Ο δωδεκάλογος των αυθαιρέτων

Στο δεύτερο μήνα εισήλθε αισίως η διαδικασία υπαγωγής στο νέο νόμο για τα αυθαίρετα, με τις αιτήσεις που έχουν κατατεθεί μέχρι στιγμής να ξεπερνούν τις 30.000. Το υπουργείο Περιβάλλοντος εξέδωσε την πρώτη εγκύκλιο εφαρμογής προς τις αρμόδιες υπηρεσίες οργανώνοντας παράλληλα δράσεις ενημέρωσης των μηχανικών. Η εγκύκλιος αποσαφηνίζει μεταξύ άλλων ότι θα πρέπει να ενταχθούν στο νέο νόμο ακόμα και εκείνοι που είχαν ολοκληρώσει την υπαγωγή στον προηγούμενο. Με τον τρόπο αυτόν η ηγεσία του ΥΠΕΚΑ φιλοδοξεί να υπερκεράσει το σκόπελο του Συμβουλίου της Επικρατείας, που πριν από λίγες ημέρες έκρινε ως αντισυνταγματικό στο σύνολό του το νόμο Παπακωνσταντίνου (4014/2011).

Παράλληλα, το υπουργείο προσανατολίζεται στη δημιουργία μηχανισμού επιστροφής χρημάτων σε πολίτες που τακτοποίησαν το αυθαίρετό τους με τον παλαιό νόμο. Πρόκειται για περιπτώσεις που το συνολικό πρόστιμο βάσει του νέου νόμου είναι μικρότερο του ποσού που έχει καταβληθεί για την ολοκληρωμένη πράξη υπαγωγής. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο μηχανισμός αναμένεται να δημιουργηθεί μετά τον Φεβρουάριο του 2014, οπότε και θα έχει παρέλθει το πρώτο εξάμηνο εφαρμογής του νέου νόμου (4178/2013).
Eνός νέου νόμου, που έχει ήδη γεννήσει πολλές απορίες σε πολίτες και μηχανικούς. Στο πλαίσιο αυτό, παραθέτουμε σήμερα τις απαντήσεις σε δώδεκα καίρια ερωτήματα.
1) Μέχρι πότε μπορώ να υποβάλω αίτηση;
Μέχρι τις 6 Φεβρουαρίου του 2015. Εξαίρεση αποτελούν οι μικρές παραβάσεις για τις οποίες δεν υπάρχει καταληκτική ημερομηνία υπαγωγής.
2) Το πρόστιμο πρέπει να καταβληθεί εφάπαξ;
Όχι. Ο νέος νόμος δίνει τη δυνατότητα να εξοφληθεί ακόμα και σε βάθος 8ετίας. Ειδικότερα, σε περίπτωση υπαγωγής μέχρι τον Φεβρουάριο του 2014, το πρόστιμο καταβάλλεται εντός προθεσμίας 102 μηνών ή 17 εξαμήνων. Αν η υπαγωγή γίνει μέχρι τον Αύγουστο του 2014, το πρόστιμο θα πρέπει να καταβληθεί εντός 84 μηνών ή 14 εξαμήνων. Αν κάποιος υπαχθεί στη ρύθμιση μέχρι τις 6 Φεβρουαρίου 2015, θα κληθεί να καταβάλει το πρόστιμο εντός 60 μηνών ή 10 εξαμήνων.
3) Υπάρχει ελάχιστη δόση;
Ναι. Η ελάχιστη μηνιαία δόση ορίζεται στα 50 ευρώ και η αντίστοιχη εξαμηνιαία στα 300 ευρώ.
4) Τι γίνεται αν καθυστερήσει η καταβολή των δόσεων;
Αν κάποιος δεν καταβάλλει εμπρόθεσμα το συνολικό ποσό του εξαμήνου, τότε το ανεξόφλητο ποσό προσαυξάνεται κατά 1% για κάθε μήνα καθυστέρησης.
5) Πώς μπορώ να εξασφαλίσω έκπτωση;
Οποιος εξοφλήσει εφάπαξ το πρόστιμο μέσα στο πρώτο εξάμηνο, δικαιούται έκπτωσης 20% επί του συνολικού ποσού. Εάν καταβληθεί το 30% του προστίμου μέσα στο πρώτο εξάμηνο, η έκπτωση περιορίζεται στο 10% του προστίμου.
6) Για ποιες κατηγορίες ισχύουν μεγαλύτερες εκπτώσεις;
¶τομα με ποσοστά αναπηρίας 80% και άνω, καθώς και πρόσωπα που επιβαρύνονται φορολογικά από πρόσωπα με τις παραπάνω ιδιότητες θα καταβάλουν το 15% του ενιαίου ειδικού προστίμου. ¶τομα με ειδικές ανάγκες (ΑμεΑ) με ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω, καθώς και πρόσωπα που επιβαρύνονται φορολογικά από πρόσωπα με τις παραπάνω ιδιότητες, με ατομικό εισόδημα έως 12.000 ευρώ ή οικογενειακό 18.000 ευρώ θα καταβάλουν το 20% του προστίμου.
Το ίδιο ισχύει για τους παλινοστούντες ομογενείς, τους μουσουλμάνους της Θράκης και τους πολύτεκνους (για την κύρια κατοικία), ενώ οι τρίτεκνοι με ατομικό εισόδημα έως 25.000 ευρώ ή οικογενειακό εισόδημα έως 40.000 ευρώ θα καταβάλουν το 30% του ειδικού προστίμου. Οι μακροχρόνια άνεργοι θα πληρώνουν το 70% του προστίμου.
7) Τι θα πληρώσω για μικρές παραβάσεις;
Οι μικρές παραβάσεις, ανεξαρτήτως του αριθμού αυτών, εξαιρούνται οριστικά της κατεδάφισης με την καταβολή παραβόλου 500 ευρώ και χωρίς την καταβολή ειδικού προστίμου. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται παραβάσεις σε νομίμως υφιστάμενα κτήρια με οικοδομική άδεια.

