Δικαστική κλιμάκωση σε υπόθεση σεξουαλικής εκμετάλλευσης ανήλικης μέσω κοινωνικού δικτύου με επίκεντρο τα ψηφιακά ίχνη

• Ημε­δα­πός παρα­πέ­μπε­ται σε Μικτό Ορκωτό Δικα­στή­ριο σε υπόθεση προ­μή­θειας κατοχής και διά­θε­σης υλικού παι­δι­κής πορ­νο­γρα­φίας μετά από καταγ­γε­λία και πολυετή έρευνα

Ο ψηφια­κός χώρος έχει εδώ και χρόνια μετα­τρα­πεί σε ένα δεύτερο πεδίο κοι­νω­νι­κής ζωής για τους ανή­λι­κους, με ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για την προ­στα­σία τους. Η υπόθεση που κατέ­ληξε σε παρα­πο­μπή στο ακρο­α­τή­ριο του Μικτού Ορκωτού Δικα­στη­ρίου δεν είναι απλώς μια ακόμη δικο­γρα­φία που αφορά επι­κοι­νω­νία σε πλατ­φόρμα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης. Είναι ένα παρά­δειγμα για το πώς μια καταγ­γε­λία με αφε­τη­ρία απειλές σε βάρος ενός παιδιού 12 ετών μπορεί να οδη­γή­σει, μέσα από τεχνικά δεδο­μένα και δικα­στι­κές κρίσεις, σε βαρύ κατη­γο­ρη­τή­ριο που εστιά­ζει στην προ­μή­θεια, την κατοχή και τη διάθεση υλικού παι­δι­κής πορ­νο­γρα­φίας.

Η αφε­τη­ρία της υπό­θε­σης και η καταγ­γε­λία στην ασφά­λεια

Στις 21.02.2019, σύμφωνα με τα στοι­χεία που αξιο­λο­γή­θη­καν, η μητέρα της ανή­λι­κης εμφα­νί­στηκε στην Υπο­διεύ­θυνση Ασφα­λείας Ρόδου και κατέ­θεσε ότι η κόρη της, 12 ετών τότε, από τις αρχές Ιανουα­ρίου 2019 δεχόταν μηνύ­ματα από άγνωστο άτομο μέσω λογα­ρια­σμού της σε πλατ­φόρμα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης.

Η καταγ­γε­λία περι­γρά­φει επι­κοι­νω­νία που δεν έμεινε στη σφαίρα ενός απλού δια­λό­γου αλλά κλι­μα­κώ­θηκε σε απειλές για πρό­κληση κακού στους γονείς του παιδιού, με αναφορά προ­σω­πι­κών στοι­χείων, στοι­χείο που ενί­σχυσε την αίσθηση φόβου και εξα­να­γκα­σμού.

Κατά την ίδια εκδοχή που απο­τυ­πώ­νε­ται στα έγγραφα, ο δράστης κατά­φερε να απο­σπά­σει 3 αρχεία εικόνας που απει­κό­νι­ζαν γυμνό το σώμα της ανή­λι­κης και στη συνέ­χεια τα δια­μοί­ρασε σε τρίτα πρόσωπα, ειδι­κό­τερα σε συμ­μα­θη­τές της.

Το υλικό απο­κτή­θηκε μέσω πλη­ρο­φο­ρια­κών συστη­μά­των, δια­τη­ρή­θηκε απο­θη­κευ­μένο και ακο­λού­θως δια­νε­μή­θηκε, δια­μορ­φώ­νο­ντας την εικόνα μιας αλλη­λου­χίας πράξεων που δεν εξα­ντλεί­ται στην αρχική επι­κοι­νω­νία.

