«Πρέπει μόνοι μας να βρούμε τις λύσεις. Να μην περιμένουμε βοήθεια από το κέντρο. Όλοι μαζί να ανασυνταχθούμε για να δώσουμε τη μάχη και να βγούμε από την κρίση»
Τη λύση αυτή προτείνει, σε συνέντευξή του στη «δ», ο επιχειρηματίας κ. Χρήστος Σπανός με αφορμή την κρίση που έχει αγγίξει δεκάδες συμπολίτες μας και απειλεί μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις. Ο επιχειρηματίας αναφέρεται σε φαινόμενα ένδειας που οδηγούν κάποιους συμπολίτες μας στα σούπερ μάρκετ του ομίλου με διάφορα τοπικά προϊόντα στα χέρια ακόμη και οπωροκηπευτικά, τα οποία ζητούν να ανταλλάξουν με τρόφιμα…
Τη φτώχεια που κρύβεται πίσω από την άλλοτε λαμπερή βιτρίνα της ανάπτυξης του νησιού μας, αποδεικνύει η κοσμοσυρροή που παρατηρείται στα καταστήματα μετά τις έξι κάθε απόγευμα, όταν δηλαδή οι μερίδες φαγητού πωλούνται προς δύο ευρώ!
Ο κ. Χρήστος Σπανός αναφέρεται και στα προβλήματα που έχουν δημιουργηθεί εξαιτίας των μέτρων και των αλλαγών στο φορολογικό σύστημα που δεν επιτρέπουν πια στους επιχειρηματίες να κάνουν προβλέψεις για το μέλλον.
Ο γνωστός επιχειρηματίας ξεκαθάρισε πάντως ότι ο όμιλος εταιρειών του κ. Γιάννη Σπανού δεν πρόκειται να προβεί σε μειώσεις μισθών των εργαζομένων του.
Η συνέντευξη του κ. Χρήστου Σπανού, αναλυτικά:
• Πώς πάει η κίνηση τώρα, που η εορτή των Χριστουγέννων είναι προ των πυλών;
Έχουμε σημάδια ανάκαμψης από την περασμένη Δευτέρα. Δεν θα δούμε πάντως τα αποτελέσματα που είχαμε στο ίδιο χρονικό διάστημα πέρσι. Υπάρχει αισθητή πτώση της κίνησης στη Ρόδο μετά τις 15 Οκτωβρίου.
• Είναι δηλαδή αισθητή η μείωση της κίνησης και στην αγορά τροφίμων;
Ναι, και στην αγορά τροφίμων η μείωση είναι αισθητή από τις 15 Οκτωβρίου. Είναι ο τελευταίος κλάδος που πλήττεται από την κρίση. Να αναγνωρίσουμε πως έχει μειωθεί η αγοραστική κίνηση. Το χειρότερο είναι πως δεν μπορούμε να κάνουμε πρόβλεψη εξαιτίας των φορολογικών μέτρων.
• Βλέπετε πως ο κόσμος δυσκολεύεται να αγοράσει ακόμη και είδη διατροφής;
Δυστυχώς συμβαίνει και αυτό. Το φαινόμενο της ανταλλαγής προϊόντων άρχισε να παίρνει διαστάσεις. Τώρα βλέπουμε ανθρώπους που ήταν σε καλή κατάσταση πριν από μερικούς μήνες να έρχονται και να μας ζητούν να ανταλλάξουμε τις τομάτες ή τις πιπεριές που έχουν παράγει στο μικρό τους χωράφι με είδη διατροφής για να ζήσουν τις οικογένειές τους. Δεν ζητούν να αγοράσουμε τα είδη αλλά να τα κοστολογήσουμε και να τους επιτρέψουμε να πάρουν τρόφιμα ίσης αξίας. Κάποιος μας έφερε πριν λίγες ημέρες σπιτικό λάδι προκειμένου να γίνει ανταλλαγή και να μπορέσει να αποκτήσει λίγα τρόφιμα για την οικογένειά του.
