπη­ρε­τούν μακριά από τον τόπο κατοι­κίας τους, όπως η διπλή επι­στροφή ενοι­κίου. Γιατί η ανα­γνώ­ριση του έργου του εκπαι­δευ­τι­κού δεν είναι μόνο θέμα μισθού, αλλά και καθη­με­ρι­νό­τη­τας, αξιο­πρέ­πειας και στή­ρι­ξης στην πράξη. Η όποια συζή­τηση για περαι­τέρω μισθο­λο­γι­κές βελ­τιώ­σεις γίνεται σε συνερ­γα­σία με τον αρμόδιο υπουργό και πάντα εντός των δημο­σιο­νο­μι­κών πλαι­σίων.

ΑΕΙ: Παρα­μέ­νει πρώτο ποιο­τικά το ΕΜΠ

– Μιλή­σατε για πέντε νέες αιτή­σεις για ίδρυση μη κρα­τι­κών ΑΕΙ από το 2026-2027, χωρίς σε αυτές να συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται οι αιτή­σεις που «κόπηκαν» πέρυσι. Ηδη στην Ελλάδα λει­τουρ­γούν 22 δημόσια ΑΕΙ και τέσσερα μη κρατικά. Υπάρχει μελέτη για τον αριθμό ΑΕΙ που χρειά­ζε­ται η Ελλάδα;

– Η στρα­τη­γική επιλογή είναι η χώρα τηρώ­ντας αυστηρά κρι­τή­ρια ποιό­τη­τας και βιω­σι­μό­τη­τας –υπό την αδιαμ­φι­σβή­τητη επο­πτεία της ΕΘΑΑΕ– να γίνει εκπαι­δευ­τικό κέντρο στην ευρύ­τερη περιοχή. Στο­χεύ­ουμε στα ξενό­γλωσσα προ­γράμ­ματα, στις συνερ­γα­σίες, στην εξω­στρέ­φεια. Μετράμε ποιό­τητα, βιω­σι­μό­τητα και επι­λο­γές με προ­ο­πτική. Και αυτό είναι το φίλτρο με το οποίο εξε­τά­ζο­νται όλες οι αιτή­σεις. Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να έχει ανοι­χτές πόρτες στους ανθρώ­πους που θα επι­λέ­ξουν να έρθουν εδώ να σπου­δά­σουν, να εργα­στούν και να επεν­δύ­σουν στο μέλλον τους. Η δυνα­μική του εγχει­ρή­μα­τος θα φανεί βεβαίως στην πράξη.

– Ηδη, λόγω της ελά­χι­στης βάσης εισα­γω­γής μένουν πολλές κενές θέσεις σε δημόσια περι­φε­ρειακά ΑΕΙ. Το πρό­βλημα εκτι­μά­ται πως θα ενταθεί λόγω της λει­τουρ­γίας των τεσ­σά­ρων μη κρα­τι­κών. Θα λάβετε μέτρα;

– Η ελά­χι­στη βάση εισα­γω­γής δεν μπήκε ως κόφτης, αλλά για να προ­στα­τεύ­σει την ποιό­τητα των σπουδών, την αξία των πανε­πι­στη­μίων και τον μόχθο της ελλη­νι­κής οικο­γέ­νειας. Hδη έχουμε λάβει σημα­ντική μέριμνα και μέτρα για το, υπαρκτό εδώ και αρκετά χρόνια, πρό­βλημα στα περι­φε­ρειακά πανε­πι­στή­μια. Η αύξηση των θέσεων μέσω κατα­τα­κτη­ρίων στο 30%, η γενναία χρη­μα­το­δό­τηση, τακτική και έκτακτη, η καίρια ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών, η δημιουρ­γία νέων φοι­τη­τι­κών εστιών, η πολύ μεγάλη αύξηση του στε­γα­στι­κού φοι­τη­τι­κού επι­δό­μα­τος για τους φοι­τη­τές στην περι­φέ­ρεια δεί­χνουν ότι δεν είναι ρητο­ρική η δέσμευσή μας για την υπο­στή­ριξη των πανε­πι­στη­μίων εκτός Αττικής και Θεσ­σα­λο­νί­κης. Βλέπετε, εξάλλου, ότι δημιουρ­γή­σαμε ακόμη και νέα τμήματα, σε περι­φε­ρειακά ΑΕΙ, όπου φυσικά υπάρ­χουν οι ακα­δη­μαϊ­κές προ­ϋ­πο­θέ­σεις και μπορεί να είναι βιώσιμα.

Πηγή: kathimerini.gr