Πολλά στοιχεία και καμία δέσμευση για το μέλλον του καταυλισμού στο Κορακόνερο

• Οι απα­ντή­σεις στην ερώτηση του βου­λευτή κ. Β. Ν. Υψη­λά­ντη κατα­γρά­φουν 272 πυρ­κα­γιές, 682 αστυ­νο­μι­κούς ελέγ­χους και 262 κατοί­κους σε 62 νοι­κο­κυ­ριά • Νέος φάκελος μετε­γκα­τά­στα­σης δεν έχει υπο­βλη­θεί από τον Δήμο Ρόδου και κατοι­κία δεν έχει βρεθεί για κανένα από τα 8 νοι­κο­κυ­ριά του στε­γα­στι­κού προ­γράμ­μα­τος

Αριθ­μούς, κατα­γρα­φές, νομικό πλαίσιο και σχέδια που ανα­μέ­νουν προ­κη­ρύ­ξεις περιέ­χουν οι απα­ντή­σεις που δια­βί­βα­σαν στη Βουλή 4 υπουρ­γεία για τον καταυ­λι­σμό Ρομά στο Κορα­κό­νερο. Αυτό που δεν περιέ­χουν είναι μια ημε­ρο­μη­νία.

Στην ερώτηση και αίτηση κατά­θε­σης εγγρά­φων που κατέ­θεσε ο βου­λευ­τής κ. Β. Ν. Υψη­λά­ντης, με θέμα την άμεση προ­στα­σία της δημό­σιας υγείας, την πλήρη εφαρ­μογή της νομι­μό­τη­τας και την ορι­στική αντι­με­τώ­πιση της κατά­στα­σης, απά­ντη­σαν η υπουρ­γός Κοι­νω­νι­κής Συνοχής και Οικο­γέ­νειας κ. Δόμνα Μαρία Μιχαη­λί­δου, ο υπουρ­γός Κλι­μα­τι­κής Κρίσης και Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας κ. Ευάγ­γε­λος Τουρνάς, ο υφυ­πουρ­γός Προ­στα­σίας του Πολίτη κ. Ιωάννης Λαμπρό­που­λος και ο υφυ­πουρ­γός Εσω­τε­ρι­κών κ. Βασί­λειος Πέτρος Σπα­νά­κης.

Από την ανά­γνωση των 4 εγγρά­φων προ­κύ­πτει μια λεπτο­με­ρής απο­τύ­πωση του προ­βλή­μα­τος, η οποία όμως σταματά εκεί. Κάθε υπουρ­γείο περι­γρά­φει όσα εμπί­πτουν στη δική του αρμο­διό­τητα, παρα­πέ­μπει για τα υπό­λοιπα στους συναρ­μό­διους και, σε ό,τι αφορά στην ορι­στική λύση, δείχνει προς τον Δήμο Ρόδου.

Καμία ημε­ρο­μη­νία για την παύση του καταυ­λι­σμού

Η πιο καθαρή φράση βρί­σκε­ται στο έγγραφο της κ. Μιχαη­λί­δου, που υπο­γρά­φηκε στις 15 Οκτω­βρίου 2026. Όπως ανα­φέ­ρε­ται, για την παύση του καταυ­λι­σμού στο Κορα­κό­νερο δεν μπορεί να προσ­διο­ρι­στεί συγκε­κρι­μένη ημε­ρο­μη­νία ολο­κλή­ρω­σης. Η δια­δι­κα­σία χαρα­κτη­ρί­ζε­ται σύνθετη και χρο­νο­βόρα και, κατά το υπουρ­γείο, προ­ϋ­πο­θέ­τει πρω­τί­στως τη συνεχή δέσμευση της δημο­τι­κής αρχής, την ολο­κλή­ρωση των διοι­κη­τι­κών, γρα­φειο­κρα­τι­κών και τεχνι­κών δια­δι­κα­σιών για την έκδοση της σχε­τι­κής Κοινής Υπουρ­γι­κής Από­φα­σης, καθώς και την εξα­σφά­λιση της απαι­τού­με­νης χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Το υπουρ­γείο υπεν­θυ­μί­ζει ότι, σύμφωνα με τον Κώδικα Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, οι δήμοι είναι αρμό­διοι για τη μέριμνα και την υπο­στή­ριξη των ευπαθών ομάδων που δια­βιούν στα όριά τους. Για τον εαυτό του κρατά ρόλο επι­τε­λικό και συντο­νι­στικό. Παρα­κο­λου­θεί, όπως σημειώ­νει, την εξέλιξη των δράσεων και συνερ­γά­ζε­ται με τους αρμό­διους φορείς.