• Έχουν αυξηθεί τα φαινόμενα αυτά;
Δυστυχώς, ναι. Για εμένα είναι πρωτόγνωρα. Δεν τα είχα ζήσει ως τώρα.
• Σε αυτή την περίπτωση τι κάνετε; Πώς αντιμετωπίζετε τον άνθρωπο αυτό που έρχεται μπροστά σας με το δοχείο το λάδι και σας ζητά να του επιτρέψετε να πάρει λίγα τρόφιμα για να επιβιώσει αυτός και η οικογένειά του;
Στην προκειμένη περίπτωση δεν μπορούμε να κάνουμε ανταλλαγή προϊόντων γιατί τα πάντα ελέγχονται. Σαν άνθρωποι όμως λυγίζουμε και εμείς όταν βλέπουμε ανθρώπους να υποφέρουν και προσπαθούμε να βοηθήσουμε. Να σας αναφέρω πως στην περίπτωση του κυρίου που προαναφέρθηκε προτίμησα να αγοράσω το λάδι που ήταν πολύ καλής ποιότητας για την οικία μου, του έδωσα τα χρήματα και μπόρεσε με αξιοπρέπεια να κάνει τα ψώνια του.
• Υπάρχουν άνθρωποι που περιμένουν να κλείσει το κατάστημα μήπως και πεταχτούν κάποια είδη για να τα πάρουν;
Θα σας αναφέρω κάτι άλλο. Εδώ και ενάμισι χρόνο η επιχείρησή μας έχει καθιερώσει τη μείωση της τιμής για τα φαγητά σε πακέτο που ετοιμάζουμε και παρέχουμε στους πελάτες μας καθημερινά. Σύμφωνα με την απόφαση που έλαβε ο πρόεδρος της εταιρείας κ. Γιάννης Σπανός κάθε μερίδα από το φαγητό που υπάρχει στο κατάστημα (οποιοδήποτε είδος ακόμη και τα ψάρια) μετά τις 6 το απόγευμα πωλείται προς δύο ευρώ. Έχει καθοριστεί και ο αριθμός των τεμαχίων που μπορεί ο κάθε πελάτης να πάρει. Το κάναμε αυτό για να έχουν τη δυνατότητα περισσότεροι άνθρωποι να πάρουν το φαγητό και να μπορέσουν να τραφούν. Τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας δείχνουν πως στο δεύτερο εξάμηνο του 2011 διαθέσαμε 12.000 μερίδες φαγητό. Προσέξτε, μόνο στο β’ εξάμηνο. Στο αντίστοιχο εξάμηνο φέτος δόθηκαν 32.000 μερίδες φαγητού. Μιλάμε για υπερδιπλασιασμό των ανθρώπων αυτών. Πρόκειται για νέους καταναλωτές που έρχονται μετά τις 6 το απόγευμα για να πάρουν τη μερίδα με δύο ευρώ. Είναι δείγματα αυτά πως υπάρχει στο νησί μας μεγάλη οικονομική στενότητα. Να το δούμε και να λάβουμε μέτρα. Είχαμε εφησυχάσει με τον τουρισμό. Και οι ξενοδοχειακές μονάδες είχαν διάφορα θέματα φέτος. Δεν προέκυψαν εσκεμμένα τα προβλήματα. Προέκυψαν ζητήματα και οι επιχειρηματίες του κλάδου αυτού πέρασαν δύσκολα. Μην ξεχνάμε πως η ιδιωτική πρωτοβουλία έφερε την ανάπτυξη σε αυτό τον τόπο. Είναι μια δύσκολη περίοδος που θα περάσει.
