ΚΕΠΕ: Πότε θα έρθει η ανάκαμψη του Τουρισμού και της Οικονομίας

Στο τρίτο τρίμηνο του 2021 θα υπάρξει σημα­ντική ανά­καμψη του Του­ρι­σμού στην Ελλάδα, εκτιμά το Κέντρο Προ­γραμ­μα­τι­σμού και Οικο­νο­μι­κών Ερευνών (ΚΕΠΕ), στην τετρα­μη­νιαία έκδοσή του  “Οικο­νο­μι­κές Εξε­λί­ξεις”, που κυκλο­φό­ρησε στα τέλη Φεβρουα­ρίου, υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι οι εξε­λί­ξεις θα είναι ομαλές και θα προ­χω­ρή­σει με ταχύ­τα­τους ρυθμούς ο εμβο­λια­σμός, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στις χώρες – αγορές.

Όπως ανα­φέ­ρει ο καθη­γη­τής Πανα­γιώ­της Γ. Λιαρ­γκό­βας, πρό­ε­δρος του Δ.Σ. και επι­στη­μο­νι­κός διευ­θυ­ντής του ΚΕΠΕ, “Σχεδόν ένα χρόνο μετά την εμφά­νιση του κορω­νοϊού, η Ελλάδα βρί­σκε­ται αντι­μέ­τωπη με το τρίτο κύμα επέ­λα­σης της παν­δη­μίας Covid-19. Η κυβέρ­νηση, έχοντας θέσει ως βασική προ­τε­ραιό­τητα την προ­στα­σία των ανθρώ­πι­νων ζωών, αντι­με­τω­πί­ζει, μέχρι στιγμής,

απο­τε­λε­σμα­τικά το τρίτο κύμα της παν­δη­μίας. Το δηλώ­νουν τα επίσημα ευρω­παϊκά στοι­χεία που κατα­τάσ­σουν τη χώρα στην 23η θέση σε απώ­λειες μεταξύ των 27 χωρών της ΕΕ”.

Και συνε­χί­ζει η έκδοση: “Όμως το τίμημα για την οικο­νο­μία είναι μεγάλο. Το απο­δει­κνύ­ουν τα τελευ­ταία μακρο­οι­κο­νο­μικά στοι­χεία που φέρνουν την Ελλάδα στις πρώτες θέσεις ύφεσης στην Ευρω­ζώνη.

Η έξαρση της παν­δη­μίας μέσα στο 2020 είχε σημα­ντι­κές επι­πτώ­σεις στο σύνολο της οικο­νο­μίας, αλλά και τις επι­μέ­ρους αγορές (ενό­τη­τες 1.4 και 1.5). Τον περσινό Μάρτιο, ξεκί­νησε η εφαρ­μογή μέτρων για την αντι­με­τώ­πιση του πρώτου κύματος έξαρσης της παν­δη­μίας, με σημα­ντι­κό­τερο τον αυστηρό περιο­ρι­σμό των μετα­κι­νή­σεων που τέθηκε σε εφαρ­μογή από το τέλος Μαρτίου, μέχρι και τις αρχές Μαΐου (ενότητα 4.1).

Μετά τη λήξη των αυστη­ρών περιο­ρι­στι­κών μέτρων, ξεκί­νησε μεν στα­διακά από τον Μάιο το άνοιγμα της οικο­νο­μίας, αλλά μέχρι και το τέλος του μήνα συνε­χί­στηκε η εφαρ­μογή του μέτρου της εκ περι­τρο­πής εργα­σίας για τον δημόσιο τομέα, η άρση του οποίου έγινε από τις αρχές Ιουνίου. Ωστόσο, όπως είναι γνωστό, η εφαρ­μογή της τηλερ­γα­σίας συνε­χί­στηκε κατά περί­πτωση στον ιδιω­τικό τομέα. Επίσης, η του­ρι­στική κίνηση του καλο­και­ριού ήταν περιο­ρι­σμένη σημα­ντικά σε σχέση με άλλα έτη. Στη συνέ­χεια, τον Νοέμ­βριο, ξεκί­νησε η εφαρ­μογή των νέων μέτρων για την

αντι­με­τώ­πιση του δεύ­τε­ρου κύματος της παν­δη­μίας.

Πιο συγκε­κρι­μένα, στις 3 Νοεμ­βρίου απο­φα­σί­στηκε το κλεί­σιμο της εστί­α­σης και του λια­νε­μπο­ρίου και στις 7 Νοεμ­βρίου ο περιο­ρι­σμός των μετα­κι­νή­σεων.