Η αίτηση του 2019 που δεν προ­χώ­ρησε

Το ιστο­ρικό της μετε­γκα­τά­στα­σης, όπως το παρα­θέ­τει η υπουρ­γός, εξηγεί γιατί η υπόθεση βρί­σκε­ται ουσια­στικά στην αφε­τη­ρία. Το 2019 ο Δήμος Ρόδου υπέβαλε αίτηση και φάκελο για την προ­σω­ρινή μετε­γκα­τά­σταση των νοι­κο­κυ­ριών Ρομά. Το 2021, αφού συστά­θηκε εκ νέου η αρμόδια Επι­τροπή και ελέγ­χθηκε ο φάκελος από την Τεχνική Ομάδα, εστά­λη­σαν παρα­τη­ρή­σεις στον δήμο. Στη συνέ­χεια η τότε δημο­τική αρχή δήλωσε εγγρά­φως ότι επι­θυ­μεί να μη συνε­χι­στεί η αίτηση χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Το επι­και­ρο­ποι­η­μένο Τοπικό Σχέδιο Δράσης του Δήμου Ρόδου για την Κοι­νω­νική Ένταξη, την Ισότητα και τη Συμ­με­τοχή των Ρομά υπο­βλή­θηκε τον Απρίλιο του 2026, ύστερα από δια­βού­λευση που κράτησε από τις 2 έως τις 27 Μαρτίου 2026 και στην οποία, κατά το έγγραφο, είχαν προ­σκλη­θεί και οι βου­λευ­τές Δωδε­κα­νή­σου. Το σχέδιο θέτει ως στόχο τη στα­διακή κατάρ­γηση του Κορα­κό­νε­ρου και προ­βλέ­πει να υπο­βλη­θεί ξανά αίτηση χρη­μα­το­δό­τη­σης για μετε­γκα­τά­σταση. Ωστόσο, όπως ρητά ανα­φέ­ρε­ται, μέχρι σήμερα δεν έχει υπο­βλη­θεί από τον Δήμο Ρόδου νέος φάκελος για την προ­σω­ρινή μετε­γκα­τά­σταση των 25 νοι­κο­κυ­ριών.

Υπάρχει και δεύτερη εκκρε­μό­τητα. Το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών είχε ανοίξει πρό­σκληση για προ­σω­ρινή μετε­γκα­τά­σταση και δίκτυα υπο­δο­μής σε περιο­χές Ρομά, με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό που από 15.000.000 ευρώ αυξή­θηκε σε 18.048.500 ευρώ. Προ­τά­σεις γίνο­νταν δεκτές έως τις 31 Δεκεμ­βρίου 2025, με όριο 3.500.000 ευρώ ανά αίτημα για οργα­νω­μέ­νους χώρους και 1.750.000 ευρώ για δίκτυα. Ο Δήμος Ρόδου, σύμφωνα με την απά­ντηση, δεν υπέβαλε αίτηση.

8 νοι­κο­κυ­ριά στο πρό­γραμμα και κανένα σπίτι

Το σχέδιο για το κλεί­σιμο του καταυ­λι­σμού μοι­ρά­ζει τα 62 νοι­κο­κυ­ριά σε 3 λύσεις. Για 8 προ­βλέ­πε­ται ένταξη στο πρό­γραμμα «Στέγαση και Εργασία για τους Αστέ­γους ΙΙΙ», για 25 προ­σω­ρινή μετε­γκα­τά­σταση σε οργα­νω­μένο χώρο, ως μετα­βα­τική λύση και όχι ως νέος μόνιμος καταυ­λι­σμός, και για τα υπό­λοιπα 29 στέγαση με επι­δό­τηση ενοι­κίου μέσω του Περι­φε­ρεια­κού Προ­γράμ­μα­τος Νοτίου Αιγαίου.