• Με την ιδιότητα του μέλους του διοικητικού συμβουλίου του ΕΒΕΔ, έχετε εικόνα για την σεζόν του 2013;
Τα μηνύματα τα δικά μας δείχνουν πως η σεζόν του 2013 θα είναι καλύτερη από την φετινή. Είμαστε ένα νησί που κινδυνεύει όμως να μείνει με ένα ακτοπλοϊκό δρομολόγιο την εβδομάδα αν συνεχιστεί η κούρσα με τις τιμές του πετρελαίου. Την περασμένη εβδομάδα είχαμε δύο. Πρέπει μόνοι μας να βρούμε τις λύσεις μας. Να μην περιμένουμε βοήθεια από το κέντρο. Όλοι μαζί να ανασυνταχθούμε για να δώσουμε τη μάχη και να βγούμε από την κρίση.
• Σε ποιες άλλες κινήσεις θα προχωρήσετε για να βοηθήσετε τον κόσμο που δεν έχει πια χρήματα για να αγοράσει τα απαραίτητα για την επιβίωσή του;
Η εταιρεία μας από το τρέχον έτος συμμετέχει στη δράση «Όλοι μαζί μπορούμε» που στηρίζει το Πατριαρχείο. Σε όλα τα καταστήματά μας υπάρχουν τα ειδικά καροτσάκια στα οποία συγκεντρώνονται και τα τρόφιμα. Δεν θα σας αναφέρω τι παροχές κάνει ο «Ομιλος Υπέρ Μάρκετ Σπανός». Εκείνοι που έχουν ανάγκη ξέρουν τι κάνουμε για αυτούς.
Την περασμένη εβδομάδα κάναμε προσπάθεια με τις δωροεπιταγές των έξι ευρώ. Για μια τοπική επιχείρηση του μεγέθους του δικού μας ήταν ένα μεγάλο κόστος. Δεν είμαστε πολυεθνική που κάνει προσφορές τις οποίες πληρώνουν οι ίδιοι καταναλωτές. Δεν σας αναφέρω για το χρέος που άφησε μια εταιρεία του είδους αυτού. Οφείλαμε να βοηθήσουμε τον κόσμο που μας αγκάλιασε από την πρώτη στιγμή που ανοίξαμε και το κάναμε.
• Ο κόσμος ανταποκρίθηκε σε αυτή την προσφορά;
Ανταποκρίθηκε σε τέτοιο βαθμό που ξεπεράσαμε το ποσό που είχαμε υπολογίσει. Η παροχή ήταν για μια εβδομάδα και έγινε ανάρπαστη. Ήταν δύσκολο για μας γιατί δεν έχουμε την μεγάλη κερδοφορία. Μετά κυκλοφορήσαμε φυλλάδιο με 200 κωδικούς προϊόντων ευρείας κατανάλωσης που δεν είναι με χαμηλές τιμές. Είναι επιδοτημένες τιμές από μας. Έχει σημασία αυτό. Ο καθένας πρέπει να κάνει ανάλογες κινήσεις. Βλέπω και στο ΕΒΕΔ ότι υπάρχει ένα σθένος από τον εμπορικό κόσμο να βοηθήσει το κοινωνικό σύνολο. Προτείνεται να γίνει ο καθένας καλύτερος. Έτσι θα βελτιωθούμε στο σύνολό μας.
• Στην πρόσφατη συνεδρίαση του ΕΒΕΔ εκφράστηκαν προβληματισμοί για τις οφειλές των επιχειρηματιών προς τις τράπεζες ενώ οι οφειλές προς τον ΟΑΕΕ φθάνουν τα 164 εκατομμύρια ευρώ. Σας ανησυχεί αυτό;
Εξετάζουμε αυτά που οφείλουν οι επιχειρηματίες και όχι αυτά που χρωστά το κράτος σε αυτούς. Σε ό,τι αφορά το ερώτημά σας φαίνεται πως υπάρχει πρόβλημα και δεν ξέρουμε πόσο μεγάλη είναι η έκτασή του ακόμη. Δεν ξέρουμε και τι θα γίνει σε ό,τι αφορά το φορολογικό. Δεν γνωρίζουμε τι μας ξημερώνει για να δράσουμε αναλόγως. Δεν γνωρίζουμε ποιό είναι το φορολογικό μας καθεστώς. Αρχίσαμε να λειτουργούμε ως υπέρ Μάρκετ Σπανός το 1993. Υπάρχει όμως στον όμιλο επιχείρηση που το 2011 έκλεισε με αρνητικό ισολογισμό. Αυτό συνέβη γιατί είχε πάγια εντολή πληρωμής της ΔΕΗ. Τόσο κύριοι ήμασταν. Μας πήραν έτσι 182.000 ευρώ στις 21 Δεκεμβρίου του 2011. Ήταν για το χαράτσι της ΔΕΗ. Νομίζετε πως είχαμε υπολογισμένα αυτά τα χρήματα έξτρα; Όχι. Βγήκαμε με αρνητικό ισολογισμό 145.000 ευρώ. Δεν γνωρίζουμε γιατί πληρώσαμε το χαράτσι. Πώς θα κάνουμε λοιπόν σχέδια όταν δεν γνωρίζουμε τι θα γίνει τους επόμενους δύο μήνες; Δεν μπορεί η οποιαδήποτε επιχείρηση στη χώρα να κάνει σχεδιασμό για ανάπτυξη.