Ωστόσο, από το τέλος Σεπτεμ­βρίου, και συγκε­κρι­μένα από τις 25 Σεπτεμ­βρίου, είχαν απο­φα­σι­στεί νέα μέτρα για την αντι­με­τώ­πιση της δια­σπο­ράς, μέσα στο πλαίσιο των οποίων εφαρ­μό­στηκε η υπο­χρε­ω­τική τηλερ­γα­σία στο Δημόσιο σε ποσοστό 40%, όπου αυτό ήταν εφικτό. Τα παρα­πάνω μέτρα περιο­ρι­σμού της ελεύ­θε­ρης μετα­κί­νη­σης, η υιο­θέ­τηση της τηλερ­γα­σίας και το κλεί­σιμο των σχο­λείων περιό­ρι­σαν σημα­ντικά τις μετα­κι­νή­σεις των πολιτών. Το κλεί­σιμο των εμπο­ρι­κών κατα­στη­μά­των και της εστί­α­σης συνέ­βαλε στη μείωση των εμπο­ρευ­μα­τι­κών μετα­φο­ρών και της

μετα­κί­νη­σης των πολιτών για αγορές.

Ταυ­τό­χρονα, δεν θα πρέπει να παρα­λεί­ψουμε τις σημα­ντι­κές επι­δρά­σεις στον του­ρι­σμό και τον περιο­ρι­σμό των του­ρι­στι­κών μετα­κι­νή­σεων. Τέλος, οι δυσμε­νείς επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας στην οικο­νο­μία συνέ­βα­λαν στον περιο­ρι­σμό του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος των πολιτών που επη­ρέ­ασε τη ζήτηση (ενότητα 3.2). Απο­τέ­λε­σμα όλων των παρα­πάνω είναι μια (εκτι­μώ­μενη) ύφεση της τάξεως του 9,9% για το 2020. Η ανά­πτυξη θα αρχίσει να εμφα­νί­ζε­ται στο δεύτερο τρίμηνο του έτους.

Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις μας, η ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας θα εμφα­νι­στεί στο δεύτερο τρίμηνο του έτους και θα είναι της τάξης του 3,0% (ενότητα 1.3). Για να φτά­σουμε όμως εκεί, θα περά­σουμε από ένα «εφιαλ­τικό» πρώτο τρίμηνο με ύφεση 10,4%. Η προ­βλε­πό­μενη πορεία του πραγ­μα­τι­κού ΑΕΠ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2021, και συνεπώς, οι συνο­λι­κές οικο­νο­μι­κές εξε­λί­ξεις στην Ελλάδα, μπορεί να εξε­λι­χθούν σύμφωνα με ένα περισ­σό­τερο ή λιγό­τερο ευνοϊκό σενάριο από το εκτι­μώ­μενο, σε εξάρ­τηση από τις επι­δρά­σεις μιας σειράς σημα­ντι­κών παρα­γό­ντων,

αρκετοί από τους οποίους συν­δέ­ο­νται άμεσα με την εξέλιξη της παν­δη­μίας. Το σύνολο των εν λόγω παρα­γό­ντων θα καθο­ρί­σουν, μεταξύ άλλων, τη δυνα­μική της ζήτησης και της προ­σφο­ράς, την εξα­γω­γική επίδοση της Ελλάδας, τις επεν­δυ­τι­κές και απο­τα­μιευ­τι­κές απο­φά­σεις των επι­χει­ρή­σεων και των νοι­κο­κυ­ριών, τα μεγέθη της απα­σχό­λη­σης και της ανερ­γίας και κατ’ επέ­κταση τα εισο­δή­ματα, καθώς και τις χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες και τα δημο­σιο­νο­μικά μεγέθη

Πιο συγκε­κρι­μένα, προς τη θετική κατεύ­θυνση περι­μέ­νουμε να λει­τουρ­γή­σουν:

(α) η ανακοπή της πορείας της παν­δη­μίας και η απο­τε­λε­σμα­τική εφαρ­μογή του μέτρου των εμβο­λια­σμών, μέσω της απε­λευ­θέ­ρω­σης της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας και  της δημιουρ­γίας ασφα­λούς περι­βάλ­λο­ντος σε εγχώριο και διεθνές επίπεδο,

(β) η συνέ­χιση της εφαρ­μο­γής εξει­δι­κευ­μέ­νων αντι­σταθ­μι­στι­κών μέτρων στή­ρι­ξης των νοι­κο­κυ­ριών και των επι­χει­ρή­σεων από την κυβέρ­νηση, μέσω του περιο­ρι­σμού των δυσμε­νών επι­πτώ­σεων της δια­τα­ρα­χής της παν­δη­μίας σε σημα­ντικά μακρο­οι­κο­νο­μικά μεγέθη, μεγέθη της αγοράς εργα­σίας και στη βιω­σι­μό­τητα των επι­χει­ρή­σεων,