Από τα 3 σκέλη έχει ξεκι­νή­σει μόνο το πρώτο. Τα 8 νοι­κο­κυ­ριά έχουν εντα­χθεί, με φορέα υλο­ποί­η­σης τον Δήμο Ρόδου και εγκε­κρι­μένο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 400.000 ευρώ, αλλά κατάλ­ληλη κατοι­κία δεν έχει βρεθεί για κανένα. Ως βασικό εμπόδιο το υπουρ­γείο κατο­νο­μά­ζει τη διστα­κτι­κό­τητα των ιδιο­κτη­τών να νοι­κιά­σουν σε οικο­γέ­νειες Ρομά. Από το προη­γού­μενο πρό­γραμμα έχει στε­γα­στεί 1 νοι­κο­κυ­ριό, με επιτυχή έως τώρα έκβαση, ενώ 1 ακόμη λαμ­βά­νει επι­δό­τηση ενοι­κίου.

Κον­δύ­λια στα χαρτιά και προ­κη­ρύ­ξεις που ανα­μέ­νο­νται

Εκτενές μέρος της απά­ντη­σης αφιε­ρώ­νε­ται στα χρη­μα­το­δο­τικά εργα­λεία. Για το Νότιο Αιγαίο προ­βλέ­πο­νται 900.000 ευρώ από το Ευρω­παϊκό Κοι­νω­νικό Ταμείο για την ένταξη των Ρομά, από τα οποία 500.000 ευρώ αφορούν ομάδες βελ­τί­ω­σης συν­θη­κών δια­βί­ω­σης, βελ­τί­ωση στέ­γα­σης και επι­δό­τηση ενοι­κίου. Για 3 ακόμη δράσεις, που αφορούν στη δημόσια υγεία ευά­λω­των ομάδων, στις ψηφια­κές δεξιό­τη­τες και στην ένταξη στην αγορά εργα­σίας, το σχέδιο του δήμου προ­βλέ­πει υποβολή αίτησης. Η σχετική προ­κή­ρυξη, όπως σημειώ­νε­ται, ανα­μέ­νε­ται.

Ενεργή είναι η πράξη για την παιδική φτώχεια «Νοιά­ζο­μαι & Προ­σφέρω στο ΠΑΙΔΙ», με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό 904.320 ευρώ και ορί­ζο­ντα έως το 2029. Το υπουρ­γείο διευ­κρι­νί­ζει πάντως ότι το ποσό αφορά στο σύνολο του Δήμου Ρόδου και όχι απο­κλει­στικά τον πλη­θυ­σμό Ρομά. Χρη­μα­το­δο­τεί­ται επίσης, με 1.255.000 ευρώ, η συνέ­χιση της λει­τουρ­γίας του Παραρ­τή­μα­τος Ρομά, που λει­τουρ­γεί από το 2017 και έχει μετα­φερ­θεί σε νέες εγκα­τα­στά­σεις.

262 άνθρω­ποι, οι μισές οικο­γέ­νειες εκεί πάνω από 20 χρόνια

Η τελευ­ταία επίσημη κατα­γραφή έγινε τον Σεπτέμ­βριο του 2024 από τη Διεύ­θυνση Κοι­νω­νι­κής Πολι­τι­κής και Υγείας του Δήμου Ρόδου. Στον καταυ­λι­σμό ζουν 262 άτομα σε 62 νοι­κο­κυ­ριά. Ο πλη­θυ­σμός είναι ίδιος με του 2017, όταν τα νοι­κο­κυ­ριά ήταν 58. Πρό­κει­ται για νεανικό πλη­θυ­σμό, με μόλις 10 άτομα άνω των 60 ετών, ενώ 24 άτομα δεν ήταν σε θέση να προσ­διο­ρί­σουν την ηλικία τους.