Το κρίσιμο στοι­χείο του εξα­να­γκα­σμού και το πλαίσιο των απειλών

Στην καρδιά της υπό­θε­σης βρί­σκε­ται ο τρόπος με τον οποίο περι­γρά­φε­ται ο εξα­να­γκα­σμός. Η χρήση απειλών, με επί­κληση γνώσης προ­σω­πι­κών στοι­χείων των γονέων, λει­τουρ­γεί ως πολ­λα­πλα­σια­στής πίεσης όταν ο απο­δέ­κτης είναι παιδί. Αυτό το μοτίβο, όπως κατα­γρά­φε­ται, είχε ως απο­τέ­λε­σμα την απο­στολή του υλικού, γεγονός που αργό­τερα απο­τέ­λεσε τον πυρήνα της ποι­νι­κής αξιο­λό­γη­σης ως υλικό παι­δι­κής πορ­νο­γρα­φίας κατά την έννοια του νόμου, αφού συν­δέ­ε­ται με ανήλικο που δεν είχε συμπλη­ρώ­σει το 15ο έτος.

Το δεύτερο επίπεδο βλάβης, όπως προ­κύ­πτει, αφορά στη διάχυση του υλικού σε σχολικό περι­βάλ­λον.

Η διανομή σε συμ­μα­θη­τές δεν περι­γρά­φε­ται απλώς ως μετα­βί­βαση αρχείων, αλλά ως πράξη που διευ­ρύ­νει το απο­τύ­πωμα της εκμε­τάλ­λευ­σης και μετα­τρέ­πει το θύμα σε στόχο κοι­νω­νι­κής έκθεσης, ντροπής και φόβου, με συνέ­πειες που συχνά δεν απο­τυ­πώ­νο­νται πλήρως σε μια δικο­γρα­φία αλλά απο­τε­λούν το πραγ­μα­τικό βάρος για ένα παιδί και την οικο­γέ­νειά του.

Η τεχνική διε­ρεύ­νηση και το νήμα που οδήγησε σε ταυ­το­ποί­ηση

Η έρευνα κινή­θηκε σε δύο παράλ­λη­λες κατευ­θύν­σεις. Από τη μία πλευρά υπήρξε αξιο­ποί­ηση κατα­θέ­σεων και στοι­χείων από το περι­βάλ­λον της ανή­λι­κης. Από την άλλη πλευρά, ενερ­γο­ποι­ή­θηκε μηχα­νι­σμός ψηφια­κής διε­ρεύ­νη­σης μέσω αρμό­διων υπη­ρε­σιών, με αλλη­λο­γρα­φία και ανα­ζή­τηση δεδο­μέ­νων που σχε­τί­ζο­νται με τον λογα­ρια­σμό από τον οποίο φέρεται να έγιναν οι απειλές. Μεταξύ άλλων στην έρευνα υπήρξε εμπλοκή Τμή­μα­τος Δια­δι­κτυα­κής Προ­στα­σίας Ανη­λί­κων και Ψηφια­κής Διε­ρεύ­νη­σης της Διεύ­θυν­σης Δίωξης Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος Διεύ­θυνση Δίωξης Ηλε­κτρο­νι­κού Εγκλή­μα­τος και αλλη­λο­γρα­φία με Facebook Ireland Ltd., ως υπεύ­θυνη επε­ξερ­γα­σίας δεδο­μέ­νων για τον χει­ρι­σμό στοι­χείων που αφορούν στην πλατ­φόρμα Instagram.

Ο επί­μα­χος λογα­ρια­σμός εμφα­νί­ζε­ται να έχει δημιουρ­γη­θεί στις 23.06.2018 και να συν­δέ­ε­ται με συγκε­κρι­μένο στοι­χείο επι­κοι­νω­νίας. Το στοι­χείο απο­δό­θηκε, μέσα από υπη­ρε­σιακά έγγραφα τηλε­πι­κοι­νω­νια­κού παρόχου WIND, σε πρόσωπο του συγ­γε­νι­κού περι­βάλ­λο­ντος, όμως στη συνέ­χεια ανα­δεί­χθηκε ως κρίσιμο ότι το συγκε­κρι­μένο μέσο επι­κοι­νω­νίας δεν χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε από εκείνο το πρόσωπο αλλά από τον κατη­γο­ρού­μενο, όπως προ­κύ­πτει από συν­δυα­σμό εγγρά­φων και εξέταση συγ­γε­νι­κού προ­σώ­που χωρίς όρκο.