(γ) η συνέ­χιση της παροχής των εργα­λείων στή­ρι­ξης που εφαρ­μό­ζο­νται σε ευρω­παϊκό επίπεδο και η έναρξη

εφαρ­μο­γής των εργα­λείων του νέου πακέτου ανά­καμ­ψης (NextGeneration EU), κυρίως του Μηχα­νι­σμού Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας, μέσω της θετικής συνει­σφο­ράς της παρε­χό­με­νης στή­ρι­ξης και χρη­μα­το­δό­τη­σης στην ανά­καμψη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, καθώς και των θετικών προσ­δο­κιών που προ­κα­λούν και

(δ) η απα­ρέ­γκλιτη εφαρ­μογή των ανα­γκαίων διαρ­θρω­τι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων και η εξι­σορ­ρό­πηση καίριων μακρο­οι­κο­νο­μι­κών και δημο­σιο­νο­μι­κών μεγεθών,

μέσω της δια­τη­ρή­σι­μης ανά­καμ­ψης και ενδυ­νά­μω­σης της αξιο­πι­στίας της χώρας. Όμως υπάρ­χουν και οι αντίρ­ρο­πες δυνά­μεις που πιέζουν για την εξου­δε­τέ­ρωση των θετικών επι­δρά­σεων.

Αυτές είναι:

(α) το τρίτο κύμα της παν­δη­μίας που συνο­δεύ­τηκε τον Φεβρουά­ριο του 2021 από τη λήψη νέων έκτα­κτων περιο­ρι­στι­κών μέτρων για την προ­στα­σία της δημό­σιας υγείας,

(β) ο ιδιαί­τερα υψηλός βαθμός αβε­βαιό­τη­τας, ο οποίος οφεί­λε­ται στην αδυ­να­μία πρό­βλε­ψης της εξέ­λι­ξης της παν­δη­μίας τους επό­με­νους μήνες σε εγχώριο αλλά και διεθνές επίπεδο, μέσω της προ­κα­λού­με­νης συγκρά­τη­σης της οικο­νο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας που επη­ρε­ά­ζει την εσω­τε­ρική αλλά και την εξω­τε­ρική ζήτηση και συγκε­κρι­μέ­νους κλάδους της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας που πλήτ­το­νται εντο­νό­τερα, καθι­στώ­ντας την ιδιαί­τερα ευάλωτη και

(γ) η τυχόν εντα­τι­κο­ποί­ηση των γεω­πο­λι­τι­κών εντά­σεων, μέσω της αστά­θειας και των αρνη­τι­κών επι­δρά­σεων που θα προ­κλη­θούν”.

Το κρίσιμο τρίτο (του­ρι­στικό) τρίμηνο του έτους

Για την ανά­καμψη του Του­ρι­σμού, ανα­φέ­ρο­νται τα εξής:

“Αν όλα πάνε καλά, θα υπάρξει δυνα­τό­τητα κορύ­φω­σης της ανά­πτυ­ξης στο τρίτο (του­ρι­στικό) τρίμηνο του 2021 που πιθα­νό­τατα θα εξου­δε­τε­ρώ­σει τις όποιες αρνη­τι­κές εξε­λί­ξεις του πρώτου τρι­μή­νου.

Όμως, για να γίνει αυτό, θα πρέπει μέχρι τον προσεχή Ιούνιο, να έχουν εμβο­λια­στεί πάρα πολλοί άνθρω­ποι όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και αλλού.

Μόνο έτσι θα αρχίσει να δημιουρ­γεί­ται κάποια ανοσία στον κορω­νοϊό. Το κλίμα θα βελ­τιω­θεί αισθητά και οι μετα­κι­νή­σεις θα ομα­λο­ποι­η­θούν. Τότε λοιπόν, θα περι­μέ­νουμε στην Ελλάδα την επι­στροφή των επι­σκε­πτών μας. Δεν θα δούμε βέβαια τους τερά­στιους αριθ­μούς που είχαμε δει το 2019, δηλαδή 31,4 εκατ. του­ρί­στες που δαπά­νη­σαν γύρω στα 18 δισ. ευρώ. Όμως θα έχει αρχίσει η αντί­στροφη μέτρηση για τη δυνα­μική αύξηση των του­ρι­στι­κών αφίξεων.