• Δεν είναι δηλαδή αντιμετωπίσιμη η κατάσταση;
Σας παρέθεσα κάποια παραδείγματα. Αν ενεργείς σε περιβάλλον που υπάρχει ανομία είσαι πειρατής. Μόνο τέτοιοι μπορούμε να θεωρηθούμε γιατί δεν ξέρουμε τι θα γίνει. Δεν ξέρω αν υπάρχει επιχειρηματίας που να μπορεί να ορίσει το μέλλον της επιχείρησής του. Αναφέρω το φορολογικό σύστημα γιατί αυτό είναι το σημείο κλειδί της εκάστοτε επιχείρησης. Ορθά βλέπουμε τους εργαζόμενους αλλά υπάρχουν και οι επιχειρήσεις. Θα γίνουν είδος προς εξαφάνιση οι επιχειρηματίες. Είναι περίεργο να το λέμε αυτό σε ένα νησί τουριστικό όπως η Ρόδος.
• Αν το λέτε εσείς, οι μικρές επιχειρήσεις έχουν γονατίσει ήδη;
Αυτό είναι δεδομένο. Επιχειρήσεις του κλάδου μου στις γειτονιές λειτουργούν μόνο με τον ιδιοκτήτη τους, Δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν και λυγίζουν από τους φόρους ενώ δεν τους παρέχονται και πιστώσεις.
• Αυξήσεις των τιμών στα είδη διατροφής θα γίνουν;
Δεν θα έχουμε αυξήσεις τιμών αλλά ούτε και μειώσεις. Πρέπει να δοθεί προσοχή στα τρικ των εταιρειών.
• Παρά τις δυσκολίες, ο όμιλος των εταιρειών δεν έχει κάνει απολύσεις και μειώσεις μισθών;
Σωστά. Δεν κάναμε απολύσεις αλλά προσλήψεις προσωπικού. Με εντολή του προέδρου του ομίλου κ. Γ. Σπανού δεν έγιναν μειώσεις στους μισθούς του προσωπικού μας. Ήρθε πριν λίγες ημέρες η υπεύθυνη προσωπικού και μου είπε πως θα μπορούσαμε να προσλάβουμε για τέσσερις ώρες ανθρώπους και να τους αμείβουμε με 256 ευρώ το μήνα. Δεν θέλουμε να γίνει αυτό. Δηλαδή να έρθει το τέλος του μήνα και να δώσουμε στον εκάστοτε εργαζόμενο αυτά τα χρήματα; Τσιμέντο να γίνουν οι συμβάσεις που έφτιαξαν. Δεν γίνονται αυτά. Εμείς πιστεύουμε ότι αν δεν μπορούμε να πληρώσουμε τους μισθούς μας, ως έχουν, κάτι κάνουμε λάθος και δεν θα πρέπει να ασχολούμαστε με τη δουλειά αυτή. Θεωρούμε το προσωπικό συνεργάτες μας. Η επιχείρηση πρέπει να υπάρχει για 180 υπαλλήλους. Αυτό που μας φοβίζει είναι η μείωση της αγοραστικής κίνησης και οι φόροι. Με νύχια και με δόντια προσπαθούμε να μην κάνουμε απολύσεις. Παλεύουμε και προσπαθούμε.