8) Τι ισχύει για τις μεσαίες και μεγάλες παραβάσεις;
Στις μεσαίες παραβάσεις αναστέλλεται για 30 χρόνια η επιβολή κυρώσεων, μετά την καταβολή παραβόλου και προστίμου, σε αυθαίρετες κατασκευές ή αυθαίρετες αλλαγές χρήσεις, εφόσον η υπέρβαση συντελεστή δόμησης και κάλυψης δεν ξεπερνά το 40% και ύψους το 20%.
Οι κατασκευές αυτές εξαιρούνται της κατεδάφισης οριστικά μετά τη συμπλήρωση της ταυτότητας του κτηρίου. Για τις μεγάλες πολεοδομικές παραβάσεις (αυθαίρετες κατασκευές χωρίς άδεια ή με υπέρβαση συντελεστή δόμησης άνω του 40% ή επιτρεπόμενου ύψους άνω του 20%) αναστέλλεται για 30 χρόνια η επιβολή κυρώσεων μετά την υπαγωγή στο νέο νόμο και την καταβολή παραβόλου και προστίμου.
9) Στον υπολογισμό του προστίμου παίζει ρόλο η παλαιότητα;
Ναι. Όλα τα ακίνητα πριν από το 1975 εξαιρούνται οριστικά από την κατεδάφιση με ένα παράβολο 500 ευρώ και χωρίς την καταβολή ενιαίου ειδικού προστίμου. Όσον αφορά τις αυθαίρετες κατασκευές που υφίστανται προ 1ης Ιανουαρίου 1983, εξαιρούνται οριστικά της κατεδάφισης με την καταβολή του παραβόλου και του ενιαίου ειδικού προστίμου, μειωμένου κατά 85%. Για κτίσματα που έχουν ανεγερθεί από την 1/1/1984 έως τις 31/12/2003, καταβάλλονται πρόστιμα μειωμένα κατά 20%, αφού υπολογίζονται με συντελεστή 0,80. Για αυθαίρετα από την 1/1/2004 έως και τις 28/7/2011 το πρόστιμο παραμένει στο ακέραιο.

10) Τι κάνω αν έχω υπαχθεί στον προηγούμενο νόμο;
Η μεταφορά ενός αυθαιρέτου από τον ν. 4.014/11 στο ν. 4178/13 γίνεται με αίτηση του ενδιαφερομένου μέχρι την καταληκτική ημερομηνία του νόμου και μετά την καταβολή του παραβόλου υπέρ TEE (από 15 έως 100 ευρώ). Για όσους έχουν ολοκληρώσει την υπαγωγή στον παλαιό νόμο, τα στοιχεία της δήλωσης, οι πληρωμές, καθώς και τα ήδη υποβληθέντα σχέδια μεταφέρονται σε νέα δήλωση τα στοιχεία της οποίας συμπληρώνονται σύμφωνα με τις διατάξει του ν. 4178/2013, όπου απαιτείται. Από το πληροφοριακό σύστημα του TEE εκδίδεται νέα πράξη ολοκλήρωσης της υπαγωγής κατά τις διατάξεις του ν. 4178/2013. Όσον αφορά τις δηλώσεις που δεν έχουν ολοκληρωθεί, τα στοιχεία της δήλωσης οι πληρωμές, καθώς και τα ήδη υποβληθέντα σχέδια μεταφέρονται αυτομάτως σε νέα δήλωση. Μετά την πληρωμή του ποσοστού ανταπόδοσης, η καταβολή του υπολοίπου του ενιαίου ειδικού προστίμου, καθώς και η ολοκλήρωση της διαδικασίας υπόκεινται στις διατάξεις του νέου νόμου.
11) Προβλέπεται επανυπολογισμός του προστίμου για τις δηλώσεις που δεν έχουν ολοκληρωθεί;
Ναι. Το πρόστιμο επανυπολογίζεται και συμψηφίζονται τα καταβληθέντα ποσά ως ακολούθως:
α) Περιπτώσεις υπαγωγής στο ν. 4014/11, των οποίων τα στοιχεία των αυθαιρεσιών δεν μεταβάλλονται κατά τη μετάβασή τους στο ν. 4178/13.
Εάν το νέο πρόστιμο προκύπτει μεγαλύτερο του προστίμου του ν. 4014/11 διατηρείται το παλιό μικρότερο πρόστιμο. Εάν, πάλι, το νέο πρόστιμο είναι μικρότερο του παλαιού, θα ισχύει το νέο μικρότερο πρόστιμο.
β) Περιπτώσεις υπαγωγής των οποίων τα στοιχεία των αυθαιρεσιών μεταβάλλονται κατά τη μετάβασή τους στο ν. 4178/13. Το πρόστιμο επανυπολογίζεται, συμψηφίζονται τα καταβληθέντα ποσά και εφαρμόζεται το νέο πρόστιμο.

12) Υπάρχει πιθανότητα επιστροφής χρημάτων;
Ναι. Με υπουργική απόφαση θα καθοριστούν οι περιπτώσεις και η διαδικασία τυχόν επιστροφής προστίμων όταν το πρόστιμο που υπολογίζεται σύμφωνα με το νέο νόμο είναι μικρότερο του ποσού που έχει καταβληθεί για την ολοκληρωμένη πράξη υπαγωγής.