Οι ισχυ­ρι­σμοί του κατη­γο­ρου­μέ­νου και το σενάριο  της ηλε­κτρο­νι­κής παγί­δευ­σης

Ο κατη­γο­ρού­με­νος, αρνή­θηκε ότι δημιούρ­γησε ή χρη­σι­μο­ποί­ησε το ψευδές προφίλ από το οποίο φέρεται να έγιναν οι απειλές, υπο­στή­ριξε ότι δια­θέ­τει άλλο προφίλ στην ίδια εφαρ­μογή και αρνή­θηκε ότι είχε συνο­μι­λία με την ανήλικη. Παράλ­ληλα ισχυ­ρί­στηκε ότι είναι θύμα ηλε­κτρο­νι­κής παγί­δευ­σης, συν­δέ­ο­ντας το σενάριο αυτό με εγκα­τά­σταση συστή­μα­τος παρα­κο­λού­θη­σης με κάμερες το 2017 σε χώρο που χρη­σι­μο­ποιού­νταν για λόγους ασφα­λείας, μέσω κινητών τηλε­φώ­νων.

Στο ίδιο πλαίσιο, η υπε­ρά­σπιση φαί­νε­ται να αμφι­σβη­τεί τη βαρύ­τητα των τεχνι­κών δεδο­μέ­νων, επι­κα­λού­μενη πιθανή πρό­σβαση τρίτων σε συσκευές ή στοι­χεία σύν­δε­σης.

Ωστόσο, το Συμ­βού­λιο Πλημ­με­λειο­δι­κών Ρόδου αντι­με­τώ­πισε τους ισχυ­ρι­σμούς αυτούς ως ερμη­νεία που δεν στη­ρί­ζε­ται σε ανε­ξάρ­τητα απο­δει­κτικά δεδο­μένα και έκρινε ότι ο κατη­γο­ρού­με­νος δεν μπόρεσε να δώσει πει­στική εξήγηση για το πώς στο επίμαχο προφίλ εμφα­νί­στηκε κατα­χω­ρι­σμένο στοι­χείο επι­κοι­νω­νίας που, κατά την κρίση των αρχών, χρη­σι­μο­ποιού­νταν από τον ίδιο.

Η διπλή επι­κοι­νω­νία και η εκτί­μηση  περί σύγ­χυ­σης και κάλυψης ιχνών

Ένα ακόμη σημείο που η δικο­γρα­φία αντι­με­τω­πί­ζει ως ιδιαί­τερα σημα­ντικό είναι η αναφορά ότι υπήρξε επι­κοι­νω­νία και μέσω του κανο­νι­κού προφίλ του κατη­γο­ρου­μέ­νου προς την ανήλικη, σε χρονικό πλαίσιο που ακο­λού­θησε τη διανομή των φωτο­γρα­φιών. Η αξιο­λό­γηση που γίνεται είναι ότι αυτή η κίνηση δεν ήταν ουδέ­τερη, αλλά εκλή­φθηκε ως προ­σπά­θεια να δημιουρ­γη­θεί σύγχυση και να παρου­σια­στεί ως δια­φο­ρε­τικό το πρόσωπο που αρχικά επι­κοι­νώ­νησε με την ανήλικη μέσω του ψευδούς προφίλ.

Το Συμ­βού­λιο, από τη συγκρι­τική στάθ­μιση των απο­δει­κτι­κών μέσων, ανα­φέ­ρει ότι προ­κύ­πτουν επαρ­κείς ενδεί­ξεις ενοχής ώστε να στη­ρι­χθεί δημόσια κατη­γο­ρία.