• Τι σας κέντρισε την περιέργεια και ασχοληθήκατε με το ΕΒΕΔ;
Θα σας πω ότι δεν θα έπρεπε να μετάσχω. Κρίνω τώρα πως θα ήμουν πιο ουσιαστικός αν δεν μετείχα.
• Το έχετε μετανιώσει;
Ναι, το έχω μετανιώσει.
• Από την πρώτη θητεία;
Ναι, από την πρώτη θητεία. Σας φαίνεται παράξενο;
• Ποιοι είναι οι λόγοι που σαν έκαναν να το λέτε αυτό;
Θλίβομαι. Μετείχα σε έξι συνεδριάσεις και θεωρώ πως έχασα κάποιες ώρες στη διάρκεια των οποίων θα έκανα κάτι άλλο για να προσφέρω στο κοινωνικό σύνολο. Τις περισσότερες φορές προσπαθούσα να ηρεμήσω από τις φωνές, την οχλαγωγία και τις ίντριγκες. Δεν εξέφρασα άποψη και δεν μου ζητήθηκε να το κάνω. Δεν βοήθησα το κοινωνικό σύνολο έτσι όμως.
• Είναι όμως από τους μεγαλύτερους θεσμούς το ΕΒΕΔ και προκαλεί προβληματισμό αυτό που λέει ένα νέος επιχειρηματίας.
Συμφωνούν μαζί μου και άλλοι νέοι επιχειρηματίες που μετέχουν. Αυτά έχουμε πει μπροστά στον μπουφέ του ΕΒΕΔ. Εκεί έχουν γίνει οι πιο ουσιαστικές συζητήσεις περί του θεσμού. Πήγα για να ακούσω και να προσφέρω και να μάθω στο Επιμελητήριο. Δεν έγινε αυτό δυστυχώς.
• Τι έφταιξε κατά την άποψήσας;
Δεν έχω αποκομίσει τίποτε. Παρά μόνο ένα αλαλούμ. Σε δυο συνεδριάσεις αποχώρησα. Το λέω με λύπη αλλά το ΕΒΕΔ αυτό εκφράζει τώρα. Το μέλλον του ΕΒΕΔ θα είναι πιο δύσκολο με την κατάργηση της υποχρεωτικής εισφοράς.
• Τι σηματοδοτεί η κατάργηση της εισφοράς;
Προεκλογικά είχα πει πως η ουσία του ΕΒΕΔ θα φανεί όταν η συνδρομή δεν θα είναι υποχρεωτική. Τώρα το ΕΒΕΔ έχει κάποια χρήματα και απολαβές από κάποιους. Αν καταργηθεί η συνδρομή δεν θα στέλνουν οι επιχειρηματίες λεφτά στο ΕΒΕΔ. Δεν φρόντισαν όμως να δημιουργήσει η ΔΕΤΑΠ μια επιχείρηση εσόδων. Μπορούσε να είναι μια απλή διαφημιστική εταιρεία για τα τοπικά προϊόντα. Χλευάστηκα από τον κ. Γιάννη Κακλιό όταν πρότεινα τα θερμοκήπια υδροπονίας. Χαρακτηρίστηκα γραφικός. Πώς θα δημιουργήσουμε χρήμα αν δεν παράγουμε; Εχουμε τον τουρισμό. Αν είχαμε και τον πρωτογενή τομέα δεν θα ήταν καλύτερα; Εισάγουμε όλα τα προϊόντα. Η Ρόδος μπορεί να παράγει. Η οικογένεια της μητέρας μου είναι αγρότες. Ακολουθούν το παραδοσιακό μοντέλο. Υπάρχουν νέοι που ενδιαφέρονται αλλά δεν υπάρχει κανείς να τους ενημερώσει. Στη Θεσσαλονίκη έχουν προχωρήσει και ανέπτυξαν συστήματα υδροπονίας. Αυτό είναι προσωπικός στόχος και για μένα
• Τι οραματίζεστε δηλαδή;
Ένα θερμοκήπιο υδροπονίας τομάτας. Θα παράγει ΠΟΠ τομάτα. Προϊόν ονομασίας προέλευσης. Μπορούν να παραχθούν αρκετά προϊόντα ΠΟΠ που θα μπορούσαν να υποστηριχθούν από το ΕΒΕΔ. Όμως εκεί ούτε καν συζήτηση δεν μπορεί να γίνει για αυτό. Από κει και πέρα ο καθένας είναι μόνος του. Ευελπιστώ να τα καταφέρω να το κάνω. Στη Θεσσαλονίκη έχουν αναγάγει σε επιστήμη τον πρωτογενή τομέα. Γιατί να μην το κάνουμε και εμείς; Έχουμε τις καλύτερες κλιματολογικές συνθήκες. Να μην ξεχνάμε το βιοκλίμα στη Νότια Ρόδο που συμβάλλει στο να παραχθούν ποιοτικά προϊόντα.