Εδώ όμως είναι που πρέπει η κυβέρ­νηση να δει τα πράγ­ματα πιο προ­σε­κτικά, έτσι ώστε να διορ­θώ­σει κάποιες χρόνιες στρε­βλώ­σεις και να ενι­σχύ­σει στη χώρα μας κάποιες διεθνώς ανα­δυό­με­νες τάσεις. Πρώτα-πρώτα να εμπλου­τί­σουμε το του­ρι­στικό μας προϊόν, πέρα από τον ήλιο και τη θάλασσα (που αναμ­φι­σβή­τητα είναι και θα παρα­μεί­νουν συγκρι­τικά πλε­ο­νε­κτή­ματα) με την ιστορία, τις παρα­δό­σεις, την κουλ­τούρα, τη φύση και τις τοπικές μας συνή­θειες. Να δώσουμε δηλαδή στον του­ρί­στα, που έρχεται από το εξω­τε­ρικό, τη δυνα­τό­τητα να ζήσει με ασφά­λεια και υγεία μονα­δι­κές εμπει­ρίες που θα τις μετα­φέ­ρει στον τόπο του και για τις οποίες θα γίνει ο καλύ­τε­ρος «πρε­σβευ­τής» της χώρας μας.

Ο του­ρί­στας του καλο­και­ριού 2021 δεν θα είναι ίδιος με τον του­ρί­στα του καλο­και­ριού 2019.

Η κυβέρ­νηση οφείλει, μέσω του ΕΣΠΑ και του Ταμείου Ανά­καμ­ψης, να φρο­ντί­σει για τις βασικές και ψηφια­κές υπο­δο­μές αλλά και για τις υπο­δο­μές υγείας και ασφά­λειας και να δώσει κίνητρα για την προ­σφορά μονα­δι­κών εμπει­ριών. Εάν το κάνει αυτό, θα κατα­φέ­ρει να ανα­στρέ­ψει στρε­βλώ­σεις δεκα­ε­τιών όπου, για παρά­δειγμα, οι δια­νυ­κτε­ρεύ­σεις των του­ρι­στών και τα του­ρι­στικά έσοδα είχαν μια συγκέ­ντρωση πάνω από 80% σε πέντε μόνο περι­φέ­ρειες της χώρας (Νότιο Αιγαίο, Κρήτη, Κεντρική Μακε­δο­νία, Αττική και Ιόνια νησιά) και αφο­ρού­σαν τέσ­σε­ρις μόνο μήνες, από Ιούνιο μέχρι Σεπτέμ­βριο.

Δυστυ­χώς, όλα τα προη­γού­μενα χρόνια η του­ρι­στική στρα­τη­γική της Ελλάδας ήταν απο­σπα­σμα­τική, ουσια­στικά δεν υπήρχε.

Είναι ευκαι­ρία, στη μετά κορω­νοϊό εποχή να δια­μορ­φώ­σουμε μια νέα στρα­τη­γική που θα βασί­ζε­ται στην ανθε­κτι­κό­τητα, στη μακρο­χρό­νια βιω­σι­μό­τητα, στον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό και στις

συνέρ­γειες με τις τοπικές κοι­νω­νίες, έτσι ώστε να ενι­σχυ­θεί η τοπική εφο­δια­στική αλυσίδα του του­ρι­σμού. Οι επεν­δύ­σεις, το βασικό (και ανα­γκαίο) στοι­χείο του τέταρ­του τρι­μή­νου

Όσο για το τελευ­ταίο τρίμηνο, τη σκυτάλη ανα­μέ­νε­ται να πάρουν οι επεν­δύ­σεις. Τότε, τα επι­δη­μιο­λο­γικά δεδο­μένα θα βρί­σκο­νται σε σημα­ντική ύφεση, το οικο­νο­μικό κλίμα θα έχει βελ­τιω­θεί αισθητά, πολλά έργα θα έχουν ωρι­μά­σει, τα πρώτα κον­δύ­λια από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης θα έχουν «πέσει» στην οικο­νο­μία.

Τότε θα πρέπει να δούμε μαζικά τις επεν­δύ­σεις να παίρ­νουν σάρκα και οστά. Ώστε να καλύ­ψουμε το χαμένο έδαφος της τελευ­ταίας δεκα­ε­τίας όπου ο ακα­θά­ρι­στος σχη­μα­τι­σμός παγίου  εφα­λαίου –δηλαδή ο οικο­νο­μι­κός δείκτης που απο­τυ­πώ­νει την συνο­λική πορεία των επεν­δύ­σεων– έχει «κολ­λή­σει» στα 20-25 δισ. ευρώ τον χρόνο, αισθητά χαμη­λό­τερα από τα 60,5 δισ. ευρώ το 2007”.

Πηγή money-tourism.gr