Τα 29 νοι­κο­κυ­ριά, σχεδόν τα μισά, δηλώ­νουν ότι μένουν στο Κορα­κό­νερο περισ­σό­τερα από 20 χρόνια και το 71% των κατοί­κων δηλώνει εγγε­γραμ­μένο στο Δημο­το­λό­γιο του Δήμου Ρόδου.

Προ­βλή­ματα αστι­κο­δη­μο­τι­κής κατά­στα­σης αντι­με­τω­πί­ζουν 27 άτομα από 11 νοι­κο­κυ­ριά, με ελλι­πείς ληξιαρ­χι­κές πράξεις γέν­νη­σης, αδυ­να­μία έκδοσης ταυ­τό­τη­τας και, σε ποσοστό 22,4%, ζητή­ματα ανι­θα­γέ­νειας. Από τα υπό­λοιπα 235 άτομα, ΑΜΚΑ δια­θέ­τουν τα 215.

Στην εκπαί­δευση το υπουρ­γείο κατα­γρά­φει τη μεγα­λύ­τερη πρόοδο. Η σχολική διαρροή έπεσε από 66% το 2017 σε 8,5% και 71 παιδιά φοιτούν στην Πρω­το­βάθ­μια. Στη Δευ­τε­ρο­βάθ­μια όμως φοιτούν μόνο 4 μαθητές και 22 παιδιά παρα­μέ­νουν εκτός υπο­χρε­ω­τι­κής εκπαί­δευ­σης. Από τους αρχη­γούς των νοι­κο­κυ­ριών, το 67,2% των ανδρών και το 87,2% των γυναι­κών δεν έχουν πάει ποτέ σχολείο.

Εργά­ζο­νται 47 από τα 106 άτομα εργα­σια­κής ηλικίας, 35 άνδρες και 12 γυναί­κες, με τις εργα­ζό­με­νες να ήταν μόλις 3 το 2017. Μεγάλο μέρος της απα­σχό­λη­σης είναι περι­στα­σιακό ή αδήλωτο και ασφα­λι­στική κάλυψη έχει το 40,3% των εργα­ζο­μέ­νων.

272 πυρ­κα­γιές σε λιγό­τερο από 4 χρόνια

Ο κ. Τουρνάς, δίνει τον απο­λο­γι­σμό της Πυρο­σβε­στι­κής. Από την 1 Ιανουα­ρίου 2023 έως τις 9 Σεπτεμ­βρίου 2026 κατα­γρά­φη­καν 272 πυρ­κα­γιές εντός και πέριξ του καταυ­λι­σμού. Το 2023 ήταν 93, το 2024 έφτασαν τις 101, το 2025 υπο­χώ­ρη­σαν σε 59 και το 2026 είχαν σημειω­θεί 19.

Δικο­γρα­φίες προς την Εισαγ­γε­λία Πρω­το­δι­κών Ρόδου σχη­μα­τί­στη­καν για 6 συνο­λικά περι­στα­τικά. Για τα υπό­λοιπα 266 η Εισαγ­γε­λία ενη­με­ρώ­θηκε εγγρά­φως, καθώς, όπως ανα­φέ­ρε­ται για το 2023, επρό­κειτο για φωτιές μικρής έκτασης χωρίς κίνδυνο για ανθρώ­πους ή ξένα πράγ­ματα. Η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα, κατά το υπουρ­γείο, οφεί­λε­ται σε πράξεις αγνώ­στων και εκδη­λώ­νε­ται σε σημεία όπου έχουν απο­τε­θεί οικιακά από­βλητα, μπάζα, ελα­στικά, στρώ­ματα, έπιπλα, ξυλεία, πλα­στικά και άδειες φιάλες υγρα­ε­ρίου. Για όλα τα υπό­λοιπα ζητή­ματα ο υπουρ­γός παρα­πέ­μπει στα συνε­ρω­τώ­μενα υπουρ­γεία.