• Ζηλεύετε όταν βλέπετε άλλες περιοχές, όπως η Κρήτη, να έχουν προχωρήσει τόσο πολύ;
Ναι, και απογοητεύομαι. Εκεί έχουν κάνει μεγάλα βήματα στον πρωτογενή τομέα. Εμείς δεν είμαστε άξιοι να φυτέψουμε τομάτες και φέρνουμε από την Κρήτη;
• Δεν είναι εύκολο να κατασκευαστεί το εργοστασίο της ΔΕΗ στη Νότια Ρόδο. Όμως πώς θα υπάρξει ανάπτυξη χωρίς ενέργεια;
Λύση υπάρχει. Είναι η διασύνδεση της Ρόδου με τη Λιβύη, την Κύπρο, την Κρήτη και την Κεντρική Ελλάδα. Αυτό μας το έχει αναφέρει ο καθηγητής κ. Νίκος Λυγερός. Όμως όλοι κάνουν πως η λύση αυτή δεν υπάρχει. Το κόστος είναι 500.000 ευρώ.
• Θα υπάρξει αύξηση όμως στα τιμολόγια της ΔΕΗ.
Θα έχουμε 25% αύξηση. Αυτό σημαίνει μεγάλη επιβάρυνση για επιχειρήσεις σαν τις δικές μας. Δεν μπορούμε να αυξήσουμε τις τιμές μας. Είμαστε και εμείς καταναλωτές μαζί με τον κόσμο μας. Όλοι μαζί θα πρέπει να το αντιμετωπίσουμε και αυτό το χαστούκι.
• Ποια θα είναι τα επόμενα βήματα της επιχείρησης παρά τις δυσκολίες;
Θα είχαμε ακόμη ένα σημείο πώλησης τον χρόνο που φεύγει σε λίγες ημέρες. Δεν έγινε εξαιτίας της γραφειοκρατίας που συνέβαλε στο να χαθούν 12 θέσεις εργασίας.
Δεν μπορέσαμε να πάρουμε άδεια για κατάστημα υγειονομικού ενδιαφέροντος γιατί καθυστέρησε η ψήφιση ενός νόμου. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να στερεί όμως θέσεις εργασίας από τους πολίτες. Θα θέλαμε να είμαστε σε κάθε γωνιά της Δωδεκανήσου σε ένα φορολογικό περιβάλλον που να μπορούμε να επιβιώσουμε.
• Τι θα λέγατε στους Δωδεκανησίους;
Είμαστε όλοι μαζί. Θα τα καταφέρουμε. Να παλέψουμε μόνοι μας για τον τόπο μας, να μην περιμένουμε από έξω. Δεν περιμένουμε τίποτε από κανένα. Μόνοι μας θα διεκδικήσουμε αυτά που θέλουμε με σθένος και πείσμα και θα τα καταφέρουμε.