«Δεν είναι αμιγώς αστυ­νο­μικό ζήτημα»

Πρώτος απά­ντη­σεο κ. Λαμπρό­που­λος. Σύμφωνα με τα στοι­χεία που παρα­θέ­τει, η Α΄ Διεύ­θυνση Αστυ­νο­μίας Δωδε­κα­νή­σου πραγ­μα­το­ποί­ησε στην περιοχή, από το 2024 έως τις 8 Σεπτεμ­βρίου 2026, 682 ελέγ­χους, με 318 προ­σα­γω­γές και 193 συλ­λή­ψεις. Οι δράσεις, όπως υπο­στη­ρί­ζει, έχουν διαρκή χαρα­κτήρα και θα συνε­χι­στούν με αμείωτη ένταση.

Ο υφυ­πουρ­γός προ­σθέ­τει όμως ότι η δια­χεί­ριση των προ­βλη­μά­των σε τέτοιες περιο­χές δεν απο­τε­λεί αμιγώς ζήτημα αστυ­νο­μι­κής φύσης και απαιτεί συντο­νι­σμένη παρέμ­βαση όλων των συναρ­μό­διων υπη­ρε­σιών, φορέων και αρχών. Ποιες παρεμ­βά­σεις και από ποιον, δεν διευ­κρι­νί­ζε­ται.

Το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών περι­μέ­νει ακόμη στοι­χεία

Η συντο­μό­τερη απά­ντηση είναι του κ. Σπανάκη. Ο υφυ­πουρ­γός εξηγεί ότι στο Μητρώο Πολιτών εγγρά­φο­νται όσοι έχουν ελλη­νική ιθα­γέ­νεια και ότι τα χαρα­κτη­ρι­στικά της φυλής δεν κατα­χω­ρί­ζο­νται, άρα οι εγγρα­φές των Ρομά του Κορα­κό­νε­ρου δεν μπορούν να ανα­ζη­τη­θούν με αυτό το κρι­τή­ριο. Δια­βι­βά­ζει έγγραφο της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου και ενη­με­ρώ­νει ότι από τις 11 Σεπτεμ­βρίου 2026 έχουν ζητηθεί στοι­χεία από την Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου και τον Δήμο Ρόδου. Όταν φτάσουν, θα ακο­λου­θή­σει συμπλη­ρω­μα­τική απά­ντηση.

Το προη­γού­μενο των Αγίων Απο­στό­λων

Ως παρά­δειγμα του χρόνου που απαιτεί μια τέτοια προ­σπά­θεια, η κ. Μιχαη­λί­δου ανα­φέ­ρει τον οικισμό των Αγίων Απο­στό­λων στη Ρόδο. Λει­τουρ­γούσε από το 1980 με περίπου 100 άτομα, το 2017 είχε 13 οικο­γέ­νειες και 61 άτομα, το 2021 είχε 11 νοι­κο­κυ­ριά και 34 άτομα και έκλεισε ορι­στικά τον Φεβρουά­ριο του 2025, με τη συμβολή του Παραρ­τή­μα­τος Ρομά, του επι­δό­μα­τος στέ­γα­σης και του προ­γράμ­μα­τος «Στέγαση και Εργασία για τους Αστέ­γους».

Εκείνος ο οικι­σμός, πάντως, ήταν πολύ μικρό­τε­ρος. Στο Κορα­κό­νερο τα νοι­κο­κυ­ριά είναι 62, ο φάκελος μετε­γκα­τά­στα­σης δεν έχει κατα­τε­θεί, η πρό­σκληση των 18.048.500 ευρώ έκλεισε χωρίς αίτηση του δήμου και οι προ­κη­ρύ­ξεις για τις υπό­λοι­πες δράσεις ανα­μέ­νο­νται. Η απά­ντηση της υπουρ­γού κλείνει με τη δια­πί­στωση ότι η επί­τευξη του στόχου προ­ϋ­πο­θέ­τει τη συνεχή συνερ­γα­σία των συναρ­μό­διων φορέων και, ιδίως, την ενεργό συμ­με­τοχή του Δήμου Ρόδου.